Ascendit petrus in superioria domus actuum 10 Reverendi patres et deum 3m librum sententiarum solemniter intuenti clare patebit quod magister petrus lumbardus in eodem libro verbum patris aeternale monstrat humantum grose nostrum vulnus criminale sentit medicatur amorose senum virus infernale novit de vellatum virtuose nostrum genus humanale docet exaltatum gloriose igitur thronum celsum ascendere decet hunc praelatum studiosus gausiose / patet consequentia quoniam scriptura attestante alta contemplantes vulnera curantes hostes debelentes remota videntes decent altae sedes / antecedens vero nam christo quaerete a discipulis a discipulis quem dicerent homines esse filium hominis quibusdam dicentibus alii iohanem baptistam alii vero ieremiam aut unum ex prophetis petrus princips apostolorum veritatem catholicam confitentem dualitatem naturarum in christo innuens ac veritatem catholicam aliqualiter approbans christo respondit tu es christus filius dei vivi et hoc idem respondet magister petrus princeps theologiarum novellorum in principio huius 3ii dicens cum venit plenitudo temporis misit deus filium suum natum de muliere factum sub lege etc ut merito conveniat nostro magistro petro quod fuit dictum magistro apostolorum petro ego pro te rogavi petre ut non defficiat fides tua et tu aliquando conversus confirma fratres tuos cuius fidei et doctrinae nos confirmantis et illuminntis claritas patet in hoc 3o resu?do productivum antecedens patet quod magister petrus in hoc 3o verbum patris aeternale etc ergo thronum altum etc et hoc innuit thema quod assumpsi prius scilicet Ascendus petrus in superiora domus

In quo ut in aliis duobus prius principiis patuit concernuntur intuenda primo in lumine supernaturali deitatem revelari 2o in opere divinali dei enti tatem situari 3o in homine personali ymitatem sublimari 4o sub regimine aeternali civitatem populari deitas revealtur dum petrus hic notatur nomine in posito petrus in ipso entitas prantur dum situs cognoscatur pro omni composito In in 2o ymitas sublimatur dum humus personatur divino supposito ascendit in 3o civitas pprolatur dum domus habitatur praemio apposito domus in 4o primum probat exercitium magistrale altae intelligentiae quia petrus 2m palat artificum mundiale latae circumferentiae quia In 3m monstrat promotorium supernale infinitae potentiae quia ascendit 4m lustrat receptorium aeternale solide permanentiae quia domus

Dimissis aliis dixi 3o quod in verbis assumptis ostenditur in homine personali ymitatem sublimari nam ymitas sublimatur dum humus personatur divino supposito quod notatur in hoc termino asendit / nam magister petrus ascendens in altum praelatiores praelaturae et scripturae captulam duxit captivitatem haereticorum fidei adversantium de dona hominibus salutaris doctrinae scribitur in psalmo / pro quo sciendum quod magister petrus in hoc 3o libro tractat octo materias quae designantur per octo litteras huius verbi asendit / nam per a designatur amorosum connubium verbi et humanitatis a prima distinctione usque ad 9 / per 6 seriosum studiosum obsequium in cultum divinitatis a 9 usque ad 13 ubi agit de latria quae est cultus soli deo debitus

per c copiosum ingenium maximae capacitatis scilicet animae christi quae scit omnia quae verbum ut ostenditur a distinctione 13 usque ad 18 / per e eximium armarium vel erarium magnae libertatis ac utilitatis scilicet a 18 usque ad 19 ubi agitur de merito christi de cuius plenitudine omnes accepimus / per 11 notorium divinum praecinentis dignitatis a 19 usque ad 23 ubi ubi ostenditur quod propter obedientiam et in passione victoriam habitam deus illum exaltavit et exaltatum ostendit et dedit illi nomen quod est super omne nomen / per d ductorium ternarium fidei spei et caritati quae sunt virtutes quibus medientibus ducimur ad patrariam celestem de quibus una cum 4or virtutibus cardinalibus agit magister a distinctione 23 usque ad 37 / per id est imperium denarium summarium reseratum in mandatis a 37 usque ad 38 / per ubi agitur de decem praeceptis de calogi

per t tractorium per demum culpae ac deformitatis a distinctione 38 usque ad finem 3ii ubi agitur de mendacio ac periurio / quam obrem si quaeratur pro concordiam quis ascendet in montem deum aut quia stabit in loco sancto eius Respondetur quod magister petrus lumbardus qui fuit innoscens manibus et mundo corde qui non accepti in vanum animam suam nec iuravit in dolo proximo suo / ideo hic accipiet benedictionem a divino et misericordiam a deo salutari suo cuius benedictionis et minime nos participes etc

