Ponendo titulum alias motum in clarioribus terminis sit ista quaestio utrum incarnationis misterium mysterium reluceat in natura.

et arguitur quod sic articulus est difficilior et distantior quam articulus incarnationis antecedens apparet per illud apostoli primo Invisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur ubi glossa dicit quod per visibilia pervenitur ad trinitatis notitiam

2o secundo spirituale regnum ecclesiae sponsae christi quod ad [?] sacramenta et eius misterium mysterium relucet in astrorum[?] dispositione circa eorum mutationes et terminorum praefixerunt[?] igitur quaestio[?] vera antecedens est alias positum.

3o tertio arguitur auctoritate expertorum astrologorum unde albumasar in suo introductorio in libro de magnis dispositum[?] omnes ceptas legum redigit in astrorum dispositionem et etiam omnes prophetas quantum humani generis gubernationem

unde Iupiter est significator dei cultus et ex coniunctione cum alio est signa ex[?] secundum illum unde impedit quod saturnus gubernat secundum legem Iudeorum et mars legelm caldeorum et sol legem egiptorum venus legem sarracenorum

ubi est notandum quod licet machometus renovaverit legem sarracenorum non tamen inchoavit cum ipse fuerit per 7tem annos post christ nativitatem et nulli dum quin illa lex praefuerit / sed alia est lex mercu? quae est christianorum quae est difficilis secundum quod mercurius habet modus intrincecatos valde mi?rabiles et alia debet esse lex antichristi / Ex quo apparet quod regimen legum reducitur in ?? principalem f? in caelestem ar?mo?am

Et alquindus in libro de radiis stellicis dicit quod caelum est libera causa et liber causalis veri omnis effectus singulariter et distincte destribuuntur et consequenter infert quod se quis armo?am caelestem perfecte cogno? omnes eius praesentes et futuros distincte et singulariter cognoscet igitur institutio legis et sacramentorum administratio relucet in astris

In oppositum arguitur quia misterium incarnationis est supra naturam et procedit ex immensa dei bonitate et libertate igitur nullam habet habitudinem ad caelem quia incarnatio excedit totam naturalem potestatem

quia non concederent ?? deum esse factum homo sed quilibet habet con?? quod misterium illud excedit naturalem faculatem / nam et pagani concederent quod si huius incarnatio esset possibilis quod illa excederet omnem hab? facultatem atque naturalem ymmo ex?perat omnem sensum

3o tertio praemitto quod per istam responsionem non intendo praeiudicare patribus meis quantum ad locum et honores qui primo loco inceperunt, quia primus locus michi mihi non debebatur, quia quo ad alia duo principia, sicud sicut dicit bedellus non debet poni ordo, secundum qui primo potest incipere incipiat nec feci istud nisi ex obiectiva quia forte posterius indigebo istis praemissis ponam aliquas propositiones et conferam aliquo modo cum patribus meis licet debiliter.

Istis praemissis ponuntur propositiones prima circa materiam incarnationis est ista sicut deus est essentialiter finis omnium rerum creatarum ita incarnationis misterium est finis gratuite ordinatione

prima pars est clara et nota ex comuni philosophia et theologia nam teste scriptura ipse est alpha / et omega primum et finis et in 2o metaphysicae ponitur quod est ordo causalis et est prior in quodlibet genere causae in quo potest concurrere ut ibidem et 12 metaphysicae sed posset probari unica ratione quia sicut causa 2a in genere causae efficientis non potest esse causa nec concurrere nisi priore concurrente / ita videtur proportionaliter talis habitudo in genere causae finalis cum nulla illa potest esse causa se sola igitur deus est causa finalis habens habitudinem ad effectum / nam sicut respectu nullius effectus neccessario requitur causa 2a ita respectu cuiuscumque eius neccessario requitur causa prima si debeat produci

/ 2a pars conclusionis ponitur probabiliter quia in hiis quae non dependent in natura non requiritur vehemens deductio sed sufficis persuasio aliqualis / prima ratio est quia inter omnino opera dei misterium incarnationis est maximum opus ad extra igitur incarnatio est finis omnium antecedens apparet ex theologia communi et per augustinum dicentem quod in rebus per tempus ortis maxima gratia fuit quod verbum caro factum est scilicet quod deus est homo / et homo deus / extendendo gratiam ad omnem effectum divinae liberalitatis et idem augustinus in epistola 3a ad Innocentium papam / gratia dei liberanti sumus quod paulus commemorit dicens gratia dei sum illud quod sum

primum corollarium incarnatio verbi dei non principaliter ordinatur in peccati medelam sed magis in bonum simpliciter patet quia considerato toto ordine causae sub ratione primo concipitur etiam a deo veluti a fine in quem creaturae ordinatur non negatur tamen quin incarnatio reducatur in redemptionem peccati

2o sequitur probabilitas opinionis alexandri de halis dicentis ad finalem universalitatis rerum completivam dispositionem factum est incarnationis misterium ex hoc omnis creatura in se vel in suo genere deo specialiter Iungeretur quia maxime factum est per assumptionem humanae naturae / nam humana natura participat per intellectum cum angelis et cum aliis substantiis spiritualibus et per corpus participat cum omnibus corporalibus et ideo gregorius vocat in omelia / cum dicitur parte emi?m omni creaturae dicit hominem omnem etiam creaturam per participationem tamen quia ipse habet etiam cum non viventibus et vivere cum viventibus et intelligere cum angelis

3o sequitur probabilitas opinionis dicentium quod haec unio vel misterium facta est ad completivam hominis felicitatem / nam homo post Iudicium finale habebit nedum animam beatificam sed etiam corpus quod beatificatur Iuxta suae naturae capacitatem in patria

4o sequitur probabilitas opinionis dicentium quod haec unio sive misterium facta est ex gratuita dilectione dei ad humanam speciem quia speciem humanam deus magis dilexit quam angelicam naturam ideo dicunt aliqui quod ex invidia peccavit lucifer videns quod non tantum diligebatur a deo sicut humana species et sic Invidia dyaboli mors intravit in orbem terrarum primo quantum ad ipsum / 2o ad primum parentem quo ipse decepit / unde incarnationis misterium fuisset dato quod primum parens non peccasset et hoc secundum istos

5o sequitur quod isti probabiliter dicunt quod incarnationis misterium fuisset factum ad ostentionem divinae omnipotentiae ad extra natura inter omnia opera illud est maximum opus arguens divinae naturae immensitatem

6o sequitur probabilitas maxima dicentium hoc misterium fuisse factum propter cultum deitatum exhibendi patri creaturarum id est toti trinitati / quia sicut deus est immensus ad intra et infinitae perfectionis ita decuit quod fieret ubi reverentia infinita per alium et non ad intra et hoc fuit per huiusmodi misterium / nam in templo vivo id est in virgine gloriosa fuit facta ubi reverentia in quid virgine divinus cultus est celebratus deinde christus obtulit se deo patri usque ad passionem et ad tollerandum quidquid placeret ei et tamen ipse christus erat infinitae valoris infinitae perfectionis et summae immensitatis et hoc competit ei ratione infinita quod tantum cultum decuit adextra habere trinitatem immensa / et in hoc consistit radix redemptionis humanae et totius influxus regiminis ecclesiae et incarnationis divinae

7o sequitur quod hoc sacramentum fuit finale omnium creaturarum citra deum et quicquid factum est astra caelum et omnia quae in eis sunt in servitutem sunt redacta

8vum sequitur quod virgo gloriosa citra humanitatem christi tenet primum locum et est propter quam omnis natura facta est quia fuit electa velut templum in quo fieret huiusmodi sacramentum igitur virgo benedicta habuit rationem finis respectu omnium creaturarum / unde in personam ipsius dicit ecclesia ante saecula creata sive ostendendo quod sancta virgo habet prioritatem vel dignitatem finalem creaturarum nam quia propter eam scientia creata sunt et omnia in ipsis creata secluso christo et ipsa sunt propter eam facta

/ et hoc albertus 2o secundo concedit quod christus est ut sol radians supra omnes beatos secundum humanitatem non obiective sed active et in ecclesia militante etiam et virgo gloriosa est humana relucens superbantis licet lumen suum ab alio capiat / cui concordat bernardus dicens quod nihil datur specialis gratiae nisi per manus materiae

9no sequitur quod sacra scriptura non obstante eius auctoritate est ordinata in virginem velut in finem suum / et illa virgo est scriptura dignior

10mo sequitur quod ubi fides non obviat scriptura debet trahi ad honorem virginis tamquam in eius excellentiam

11o sequitur eius puritis moralis et ab initio creationis gratuita / nam deus intendens hoc misterium habuit ad sacrificii dignitatem aspectu et per consequens ad culpam igitur non fuit in peccato poluta ymmo si scriptura diceret deberet glosari nisi ecclesia ad hoc non astringeret

2o per aliud coloratur quia appropinquatae misterio ad ipsius divulgationem multi fuerunt purificati ut Iohannes baptista qui debeat esse peccato tanti misterii ideo fuit purificatus / igitur prima quae erit pars misterii debuit purgari ymmo templum et mater dei debuit habere maiorem praerogativam quam meritivas non sum inquit dignus solvere cor?giam calcia?orum suorum id est misterium incarnationis

3o ex quo virgo gloriosa fuit a veniali peccato praeservata igitur et ab originali consequenter istis non obstantibus quod virgo habuit penalitates aliquas et non omnis ut frigus esuries sitis fuerunt in christo ita innuit benedicta fuerunt / sed illae penalitates quae immediate ordinantur ad culpam non fuerunt in sancta virgine sicut modus ad malum ut stimulus carnis fomes peccati lex membrorum quae est repugnans legi mentis nostrae quam paulus proficitur se habuisse

12mo sequitur quod probabiliter virgo dei genetrix seu ratio in opera habuit plenum divinum super vires inferiores / plenius quam habuerit adam in statu innoscentiae patet quia licet non habuit rebellionem tamen non potuit stare

et ideo conceditur quod in virgine non fuit fomes peccati quantum ad quemcumque mo?tum effectum ymmo ex perfectione sui status naturalis conceditur quod potest inferri quod restitutum fuit ?un? divinum supra vires quod erit in adam in statu innocentiae ad adhuc maius quia in adam propter m? regimen rationis respectu virium inferorum etiam quia ratio non rexit deitate ipsa non fuit dignus regere / ex illa radice a movebatur a deo ratione divinum rationis ad vires inferiores sed non sit in virgine benedictissima quia ratio in ipsa bene exist quare ipsa habuit plenum divinum respectu virium sensitivarum nam in virgine matre dei potest ymaginari et fundari p??tu regia respectu creaturarum et multiplex divinum in christo quantum ad humanitatem

