<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>http://scta.info/resoure/pg-principium4/critical/transcription</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <p/>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p/>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <div xml:id="pg-principium4">
        <head xml:id="pg-principium4-Hd1e95">Principium 4</head>
        <div xml:id="pg-principium4-Dd1e91">
          <head xml:id="pg-principium4-Hd1e93">Collatio</head>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e98">
          <cit>
            <quote xml:id="pg-principium4-Qd1e99">Ascendit petrus in superiora domus</quote>
          </cit>, 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e102">Actuum 10</ref>. 
          Reverendi patres et Deum voluminis sententiarum seriosus per 
          cunctator concludere potest quod 
          <name xml:id="pg-principium4-Nd1e104">Magister Petrus Lumbardus</name> quondam praesul 
          dignissimus <unclear>accibus</unclear> et scriptis clerum 
          docet subtiliter in primo libro  veribus 
          et armis hostes vicit viriliter in 2o  moribus levius praeceptis prae est 
          utiliter in 3o  opibus et bonis iustos ditat seu replet feliciter in 4o 
          igitur merito sedibus in altis hic residet sublimiter in domo patet consequentia 
          quia testante scriptura  praesidentes familiis  decet hor prae aliis 
          edocentes in sollis humdantes divitiis  atque locus in superis 
          triumphantes in praeliis  ymoo succurentes in opiis  harum concordantias 
          <pb ed="#L" n="215-v"/>
          obmitto causa brevitatis <unclear>causa</unclear> sed <unclear>antecedens</unclear> assumptum quo ad tres <unclear>personas partis</unclear> 
          <unclear>peratuit</unclear> virtualiter mihi aliis tribus principiis  quantum vero ad 4am eius particulam 
          patet scilicet qualiter <name xml:id="pg-principium4-Nd1e119">magister</name> in hoc 4o operibus et bonis multos ditat et replet 
          utiliter seu ditari instruit faciliter  nam in hoc sacramentoum remedia 
          contra peccatorum vulnera esse a christo instituta consequenter declarans ipsorum numerum 
          et sufficientiam virtutem et efficaciam iustificationis ipsorum medium et causam 
          ut merito dicat nobis <name xml:id="pg-principium4-Nd1e121">magister petrus</name> illud sapientiae 6 non absconcam 
          a vobis sacramenta dei quae sacramenta dei figurantur per septem <del>columpnas</del>
          spicas formosas pululantes in uno <unclear>culminem</unclear> <unclear>genesim</unclear> <unclear>CIo</unclear> nam sicut inspica 
          sub exteriori cortice granum latet per quod deffectus famis expellitur 
          et hoc dicatur sic secundum <name xml:id="pg-principium4-Nd1e132">augustinum</name> libro de corpore christi in sacramentis 
          euvangelistsis sub regimento rerum visibilium quasi sub cortice divina 
          virtus se certius operatur salutem et sic de celestibus donis homo ditatur pro cuius 
          virtutis <unclear>reserationem</unclear> ad curandum peccati vulnus et ad relevandum paupertatis 
          honos <name xml:id="pg-principium4-Nd1e137">magister petrus</name> ascendit in superiora domus quae sunt nunc verba 
          et alias vestris reverentiis proposita In quibus verbis ut alias dicebatur 
          4or in <unclear>miuntur</unclear> primo
          in lumine supernali deitatem revelari 
          2o in opere divinali entitatem situari 
          3o in homine personali ymitatem sublimari 
          4o sub regimen aeternali civitatem populari 
          deitas revelatur dum petrus hic notatur nomine imposito <!-- marginal stuff here ??? -->
          entitias procreatur dum situs denotatur per omni composito 
          ymitas sublimatur dum <unclear>humus</unclear> personatur divino supposito 
          civitas populatur dum domus habitatur praemio apposito
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e268">
          Primum probat exercitium magistrale celse intelligentiae 
          quia Petrus 2m <unclear>probatu</unclear> artificium undiale latae circumferentiae quia <unclear>iii</unclear> 
          3m probat promotorium supernaturale infinite potentiae quia ascendit 
          4m probat receptionem aeternale solide permanentiae quia domus 
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e282">
          Dimissis tribus prius dixi 4o 
          quod in verbis <unclear>the?tis</unclear> ostenditur sub regimine 
          aeternali civitatem populari nam celestis civitas <unclear>proplantur</unclear> dum domus habitatur 
          gaudio seu praemio apposito quod notatur in hoc termino domus IN hac enim 
          domo ut ait christus rex civitatis celestis qui petiti accipit et qui 
          quaerit inventi quia omnes in illa domo caelesti existentis habent quidquid volunt 
          et nihil habent quod nolunt ut ostendit <name xml:id="pg-principium4-Nd1e159">magister</name> in hoc 4o.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e307">
          Ubi etiam advertendum 
          quod, 
          sicut dictum est de tribus conditionibus aliis <unclear>the?tis</unclear> 
          in tribus praecedentibus principiis,
          sic in hoc 4o ostenditur 
          quinque materiae per quinque litteras huius dictionis 
          domus designate ordine, 
          tamen reverso seu retrogando acceptae,
          scilicet per <unclear>s</unclear> 
          septiformis sacramenti medicina a prima distinctione usque ad 43   
          per <c>u</c> uniformis 
          vocamenti lex divina vel loca vina, 
          scilicet in mortuorum vocationem et r?ron 
          per <unclear>m</unclear> multiformis distinctio praemiorum <c>a</c> 49 usque ad 50 per <c>o</c> omniformis <unclear>pui?cio</unclear>
          <pb ed="#L" n="216-r"/>
          peccatorum quia reddent usque ad ultimum quadrantem  per <c>d</c> doctiformis 
          resumptio hic scriptorum scilicet in epilogo totius libri ubi dicit <name xml:id="pg-principium4-Nd1e183">magister</name> 
          hoc de pedibus sedentis super solium excelsum in quo solio christum 
          regem sedentem glosae cernere nos facit ipse christus. Amen.