Utrum beatus petrus et suae visionis beatificae celsitudinem videat animam christi continere omnem gratiae plenitudinem

/ quod non quia sequeretur quod talis gratia esset aliquo modo infinita patet consequentia quia plenitudo importare videtur quamdam infinitatem falsitas consequentis patet per carmelitam dicentem in solutione cuiusdam rationis meae quod contradictio est quod unum infinitum sit maius alio et quod alterum eorum sit finitum tunc sic gratia christi creata est infinita et nullo modo finita ergo ipsa simpliciter est infinita ergo ipsa est deus patet per eundum consequentia ultima quia nullum est infinitum simpliciter nisi deus

2o sequitur quod beatus petrus posset habere huius visionem et tamen per ipsam nihil videret consequentia patet quia visio est quaedam res absoluta sed consequens reputat falsum praedicator in 3o principio suo in quaedam solutione rationis meae ubi dicit quod visio neccessario concernit et cognoscat obiectum videri ab habente huius visionem

3o sequeretur quod beatus petrus videret aut saltim videre posset anima christi posse peccare et non agere contra dictamen rectae rationis creatae naturalis sic peccando consequentia patet quia hoc est quodam verum in verbo contentum sed falsitas consequentis patet per petru de alyaco in 2o principio dicentem quod stat aliquam creaturam rationalem peccare et contra nullam legem rectae rationis creatae obmittere vel committere ymmo nulla lege creata obligari

4o sequeretur quod impossibile esset animam christi habere huius gratiae et gloriae plenitudinem et nescire se habere illam consequentia patet quia sequitur anima christi habet perfectam beatitudinem ergo nullam habet nec habere potest perdendi formidine ergo habet perpetuo sic essendi et habendi certitudinem consequentiae patent quia opposita consequentium repugnant suis antecedentibus sed falsitas primae consequentis patet per magistrum henricum in primo et 3o suis principiis nam dicit quod deus potest facere creaturam rationalem perfecte beatam nescire se deum videre sed si hoc est possibile de quacumque de quacumque rationali creatura illud est possibile de christi anima ergo stabit animam christi perfecte esse beatam et habere gratiae et gloriae plenitudinem et non percipere se habere illam quod est propositum

In oppositum arguitur beatus petrus existens in via videt animam christi plenam gratia et veritate ergo in patria hoc videt consequentia patet quia eius potentiae sunt actuantae perfectius in via quam in patria et antecedens videtur patere per illud iohannis primo vidimus eum plenum gratiae et veritatis / Item plenam gratiae veritatis esse christi animam ostendit magister distinctione 13 3ii

prima conclusio licet gratia christi creata excedat gratiam aliorum beatorum a gratia increata christi exceduntur conformiter / prima pars probatur quia gratia christi creata est finita intrinsece essentialiter et similiter gratia aliorum hominum ergo sunt inaequales ergo tenet consequentia quia gratia christi creata est omni alia creata grata maior cum non sit ei datus spiritus ad mensuram aliorum hominum confirmatur quia si gratia creata christi excederet aequaliter gratiam virginis et lini vel oporteret quod christi creata gratia esset infinita entitative simpliciter vel quod gratiae virginis et lini essent aequales praecisive consequens est falsum quo ad utramque partem et consequentia patet 2a pars probatur quia totalis excessus quo gratia increata excedit creatam non est maior respectu unius gratiae ergo creatae quam respectu alterius ergo gratia increata conformiter et aequaliter excedit omnem gratiam creatam consequentia tenet quia oppositum consequentis repugnat antecedenti et antecedens patet quia gratia increata se tota excedit qualibet aliam

primum corollarium licet gratia christi fuerit aliquo modo in finita extrinsece acceptative tamen gratia christi creata fuit simpliciter finita intrinsece seu entitative prima pars patet quia anima christi seu eius meritum ac?le fuit acceptativum a deo pro remissione infinitarum culparum infinitorum hominum si fussent 2a pars patet ex conclusione quia illa gratia christi est creata a deo in numero pondere et mensura Ex hoc patet quod non est contradictio ymo de facto sic est quod aliquod infinitum est alio maius et tamen unum illorum est simpliciter finitum patet de gratia increata et gratia creata christi quae aliquo modo est infinita contra carmelita

2m corollarium sicut quaelibet perfectio creata est respectu infiniti gradus in infinitum parva tamen non minus distat ille gradus immensus a gratia christi creata quam a materia patet prima pars ex dictis 2a quia gradus divinae perfectionis respectu cuiuslibet perfectionis creatae est aeque magnus et aequaliter ipsam excedens / 2a pars probatur quia ex eodem fundamento ille gradus aequaliter excedens est gratiam christi et materiam primam ergo aequaliter perfectionaliter distat ab illis