13o sequitur quod ab initio seu instanti suae conceptionis fuit plena gratia quantum ad gradum capacitatis actualis / cum hoc tamen stat quod hoc ??? cum mutatione quia continue augetur in ipsa gratia secundum potentiam capacitatis quae est communicabilis maior et maior secundum divinum decretum

et quantum ad actualem potentiam concedendum est quod potentia animae sit infinita cuius tamen oppositum dicunt multi fundantes se in duabus rationibus

prima quia essentia animae est finita igitur et capacitatis eius

/ 2a etiam capax vitatur est denominatio perfectionis simpliciter igitur non potest creare competere

verum tamen isti ponunt unum aliud scilicet quod capacitatis animae potest a deo in infinitum dilatari quia tanta et capacitas quanta essentia sed deus non potest augere essentiam igitur nec capacitatem dilatare alias apparet quia si ena vel capacitas debeat augeri oportet quod convertatur in aliud et tunc non augebitur / nam si regula ratio scilicet quod esse capax vitatur sit denominatio perfectionis simpliciter

/ tunc illa denominatio nullo modo posset creare competere igitur deus non potest facere quod creaturae competit / et sic nullo modo videtur quod creatura sit infinitae capacitatis

14mo sequitur quod sicut finis est primo causa in genere omnium causarum in eius primo habet rationem bonitatis obiective in ore et est priorum quam ratio existentiae patet quia respectu productionis creaturae concurrunt duae causae quarum una est efficiens et alia finalis igitur effectus prius capiet rationem a causa prius concurrente scilicet a fine 2o probatur quia conserv? reducitur ad causam finalem / quia secundum boetium res per modum circuli a causa finali procedunt et in eadem revertuntur / non prius est rem conservari quam ipsam esse

nam sicut recitat sanctus thomas opinio platonica fuit quod bonum est prius ente cui concrodat dyonisum de divinis nominibus / et albertus magnus super primum ethicorum dicit quod bonum dicitur a boo boas quod est voco vocas quia bonum vocat res

/ unde ibi allegat apostolum dicentem vocasti ea quae sunt tanquam eaque non sunt / sed tamen inquisitive a resolvunt materiam ad conceptus dicentes quod conceptus entis est prior conceptu boni / sed hoc dicere non est evadere difficultatem / nec intelligitur positio de conceptibus 2o dicitur quod iuxta doctrinam philosophi non eadem sunt nobis nota et simpliciter / unde si conciperemus eodem modo quo natura se habent diceretur quod conceptus boni est prior quam conceptus entis / nam conceptus boni non praerequirit praeexistere nam stat quod aliquis obiciatur secundum quod bonum et non secundum quod ens

15o sequitur quod ex cathena aurea satis concluditur quod species sunt sicut numeri nam datis duabus speciebus finitis inter illas non sunt infinitae creabiles nam hoc ponere est ponere pulcritudinem rerum et ordinativam specierum

Et pro probatione istius praemissis suae erat suppositiones in alio principio / una erit quod a convenientia cuiuslibet speciei cum superioribus potest sumi unus conceptus quis igitur speciei et superioribus conveniens / 2a erat quod ille conceptus dicit perfectionem simpliciter / 3ea erat quod cuiuslibet speciei correspondet una denominatio quae convenit ei et cuiuslibet superiori

/ modo ex istis videtur sequi propositum / quod est contra aliquos dicentes quod inter quascumque duas species sunt infinitae creabiles

/ contra si sic sequitur quod infinitae perfectiones sunt materiae primae communicabiles patet quia per adversarium infinitae sunt species creabiles inter m?m accidens et materiam prima et sic essent infinitae denominationes perfectionis simplicier conveneintes illis speciebus / modo omnes tales competerent materiae primae quae esset species superior ut apparet per suppositiones igitur infinitae perfectiones erunt materiae primae communicabiles et ista ratio est satis bona Iudicio multorum nisi quod prima suppositio conceditur ab adversariis sed hoc est cum additione / ut quod non est verum quod quaecumque species creabilis addat aliquam denominationem perfectionis simpliciter speciei superiori

sed contra quia magis explicaretur suppositio scilicet quod a convenientia speciei cum superioribus potest sumi unus conceptus conveniens illi et superioribus et non inferioribus speciebus illi speciei quo dato sit ita quod a sit species et a convenientia illius a cum superioribus superioribus sumatur conceptus communis illi et superioribus / igitur illa species addit denominationem perfectionis simpliciter speciebus superioribus saltem obiective quod autem talis conceptus sumatur a tali convenientia adversarii concedunt sed quod tales conceptus non conveniat inferioribus speciebus illi speciei a quia quacumque specie data ipsa potest concurrere obiective et si aliqua species non sufficit sumatur angelus qui est perfectior ille potest se repraesentare secundum rationem secundum quam excedit species inferiores igitur ille modus obiciendi erit communis omnibus cum quibus angelus convenit et non inferri cum qua non convenit igitur sequitur propositum

2o quaelibet species participat divinam essentiam secundum aliquam rationem et denominationem sed dicere ene infinitae denominationes ymmo innoscibiles a nobis et secundum multitudinem specierum participat eas / igitur et quaelibet species addit superioribus infer??m denominationem

/ modo deus est inficiens participalis sub materia prima patet quia infinitae sunt sub ipsa sub producibiles igitur materia participat deum infinite quod est asurdum

3o quia quaeritur de denominationibus perfectionibus posterius utrum se habeant ad modum numerorum alias modum continui / si primum habetur propositum / si 2m tunc sequitur quod quaelibet denominatio posterior habet infinitas priores praecedentes et sic hoc esset infinitae perfectionis

4o arguitur probando quod quaelibet species addit supra inferiorem aliquam denominationem perfectionis simpliciter et sit gratia exempli inter materiam prima et minimum activitas patet quia quaelibet species producibilis inter illa duo addit esse perfectius quem sit accidens creatum et tunc capiatur hoc complexum / hoc est esse essentialiter perfectius quam a accidens / et hoc est essentialiter perfectius quam b et hoc est essentialiter perfectius quam c et sic in infinitum d?endo d infinitas species producibiles inter a activitas et materiam primam / sed quod illud complexum sit denominatio perfectionis simpliciter apparat ex descriptione anselmi alias multotiens allegata

Sequitur conclusio Responsalis ad quaesitum quod misterium incarnationis verbi dei nullo modo causaliter relucet in astrorum dispositione patet per rationem post oppositum quia illud excedit omnem humanae naturae facultatem

2o hoc esset periculosum dicere quod sacramenta ecclesiastica sint astris subiecta causaliter

Ascendam in palmam et aprehendam apprehendam fructus eius, illud theologia[?] fuit alias positum, et pro praesenti iuxta partes ipsius movetur quaestio talis, utrum christus ascendens in palmam sufficienter pro omnibus viatoribus aprehendit apprehendit fructum eius.

et ut cicius citius veniam ad punctum praemissis protestationibus tamquam repetetis et[?] dimissis argumentis intendo aliquantulum declarare congruentiam et possibilitatem sacramentorum.

Ideo advertendum est circa praesentem materiam quod multiplici colore potest congruitis et efficacia sacramentorum ostendi.

et primo a testatione miraculorum legitur in coincis[?] de constantivo[?] imperatore qui a morbo elefanciae[?] curatus est per baptismi successionem. et eodem teste in baptismo christus sibi apparuit sensibiliter quod fuit secundum miraculum. 3o tertio aliqua testificans baptismi valorem movebatur quasi vivificata et quasi rectificando vim regenerativam spiritus sancti ibidem existere.

2o secundo recitant hystoriae historiae et maxime ysidorus de quod ipso arriano qui in contentum baptismi verba sacramentalia inepte et inordinate protulit statim in signum detestationis eius aliqua difugiit et illud recitat guillelmus parisiensis in libro suo est.

3o tertio fuerit[?] aliquid miraculum, scilicet, apartio[?] caelorum in christi baptismo et spiritus sanctus in s?e[?] columbae apparatio[?] et vox praesens dicentis hic est filius meus dilectus in quo mihi complacui, ubi notat guillelmus parisiensis quod quia christus ab instanti suae conceptionis plenus gratia fuit[?] et donis spiritus sancti ideo plena aparicio[?] non est facta ad ipsum meliorandum et sanctificandum sed fuerit[?] facta ad ostendendum quod tacta sacramentorum efficacia est ut aperiatur caelum et infundatur gratia recipientibus ut efficiatur singuli recipientes filii adopti[?] de aliis sacramentis ut de sacramento altarum et aliorum non cessant cotidie miracula ideo de illis pro nunc sileo.

pro tamen principali puncto declarando puncto suppositiones ex principio modo[?meo[?] alias praemisso sequentes.

principium est quod deus est absolute immensae potentiae, ex quo sequitur quod eius efficacia transcendit humanam capacitatem.

2o secundo sequitur quod n?a?ere a divina potentia hoc posse vel illud sine evidenti ratione vel auctoritate cogente est praesumtosum praesumptiosum .

sequitur 3o tertio quod n?a?entes[?] possibilitatem creationis mondi[?] agrediuntur aggrediuntur limites debite inquisitionis veritatis et faciunt falsam[?] consequentis[?] arguendo sic: 'hoc non vidi vel non sum expertus, igitur hoc non potest esse.' similes illi de quo ponit exemplum rabi moses in libro qui Iuvenis positus in insula factus adultus absque hoc quod percepisset humanae[?] generationis modum omnino negabat fuisse in utero mulierum conceptum. nam dicebat ipse omnia viventia si in corpore humano ponerentur statim suffocarentur sic videntes philosophi mondum[?] adultum et non experti eius creationem crediderunt ipsum non potuissent creari.

4a quarta suppositio omnis eius ad extra in infinitum deficis ab aequalitate sue[?]tem[?] pro du?ve[?] patet quia eius causa productiva est immense activa respectu effectus qualiscumque sit ille.

ex quo sequitur quod permitas[?] effectus in primam causam relata est magis admittenda[?] quam magnitudo eius patet quia magis disproportionatur suae causae et minorem gerit eius similitudinem. ex quo sequitur quod latitudo admirationis non actenditur penes magnitudinem effectus sed penem pernitatem[?].