        </p>
        </div>
        <div xml:id="pg-principium4-Dd1e187">
          <head xml:id="pg-principium4-Hd1e189">Quaestio</head>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e371">
          Utrum <name xml:id="pg-principium4-Nd1e193">Beatus Petrus</name> propter suae capacitatis ac beatificae 
          dilectionis firmitudinem possit in superna domo feliciter 
          quietari per creatam pulcritudinem
        </p>
          <div xml:id="pg-principium4-Dd1e196" type="rationes-principales">
            <head xml:id="pg-principium4-Hd1e198">Rationes Principales</head>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e380">
          Quod sic 
          quia Petrus potest quietari 
          per quamlibet pulcritudinem infinitam simpliciter 
          sed aliqua creata seu creabilis pulcritudo 
          est simpliciter infinita, 
          ergo Petrus potest quietari finaliter et totaliter 
          per creatam pulcritudinem maior nota quia omnis pulcritudo infinita simpliciter est deus 
          sed minor probatur quia aliqua pulcritudo creata est infinita extensive et per consequens aliquo modo 
          infinita igitur nullo modo finita consequentia ultima patet per <name xml:id="pg-principium4-Nd1e202">carmelem</name> in 3o et 4o principiis 
          dicentem quod contradictio est quod unum infinitum sit alio maius et quod unum illorum 
          sit finitum ergo quidquid est infinitum est simpliciter infinitum
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e403">
          Secundo, 
          non stat delectationem 
          beatificam Petri esse in Petro 
          quin petrus beatifice delectetur, 
          sed Petrus 
          finite intrinsece beatifice delectatur, 
          ergo talis delectatio potest causari et fundari 
          in pulcritudine finita, ergo quaestio vera. 
          Consequentiae bonae, 
          et prima pars antecedentis 
          patet ex dictis 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e207">praedicatoris in 3o et 4o principiis</ref>, 
          ubi dicit quod visio non
          potest esse in aliquo 
          quin ille per illam videat,
          saltim quod non potest haberi 
          visio quin habens per eam videat 
          ergo nec delectatio potest poni in aliquo 
          quin habens per illam delectetur. 
          Consequentia patet per similem.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e423">
          Tertio, 
          stat animam Petri 
          esse beatam finite et nescire se delectari in summa pulcritudine.
          Consequentia tenet 
          quia ex quo tantum eam delectaret finita pulcritudo 
          sicut infinita et nescit 
          utrum illa pulcritudo esset creator vel creatura 
          sequitur propositum. 
          Antecedens patet per 
          <cit>
            <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e214">
              <name xml:id="pg-principium4-Nd1e216">Magistrum Girardum</name> 
              in primo et secundo principiis
            </ref>
          </cit>, 
          dicentem,
          quod stat creaturam rationalem esse perfecte beatam et nescire se frui deo 
          aut ipsum videre seu delectari in ipso 
          nec valet dicere quod deus causaret 
          animam rationalem 
          quae 
          <app>
            <lem>habere</lem>
            <rdg wit="#L" type="correction-substitution">
              <subst>
                <del>haberet</del>
                <add>habere</add>
              </subst>
            </rdg>
          </app> 
          non posset reflexum actum distinctum ab actu beatifico 
          tum quia Deus posset ab anima Petri omnem talem actum tollere 
          praeter beatificum ipso manente beato.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e456">
          In oppositum, 
          arguitur nulla pulcritudo 
          creata aut creabilis est tanta quin maior illa possit cogitari 
          et desiderari ergo in nulla tali Petrus potest totaliter ultimate quietari 
          consequentia patet quia ex quo Petrus esset intendentia et desiderio videndi et 
          habendi delectationem maiorem sequitur ipsum non esse perfecte quietatum 
          nec satiatum et antecedens patet de se circa materiam primae rationis ponitur haec
        </p>
          </div>
          <div xml:id="pg-principium4-Dd1e240">
            <head xml:id="pg-principium4-Hd1e242">Conclusio 1</head>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e472">
          Prima conclusio, 
          licet Beati Petri delectatio formalis sit aliquo modo infinita ipsa,
          tamen non minus distat a delectatione increata 
          quam delectatio quaelibet 
          creabilis ordinata prima pars probatur 
          quia beatitudo petri est aeterna durative,
          <pb ed="#L" n="216-v"/>
          ergo et delectatio beatifica, 
          ergo illa pars conclusionis vera. 