3m corollarium sicut a primo gradu immenso aequaliter distat quilibet gradus remissus sic a quolibet gradu creato aequaliter distat gradus immensus patet utraque pars corollarii quia quilibet excessus creatus aequaliter ab immenso est excessus ergo aequaliter distat ab eo primo et converso sequitur quod gradus immensus aequaliter distat a quolibet tali gradu creata alias simul esset possibile me distare ab ista columpna praecise per tres pedes et columpnam illam distare a me per centum leucas quae est implicatio

verumptamen oppositum huiusmodi corolarii ponit car?tata in 3o corollario cuiusdam conclusionis sui 3ii principii et hoc idem virtualiter posuit in primo 2o principiis unde in 3o dicit quod sicut mille duae tres specifice differentes a primo aequaliter possunt distare sic primum simpliciter aequaliter ab eis distare non est verisimilem / pro probatione primae partis dicit quod est conclusio sua quae impugnavi et ideo sicut illam conclusionem alias negavi ita et nunc illam declino pro 2a parte arguit sic deus plus distat a non esse quam a quocumque esse sumendo distantiam pro elogatione et illud nego sibi et cum probat quia totaliter deus excludit non esse et quodlibet esse participat aliquam perfectionem simpliciter ergo plus convenit cum esse quam cum non esse hic negatur consequentia quia nullo modo deus convenit cum non esse etiam secundum istum patrem cum deus totaliter sit exclusivus non esse Et cum dicit ultra quod deus etiam sit plus convenit cum remotioribus a non esse quam cum conpropinquioribus hic dicitur quod si sumat convenientia pro imitatione qua deus mittatur adversis entibus diversimode conceditur illud sed illud non probat nec infert negandum sed si convenientia sit nota totalis distantiae inter deum et creata negatur consequens Deinde iste pater respondet ad rationes meas

Ad primam cum arguitur quaelibet distantia totalis quae est inter deum et creata et infinita simpliciter ergo hic negat antecedens quia ut dicit nihil est infinitum simpliciter nisi deus quem excludo ut dicit ponendo illam distantiam inter deum et creaturas sed contra hanc responsionem arguo quia non plus repugnat deum esse distantiam qua distat a rebus creatis quam repugnat res creatas esse distantias quibus res distant a deo sed secundum eum res creatae seu perfectiones et differentiae essentiales sunt distantiae per quas res distant a deo ergo confirmatur quia in perfectioribus creatis excessus quo una alia excedit est distantia qua una distat ab alia sed stat quod deus est excessus in mensus quo ipse excedit creata aequaliter ergo est distantia qua ab eis distat aequaliter patet ergo quod non excludendo deum sicut dicit quia in distantia perfectionali distans est distantia totalis vel partialis non solum terminus ut ipsemet ponit

Item dicit in solutione illa contradictio est quod unum infinitum sit maius alio et quod alterum illorum sit finitum et sic consequenter dicit quod tales recessus creaturarum a deo quamvis sint infiniti tamen sunt inaequales secundum modum suae infinitatis / sed contra hoc arguo quia omne infinitum secundum quid est secundum aliquam rationem finitum sed per eum recessus creaturarum a deo sunt infiniti et non simpliciter quia solus deus sic est infinitus ergo secundum aliquam rationem sunt finiti maior patet quia sequitur ille est albus secundum quid praecise ergo secundum aliquid non est albus aliter a secundum quid ad simpliciter non esset bona consequentia

/Item tales recessus sunt ipsemet creaturae ergo sunt finiti antecedens patet quia secundum eum quae creaturae sunt distantiae per quas distant a deo modo recessus et distantia sunt idem ergo

/ Item infinitum simpliciter excludit omnem finitatem ergo infinitum secundum quid ex includit aliquam finitatem patet consequentia quia si nullam includeret sequeretur quod quamlibet excluderet et sic esset infinitatem simpliciter quod ipse negat quia solus deus est sic infinitus nam sequitur hoc est et nullo modo est finitum ergo hoc est simpliciter infinitum

/ Item poenae dampnatorum sunt infinite extensive et durative et sic una non est maior alia et sunt finite intensive et sic una dicitur maior et alia minor ergo non est contradictio quod unum infinitum sit alio maius in quantum illud est finitum cuius oppositum dicit implicare contradictionem / et ex hiis patet quod minus bene negat consequentiam 2ae rationis meae nec ratio seu causa negationis valet ut patet per iam dicta