2o secundo sequitur quod apud 6ae considerantes productio verbi dei ad intra debet esse[?] minus miraculis propter aequaltiatem producti et productis quam productio creaturae. patet quia causam producere effectum aequalem minus videtur de se mirabile quam si producerit[?] exemplum[?] infinite distantem.

ex quo 3o tertio sequitur quod incarnatio verbi dei et corporis christi sub specieibus panis et vini situatio non debet esse respectu divinae potentiae mirabilis nam admiratio consurgit ex difficultate eius propter eius infinita distantiam a sua causa et inaequalitatem sed in infinitum minor est inaequalitas respectu eius parvi quam magni ita quod potentia absolute immersa in infinitum est maior respectu eius et hoc quantum ad mo?m[?] ipsius nam quilibet eius requirit causalitatem absolute immensa ad eius productionem. et istam conclusionem posui contra unum socium B[?scilicet?] quod respectu cuiuscumque eius ad extra deus agit absolute immense

contra quam arguit iste socius et magister quia si conclusio esset vera, sequeretur omnia ad extra unica[?] productione producerentur et sic sortes aeque perfecte producitur a deo sicut post parens vel anima christi.

ut brevior secundum continuando[?] consequens et causa est quia deus absolute respectu cuiuscumque eius immense concurrit quod ipse sit taliter immensa non est difficultas sed dico quod ipse concurrit absolute modo[?] immenso et si inferatur igitur eius debet esse aequales. nego consequentiam et causa est quia divina immensitate potentiae[?] causalitatis consurgit quod ipsa existens una et eadem et uniformiter se habens eius varios producit et hoc per idem et eodem modo se habens adaequate et hoc est consideratio immensitatis divinae quae eodem modo se habet intrinsece quando exemplum[?] producit et quando non producit et etiam quando producit mairoem et quando producit minorem.

2o secundo arguit iste tantae agit deus exemplum quantae eius est, dicitur quod ibi est petitio principi, ideo hoc sibi[?] nego. contra replicat ipse quia divinum velle et infinita latitudo productiva superflueret negatur consequentia quia non est ymaginandum imaginandum quod deus agat secundum latitudinem maiorem vel minorem sed agit ex 6o modo gradu immenso et ex immensitate eius consurgit quod omnino adaequate se habens possit in diversis effectus.

3o tertio iste arguit si conclusio mea esset vera, tunc concedere quod deus neccessario necessario aeternaliter incommutabiliter ageret ad extra quia rad[?] ratione qua continuando[?] ipsum infinite agere illa eadem concedere haberem ipsum agere secundum alios modos, scilicet, neccessario necessario aeternaliter

ad illud dico quod sicud sicut conceditur quod deus agit infinite ita concedo quod ipse agit immutabiliter sed nego quod agat neccessario necessario vel aeternaliter et causa est quia neccessario necessario agere reputant[?] diem[?] libertati et infinite agere non ymo immo consonat diem perfectum quia divina perfectio est immensa nec sequitur deus infinite agit ad extra igitur neccessario necessario .

Quantum est de aeternitate actionis quidam anglicus doctor concedit quod desu aeternaliter producit res ad intra et negat consequentiam, igitur creaturae aeternaliter producuntur, sed positio ista est mixta fundati quia alias pro producere ipse intelligit productionem creaturarum et volitionem praefixam pro tempore certo et si sit verum dicit et coincidit nobiscum si ante intelligit praeter illud velle aliqua emanationem ad extra haec non videtur verum quia poneret in creatura aternitatem, sed concedendum est quod deus agit omnibus modis non reputatibus eius libertati.

4o quarto arguit iste sit quia ex positione mea sequitur tam infinita actio productiva minimi[?] activitas[?] quanta producitur verbum patet dicit ipse quia utrobique concedit deus immense sed consequens est falsum, quia est articulus bononie[?] condempnatus condemnatus , conceditur quod deus aequali concursu concurrit ad extra et ad intra non tamen ad extra concurrit neccessario necessario sed tantum ad intra necessario neccessario concurrit et modo naturali, sed tamen concursus uterque est aeque immensus ymo immo quod plus est concedunt doctores quod deum esse productivum creaturae est denominatio perfectionis simpliciter sed ipsum esse productivum ad intra non dicit denominationem perfectionis simpliciter quia aliud praedicatum est commune[?] cuilibet trium personarum, ymo immo nec convenit[?] ene[?] modo nec aliqua personarum habet aliquam denominationem perfectionis simpliciter quin aliae personae habenat et enam[?] quidquid tamen sit de hoc suficit sufficit mihi pro praesenti quod esse productivum rei ad extra aequalem concursum dicit concursu verbi dei ad intra et quando allegat articulum condempnatum condemnatum dico quod in nullo me ligat quia illum condempnatum condemnatum forte ad utilitatem suae scolae[?] vel propter aliam causam.

Infero consequenter quod considerata divina immensitate et efficientia transubstantio panis in corpus christi non est tamquam impossibilis admiranda nec a fidelibus neganda. patet quia quicumque philosophus coincideret nobis nam ad minus dubitaret haec esse in potestate de nisi sciret evidenter contrarium nam negare[?] aliquid in potestate dei esse nisi nec auctoritas nec to[?] convincens est praesutuosum praesumptiosum , ideo ambrosus in libro suo sermo inqui qui potuit ex nihilo facere quod non dat[?] numqui potuit facere ea quae sunt in idem quod non erunt quasi vellet dicere quod non est tam difficile mutare panem in corpus christi sicut producere rem de non esse ad esse.

ubi notandum est contra perfidiam iudaeorum quod ex scriptura a iudaeis recepta ???[?] mutationes mirabiliores quam mutatio panis in copris christi ut de ???ne[?] uxoris loth in statuam salis et de conversione ?? morsi in serpentem et ita de aliis conversionibus quibus ???a[?] plena est.

similiter et ad persuadendum hanc materiam du?utur[?] exempla quae narrat augustinus in libro 17mo capitulo ?? et 18vo et 19vo et primo narrat de sociis diomeris qui post destructione ci?e[?] redeuntes ad graecia mutati sunt in aves et hoc non est intelligendum figmento poetico, sed hystorica historica atestante[?] et subiungit si inquit graeci veniant ad illorum pro genitos, id est ad illos mutatos in aves non solum eis parent sed graecos adulari intu?tur[?] nam si graeci accedant versus eos statim recipientur nisi alii essent expulsi, et alegat allegat illud augustinus varronem de maga circe famosissima et dicit quod socios ulixis[?] mutavit in bestias et de archadibus[?] transeuntibus statim fuerit[?] conversi in lupos et quia carnibus non utebantur ideo fuerit conversi in s??em[?] humanam.

Item apuleius in libro confitetur se fuisset mutatum in asinum et portasse sattinulas[?] vetualrum. utrum tamen haec sit factum de potestate daemonum vel ne[?] non curo pro praesenti, sed sufficit theologo quod ostendat adversariis fidei mutationes mirabiles ymo immo mirabiliores quam sit mutatio pansi in corpus christi.

Pro tamen materiae apertione ponitur propositiones de transubstantione panis in corpus[?] christi et de modo existendi ipsius sub speciebus panis et vim quod est dificilius difficilius .

prima propositio: non sequitur panis convertitur in corpus christi igitur a panis desint esse patet quia de potentia dei absoluta staret quod panis esset duobus locis et vi consecrationis factae non sit in hoc loco stat bene per dei potentiam quod illae panis sic alibi.

2o secundo non sequitur panis hic convertitur in corpus christi igitur desint esse panis in hic loco patet per multiplicationem panis in se igitur sicut potest in duobus locis distantibus simul et semel existere ita in eodem loco vis existeret, nam sint duo panes unus supra illum[?] prius vocetur a 2us secundus b staret in casu quod sacerdos intenderetur consecrares et non a vel econverso et tunc clarum est quod consequentia non valet.

3a tertia propositio bene sequitur panis convertitur in corpus christi igitur panis est de seculis et mutabilis patet quia si panis non esset multiplicatus vel nisi aliunde impedimentum esset panis desineret esse et corpus christi esset ibi.

ex quo sequitur 4a quarta propositio quod deus in nullam rem potest converti patet quia de ratione convertibilis est mutatas sed deus est omnino immutabilis, igitur non est convertibilis.

5a quinta propositio quaelibet res creata potest in aliam converti creatam patet quia non videtur diem omnipotentiae quod una res plus convertatur in corpus christi quam in aliam vel quam alia nam aliquis doctor ponit quod ordo naturae est quod quaelbet res potest in aliam converti servata mutatione per longum naturae procedentem[?] per multis formis medias ad hoc quod illud convertatur in illud, sed deus de sua potentia absoluta potest huc ordine suplere supplere , sed videtur quod hoc sit imper??ti?s[?] quia in illa convertione materia panis non remanet ideo impertinens est communicatio in materia eo quod ipsa non remanet. 2o secundo haec positio est nimis stricta, quia negaret[?] quod deus posset angelum in quantum convertere quod tamen concedit communis scola.

6a sexta propositio quodlibet quod in aliud convertitur simpliciter desint esse nisi aliund reformaretur quia staret quod alibi aliud esse haberet.

7ma septima propositio quod adhuc quod panis convertitur in corpus christi non sequitur quod corpus christi incipiat esse. 2o secundo non sequitur quod incipiat esse ibi quia staret quod ibi realiter praexisteret, sed 3o tertio dicitur quod si non sit ibi vi conversionis incipit esse in illo loco. 4o quarto si non esset ibi consecratio nec alibi esset deus realiter produceretur et inciperet esse patet consecratio est terminus ad quem partibus transmutationis ymo immo realiter deus inciperet esset et sic patet quod nulla res potest in deum convicti sumit quod non fuit ante patet quia deus non potest incipere esse.

alia corollaria[?] possent poni, sed sufficit pro nunc.

tamen movetur unum dubium quid denotatur[?] pluri hoc quando dicitur 'hoc est corpus meum'. si panis denotatur[?], hoc est falsum, quia panis non est corpus christi, si corpus hoc non potuerit[?] esse quia ibi nundum nondum est corpus christi.

duae sunt ibi viae Respondendi.

prima est quod li 'hoc' tenetur adverbiatur et est adverbium loci ut sit sensus 'hoc est corpus meum', id est, 'corpus meum' est sub istis speciebus panis et vini.

alia via est quod li 'hoc' demotat denotat corpus christ, non tamen sequitur si non sit ibi quando profertur li 'hoc' quod corpus christi non demotatur denotatur patet quia quam cito ipso est prolata in instanti terminante prolationem. propositio est vera et in illo tunc propositio ibi est primo corpus christi vocabilis numquam fuit facia[?] quia non erat antequam formaretur nam ibi daretur primum instantiis non esse panis quod esset instans terminans prolationem verborum.

Sed contra arguitur quia si hoc est verum sequeretur quod staret ibi esse corpus christ et tamen quod nullus misterium mysterium ibi consecraret patet consequentia et ponatur quod sacerdos moriatur in instanti terminate prolationem verborum et sic videtur quod corpus christi non consecratur quia ibi nullus est minister nec ante erat ibi corpus qui ibi erat panis et verba non erunt complete prolata.

Respondendum est per unam distinctionem consecratio sumitur dupliciter. uno modo pro dispositione prima ad quam sequitur eius transubstantionis panis in corpus christ et sic sacerdos nullo modo consecrat antequam panis sit ibi consecratus sed dispositionem ad quam sequitur consecratio ut poneretur exemplum de causalitate si aliquod agens produceret causalitatem ad quam sequitur productio formae tunc moriatur agens causalitate producta adhuc agens dicetur adhuc quoddam modo producens formam quia producit dispositionem ad quam sequitur formae productio si vocetur consecratio actualis tranmutatio transmutatio tunc conceditur quia mister sufficiter fecit illud quod requiritur ad consecrationem.