          Prima consequentia patet 
          quia Petri delectatio est pars beatitudinis eiusdem. 
          Secunda consequentia 
          patet quia sequitur nullo modo est infinita 
          ergo extensive non est infinita, 
          quod est oppositum antecedentis. 
          Et patet consequentia 
          quia esse extensive infinitum est 
          aliquo modo esse infinitum.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e499">
          Secunda pars conclusionis 
          probatur 
          quia si esset aliquod corpus immensum simpliciter 
          secundum omnem dimensionem quodlibet 
          aliud corpus finitum simpliciter aequaliter 
          ab eo distaret extensive 
          ergo cum Deus sit immense perfectum simpliciter, 
          sequitur quod quodlibet finite perfectum ab eo distat aequaliter. 
          Consequentia patet a simili, 
          et antecedens probatur 
          quia si aliqua corpora finita inaequaliter 
          distaret quantitative a quantitate corporis immensi, 
          sequitur quod sumpta aliqua 
          ratione quantitatis finita non semper restaret 
          aliquod accipiendum ultra, 
          quod est falsum quia illud est de ratione infiniti simpliciter.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e519">
          Confirmatur 
          quia si esset aliquis numerus 
          simpliciter infinitus non plus distaret 
          ab eo binarius quam trinarius vel alius 
          finitus numerus 
          igitur a simili non plus distat una creatura a Deo quam alia.
          Antecedens patet 
          quia si talis numerus infinitus tot contineret binarios quot 
          trinarios et converso
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e532">
          Tertio, 
          confirmatur quia, 
          si distaret minus trinarius a numero infinito quam binarius, 
          sequitur quod minus distaret per unam unitatem. 
          Sed consequens est falsum 
          quia tot unitates sunt in infinitis binariis, 
          sicut in infinitis trinariis 
          sed talis numerus infinitus contineret infinitos binarios 
          et in finitos ternarios, 
          igitur tota conclusio vera.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e545" n="Corollarium 1">
          Primum corollarium quod si ideo quilibet trinarius 
          excedit quaelibet binarium uniformiter 
          ita Deus rem quamlibet creatam excedit 
          uniformiter patet quia Deus excedit 
          quamcumque rem excessu aequali.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e554" n="Corollarium 2">
          Secundum corollarium,
          quod non sequitur Deus uniformiter et aequaliter 
          quamlibet creaturam excedit, 
          ergo quaelibet creatura uniformiter et aequaliter ad Deum accedit.
          Patet quia oppositum consequentis de facto stat cum antecedente 
          quia sicut creaturae differenter et difformiter Deum <unclear>immitantur</unclear> 
          et inaequaliter participant eius perfectionem 
          sic creaturae ad Deum inaequaliter accedunt, 
          et tamen Deus illas aequaliter excedit imperfectione, 
          ut patet ex conclusione ergo
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e572" n="Corollarium 3">
          Tertium corollarium, 
          quod sicut 
          non stat deum distare a creatura qui creatura distet a deo sic 
          non stat deum distare a creaturis aequaliter 
          quin creaturae aequaliter distent ab ipso 
          et istud corollarium posui virtualiter in 2o et 3o principiis 
          contra <name xml:id="pg-principium4-Nd1e269">Carmelitam</name>, 
          verum tamen ad rationes meas respondit in 
          <cit>
            <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e273">4o principio suo</ref>
          </cit>. 
          Unde cum primo arguebam 
          excessus totalis quo gratia increata excedit quamlibet creatam non est 
          maior respectu unius gratiae quam alterius 
          ergo gratia increata aequaliter excedit illas,
          hic primo negat consequentiam. 
          Sed contra responsionem 
          arguo probando consequentiam esse bonam 
          quia sumendo oppositum consequentis sequitur, 
          gratia increata excedit inaequaliter <c>a</c> et <c>b</c>, 
          igitur non est aequales distantia, 
          sed maior vel minor respectu diversorum quod est oppositum 
          primi antecedentis et per consequens fuit consequentia bona 
          et non neganda consequentia.
          Prima patet quia sicut 
          <!-- hole in page ?? --> 
          sequitur sex excedunt quattuor, 
          ergo aliquo excessu excedunt 
          sic etiam
          <pb ed="#L" n="217-r"/>
          sequitur quod sex excedunt quattuor et tria <unclear>in aequaliter</unclear>, 
          ergo per excessus inaequales.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e623">
          Confirmatur 
          quia ille excessus inaequalis 
          aut esset in Deo 
          aut in creatura excessa. 