Ad 3am rationem qua dicebam a distat minus a deo quam b ergo deus minus distat ab ipsa a quam ab ipso b hic dicit quod responsio patet per corollarium 2m suum ubi dicit quamvis quaelibet perfectio specifica ad extra respectu infiniti gradus sit in infinitum parva tamen huius quantitates non sunt aequae magnae nec aequae puae / ergo vero dico sibi quod per hoc non patet mihi solutio nec per hoc solvit rationem meam sed potius confirmat quia per eum tantum distat a primo quaelibet perfectio creata quantum sibi comparata est parva sed in comparatione perfectionis immensae quaelibet perfectio creata est aequae parva cum nostram esse comparatum summo neccesse sit quoddam nihil seu non esse ergo quodlibet finitum aeque distat a primo et sic stat ratio mea

Ad haec aliam rationem negat hanc consequentiam deus est ens remotissimum a quolibet creato ergo quodlibet creatum est ens remotissimum a deo et quia probando consequentiam meam posueram quaedam exempla communica philosophi et aliorum

/Iste pater dicit quod non sunt ad propositum et ponit quaedam alia subtilia et extranea de puncto initativo acuciei in angelo contingentiae a quo puncto si pro trahantur duae lineae etc sed quia non sine mathematicus geometer nec perspectivus ideo apparat mihi quod exemplum philosophi est unde ad propositum nostrum quia quo ad hoc est simile de distantia locali et perfectionali nam sicut implicat me distare per pedem a columpna quin columpna distet a me per pedem ita non videtur possibile quod sortes distet a deo per a distantiam quin deus distet a sorte per a aliter non esset eadem via qua iter ab athens ad thebas et econverso et haec sint contra istum patrem etc

2a conclusio licet non stet animam christi deum diligere omnibus modis quibus est diligibilis tamen infinita dilectio est in christi anima producibilis prima pars probatur quia aliter sequeretur quod creatura tantum et taliter deum diligeret quantum et qualiter deus se ipsum diligit quod est impossibile ergo / 2a pars probatur quia si deus quia si deus continue augeret visionem animae christi sic quod in prima parte horae produceret visionem certi gradus et immediate mentis produceret aequalem visionem et sic per partes proportionales velocitaretur productionem illius visionis constat quod in fine horae esset infinita visio producta

primum corollarium sicut stat gratiam christi vel virginis ipsa non gratificare sic stat visionem ac dilectionem virginis ipsam beatifice non elevare prima pars patet quia deus potest conservare gratiam in aliquo absque hoc quod gratum habeat subiectum / 2a pars probatur quia tanta est ydemptas inter accidens et suum inhaere quanta est inter visionem et videre sed non obstante prima ydemptitate accidens stat sine inhaere ut patet in speciebus sacramenti ergo visio stare poterit sine videre

2m corollarium sicut stat animam christi vel virginis per infinitam gratiam nullo modo gratificari sic stat huius animam omnem visionis gradum habere et ab eo nihil videri patet sicut praecedens

3o sequitur ex hiis quod si virgo omnem visionem quam benequam habuit simul haberet non tamen propter hoc omnia quae per ipsam distincte videt simul videret

oppositum huius posuit praedicator in 3o et 3o principiis suis quod sic probavit in 2o principio suo ponendo quod ?s sit visio quam virgo christum vidit mortuum in cruce et a sit visio qua christum vidit vivum et ponat deus in virgine a et b et sit nunc tempus in quo virgo vidit vid christum vivum in cruce sic tunc arguebat virgo vidit christum vivum ergo tenetur credere quod redimet genus humanum per mortem et pro eadem mensura tenetur credere quod non redimet mundum per mortem ergo virgo tenetur credere contradictoria simul

hic dixi et dico totum casum admittendo usque ibi cum dicit pro eadem mensura pro qua videt christum vivum videt christum mortuum quod declino quia licet virgo habeat visionem qua quandocumque vidit christum mortuum tamen per illam non videt nunc christum mortuum quia ut dixit visio potest stare sine videre

Item eadem visione possunt diversa videri successive et simul sed iste pater in 3o principio contra hoc replicavit dicendo sic quod solutio in ea non evacuat difficultatem rationis quia sane sumendo propositionem meam arguit sic quemlibet gradum visionis quem unquam virgo habuit potest deus simul et semel in virgine conservare sed a visio vitae christi et b visio mortis christi prout fuerunt virgini visiones fuerunt aliqui gradus visionis ergo quos virgo aliquando habuit ergo a et b prout fuerit virgini visiones potest deus simul et semel in virgine conservare ergo est falsa secundum me ut dicit igitur aliqua praemissarum et non minor igitur maior quae est mea

hic dico primo quod ille pater committit in sua ratione fallaciam figurae dictionis quia mutat hoc aliquid in quale quid seu aliquid in ad aliquid ut patet advertenti ideo non concludit