Consequenter infero quod deus uniformiter se habendo nihil noviter producendo ad extra potest creaturam gratificare quod est contra aliam socium tenentem contrarium. verum est tamen quod duo dicta posui in primo principio unum fuit quod ratio boni realiter primo est ratione entis in creatura et ista positio nedum est mei verum etiam praelotorum boecii, alberti magni, cuius ymaginatio imaginatio ut dictum est stat in hoc licet sit una alia ymaginatio imaginatio profundior ut si in deo causalitas finalis per impossibile distinguitur ab efficiente causa finalis prius produceret exemplum inesse quam causalitas effectiva.

deinde eius productus primo caperet ratione boni a causalitate finali eo quod praecurrit quam facere esse a causalitate effectiva posterius concurrente si illae rationes essent eodem modo sequestrales in effectu sicut producto et quia iste socius non arguit in suo 3o tertio principio contra me, ideo nec ego contra ipsum.

tamen quia dicebat quod dicta mea non probaveram, ideo probo ea multiplici medio, licet alias fuerint probata.

primo quia divina acceptatio est se sola suficit[?] ad gratificandum creaturam quod patet de parvulis non habentibus usum rationis qui sunt deo grati et tamen non utuntur ratione, igitur eorum gratificatio est ex divina mia[?]

2o secundo arguitur et capitur tota latitudo deitatis communicatae per dona creata deus posset eam suplere ut sine caritate homo posset mereri absolute igitur sola acceptatio erit sufficit sine dono creato quia talibus donis deus non obligatur quin sine illis possit creaturam gratificare.

3o tertio tota bonitas operationis meritoire principaliter consistit in divina acceptatione, confirmatur quia actus meritorius non est meritorius ex concursu doni creati sed ex divina acceptatione igitur sola divina acceptatio recipat[?] et acceptat creaturam honestat et gratificat eam et suum actum qui deo acceptatur.

4o quarto omnis actus creati et habitus possunt stare cum indignitate creaturae nam ponatur quod omnia dona contraria[?] sunt in creatura stabat[?] bene quod deus iam[?] non acceptet igitur illa dona non sunt formalis dignitas creaturae nec honestas eius

5o quinto quia formalis beatitudo de potentia dei absoluta staret cum indignitate creaturae quia non videtur quin deus absolute posset communicare illam visionem fruitionem absque hoc quod creaturam acceptaret et ista acceptatio explicatur quia deus vult eam rem dignam ideo est digna, facilius tamen concipitur quia deus vult eam esse dignam tanto praemio ideo ipsa est digna.

2o secundo quia praemium est omino impertinens ad intrinsecam dignitatem creaturae.

contra ista arguit iste socius quia concessam quod illa acceptatio est in beatitudine principior pars.

contradicit[?] ipse quia, si sic, sequeretur quod creatura in via esset beata ista ratio deficit eo quod acceptatio est alterius modi in via quam in beatitudine, ideo nego consequentiam.

2o secundo dico quod dato acceptatio posset esse beatifica in via non sequitur quod sit beatifica eo modo quod est in paria quia esset beatificum ut in beatitudine cognoscat aliquam actum concurrente cum acceptatione, unde si tolleretur s??tis[?] et fruitio non esset beatitudo.

3o tertio dico quod staret quod tota beatitudo animae christi communicata alicui quantum actum dilectionis et seci?tis[?] et tamen anima christi non remaneret beatifica eo quod deus posset non acceptare eam.

4o quarto eadem ratio fuerit de caritate creata de qua apostolus concedit quod remanebit in patria quae licet sit pars beatitudinis non sequitur quod ipsa sit beatitudo in via.

tamen esset una difficultas quam iste socius non tetigit. Utrum in via staret talis acceptatio creaturae quae esset nobilior quam a status beatitudinis possibilis quidquid sic de hoc tamen dico quod quantum ad latitudinem Iustitiae et gratificationis non reputarem impossibile.

2a secunda ratio sua est ista acceptatio non distinguitur a praedestinatione, igitur quilibet praedestinatus esset in gratia semper et deo acceptatus negatur antecedes quia stat quod deus praedestinet aliquae et tamen illum non sit acceptet ut velit ipsum esse dignum vita aeterna pro illo tempore, nam non sequitur iste est praedestinatus igitur est bonus, sed bene sequitur de acceptatione iste acceptatus est a deo igitur est iustus et dignus praemio aeterno seclusa tamen divina acceptatione ut praedestinatio esset bonitas futura acceptatio esset ei praeferenda, postea inquit quomodo est creatura deo grata non oportet quod deus concurrit ea informando similis difficultas fieret de actu bono quia denotatur bonus quia deus vult eum esse bonum.

consequenter si divina acceptatio dignificaret creaturam tunc per deacceptationem eam indignificaret et sic se solo faceret creaturam peccare dicitur quod non simile de acceptatione et causa est quia deus potest specialiter concurrere ad bonum exitare[?] et non ad malum.

2o secundo divina acceptatio respectu operis meritorii concurrit prius taliter et deacceptatio posterius concurrit et habet rationem posteritis quia prius declinat a deo creatura quam deus eam deacceptet et sic consequentur apparet quod non concludit.

alius socius ponit quod anima christi omni creatura est perfectior et omni angelo essentialiter[?] perfectior.

prima pars conceditur 2am secundam non concedo quia testatur scriptura, mi???[?] isti eum pauvo?nus[?] ab angelis et hoc est considerando secundum intrinsecam perfectionem et non de perfectione gratuita quia secundum illam ille est capiendum angelorum.

2o secundo augustinus ait in libro domine duo fecisti unum proprie[?] te et aliud proprie nihil, nam anima separata ratione habitudinis tendentiae ad materiam non potuerit[?] esse persona et tamen quilibet angelus est persona. Item ipsa anima christi habet inclinationem ad corpus et est constitutiva idoe videtur esse ultima intelligentiarum et ideo dictum psalmistae et au?m[?] possunt intendi[?] de christi humanitate.

ex quibus apparet quod positio istius obviat scripturae etc.

praeter manuductionem quae est de dei omnipotentia quae quid radicatur in relatione ad fragilitatem humanae capacitatis diceretur depossible a above the d mirabili situatione corporis christi in sacramenti altaris sub speciebus panis et vini, primo quod ipsum ibidem supernaturaliter et miraculose existit.

ex quo sequitur non esse necessariam necessariam reducere istud ad aliquem modum naturalem nobis notum quia fides non obligat nos nisi ad credendum quod corpus christi sit ibi in hostia et in qualibet eius parte, sed hoc est supernaturaliter ideo modus iste existendi non debet reduci ad modum naturalem nobis cognitum quod si reduceretur hoc esset magis ampliare credulitatem quam fidem nos obligat et per consequens diceretur et per consequens doctores hanc materiam particularizantes transgrediuntur methas[?] artis obligatoriae fidei quia propter hoc concedunt maiora inconvenientissima quam difficultas principalis, et ideo plures negaverunt quod unum corpus possit esse dimensive[?] in pluribus locis ut sanctus thomas, quia ex fide non habemus nisi quod idem corpus christi potest esse in pluribus locis et realiter existit. ex quo non sequitur quod idem corpus possit esse dimensive[?] in pluribus locis eo quod consequens est maioris difficultatis quam antecedens.

sed quia teste scriptura qui elucidant me vitam aeternam habebunt, ideo doctores vacantes circa elucidationem veritatis sacramenti altaris non inutiliter declaraverunt quod fide tenendum quia per hoc habebunt fideles qui infidelibus respondeant, ideo non frustra laboraverunt circa hoc.

unde et circa hoc sunt multae viae ad exercitationem intellectus in hac praesenti materia.

pro declaratione ipsarum ego notavi hic aliqua.

C irca prologum in quo magister dicit quod intentionis suae est munire davidicam turrim vel pocius potius munitam ostendere clipeis etc. quaero istam quaestionem utrum causa Iudiciali fidei contra traditionem pure humanitus adinventam Iudex ydoneus idoneus ferret pro fide sententiam

et in primis protestatur quod fides non subicitur humano Iudicio et haec est una conclusio patet quia fides est donum dei supernaturale et est de illis de quibus iacobum apostolus dicit quod omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est descendens a patre luminum et fundabitur haec conclusio infra per diversa media unde nisi haec conclusio esset vera sequitur quod quis posset credere articulis fidei sine fide hoc autem est falsum Item primae dicitur quod spiritu sancto repleti locuti sunt sancti dei homines et Ieromus quod lex spiritualis est ideo Revelatione Indiget et in revela oculos et considerata mirabilia de lege tua

sed hic occurrunt arduae difficultates et primo consideranda est descriptio fidei quam ponit apostolus scilicet fides est substantia rerum sperandarum argumentum non apparentium Ubi secundum altissiodorensis principio suae et guillelmum parisiensis tractatu suo sit una comparatio fidei respectu credendorum et caritatis respectu amandorum unde ymaginatur imaginatur quod sicut caritas dirigit hominem ad diligendum deum propter se ita proportionaliter fides inclinat intellectum ad credendum primae veritati propter se et super omnia sine alia apparentia ideo fides est argumentum et non est consequens nec conclusio ideo sicut inquit guillelmus altissiodorensis a quodam bene dictum est quod apud aristotelem argumentum est ratio rei dubiae faciens fidem apud autem christum est fides faciens rationem et hoc videtur esse contra aureolem prima quaestione prologi articulo primo qui tenet quod articuli fidei sunt conclusiones ex aliis deductae ad quas processus theologicus et processus theologici principaliter nituntur concludendas et non sunt tamquam principia ex quibus alia theologice deducuntur