          Non in Deo 
          quia ibi nulla est inaequalitas gradualis perfectionis 
          nec in creatura 
          quia tunc esset idem 
          quod excedit et quod exceditur respectu eiusdem 
          immo sequitur quod Deus alio quam se ipso excederet creata,
          quod est falsum. 
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e635">
          Contra rationem negationis 
          quam assignat, 
          dicit enim consequentiam meam non <unclear>vallem</unclear> eo 
          quod antecedens est verum et situm per eum scientiam communiter dicta, 
          et consequens non est scitum ab eo, 
          immo forte intellectus consequentis non cadit 
          sub investigatione hominis.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e648">
          Contra hoc arguo 
          quia si illa ratio valeret, 
          sequitur quod haec consequentia esset neganda Deus est, 
          ergo Deus est trinus et unus. 
          Patet per ipsum 
          quia antecedens scitur 
          scientia communiter dicta, 
          et tamen consequens non cadit sub hominis naturali investigatione, 
          sed quod illa consequentia sit bona 
          et concedenda apparet 
          quia numquam oppositum consequentis stare potest in veritate 
          cum antecedente nam quanta necessitate Deus est 
          tanta necessitate deus est trinus.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e661">
          Item, 
          iste Pater dicit ad rationem praedictam, 
          concedo consequens meum, 
          scilicet quod Deus aequaliter 
          excedit omnem gratiam creatam 
          sed negat hanc consequentiam, 
          igitur omnis gratia creata aequaliter distat a Deo. 
          Patet consequentia 
          quia idem terminus praecise additur antecedenti et 
          consequenti secundae consequentiae.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e674">
          Confirmatur 
          quia omne excedere perfectionaliter 
          est distare perfectionaliter ab excessu, 
          igitur omne excedere aequaliter 
          est distare aequaliter. 
          Patet consequentia ut prius. 
          Et antecedens patet 
          quia, 
          si per imaginationem, 
          excessus et distantia respectu eiusdem 
          uniformiter remitterentur, 
          constat quod unum illorum 
          non prius desineret esse quam aliud, 
          aliter esset distantia sine excessus, 
          et sic staret quod aliquid distaret 
          a Deo quod Deus nullo modo excederet 
          vel quod Deus aliquid excederet 
          a quo nullo modo distaret 
          quae contradictionem implicant evidentem. 
          Patet ergo quod consequentia mea sint bona prima.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e694">
          Secundo, 
          principaliter 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e308">
            iste pater negavit in 4o principio <unclear>suos</unclear>
          </ref> 
          unum corollarium meum 
          quod fuit tale, 
          sicut a gradu primo in menso aequaliter discat 
          quilibet gradus remissus, 
          sic a quolibet gradu creato aequaliter distat gradus immensus, 
          et dicit 
          quod patet per dicta sua 
          corollarium esse falsum.
          Et econverso, 
          ego dico sibi quod haec patent 
          nec mihi patuerunt per aliquam dicta 
          sufficienter probata, 
          sed ut clare patet pro nunc replicata formaliter 
          sequitur ex praemissis, 
          et per consequens ipsum est verum.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e716">
          Verum quia probando corollarium meum 
          arguebam, 
          nisi sic, 
          sequeretur a simili 
          quod esset haec possibilis Sortes distat a Parisius 
          praecise per tres pedes, 
          et tamen Parisius distat a Sorte per tres leucas.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e725">
          Ad hoc dicit
          pater meus 
          quod si intelligo per Sortem rem continentem praecise tres 
          perfectiones et per Parisius velim intelligere deum 
          tunc dicit quod conclusio est possibilis 
          et vera ita quod concedit possibilitatem illius propositionis, 
          quod reputo impossibilem.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e734">
          Ideo contra responsionem illam replico primo ad hominem 
          ut communiter dicitur instantiae 
          et exempla debent dari extra materiam de qua tractatur seu disputatur ideo 
          miror quod ille pater credit me velle intelligere <!-- space --> per Parisius
          <pb ed="#L" n="217-v"/>
          deum cum igitur 
          <app>
            <lem>in</lem>
            <rdg wit="#L" type="correction-addition">
              <add place="above-line">in</add>
            </rdg>
          </app> 
          exemplo loquar de distantia locali applicative 
          a distantiam perfectionis, 
          ideo, 
          si per Parisius intelligerem Deum, 
          non darem exemplum nec distantiam 
          extra propositionem nostrum quod tamen intendo.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e757">
          Secundo, 
          ostendo in possibilitatem 
          illius concessi per eum etiam qualitercumque sumat terminos, 
          nam sequitur, 
          si ponatur in esse Sortes continens tres per perfectiones praecise per tres pedes distat 
          a Parisius et Parisius distat a sorte per centum leucas, 
          ergo Sortes praecise distat a Parisius per tres pedes 
          et sortes non distat praecise a Parisius per tres pedes 
          quae est evidens contradictio. 