2o dico quod conclusio quam infert posset concedi nec illam negavi ut mihi imponit sed ultra non sequitur a et b sunt virgini visiones ergo virgo videt per a et b visiones similem consequentiam negat doctor meus alphonsus 4a quaestione primi

Ad unam aliam rationem qua arguebam si verbum non posset simul virgine conservare totam visionem quam disiuncti habuit hoc ideo videretur quia ad habere visionem illam neccessario sequitur virginem per huius visionem videre

hic negat consequentiam nec elicitur ex dictis suis quod illa sit causa ut dicit sed causa est repugnantia inter oppositas visiones / sed contra ex dictis suis ostendo quod illa sit causa / nam in 2o et 3o principiis fecit illam consequentiam virgo simul habet a et b visiones ergo virgo simul videt per a christum vivum in cruce et per b christum mortuum et ex falsitate consequentis arguit falsitatem antecedentis conclusio secundum eum patet quod causa quare a et b simul esse in virgine non sunt possibilia quia simul virgo videret contradictoria vel repugnantia scilicet christum vivum et mortuum

Item secundum eum causa illius / repugnantiae est quae est inter oppositas visiones sed illa repugnantia originatur eo quia termini oppositi simul viderentur ergo ideo visiones simul esse repugnant quia ad illas habere sequitur habentem per illas videre cuius oppositum dicit

ultimo quia dicebam quod videre cognoscat ultra visionem rem esse versa a potentia quod non neccessario cognoscat ipsa visio ipse negat 2am partem antecedentis et cum probam quia sorte destructo posset deus conservare visionem sortis in oculo meo hic dicit quod illam rem quae fuit visio sortis posset deus conservare sorte destructo sed tunc negat quod est visio sortis quia visio sortis poterit esse quando non erit visio sortis sed ex hac responsione arguo propositum meum quia per concessum deus potest conservare visionem in me sorte destructo et per potentiam nihil aliud a sorte per illam visionem video ergo haec est possibilis visio sortis est et tamen nihil per illam videtur ergo visio non neccessario concernit terminum esse visum quae fuit 2a pars antecedentis quam ipse negavit consequentiae patent quia opposita consequentium repugnant antecedentibus suis et primum antecedens est suum in responsione

Ideo finaliter reduco hanc responsionem contra eum sic quia sequitur visio neccessario cognoscat terminum esse visum a potentia in qua est visio ergo haec non est possibilis visio est et nihil per eam videtur antecedens est suum et consequentia patet esse sequitur visio sortis potest esse in aliquo absque hoc quod sortes per eam vel aliquid videatur ergo haec est possibilis visio est et nihil per eam videtur antecedens utriusque consequentiae est suum et consequens unum contradicit alteri ergo concedit contradictoria et haec sufficiant contra istum patrem

3a conclusio non stat per aliquam creaturam per culpam se difformare et ipsam legi rationis naturalis nullo modo se deformare probatur quia sequitur sortes odit deum et non facit contra legem rectae rationis creatae ergo sortes secundum rectam rationem creatam licite potest deum odire consequentia patet quia quod non est contra rectam rationem creatam potest licite fieri secundum illam falsitas tamen consequentis patet quia recta ratio creaturae est regula iuste vitae

primum corollarium licet creatura rationalis non plus per duas leges quam per unam obligetur intensive tamen ipsa creatura per duas leges obligatur pluries quam per unam seu plus obligatur extensive / prima patet quia ad quidquid obligatur quis per legem divinam ad illud obligatur per rationem rectam creatam 2a patet quia pluribus obligationibus obligari homo per duas leges quam per unam

2m corollarium non stat creaturam rationalem obligari lege divina et eandem non obligari lege creata patet ex dictis

oppositum tamen huius corollarii ponit de alyaco in primo et 2o principiis et idem corollarium posueram et probaveram virtualiter in primo principio et ideo praenominatus magister ad dicta mea respondens in 2o principio dicit primo quod dicta mea non sunt contra eum quia concedit quod de potentia ordinata non stat creaturam rationalem peccare et non agere contra dicta meae rationis rectae tamen concedit et dicit quod de potentia absoluta stat creaturam facere contra divinum velle et non contra dictaminem alicuius rationis creatae et in hoc sensus 2o dicit conclusionem meam esse falsam et insufficienter probatam / sed re vera sicut tunc ita et nunc posui conclusionem meam et corollaria de potentia absoluta / unde conclusio quam tunc posui fuit informa talis non stat seu non est possibile creaturam rationalem agere difformiter et ipsam non agere legi rectae rationis deformiter / et quod rationes meae concludant de potentia absoluta patet nam sic arguebam lex creata naturalis indissolubiliter seu indispensabiliter obligat creaturam rationalem ad non peccandum ergo non stat talem creaturam ad deo sic obligari quin obligetur per legem rectae rationis