Unde secundum apostolum sine fide impossibile est deo placere ideo in diffinitione bene dicitur substantia seperandarum Rerum argumentum non apparenciam apparentiam ideo fides dicitur substantia quia est tocius totius meriti fundamentum nam sicut substantia dicitur subiectum accidentium ita fides dicitur fundamentum omnium aliarum veritatum ideo dicit apostolus sine fide impossibile est placere deo ideo dicitur substantia rerum non quod sit realiter substantia ymo immo est quod accidens animae inhaerens sed sicut substantia dicitur perfectior et nobilior accidente ita fides dicitur et est nobilior habitus animae infusus ut tamquam fundamentum cui aliae virtutes theologicae et cardinales innituntur ut fundamento quia regulat et dirigit intellectum humanum respectu credendorum ad salutem necessariorum nisi enim quis crediderit salvus esse non poterit elevat eciam etiam humanum Iudicium ad veritates theologicas concipiendum et intelligendum nisi enim credideritis non intelligetis sicut dicit christus et ymaginandum imaginandum est quod sicut caritas dirigit hominem ad diligendum deum propter se finaliter ita fides similiter inclinat intellectum nostrum ad credendum articulis immediate propter deum dicitur eciam etiam fides non apparentium intelligendum quantum est ex parte sui quia non oportet quod obiectum fidei sit de se apparens et evidenter cognitum fides enim respectu sui obiecti est quaedam intellectio aenigmatica ideo dicit apostolus nunc autem videmus per speculum et in aenigmate tunc autem faciem ad faciem etc

ubi advertendum quod de hac materia sunt 3es tres diversae viae ad ymaginandum imaginandum quomodo quis inducitur ad credendum articulis fidei duae extremae et 3a tertia media prima est quae est tacta quod intellectus per fidem assentit primae veritati propter se sine quacumque apparencia apparentia 2a secunda est holcot primae extremae contrariatur scilicet quod assensus fidei nullo modo generatur nisi per rationem cogentem intellectum non affectatum ad oppositum et ultra credere articulis non est meritorium quia non est in libera potestate voluntatis quia quis ad credendum articulis neccessitatur necessitatur quandoque 3a tertia via media est quam determinat de huta quod requiritur ratio probabilis non tamen neccessitans necessitans ad credendum et ideo cum hoc requiritur imperium voluntatis

Et ad magis aperiendum materiam de ordine veritatum notandum est quod multiplex est veritas prima est divinum Iudicium quod non potest esse falsum nec difforme deforme ideo est immensa veritas et infallibilis et hoc capiendo pro complexa veritate non quod in deo sit aliqua complexio Realis sed quoad modum nostrum loquendi ipsa tamen essentia dei ut existens vocatur incomplexa ita quod veritas ad extra incomplexa non est aliud quam res ad extra existens ad similitudinem extra rem dei ad intra 2o secundo modo veritas complexa in rebus est quaedam conformitas in obiecto causata a divino Iudicio sicut sortem currere est veritas derivata a prima veritate scilicet quia deus Iudicat quod sortes currit ideo verum est sortem currere Utrum autem istae veritates complexae sint res simplices vel complexe significabilia alias tangebatur quod essent complexe significabilia sed pro nunc teneo quod non est aliquod significabile complexe distinctum a re simplici sed est res sic se habens ita quod complexe significabile supponit pro Re simplici cognotando connotando quod taliter se habeat

Ex quo sequitur quod veritas a parte rei est quodammodo prior veritate in intellectu nostro quia veritas in intellectu nostro est quoddam Iudicium conforme veritati ad extra et contrarium est in divino Iudicio et istud dici ad denotandum quod fides infusa non reponitur sub 3o tertio gradu veritatis

verum est quod de istis veritatibus braguardin in sua multas ponit propositiones quarum aliquas dicam

primo ponit quod sicut primum principium incomplexum est deus ita primum principium complexum est de deo ita quod sicut in ordine rerum in suis essenciis essentiis absolute consideratarum deus est primum principium ita in ordine veritatum complexarum de deo est prima veritas complexa ita breviter quod deum esse est prima veritas complexa oportet enim dicit ipse in quolibet genere devenire ad aliquod primum quod sit causa omnium aliorum illius generis secundum modum quem habet in illo genere modo oportet veritatem de deo complexam reponi in aliquo genere et non in gradu inferiori igitur etc et istud est satis probabile

Item quantum est de veris contingentibus non est dubium quin prima veritas scilicet deum esse sit prior illis

Item illud quod potest esse verum sine aliis et non econverso est prior aliis sed sic est de prima veritate ergo etc.

Item illud quod est notissimum apud nos vocamus primum principium ita illud quod est notissimum naturae vocamus notissimum simpliciter sed ita est de hoc quod est deum esse quod est notissimum naturae ut patet primo ergo etc.

Item primum principium est firmissimum 4o sed nulli dubium quin deum esse sit firmissimum ergo

Item in ordine verorum non est processus in infinitum ergo est devenire ad aliquod primum quod sit causa omnium aliorum et illud non videtur esse aliud quam deum esse ergo

Item anselmus et augustinus in pluribus locis videntur dicere quod prima veritas est causa omnium aliarum veritatum

Ex istis infert aliqua corollaria

primum est actus est prior potentia in mobilibus et non mobilibus et in temporalibus et spiritualibus.

2m secundum corollarium actus est prior potentia sive in deo sive in creaturis et hoc loquendo de primo actu simpliciter qui est pura essentia ipsius dei ita quod ymaginatur imaginatur quod esse dei sit quodammodo prius quam sit posse vel quodcumque aliter se habere si posset ibi ad ymaginationem imaginationem poni ordo et quod esse dei est tantae nobilitatis quod est causa omnium quae postea reperiuntur sive in deo sive in creaturis

3m tertium corollarium esse est prius quam non esse istud etiam apparet per commentatorem 4o et per philosophum primo

4m quartum corollarium neccessarium necessarium est prius possibili id est contingenti

5m quintum corollarium neccessarium necessarium est prius impossibili et ut faciliter intelligatur ipse ymaginatur imaginatur quod nullo modo potest esse verum vel falsum possibile vel impossibile quin prius resolvatur in primam veritatem causaliter ita quod deus est realiter causa quare aliqua propositio est impossibilis vel possibilis etc

Ex quo infert quod ad ymaginationem imaginationem si deus non esset primum principium non esset verum. ymo Immo non esset verum quod deus non est;ita quod si per impossibile deus non esset nihil esset bonum ita quod ad ymaginationem imaginationem si creatura Remaneret deo non existente nulla denominatio perfectionis sibi competeret quia quaelibet denominatio dependet ad deum esse et quia praedicta conditio fidei competit prius est vera quam contingens cuius est veritas sit verum licet fides non concurrat effective ad causandum illud contingens et ideo sive illud contingens sit sive non semper remanebit vera fides quia nullo modo dependet ab illo sicut dictum est

Ex quo patet quod est assensus infal libilis nec stat fidei assentientem decipi per illum assensum quia assensus fidei est rectus de se ymo immo forte deus non posset facere quod aliquis per assensum fidei deciperetur quia assensus ille est naturaliter talis ita quod illo remanente in sua natura deus non potest ipsum facere falsum licet deus posset ipsum facere falsum mutando eius naturam sicut posset facere quod ignis frigefaceret et aqua calefaceret variando eius proprias naturas quas habent

Sequitur ulterius quod assensus fidei potest vocari necessarius etiam respectu cuiuscumque obiecti fuerit licet non neccessario necessario sit eius assensus verbi gratia causando assensum istius Iudicium futurum erit illud Iudicium est propositio mentalis, quae est nccessaria necessaria et non potest esse falsa ita quod sicut divinum Iudicium semper est verum qualitercumque eveniat ita assensus fidei illam nobilem conditionem sortitur sibi et sic si Iudicium futurum non erit ille assensus non erit falsus ymo immo erit assensus oppositi et per hoc concluditur quod propositio illa mentalis in sic significando non potest esse falsa

ex quo sequitur quod aliquod Iudicum creatum non potest esse falsum ex quo eciam etiam sequitur hanc consequentiam non vallere valere hoc Iudicium est neccessarium necessarium igitur neccesse necesse est sic fore ymo immo oporteret addere si consequentia esset bona quod neccessario necessario hoc significavit et hoc esset falsum et sic consequentia esset bona

Sequitur ulterius quod aliqua denominatio perfectionis competit inferiori speciei quae non competit superiori patet de illa denominatione praedicta quae competit fidei quae nullo modo potest competere alteri creaturae ita quod si esset aliqua intelligentia data quae esset sua intellectio illa adhuc esset fallibilis etc sequitur

Sciendum est quod quamquam fides quoddam accidens essentialiter sub qualibet specie substantiae constitutum nihilominus habet aliquam denominationem perfectionis moralem quam de facto creatura vel creata substantia non habet scilicet denominationem repraesentationis conformis divino Iudicio ideo quantum ad hoc fides et actus fidei habent unam conditionem quae est tantae excellentiae quod nulli substantiae creatae competit unde quantum ad hoc habet modum aliquem aeternitatis non quin sit res temporalis sed quia in repraesentando non transit in praeteritum et ideo semper manet contingentia futurorum unde licet sortes per assensum fidei assentit quod resurrectio mortuorum erit ille assensus quantum ad hoc non trahit aliquam neccessitatem necessitatem ex praeteritione illa verum est tamen quod istud resolvere est difficile pro cuius declaratione ad ymaginationem imaginationem capiamus aliquam creaturam quae ex sua natura sequatur regulam divinae intelligentiae tunc proportionaliter ymaginetur imaginetur quod fides de natura sua sit conformis divino Iudicio et tunc isto dato proportionaliter est dicendum de fide sicut de divino Iudicio ita quod non stat fidem a divino Iudicio descendere ita quod divinum Iudicium sit exemplar factum neccessarium necessarium ipsius assensus fidei

Item ymaginetur imaginetur quod deus ostendat in verbo sorti antichristum fore et quod sortes ei assentiat certum est quod illa notitia quam sortes habebit erit conformis notitiae verbi Item ymaginetur imaginetur quod verbum non solum obiective repraesentet antichristum fore sed quod realiter sit met notitia in eadem proportione sicut esset una notitia creata quare ergo non posset deus creare unam notitiam quae haberet eundem modum repraesentandi sorti sicut verbum ipsum non enim videtur aliqua ratio vel repugnancia repugnantia Item certum est quod positio est aliqualiter difficilis sed si resolvamus quantitatem effectus in quantitatem potentiae non erit aliqua difficultas

Item ex quo fides facit credere miranda scilicet quod una et eadem res simplicissima est 3es tres personae et quod facit intellectum abnegare semet ipsum et fertur in obiectum absque apparentia vel ratione probabili non est mirum si sit alterius conditionis quam alia accidentia ymaginando imaginando igitur quod ista denominatio sit communicabilis creaturae et cum hoc eciam etiam denominatio vitae sit communicabilis creaturae et cum ista non repugnant simul esse quia reperiuntur in deo competere possunt creaturae quo dato videtur quod talis creatura

intellectiva, data quantumcumque perfecta adhuc esset peccabilis

dicendum est ad rationes praedictas

Sciendum est quod ex ymmaginatione imaginatione de fide quod fides est conformis divino Iudicio multae instantiae possunt solvi et multae rationes quibus tenentes oppositum arguunt