          Patet consequentia quia, 
          sicut implicat Sortem distare a Parisius per tres pedes 
          quin Parisius distet a Sorte per tres pedes, 
          sic non stat Parisius distare a Sorte per centum leucas 
          quin Sortes distat a Parisius per centum leucas 
          tunc si Sortes distat a Parisius per centum leucas, 
          igitur non praecise Sortes distat a Parisius per tres pedes 
          quod est in forma oppositum primae partis antecedentis, 
          et sic patet contradictoria 
          sequi ex propositione quam concedit. 
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e786">
          Item, 
          quia negavi in 3o principio meo illam consequentiam, 
          Deus totaliter excludit non esse et quodlibet esse <unclear>perticipat</unclear> aliquam perfectionem simpliciter, 
          ergo Deus plus conventi cum esse quam cum non esse. 
          Ratio mea fuit quia 
          Deus nullo modo convenit cum non esse. 
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e801">
          Contra hoc replicavit in 
          <cit>
            <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e351">4o principio suo idem pater</ref>
          </cit> 
          dicendo quod propter exclusionem positivi 
          non debui negare consequentiam 
          quia, 
          licet sophiste negent similes consequentias, 
          tamen quia doctrina magistri est ad oppositum, 
          cuius sectator et mittator esse teneor, 
          ideo non debeo consequentia illam negare.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e815">
          Sed cum reverentia tanti patris 
          dico quod illam consequentiam 
          potui et debui negare 
          absque hoc quod de rogarem magistro sententiarum,
          licet non credam me obligari ad tenendum omnia verba magistri 
          informa. 
          Et dato quod sophista illam neget consequentiam, 
          non tamen sophistice 
          sed secundum bonam logicam illam et similes potest negare, 
          tamen ad dictum 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e832" target="http://scta.info/resource/pl-l4d33c4-d1e183">
            magistri in 4o distinctione 33a
          </ref> 
          quod allegavit quod 
          <cit>
            <quote xml:id="pg-principium4-Qd1e835">
              sanctius est mori quam vesci 
              <sic>ydolaticis</sic>
            </quote>
          </cit>,
          idem pater meus dat sufficientem solutionem, 
          id est minus malum 
          est mori famae vel non tantum malum est 
          quantum malum est vesci ydolaticis 
          quia primum est solum malum poenale corporis afflictivum 
          pro quo quis potest mereri vitam aeternam, 
          secundum vero est malum iniusti, 
          cui debetur poena aeterna. 
          Sed constat quod similis <unclear>glossa</unclear> 
          non potest dari dicto suo, 
          et hoc probatur confirmando responsionem 
          quia nulla res convenit cum aliquo quod 
          totaliter et omnimode excludit 
          sed per eum met Deus totaliter excludit non esse, 
          ergo Deus nullo modo convenit cum non esse, 
          ergo nec plus nec minus convenit cum <c>a</c> quam cum <c>b</c>.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e876">
          Item, 
          quia iste pater dixerat quod Deus non est distantia 
          quia distat a rebus contra hoc argui in 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e377">3o principio</ref> 
          sit quia, 
          sicut <!-- gap --> stat creaturas esse distantias per quas distant a Deo,
          <pb ed="#L" n="218-r"/>
          sic stat deum est distantia 
          qua distat a creaturis 
          sed per eum in primo
          principio res distant se ipsis a primo, 
          ergo.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e894">
          Ad hoc dicit in 4o principio 
          quod forma arguendi non valet, 
          sicut patet in multis exemplis 
          quae causa brevitatis praeter misi, ut dicit, 
          sed revera non video defectum arguendi informa 
          nisi aliter ostendat.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e908">
          Item, 
          quia iste pater dixerat solvendo quod contradictio 
          est unum infinitum esse maius alio 
          et alterum illorum aliquo modo finitum esse 
          Contra hoc replicam in 3o principio <sic>principio</sic> 
          quia omne infinitum secundum quid 
          est aliquo modo finitum 
          hic negavit assumptum in 4o principio.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e921">
          Sed contra hoc 
          arguo sic, 
          omne id quod de sua ratione formali includit aliquam 
          <app>
            <lem n="aliquam"/>
            <rdg wit="#L" type="correction-deletion">
              <del>cond</del>
            </rdg>
          </app> 
          finite illud est finitum sed finitum 
          secundum quid est huius, 
          ergo. 
          Maior est nota et minor est sua 
          in forma in illa responsione.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e935">
          Secundo, 
          dicit quod, 
          si intelligatur aliquo modo, 
          id est aliqua ratione, 
          non valet consequentia 
          quia a simili non sequitur, 
          sortes aliquam ratione est albus puta secundum dentes, 
          ergo est albus. 
          Sed si sua responsio valeret, 
          sequitur quod poena dampnatorum nec 
          esset finita neque infinita.