Item allegatum beatum augustinum 2o confessionum et sanctum thomam prima 2ae quaestione 49 articulo 6o ubi dicunt quod lex naturalis est immutabilis et indelebilis in suis principiis quae sunt peccatum fugere et bonum facere ex quibus patet quod conclusio mea intelligitur de potentia absoluta cuius oppositum dicit nec aliter respondet rationibus

Item confirmatur conclusio nam sequitur creatura rationalis est obligata a deo ergo lex rationis creatae est ergo illa lex ligat creaturam obligando eam ad non faciendum contra conscientiam aut contra deum consequentiae sunt formales ut etiam patet per dicta sua

Item deus et voluntas creata obligant praescitum ad poena quam patietur in inferno sed praescitus non potest sic obligari a solo divino velle ergo deus obligat hominem ad aliquid ad quod non potest se solo obligare consequentia tenet et antecedens patet quo ad primam partem 2a pars probatur quia pars poenae praesciti est culpa eius futura sed ad nullam culpam deus potest se solo obligare ergo

Item voluntas creata nunc deum odiens obligat se ad odiendum ipsum post hoc sed deus non potest voluntatem se solo sic obligare ergo antecedens probatur quia quilibet odiens neccessario post hoc odiet

ultimo quia respondendo rationi suae dixi quod inter obligare et effective causare est magna differentia et dissimilitudo ideo non sequitur deus potest se solo producere quidquid potest cum alio ergo potest se solo obligare quidquid potest cum alio

contra hanc responsionem replicat in 2o principio dicens quod non evacuavit difficultatem rationis quia quo ad hoc est simile quia sicut causa 2a non potest agere sine prima sed prima potest agere sine 2a sic lex creata non potest ligare sine prima sed prima potest sine quacumque alia lege creata Cui respondeo quod ubi ponit similitudinem ego pono dissimilitudinem et sicut negavi iterum nego quod prima lex possit obligare quamcumque creaturam rationalem sine quacumque lege cum creata quia illud est quod inter nos vertitur in dubium et quod est principaliter probandum / Dico ergo quod sicut non est possibile hominem obligari ad non odiendum deum quin taliter obligatus habeat legem naturalem in se ipso sic non stat aliquem obligari per deum quin etiam obligetur lege naturalis rationis creatae et haec sufficiant etc

4a conclusio non stat creaturam rationalem beatifice ypostatice verbo esse perfecte unitam et ipsam suae gratiae aut gloriae esse dubiam aut incertam probatur quia exclusio omnis miseriae et formidinis est de intrinseca ratione omnis perfectae beatitudinis ergo tenet consequentia quia dubietas et mentitudo sui bene esse est quaedam miseria et antecedens probatur quia beatitudo perfecta excludit omne malum poenae et culpae

primum corollarium non stat creaturam rationalem per naturam esse peccabilem et ipsam suorum actuum per naturam non esse cognitive perceptibilem patet quia sequitur hic peccat actualiter demeritorie ergo hic potest poenitere et conteri ergo hic potest notitiam sui actualis peccati habere consequentiae notae sunt

/ 2m corollarium sicut non stat animam petri vel christi vel aliam esse per naturam impeccabilem sic non stat aliquam naturam esse beatam et de suo frui non habere certitudinem prima patet quia secundum anselmum sequitur formiter hoc est impeccabile per naturam ergo hoc est deus per essentiam consequens est impossibile si demonstretur creatura quaecumque / patet etiam 2a pars quia creatura potest beatitudinem mereri ergo potest peccatum suum cognoscere et sequitur ex opposito non potest peccatum suum cognoscere seu actus malos ergo nec demereri ergo nec mereri ergo nec beatificari

/ Item si deus faceret creaturam rationalem gradus quae non posset cognoscere actum suum quaeritur utrum talis posset transgredi praeceptum vel non si sic ergo potest conteri de transgressione aliter peccaret irremissibiliter quod est falsum si non ergo neccessario et non libere membitur implendo praeceptum

oppositum huius corollarii quo ad 2am partem posuit magister in primo et 3o principiis qua quem etiam in primo posui corollarium similem isti / sed ad dicta mea respondit iste in 3o principio suo dicens primo quod corollarium meum non est repugnans suo sed nunc ostendo oppositum nam corollarium meum est vel aequale uni consequentiae formali cuius oppositum consequentis repugnat antecedenti nec stare potest cum veritate eiusdem et corollarium est de eiusdem terminis cum suo ergo opponuntur antecedens ostenditur nam forma corollarii mei est talis ad perfectam beatitudinem creaturae rationalis sequitur ipsam habere notitiam suae fruitionis aeternalis et est sensus ut videtur quod haec consequentia est formalis creatura rationalis est perfecte beata ergo scit se frui deo et hunc sensum clare ostendit eius probatio conclusionis alias positae et corollarii tunc sic haec est impossibilis creatura rationalis est perfecte beata et illa nescit se deo frui ergo non stat creaturam rationalem esse perfecte beatam et nescire se frui deo quod est oppositum formaliter sui corollarii