Unde primo arguunt quod non aequali certitudine credatur ex fide futuris contingentibus et articulis neccessariis necessariis verbi gratia quod non aeque certitudinaliter creditur huic ex fide Iudicium erit sicut huic deus est trinus et unus quia unum est neccessariam necessarium et neccesse necesse est sic esse sicut per eum significatur et alius est contingens et contingenter est sic esse sicut ipsum significat et sic potest non esse verum

breviter ex iam dictis facillimum est argumento huic Respondere quia licet Iudicium futurum possit non fore tamen assensus fidei respectu huius est ita firmus quod non potest falcificari ita quod tanta certitudine creditur quod Iudicium futurum erit sicut quod deus est nec plus potest esse error respectu unius sicut respectu alterius sic credendo ex fide et sic aequaliter secundum fidem id est habitum fidei vel qui est ipsamet fides est aequaliter assentiendum cuilibet articulo et aeque certitudinaliter ymo immo ille assensus qui est fides est quodammodo neccessario necessario verus

dico tamen quod ille habitus potest non esse simpliciter sed non stat talem habitum in animam et voluntatem et quis per eum assentiat falso ymo immo dico quod habitui tali vel fidei non potest subesse falsum nec per quamcumque potentiam ipso habitu remanente secundum suam naturalem inclinationem

Ulterius dico quod fidei nulla requiritur apparentia exterior de sic esse sicut per propositionem signa esse eciam eciam dico quod si sit fides respectu articuli de futuro puta Iudicium erit aeque certitudinaliter inclinat intellectum ad assentiendum illi sicut propositioni neccessariae necessariae et dico quod si Iudicium sit vel non non est cura ymo immo est impertinens quia apparentiam non capit ab obiecto exteriori sed naturaliter quodammodo primam veritatem et divinum assensum et divinum velle imitatur se semper ei conformando Unde proportionaliter est ymaginandum imaginandum de fide respectu futuri sicut de divino Iudicio nam si divinum Iudicium iudicavit antichristum fore deum sic Iudicasse est causa quare antichristus erit et non quia antichristus erit ideo deus sic Iudicavit ideo est ordo in veritatibus nam deus vel Iudicium divinum est causa quare sortes currit si sortes currat et non econverso sed in nobis veritas huius sortes currit dependet ex sic esse veritas talis in nobis est causa apparentiae seu Iudicii quod Sortes currit et totaliter contrario modo est de divino Iudicio et de fide unde deus sui Iudicii nullam a rebus capit apparentiam ideo sicut divinum Iudicium respectu propositionis de futuro potest non fuisse Iudicium respectu eiusdem Ita est dicendum de fide Unde per ymaginationem imaginationem si deus non esset nulla esset veritas et si creatura rationalis esset et sic maneret tamen deo ad ymaginationem imaginationem non existente talis creatura non esset bona nec vera nec aliquid esset verum nam non dicitur aliquod verum nisi quia conforme est primae veritati et sicut una quaeque unaquaeque res in suo esse est a prima causa ita inesse verum dependet a prima veritate

/ probatur tamen quod fides non est tantae certitudinis sicut dictum est ymo immo quod fidei potest sub esse falsum

primo quia de facto spei sub est falsum igitur et fidei consequentia tenet quia spes videtur esse tantae excellentiae et certitudinis sicut fides Item confirmatur consequentia quia quantum ad hoc quod est credere spes includit assensum ideo quantum ad hoc habet conditionem fidei antecedens probatur de praescito existente in gratia qui realiter credit se habiturum vitam aeternam et tamen hoc est falsum licet illa credulitas sit licita et per eam mereatur

Confirmatur quia potest accidere quod quis ex caritate credat et ex fide falso ut si quis in extremo mortis petat corpus christi et presbyter afferat hostiam non consecratam credet ex fide quod ibi sit realiter corpus christi quia si presbyter interroget eum credis Respondebit credo

3o tertio capiamus aliquem qui ante incarnationem crederet christum incarnandum ita quod mediante habitu fidei exeat in assensum huius christus incarnabitur et ponatur ultra quod in illo assensu ille continetur per dei potentiam usque post incarnationem christi tunc assensus ille erit falsus in instanti incarnationis igitur Item de facto ille assentivit assensit huic christus incarnabitur et hoc est falsum igitur assentivit assensit falso

4o quarto de facto meruit ex fide credendo falsum ergo solum credendo filium suum esse immolandum quod tamen erat falsum et tamen dicit apostolus credidit abraham et reputatum est ei ad meritum

5o Quinto arguitur apparenter sic spiritus sanctus potest concurrere active ad assensum falsum igitur et fides consequentia tenet quia aeque perfecte ymo immo perfectius spiritus sanctus concurrit ad assensum aequalis certitudinis sicut fides antecedens probatur quia spiritus sanctus principaliter concurrit et tamquam principale agens ad cuiuslibet effectus productionem

6o sexto sic fides est in potentia obedientali ad cuiuscumque effectus productionem secundum quod placuit deo unde ymaginantur imaginantur aliqui quod quaelibet creatura est in potentia obedientali ipsi deo ita quod quamlibet creaturam potest assumere ad concurrendum secum ad cuiuscumque effectus productionem secundum quod sibi placuerit igitur deus potest assumere fidem ad productionem assensus erronei sive falsi ergo

Alias rationes inducam postea et solvam sed ante hoc notanda sunt aliqua quae tangit holcot

unde cum dicitur quod actus fidei libere producitur ab anima holcot tenet oppositum et dicit quod intellectus numquam credit articulis nisi neccessitetur necessitetur per rationem seu apparentiam et ad hoc facit aliquas rationes tamen ipse excludit habitum quia non est ymaginandum imaginandum quin anima mediante habitu posset libere exire in actu sed michi mihi videtur quod male initiat quia nullus ponit quod actus fidei sit in potestate animae nisi mediante habitu et causa est quia actus fidei est supernaturalis sicut eius habitus ideo non potest produci ab anima nisi mediate habitu

nihilominus tamen anima habet aliquam dispositionem primam in sua libera potestate qua posita ex ordinatione et institutione divina ponitur actus fidei et ita diceretur de aliis qualitatibus supernaturalibus et ideo iste non vadit ad radicem quia stante habitu fidei solo qualis infunditur in baptismo non est credendum quin valde remissus sit et quod se solo non sufficit exire in actu respectu credibilium exemplum est de puero baptizato qui nutritur inter sarracenos, tunc quando erit adultus si sibi proponatur articulus fidei non credet et si quaeratur tunc non erit differentia inter habituatum et non habituatum tali habitu fidei differentia erit enim in hoc quia iste qui habet habitum fidei ceteris paribus facilius se disponet ad actum fidei quam alter unde ad habendum actum primum requiritur certa latitudo diligenciae diligentiae modo illa non erit tanta in habente habitum vel saltem non requiritur sicut in non habente ita quod et minor diligentia et minor labor requiratur in illo qui habet habitum quia habitus iuvat

Item diligentia facta de vita sua in habente habitum et qui est etiam in caritate operatio sua est viva et augmentat caritatem modo in illo autem qui non habet habitum operatio sua est mortua ideo in habente habitum actus cicius citius et intensior producitur

Item utrum posito quantocumque habitu fidei intenso posset anima exire in actum credendi forte si bene consideretur ymaginando imaginando illius actus nobilitates et conditionem erit bene difficile utrum anima mediante illo solo habitu possit exire in actum et forte quantum ad hoc multi homines decipiuntur quia quandoque inducunt actum illum ex rationibus probabilibus sive ex aliqua apparentia et ille actus non sufficit ad salutem et tamen illum credunt esse verum actum fidei unde actus ille est tantae virtutis et nobilitatis quod fert animam in bona spiritualia et contempnit temporalia modo istud est maxime difficile ideo dicit apostolus quod propter avariciam avaritiam multi apostataverunt a fide ita possibile est dicere quod avaricia avaritia in certo gradu non est compossibilis actui fidei et ideo mihi videtur quod rationes holcot solum procedunt ex actu fidei producto mediantibus rationibus probabilibus vel apparenciis apparentiis tantum

oportet tamen Respondere ad rationes suas quia dicit ipse non est in potestate mea assentire vel oppinari opinari sine motivo nec est in potestate mea credere sine motivo propositioni dubiae datis enim duabus propositionibus inevidentibus ego non possum minus inevidenti assentire sine ratione igitur nec magis inevidenti sed propositio mere contingens sicut ista sortes currit vel rex sedet est magis inevidens quam ista deus est et tamen non possum isti sortes currit vel rex sedet sine ratione igitur etc

Item quia tunc in potestate mea esset tristari vel gaudere tantum sicut vellem et sic in potestate mea esset habere tantum gaudium vel dolorem sicut habent beatus et dampnatus quia per imperium voluntatis possum causare assensum talis propositionis cras habebo tantum gaudium sicut petrus et paulus quia ad apprehensionem talis propositionis sequitur quod gaudium ex quo assentit et sic videtur quod intellectus omnino non posset ferri assentive in aliquam propositionem nisi per rationes sit probata vel appareat esse probata nec est in potestate voluntatis nostrae propositionem facere esse veram vel falsam

advertendum est hic quod lata est differentia inter propositiones indifferentes ad finem hominis consequendum et inter propositiones quae habent ordinem neccessarium necessarium ad sui finem consequendum verbi gratia, utrum rex sedeat vel non non est neccessarium necessarium saluti hominis utrum autem deus sit est de neccessitate necessitate hominis salutis. ideo homo ex naturali instinctu inclinatur ad assentiendum huiusmodi propositionibus neccessariis necessariis ad suum finem consequendum et sic de aliis et sic verum est quod natura indidit tribus creaturae rationali quamdam inclinationem naturalem ad consequendum suum finem pro tanto dicit philosophus primo quod homo a natura est animal civile unde quia homo ex natura sua non potest habere omnia neccessaria necessaria ad salutem ideo a natura sua est animal communicabile et indiget ut relevetur per potentiam et bonum regimen unde ymmaginandum imaginandum est quod sunt instinctus tales et inclinationes quibus homo tendit in deum naturaliter et ad dbene operandum et ad deum collendum colendum et deo serviendum ideo dicitur quod deum esse est naturaliter inditum homini et a natura et ad hoc fides inclinat nam dicendum quod homo inclinatur naturaliter ad honorandum et orandum deum licet propter peccatum originale non percipiat se homo talem instinctum habere et ex hoc forte fuit et in hac radice fundatur ydolatria idolatria unde omnis creatura naturaliter tendit in deum ex quodam naturali instinctu ideo homo secundum partem affectivam et intellectivam naturaliter tendit in deum et ex hoc male aliqui sumpserunt sub quia in simplicibus ratio est debilis ideo sub illa ratione sumpserunt creaturas credentes illas esse deum et hac optima radice male applicata