          Quod non infinita probatur 
          quia, 
          si sic, 
          hoc solum esset secundum rationem durationis, 
          ideo secundum ipsum non sequitur, 
          igitur est infinitum, 
          sed quod nec finita 
          quia, 
          si sic, 
          hoc solum esset secundum rationem intensionis 
          sed per ipsum non sequitur, 
          <c>a</c> est finitum secundum rationem intensivam,
          ergo <c>a</c> est finitum, 
          et ultra sed omne illud 
          quod nec est finitum 
          nec infinitum non est ergo nullam poena aeterna est, 
          quod non est tutum dicere.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e972">
          Item, 
          quia ille pater concessit  
          in 3o principio quod recessus creaturarum a Deo non sunt infiniti 
          et quod tales recessus sunt ipsemet creaturae recedentes ergo sub intuli 
          sed illae creaturae sunt finite imperfectione ergo illi recessus sunt aliquo modo finiti 
          ergo infinitum est aliquo modo finitum, 
          cuius oppositum ponit.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e990">
          Hic negat consequentia 
          quia recessus creaturae a Deo, 
          ut dicit est creaturam recedere a Deo in obliquo. 
          Sed contra 
          quia <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e418">secundum eum in 3o principio et in primo</ref> 
          creaturae sunt distantiae per quas distant a deo 
          sed recessus creaturae et distantia eiusdem a Deo sunt idem, 
          ergo talis recessus sunt 
          creaturae in recto et non in obliquo.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1007">
          Confirmatur quia, 
          si creatura distans et creaturam distare essent idem, 
          sequitur quod Sortem diligere et sortes essentialis idem et Sortem 
          bibere esset Sortes, 
          et sic ultra sequitur 
          quod quando Sortes desineret bibere, 
          Sortes desineret esse, 
          et sic si vellet vivere, 
          oporteret eum continue bibere, 
          quod est falsum. 
          Et haec sufficiant, etc.
        </p>
          </div>
          <div xml:id="pg-principium4-Dd1e425">
            <head xml:id="pg-principium4-Hd1e427">Conclusio 2</head>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1018">
          Circa materiam secundae rationis sit haec conclusio secunda, 
          licet stet beatificam visionem et 
          dilectionem Petri esse in petro et Petrum non delectari, 
          tamen non stat talem delectationem esse in beato petro 
          et ipsam non esse delectationem sibi.
          Prima pars probatur 
          quia sicut visio est res absoluta 
          et stare potest in subiecto sine quocumque 
          videre sic delectatio est res absoluta creata, 
          et per consequens potest eam Deus conservare in subiecto 
          absque hoc quod subiectum delectetur per ipsam, 
          ergo illa pars vera.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1037">
          Secunda pars probatur quia 
          sequitur, 
          res quae est delectatio est, 
          ergo delectatio est. 
          Patet consequentia 
          quia res quae est delectatio et delectatio 
          se habent convertibiliter 
          et ultra <c>a</c> delectatio est aliquid Petro 
          et non aliud Petro quam sit in se, 
          ergo <c>a</c> est delectatio Petro 
          vel <c>a</c> est a Petro delectatio,
          sed quod delectatio non sit Petro 
          alia res vel aliud quam delectatio. 
          Patet quia, 
          si sic, 
          quaeritur 
          quae vel qualis, 
          aut erit delectatio,
          <pb ed="#L" n="218-v"/>
          dilectio, aut dulcedo, aut magnitudo. 
          Et non videtur posse dici aliud 
          quam delectatio, 
          ergo propositum.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1071">
          Confirmatur 
          quia idem probatur 
          de se in illa delectatio est delectatio, 
          ergo ipsa vera.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1079">
          Confirmatur, 
          quia si <c>a</c> delectatio esset in <unclear>petro</unclear> 
          et non esset sibi delectatio, 
          quaeritur utrum <c>a</c> et <c>b</c> pauli <!-- possible inversion here --> 
          quae est delectatio sint eiusdem rationis vel speciei aut non. 
          Si primum, 
          sequitur quod <c>a</c> erit delectatio Petro. 
          Consequentia 
          patet quia <c>b</c> individuum eiusdem est delectatio paulo 
          nec <c>a</c> potest esse alteri nisi 
          quod est in se formaliter. 
          Si debetur secundum, 
          sequitur quod <c>a</c> delectatio non manet 
          quod repugnat posito. 
          Et patet consequentia 
          quia nulla res manet, 
          cuius proprium genus et 
          propria differentia non manent vel 
          si manent genus et differentia ipsius <c>a</c>, 
          sicut prius sequitur 
          quod <c>a</c> sit eiusdem speciei 
          cum ipso <c>b</c>, 
          quod est propositum.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1139">
          Tertio, 
          confirmatur 
          quia delectatio 
          est aliqua qualitas distincta specifice 
          ab omni alia 
          quae non est delectatio, 
          sicut homo est 
          quaedam substantia distincta etc, 
          igitur sicut non stat hominem esse 
          et ipsum non esse hominem,
          sic non stat delectationem esse 
          et ipsam non esse delectationem.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1150" n="Corollarlium 1">
          Primum corollarium,
          quod si delectatio esset in lapide vel in ligno, 
          ipsa esset ligno aut lapidi delectatio. 