Item iste multipliciter respondebat rationi meae dicendo quod certitudo solum est de ratione intrinseca cuiusdam speciei beatitudinis perfecte et non cuiuslibet perfectae beatitudinis sed dicit quod ad perfectam beatitudinem cuiuslibet sufficit quietatio omnis desiderii rei beatificae numquam de siscura sed perpetuo durativa

Sed ex hoc arguo propositum meum sic quietatio omnis desiderii est de ratione intrinseca cuiuslibet beatitudinis ergo sic certificari de suo perpetuo frui est de intrinseca ratione cuiuslibet beatitudinis perfecte tenet consequentia quia talis creatura desideraret aut saltim desiderare posset scire se perpetuo habere illud bene esse vel si desineret quandoque illud habere cum non privetur naturali appetitu quo naturaliter scire appetit

Item exclusio formidinis amittendi illud bene esse est de passione intrinseca cuiuslibet beatitudinis ergo et certificatio tenet consequentia quia dubietas non tollitur nisi per certificationem sicut nec tenebra expellitur nisi per lumen

Item sequitur sortes dubitat an a habeat a optatum et vult a ergo sortes non est totaliter quietativus

Item creatura percipiens aliquod unde esse suum naturaliter capit in illo vel cum illo perserverare sed talis appetitus non fertur in incognitum ergo

Item ipse dicit quod staret petrum esse certum quod numquam perderet hoc bene esse quod habet et tamen nesciret visionem et fruitionem quae in ipso esset

contra hoc arguitur petrus est certus quod numquam perdet illud videre vel diligere ergo petrus scit se visionem et fruitionem habere patet consequentia quia quicumque certificatur de perpetua habitione rei certificatur quod habet rem et per consequens scit se habere rem / ultimo quia respondeo rationi suae dixi quod non semper est prioritas temporis inter actum rectum et reflexum sed bene prioritas naturae vel originis / contra hoc replicat quia prioritas illa originis sufficit ad hoc ut unus possit esse sine alio / et dicit quo sequitur in creatis haec res dicitur absoluta ergo potest esse sine illa sed contra hic arguitur quia sequeretur quod omne accidens relativum posset esse sive suo fundamento cum illud distinguitur natura a suo fundamento

Item ipse fundat opinionem suam super falso nam ut patet in probationem et dictis suis ipse ymaginatur quod actus quo creatura scit se videre deum sit distinctus totaliter ab illo actuo quo deum cognoscit quod reputatur falsum a multis quia eadem visio est visio seu cognitio aliorum recta et sui reflexa saltim potest esse ita et haec sint dicta etc

Quaestio 1 [London Transcription]

Utrum verbum divinum naturam assumens donis gratiae informatam possit eciam assumere quamcumque aliam substantiam peccatis deformatam quod non quia si verbum assumpsisset humanam naturam vel in instanti vel in tempore non primum quia talis assumptio est genero et per consequens motus successivus nec in tempore quia secundum magistrum non prius fuit natura assumpta quam organica nec econverso sed subito et simul utrumque fuit ergo

2o nullus angelus est ypostatice assumptibilis ergo patet antecedens quia angelus non potest carere propria suppositacione et personalitate

3o si quo esset vera sequeretur quod deus posset peccare et poena aeterna se dignum reddere ymmo posset sibi ipsi exosus esse quae omnia sunt falsa patet consequentia tum quia non est difficilius malum fieri quam malum esse tum quia quia omnis peccator mortalis est dignus aeterna dampnatione cum quia omnis existens in mortali peccato est exosus deo secundum praesentem iusticiam