ideo ydolatraverunt idolatraverunt aliqui et adoraverunt false creaturas nescientes talem instinctum insequi et creatori talia attribuere sed magis terrena intendentes propter quod dictum fuit propter avariciam avaritiam ceperunt homines apostare apostatare a fide honorem soli deo tribuendum creaturae impendentes et ad illud propositum dicebat macrobius in libro quod sompnia somnia principum et magnatum et potentum sunt futurorum quaedam Iudicia et praesagia subiungens quod naturaliter prima causa indidit ex ordine universi quod maxime talibus quam simplicibus qui sunt personae communes per quasdam motiones et influentias speciales innotescent quiddam circa potentiam totam novi effectus vel mirabilis accidere deceret sicut verisimilem est fuisse de saul rege de david de achas de caypha de pharaone de nabuchodonosor et de pluribus aliis unde dico quod ex eo quod natura humana fuit infecta et corrupta propter peccatum nescivit talem motivitatem specialem ad consecucionem consecutionem sui finis ultimi ideo quidam sensualem appetitum insequentes reverentiam deo debitam creaturae impenderunt ut soli vel lumine et sic de aliis sed gratia et fides intellectum maxime regulant immediate tendendo in ipsum deum et finem ultimum consequendum et instinctus talis quem habemus naturaliter est inclinans ad deum diligendum licet corrupte propter originale et sic de se sufficienter sed adiuvatur ab ipsa fide tanquam regulante appetitus sensitivos et intellectuales

et per hoc apparet solutio illorum quae tangit holcot de propositionibus quae nullo modo neccessariae necessariae sunt ad salutem. secus autem est de propositionibus quarum veritas neccessaria necessaria est homini ad salutem ideo talis assensus respectu propositionum neccessariarum necessariarum ad salutem est specialis instinctus naturae et gratiae et specialis assistentia angeli boni ita quod sua consequentia est semper neganda qua arguit propositionibus minus inevidentibus sine ratione vel apparentia non possumus assentire ergo nec magis inevidentibus quia fides naturaliter inclinat ad assentiendum veritatibus catholicis requisitis neccessario necessario ad consequendum salutem non autem sic est de aliis

Ex alia etiam radice possunt solvi praedictae rationes quia fides habet alium modum quam aliae qualitates quia non movetur ab apparentia obiecti nec habet veritatem ex obiecto nec requirit aliquam apparentiam ex parte obiecti sed sic non est de aliis assensibus ita quod assensus fidei non requirit aliquam apparentiam in obiecto ymmo immo est met apparentia Et si dicatur quod obiectum intellectus est verum vel apparens verum verum est quod oportet quod notitia per quam importat intellectus asserit sit vera vel apparens vera sic est de fide quia fides habitualis est quaedam apparencia apparentia et eciam etiam eius actus sed istam apparentiam non habet ab obiecto ymo immo est met sua apparencia apparentia

Tunc restat Respondere ad alias rationes prius factas

ad primam de spe Responsio guillelmi altissiodorensis in hoc est bona ipse enim dicit quod fides et spes sunt quaedam veritates Unde ipse dicit spes est semper sine quacumque praesumptione igitur semper inclinat ad verum ideo numquam inclinat absolute aliquem ad credendum quod ipse absolute habebit vitam aeternam sed inclinatio fidei est supra istud complexum in generali quicumque bene egerit et perseveraverit usque in finem habebit vitam aeternam et in particulari in quolibet inclinat ad hoc si bene persevero in bonis operibus ego habebo vitam aeternam ita quod assensus non est categoricus sed condicionalis vel reducibilis ad condicionalem et ita proportionabiliter dicendum est de fide quod illa semper est sine quacumque praesumptione ideo semper inclinat ad verum

ad 2am secundam rationem principalem dicitur quod simile est scilicet in casu ibidem posito quod alicui in extrema neccessitate necessitate unde dicitur quod talis in illo casu non deberet credere cathegorice categorice quod ibi sit corpus christi sed ex suppositione quadam scilicet quod si hostia sit debite consecrata ibi est corpus christi potest forte contingere quod ibi sit una credulitas cathegorica categorica quod ibi est corpus christi et illa non est multum periculosa sed illa non est generata ex fide ideo dicitur quod contingit quod ibi sit aliqua incredulitas sed illa non est magnum peccatum sicut aliquando contingit in missa quod ibi est aliquis deffectus defectus ex parte sacerdotis in consecratione sed ibidem error ille non est multum periculosus nec multum malus nec ibidem est ydolatria idolatria quia intendit adorare corpus christi et ita facit

Ad 3m tertiam de assensu ante incarnationem christi quia aliqui assentiebat etc conceditur totum illud quod ponitur quod aliqui assentiebant etc conceditur totum illud quod ponitur quod aliqui assentiebant huic christus incarnabitur ante eius incarnationem et hoc ex fide et quando ulterius ponebatur quod continuaretur huiusmodi assensus usque post instans incarnationis christi distinguendum est de assensu ratione temporis quia existentes ante incarnationem christi tempus incarnationis debebant scire vel proprie secundum praescriptionem prophetarum quia certum est quod prophetae tempus adventus christi denuntiaverunt non tamen ita certe quod possent pro tunc existentes punctualiter seu certitudinaliter Iudicare de praeciso tempore incarnationis christi distinguendum est igitur de tempore quia si fuerunt in tempore multum distante ab incarnatione ita quod bene poterant Iudicare quod pro tunc christus erat incarnandus ille assensus quo assentiebant isti christus incarnabitur erat licitus et verus adveniente autem tempore quod non poterant Recte discernere vel distinguere utrum christus erat incarnatus vel non quia ex scriptura hoc non poterant scire tunc eo ipso quod habebant aliqualem dubitationem de tempore incarnationis fides non inclinabat ad illum assensum christus incarnabitur sed inclinabat ad illum assensum christus incarnabitur vel est incarnatus vel de facto incarnatur sub tali disiunctione et isto modo tenebantur pro tunc credere et per hoc patet quid dicendum sit ad argumentum quia assensus fidei semper est verus quia quamdiu bene poterat distingui de tempore incarnationis fides inclinabat ad assentiendum quod christus incarnabitur quando autem non poterat bene distingui inclinabat ad assentiendum disiunctive quod christus incarnabitur vel est incarnatus vel incarnatur et tunc quando dicitur quod conservetur ille assensus usque ad instans incarnationis duplex est modus hic Respondendi unus est quod casus non est possibilis alius modus Respondendi esset quod ille idem assensus esset qui ante incarnationem tempore quo poterat distingui de tempore incarnationis inclinabat ad assentiendum quod christus incarnabitur post tempus qua poterat distingui de incarnatione inclinabat ad assentiendum disiunctive quod christus incarnabitur vel est incarnatus vel incar natur Item secundum primum modum diceretur quod spiritus sanctus non valet concurrere ad conservationem illius assensus in instanti incarnationis vel post assensus inquam per quem assentiretur quod christus incarnabitur Item eciam etiam quia hoc repugnat naturae illius assensus quod false repraesentet sicut dictum est multotiens in praecedentibus

Sciendum est quod pluries dictum est quod tam actus fidei quam habitus est infallibilis nec sibi potest subesse falsum ita quod non potest fides respectu alicuius esse assensus quin deus sit respectu eiusdem assensus conformis ita quod ibi est quaedam subordinatio causalitatis talis verum est quod contra factae fuerunt rationes et ad aliquas Responsum est Sed quia sunt adhuc aliquae solutiones eas repetam et aliter solvam quam fuerunt solutae

di cebatur ulterius quod huiusmodi credulitas non erat multum periculosa in simplici, quia ita contingit aliquando in missa quod est aliquis deffectus defectus ex parte presbyteri et tamen realiter creditur quod ibi sit vere corpus christi sub speciebus panis et talis error non est multum culpabilis ut dictum est

Consequenter de vetula est aliqua difficultas unde casus ponebatur quod vetulae praelatus praedicaret sibi aliquid contra fidem et dictum est quod in illo casu non debet sibi credere quod aliqualiter ignatum innatum est sibi credere deum esse et quod si faciat debitum suum non credet praelato suo ymo immo credet oppositum quia illuminabitur a deo iuxta illud ego sto ad hostium et pulso et si mihi quis appariat hostium ego intrabo et cenabo cum illo et tunc vetula alleget illud audiam quid michi mihi praedicet dicens

sciendum est quod hic sunt difficultates multae una est utrum vetula teneatur ad articulum trinitatis quantum est de exemplo utrum teneatur vel non non discucio discutio pro nunc utrum scilicet teneatur ad articulum trinitatis quantum est de exemplo credere deum esse trinum et unum sed quo ad propositum volo intelligere quod credibile cuius oppositum praedicatur sibi a praelato suo sit de credibilibus ad quae tenetur et quod sit infra latitudinem suorum credibilium quia non solum tenetur credere in generali quicquid ecclesia credit sed tenetur in speciali plura credere scilicet quod deus est et de multis aliis de articulo autem existente extra latitudinem suorum credibilium utrum licitum sit credere oppositum quantum ad ad hoc teneo quod non ita quod guillelmus parisiensis dicit quod non stat credere oppositum alicuius articulorum credibilium quin peccet mortaliter unde ipse ymaginatur imaginatur quod sicut affectus non potest facere contra caritatem quin peccet mortaliter ita nec intellectus potest aliquid credere contra fidem quin peccet mortaliter et quantum ad hoc ymaginatur imaginatur conformiter sicut guillelmus altissiodorensis consequenter dicit quod deus custodit diligentes se et hoc expresse habetur 3o unde si homo non ponat obicem et convertat se ad deum deus convertetur ad eum quia deus habet maiorem solicitudinem sollicitudinem de hominibus quam de aliis sed aliis optime providet de sibi neccessariis necessariis ad salutem suam igitur et homini modo creatura non potest actingere attingere immediate ad illa quae sunt sibi supernaturalia vel quae sunt spiritualia sed deus ordinavit quandam dispositionem quae est in nostra libera potestate qua posita deus ordinavit conferre illa bona supernaturalia sive spiritualia

Ex isto intulit aliqua corollaria per quae solventur multae particulares difficultates in multis casibus

sciendum est quod in solutione ultimi argumenti in qua dicebatur de illo qui assentiret corpus christi esse in hostia non consecrata sibi data a presbytero in extremo mortis dictum est quod ille assensus non est multum periculosus et non faceret ipsum assentientem de per se ydolatrare idolatrare verum est quia modus loquendi communis est quod in illo casu sacerdos facit simpliciter ydolatrare idolatrare sciendum quod communiter simplices habent pro obiecto adorationis aliquid contentum sub speciebus et sic si corpus christi non sit ibidem quando hostia non est consecrata habent illud quod continetur sub speciebus pro obiecto adorationis et istud promictitur promittitur eis quia si inducerentur ad conditionaliter credendum per hoc haesitarent et remicteretur remitteretur eorum devotio ad istum intellectum prohibitum est sacerdotibus ne illis dent hostias non consecratas et si hoc faciant scilicet dando eis hostias non consecratas gravissime peccant