          Patet quia aliquid esset ibi 
          et non aliud quam sit in se ipsa, 
          igitur esset delectatio.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1159" n="Corollarium 2">
          Secundum corollarium, 
          quod si delectatio 
          aut visio in ligno 
          aut lapide <c>b</c> poneretur, 
          non tamen lignum nominaliter aut verbaliter videns differentur. 
          Patet quia 
          sequitur formaliter, 
          lignum videt, 
          ergo aliquid a ligno est visum. 
          Consequens est impossibile stantibus significationibus terminorum.
          Patet consequentia 
          quia semper videns infert et cognoscat suum visum, 
          et diligens dilectum.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1174" n="Corollarium 3">
          Tertium corollarium, 
          sicut stat Petrum vel virginem per suam visionem beatificam beatifice non elevari, 
          sic stante in eis gratia quam habent stat eos non gratificari.
          Patet utraque pars 
          quia defectio accidens stat sine suo inhaerere, 
          ergo gratia creata potest existere sine suo actuali gratificare. 
          Consequentia patet a simili 
          quia tanta est identitas et connexio inter accidens et suum inhaere, 
          sicut inter gratiam et suum gratificare, 
          antecedens vero patet in accidentibus eucharistiae.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1191">
          Verumtamen oppositum huius ponit 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e492">praedicator in 3a conclusione 4ti principii</ref>, 
          ubi dicit sic, 
          licet stet visionem et dilectionem 
          virginis ipsam beatifice non elevare impossibile est, 
          tamen gratiam Christi vel virginis esse et ipsos non gratificare. 
          Pars prima est nota, 
          sed secundam probat sic, 
          quia tunc gratia non esset gratia. 
          Hic breviter respondeo negando consequentiam, 
          et cum probat quia gratia dicit respectum ad illum quam gratificat, 
          conceditur dum actualiter gratificat. 
          Sed hoc non probat consequentiam negatam quia, 
          sicut gratia stante in anima potest non gratificare 
          formaliter subiectum ipsa manente in eodem, 
          sicut dictum est de dilectione, 
          et visione sic potest non dicere talem respectum 
          quia non necessario, sed contingenter <sic>cognotat <!-- connotat? --></sic> ipsum.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1217">
          Ad rationem meam per quam probam oppositum in 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e501">3o principio meo</ref> sic 
          quia gratia habitualis 
          potest esse in anima absque hoc 
          quod anima sit grata, ergo,  
          hic dicit quod, 
          si Deus hoc faceret 
          de potentia absoluta, 
          tunc gratia desineret esse gratia 
          et esset quaedam res absoluta.
          Sed contra hoc arguitur quia, 
          si sic, 
          gratia esset in virgine 
          et non esset gratia 
          quia ut prius quaeritur 
          quo nomine vocabitur illa res absoluta 
          aut erit visio, 
          aut spes,
          aut fides,
          aut albedo vel nigredo, etc., 
          et constat quod inconvenienter alio nomine 
          <pb ed="#L" n="219-r"/>
          nominaretur, 
          ergo non stat gratiam esse 
          quin gratia sit gratia confirmatur 
          quia, 
          si gratia esset et non esset gratia, 
          sequitur quod aliqua propositio esset falsa 
          in qua idem probaretur de se ipso. 
          Consequens est falsum, ergo. 
          Confirmatur quia non stat <c>a</c> hominem esse et <c>a</c> non esse hominem,
          igitur non stat gratiam esse et non esse gratiam. 
          Patet quia gratia non est terminus <unclear>cognotativus</unclear> 
          sed gratificare, 
          sicut nec visio sed videre.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1261">
          Item, 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e515">iste pater in sua responsione</ref> concedit 
          propositionem et contradicit suae conclusioni et dictis suis, 
          nam per eum Deus potest de potentia absoluta ponere gratiam in anima virginis 
          ut gratia est quaedam res absoluta absque 
          hoc quod virginis anima sit gratia, 
          igitur possibile est gratiam virginis esse in virgine 
          et virginem non gratificare, 
          quod est formaliter oppositum 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e517">secundae partis suae tertiae conclusionis</ref> 
          ut recitatae, 
          et consequentia est formalis, 
          et antecedens est sua responsio.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1277">
          Ex dictis sequitur corollarium 
          meum in aliis principiis meis virtualiter positum, 
          scilicet quod, 
          si virgo vel Petrus omnem visionem 
          quam unquam habuit simul haberet 
          adhuc possibile esset quod virgo vel Petrus nihil videret in sensu composito. 
          Patet ex dictis 
          quia, 
          sicut argutum est de dilectione, 
          sic potest argui de visione.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1293">
          Oppositum huius etiam ponit 
          praenominatus pater, 
          licet dixerit in 4o principio suo 
          quod illud non posuit informa, 
          sed sufficit mihi quod illud posuerit 
          in virtute materia seu equivalentia.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1302">
          Et ostendo sic, 
          nam in <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e528">secundo principio suo</ref> 
          sic arguebat, 
          <c>a</c> visio est visio mortis Christi et est in virgine, 
          igitur virgo videt Christum mortuum, 
          nam si haec consequentia sit formalis,
          aequivalet isti conditionali, 
          si virgo a visionem mortis Christi in se haberet.
          virgo mortem Christi seu christum mortuum videret, 
          et sic dicit de quolibet gradu visionis seu de qualibet visione.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1322">
          Et ergo posui oppositum in hac forma, 
          si virgo omnem visionem 
          quam divisim habuit simul in se haberet, 
          non propter hoc omnia 
          quae per illam vidit simul videret, 
          immo forte nihil videret. 
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1332">
          Prima dato 
          quod nunc vellit addere dicto suo illud, 
          scilicet quod <c>a</c> sit virgini visio 
          tunc supponit quod erat probandum 
          quia ut patuit in omnibus principiis meis 
          semper posuit in scripto et verbo 
          quod omnem visionem 
          ut est res absoluta Deus potest 
          ponere in vrigine absque hoc quod virgo videat per illam, 
          ideo si Pater meus tunc supponat 
          quod talis visio non sit quaedam essentia absoluta 
          sed <unclear>cognoscans</unclear> includens ipsum videre clarum est 
          quod hoc haberet probare 
          quia illud est quod 
          quaerimus et de quo disputavimus, 
          tamen hoc non obstante volui facere 
          opus erogationis probando quod supposito 
          quod <c>a</c> sit virgini visio adhuc 
          non sequitur virginem videre per <c>a</c>, 
          ut ostensum est in conclusione et probationibus.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1368">
          Deinde quia corollarium suum probat sic, 
          quemlibet gradum visionis quem virgo habuit potest Deus 
          simul et semel in virgine ponere et conservare. 
          Sed <c>a</c> visio mortis Christi et visio <c>b</c> vitae eius 
          prout sunt virginii visiones, 
          Potest Deus simul et semel in virgine conservare. 
          Hic dixi primo quod ratio peccat per <term>fallaciam figurae dictionis</term>, 
          sed <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e556">pater meus replicando in quarto</ref> dicit 
          quod illud non est verum 
          quia supponit quod 
          tam in maiori quam minori 
          sumatur visio pro actu videndi. 
          Sed revera patere cunctis potest quod est ibi <term>fallaciam figurae dictionis</term> 
          nec uniformiter minor subsumitur 
          <pb ed="#L" n="219-v"/>
          sub maiore maxime 
          quia dixit quod 
          maior illius rationis est mea 
          sed in illa propositione 
          solum utor illo termino visio 
          prout significat entitatem absolutam 
          sine quocumque res tali <unclear>cognoscativo</unclear>, 
          ut patuit in omnibus principiis aliis, 
          minor vero proprio quam subsumit 
          utitur illo termino visio 
          prout significat rem cognotantam respectum seu terminum esse visum,
          et sic <mentioned>visio</mentioned> non sumitur uniformiter in utraque praemissarum. 
          Si aut vellet 
          quod in minori 
          ille terminus <mentioned>visio</mentioned> esset cognoscativus includens videre, 
          tunc illa maior non esset vera, 
          sed sic illam declinarem.
        </p>
        <p xml:id="pg-principium4-d1e1423">
          Ultimo quia dixi quod conclusio illius 
          rationis poterat et potest concedi, 
          ut patet ex dictis 
          quia ut dixi non sequitur <c>a</c> et <c>b</c> 
          sunt virgini visiones, 
          ergo virgo videt per <c>a</c> et <c>b</c> visiones. 
          <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e580">Pater meus in 4o principio</ref> 
          dicit se mirari 
          quia nego illam consequentiam 
          cum ex opposito consequentis sequatur 
          formaliter oppositum antecedentis, 
          et hoc nego sibi simpliciter. 
          Verum tamen 
          si pater meus miratur de negatione illius consequentiae, 
          ego tamen non miror 
          sed de admiratione sua possem admirari 
          quia similem consequentiam negant plures doctores 
          et maxime 
          <cit>
            <ref xml:id="pg-principium4-Rd1e1458">
              <name xml:id="pg-principium4-Nd1e587">Doctor Noster Alphonsus</name> 
              quaestione 4a primae distinctionis circa finem
            </ref>
          </cit>,
          nec oppositum consequentis repugnat antecedenti 
          quia, si Deus poneret visionem in lapide, 
          constat quod lapis non videret, 
          et tamen visio non esset alia res lapidi quam visio,
          ut patet ex dictis. 
          Et haec sufficiant de praesenti principio quarto.
        </p>
          </div>
          <!-- seems like there are only two conclusions -->
          </div>
      </div>
        </body>
    </text>
</TEI>