Continuando autem materiam inceptam de certitudine fidei quomodo ei non potest subesse falsum quia hoc est aliqualiter difficile ad capiendum ita communiter accidit quod veritas est difficilis ad capiendum ex corruptione peccati ita quod falsitates sunt nobis quodammodo magis proportionatae quam sint aliquae veritates unde qui vellet sequi oppinionem opinionem anglicorum non esset difficultas quia concedunt quod fidei potest subesse falsum et quod deus potest decipere aliquem et consequenter concedunt quod anima christi potuit decipi ipsa existente unita verbo dicunt etiam quod praeteritum potest non fuisse praeteritum dicunt eciam etiam alii quod licet fides causaverit aliquem assensum potest tamen illum numquam causasse causavisse unde concedunt quod licet quaelibet res positiva si fuerit neccesse necesse est ipsam fuisse tamen non est sic in respectibus

Sed dimictendo dimittendo ista et eundo ad propositum prius incoatum de certitudine fidei tenendo quod fidei non potest subesse falsum contra quam ymaginationem imaginationem inductae sunt aliquae difficultates et rationes difficultates quas potui Reperire

unde Respondendum est ad illam rationem consequenter quae erat de continuacione continuatione assensus fidei post instans incarnationis et ista ratio est maximae apparentiae unde arguebatur sic ponatur quod ante incarnationem aliquis assentiit assensit isti mediante habitu fide christus incarnabitur et quod ille habet assensus continetur usque ad instans incarnationis tunc in instanti incarnationis ille assensus erit falsus ideo etc

Alia ratio fuit de abraham qui ex fide credidit filium suum immolandum esse et tamen non immolavit igitur credidit falsum ex fide Respondetur breviter quod abraham habuit praeceptum quod vellet filium immolare ita quod deus petebat ab eo quod vellet filium suum immolare ad videndum obedientiam suam sed quantum ad credulitatem potuit habere credulitatem quod semen suum multiplicaretur sicut sibi fuit dictum et revelatum et ita fuit si autem credidit filium suum immolare credidit ex credulitate humana quae non erat sibi periculosa quia non erat de materia fidei

Item potuit habere credulitatem quod solum deus petebat obedientiam ut vellet filium suum immolare Unde sicut notatur in una decretali aliqua sunt praecepta credenda in forma praecepti sed non secundum intentionem praecepti sicut est praeceptum illud non mechaberis moechaberis non furtum faciens etc sic fuit in proposito quod non erat intentio praecepti quod abraham immolaret filium suum sed solum erat forma praecepti alia sunt praecepta quae sunt credenda et secundum intentionem praecepti et secundum formam praecepti sicut est istud praeceptum honora patrem et matrem etc et sic in dicto casu credere filium suum inmolare immolare non fuit abrahae meritorium quia non fuit ex fide ymo immo ex proprio capite nec fuit peccatum quia non fuit contra fidem

dicitur ulterius quod si ex caritate determinavisset se ad credendum quod filius suus immolaretur illam determinationem non fecit ex fide nec illa credulitas fuisset fides licet bene actus suus fuisset meritorius

et si dicatur quod talis actus procedebat ex caritate et per consequens ex fide Respondendum est quod caritas in regno animae tenet principatum in respectu aliarum virtutum ita quod concurrit ad omnem effectum aliarum virtutum sed fides non ymo immo est limitata respectu credibilium neccessariorum necessariorum ad salutem et ideo bene consideretur quod caritas concurret ad huiusmodi assensum non tamen fides

verum est quod ibi negatur unum aliud quod bene requireret magnam investigationem scilicet quod aliquis actus est meritorius qui non esset proprie actus caritatis sicut si aliquis bonus homo ex caritate velit alteri bona temporalia ista volitio est meritoria et tamen non est proprie motus caritatis quia motus caritatis semper habet rem spiritualem pro obiecto vel aliter dicitur quod abraham meruit obediendo et si crediderit cathegorice categorice vel conditionaliter adhuc tamen verisimile est quod crederet sub disiunctione scilicet si deus vellet eum obligaret ad sic credendum sed constat eciam etiam adhuc si cathegorice categorice credidit adhuc non peccavit licet sit falsum et si dicatur credidit falsum et inde meruit quia scriptum quod sibi reputatum est ad instantiam dico quod ex actu credulitatis imperato a voluntate existente in gratia meruit non propter creditum illud unde per illud sceptum deus intendebat demonstrare obedientiam abrahae non autem immolationem filii deus intendebat sed obedientiam unde quis actum credendi circa aliquod obiectum falsum non tamen apparens falsum potest habere et tamen inde merebitur unde deus bene volebat abraham sic velle non tamen obligabat eum ad sic velle unde in casu nostro si abraham credidit cathegorice categorice hoc fuit ex verisimili coniectura et ratione probabili non tamen ex fide licet fide obediret et credo abraham non fuisse obligatum ad credendum immolare filium suum sed potius ad velle immolare si deus vellet eum immolatur non sibi

aliud argumentum fuit factum de spiritu sancto quod potest concurrere ad causandum assensum falsum igitur et fides Responsio est facilis unde dicendum quod fides speciali modo et supernaturali concurrit ad assentiendum articulis credendis et ita etiam spiritus sanctus secum concurrit speciali motione dirigendo hominem in finem suum modo dicitur quod spiritus sanctus non posset movere ad assentiendum falso ista motione speciali qua concurrit cum fide ad assentiendum vero sed spiritus sanctus concurrit ad productionem assensus falsi tamquam causa neccessario necessario requisita ita quod concurrit in minimo et generalissimo modo concurrendi sed de concursu speciali spiritus sanctus non posset sic specialiter concurrere ad decipiendum creaturam et per consequens nec ad assentiendum falso sicut nec fides et per consequens non actribuitur attribuitur fidei aliqua praerogativa quae non attribuatur spiritu sancto sed quia fides non potest habere concursum generalem ad concurrendum ad cuiuslibet effectus productionem sicut spiritus sanctus ymo immo solum habet concursum specialem ad assentiendum vero ideo non concurrit ad assentiendum falso sicut spiritus sanctus et ideo si argumentum bene resolvatur arguet praerogativam in deo quam non actribuimus attribuimus fidei

arguebatur confirmando quia fides potest in actum perfectum scilicet in actum illum supernaturalem etc breviter consequentia non valet quia causalitates rerum sunt limitatae ita quod non possunt in quaecumque effectum sed solum in aliquos effectus sibi debitos ex natura sua unde non sequitur homo potest producere hominem igitur potest producere lapidem et sic de aliis

ad aliam confirmationem quia fides est in potentia obedientiali et sic potest assumi a spiritu sancto ad concurrendum ad productionem assensus falsi quantum est de materia ista quae tangit potentiam obedientialem ipsa requireret longum processum ad eius declarationem ideo pro praesenti non intrabo eam sed quantum ad propositum spectat dupliciter potest Responderi uno modo quod fides proprietates habet quae sibi non competunt ut fides est sicut inhaesio et alias utrum autem deus posset fidem assumere secundum denominationem sibi conpetentem non inquantum est fides ad producendum assensum falsum non est ad propositum quia tunc non concurreret ut fides ut qualitas quaedam ideo potest dici quod omnino repugnat fidei inquantum est fides concurrere ad assensum falsum ideo quantum ad hoc non est in potentia obedientali respectu ipsius spiritus sancti posset ultimo dici quod istud non est contra positionem quin deus variando naturam fidei posset ipsam assummere ad concurrendum ad assensum falsum et sic teneatis quam viam volueritis in ista materia et sic patet ex dictis quomodo Respondendum sit ad omnia obiecta prius facta

Sciendum est quod obiectio postquam fuit proposita quaestio scilicet utrum in foro vel in causa Iudicali fidei contra tradicionem traditionem pure humanitus adinventam Iudex ydoneus idoneus pro fide feret sententiam? protestata fuit conclusio ista quod fides non subicitur humano Iudicio ymmo immo viceversa et haec fuit una conclusio quod fides est donum dei supernaturale et spirituale

Ex qua propositione prius posita infero istam propositionem quod fides elevat animam et roborat et illuminat super omnes habitus seu actus naturaliter acquisitos et ex ista propositione sequitur una alia quae est contra averroym averroes in prologo suo supra 3m ubi dicit quod instructio in aliqua lege impedit cognitionem veritatis sed quod instructio in lege divina illuminat et roborat animam ad cognitionem veritatis quantum autem est de aliis legibus verisimile est et videtur esse quod instruccio instructio earum impediat inquisicionem inquisitionem veritatis quia inficiunt animam probatur igitur propositio mea per effectum nam fides facit veritates arduissimas per assensum fidei actingi attingi et eas primo creditas postea intelligere iuxta dictum nisi credideritis non intelligetis ex quo igitur fides elevat potentiam in arduissimas veritates et respectu obiecti facere cognoscere praedictas veritates quae non possunt cognosci sine fide sequitur conclusio vera

Ad idem arguitur ratione primo sic fides est in suprema dispositione supremae potentiae intellectus reddens ipsum virtuosissimum igitur etc consequentia nota antecedens probatur quia maximus vigor est applicare se ad credulitatem articulorum maxime articulorum trinitatis et respectu eorum cognoscere arduissimas veritates non in potentia quae est diversarum operationum dispositio supreme activa est dispositio supremae potentiae eciam etiam eadem est proportio dispositionum inter se qualis est potentiarum inter se igitur dispositio supremae potentiae est supreme activa

Item fides est lumen repulsivum errorum et falsarum cognitionum maxime circa felicitatis obiectum ergo etc antecedens est clarum et consequentia patet quia iuxta proportionem obiectorum est proportio habituum unde habitus et actus maxime concernens felicitatis obiectum est nobilior quam quicumque alter

Item fides annectitur speciali dei assistentia et speciali gratia dirigente hominem in suum finem sicut caritas annectitur speciali amore dei et speciali amorosa assistentia ipsius dei

5o quinto fides tollit activitatem rationum sophisticarum circa felicitatem et supremum bonum et varios errores introducentium igitur etc consequentia tenet quia non est parvum in intellectum tollere errores circa fidem quia quam bonum est bene sentire de felicitate tam malum est errare circa felicitatem modo fides nedum facit bene sentire de felicitate et eius obiecto sed eciam etiam circa ea tollit errores

6o sexto arguitur iuxta testimonium sacrae scripturae corpus quod corrumpitur agravat aggravat animam quia inclinat ipsam ad temporalia dimictendo dimittendo spiritualia fides autem elevat animam ad spiritualia et nedum elevat vel inclinat ad assensum sed ad amorem spiritualium et remittendo temporalia ita quod fides facit intellectum abnegare temporalia et semet ipsum et ista fuit conclusio probanda

Consequenter viso qualiter fides sit elevativa et intellectiva inclinativa ad summum bonum videndum est qui sunt languores animae qui per fidem removentur Circa quod notandum est quod primaria radix omnium languorum et deffectuum defectuum animae est pena poena originalis culpae et causa fuit principaliter peccatum nihilominus punito peccato remanet pena poena aliqua