In oppositum arguitur deum assumere naturam peccatricem non implicat contradictionem ergo illud est possibile tenet consequentia et antecedens patet et patebit infra

prima conclusio licet christus sit de spiritu sancto natus et conceptus tamen spiritus sanctus non fuit in christi conceptione vel nativitate pater eius effectus prima pars patet in simbole ecclesiae et per magistrum in 3o 2a pars probatur quia secundum magistrum aegidium doctorem nostrum libro 3o distinctione 4a parte prima quaestione 3a adesse patris secundum carnem primo requiritur quod talis habeat rationem principii activi causaliter 2o quod se habeat respectu secus seminaliter 3o quod assimiles filium in natura specifice aequaliter 4o quod hoc fiat per administrationem naturae substantialiter sed certum est quod haec omnia non conveniunt spiritui sancto respectu christi ergo 2o patet eadem pars per litteram distinctionis 4tae 3ii item per augustinum capitulo 36 dicentem christus sic natus est de spiritu sancto quod nullo modo est filius spiritus sancti et eodem libro 4o 3a modo solvit rationem factam quam dictam dicens non quidquid nascitur de aliquo debet dici filius eius et magister ponit extra in littera

primum corollarium licet verbi conceptio fuerit spiritus sancti istam canea[?] operatio[?] tamen huiusmodi sancti actio non debet dici spiritus sancti activa generatio patet prima pars quia secundum magistrum subit et instanti facta fuit christi organizatione alio animae infusio et tocius totius conpositi a verbo assumptio 2a pars patet per conclusionem quia si verbum spiritus sanctus generasset eius filius dici posset

2m corollarium licet christus fuerit conceptus miraculose ac mirabiliter tamen christi generatio aliquomodo fuit naturaliter seu facta naturaliter prima pars patet quia virgo verbum concepit sine corruptione sine sui vel alterius seminis emissione sine carnali libidine sed cum maxima mentis delectatione cum corporis concepti perfecta organizatione animacione et cum liberi arbitrii usu et plena recta ratione cum conceptu plena et deifica sacrificatione et omnium donorum et bonorum replecione repletione cum dei personali unione verbi et concepti ypostatica hypostatica inclusione 2a pars corollarii patet quia quamvis ad concipere deum virgo se habuit in potentia obedientali solum tamen ad concipere filium se habuit in potentia passiva naturali confirmatur per ambrosium libro dicentem multa enim in hoc misterio mysterio et secundum naturam invenies et supra naturam

3m corollarium licet caro non fuit culpa infecta nec maculata ita nec eadem christi caro in abraham fuit decimata prima pars est magistri distinctione 3a 3ii 2a pars probatur quia illa datio partis decimae significat aliquam imperfectionem ergo cum non fuerit imperfecta nec etiam decimata Item patet per magistrum

4o posset inferri quod sicut christus numquam fuit effectus filius de non filio sic sibi non competit adoptiva passiva filiatio patet prima pars quia aeternaliter christus fuit filius si adoptivus vel dei vel creature non dei secundum augustinum quem allegat magister distinctione 10 3ii nos sumus filii dei gratia nota natura vingenitus autem non gratia sed natura filius est nec creaturae quia tunc sequeretur quod christus non fuisset principium essendi creaturae eum adoptantis in filium Item sequeretur quod creatura eum ad optans in filium non semper fuisset in potestate dei sed illa sunt inconvenientia ergo quaestione patent quia ille sunt duae conditiones requisitae in adoptione ut patet fitzralph capitulo de adoptione et institutis capitulo ubi aliae condiciones ponuntur plures

2a conclusio quod sicut quodlibet suppositum divinum quamlibet naturam creatam suppositabilem potest sibi unire suppositionaliter sic aliquomodo creatura potest aliam creaturam suppositare deo concurrente specialiter prima pars probatur quia secundum augustinum in in talibus factis tota ratio facti est potentia facientis sed nomen est quod aequi immense se habet natura divina respectu cuiuslibet suppositionalis creati ad suppositandum ergo patet consequentia quia aliter aliqua ratio facti est in tali perfectio sine potentia facientis confirmatur quia deus de facto sustentavit corpus christi in triduo quod tamen fuit irrationale et insensibile igitur posset substentare unum aliud corpus et non magis unum quam aliud ergo 2a pars probatur quia hoc potest aliquo modo creatura quod potest cum deo agente et faciente sed quidquid deus potest a dextra se solo potest causa 2a coagente ut patuit supra ergo confirmatur quia creatura est in potentia obiectiali ipsius dei ut faciat de ipsa quidquid fieri non includit contradictionem nec aliquam culpam ergo

primum corollarium licet verbum leonis naturam possit sibi unire suppositionaliter tamen illam non potest assumere in unitate personae seu personaliter prima pars patet per quaestionem 2a pars probatur quia quodlibet unibile vel assumptible personaliter est vel potest esse persona sed leo nec est nec esse potest persona ergo maior nota minor patet quia leo non est substantia rationalis individua et cetera ex quo patet quod suppositum se habet in plus quam natura quia omnis persona est suppositum sed non econverso

2m corollarium creaturam pure spiritualem verbo esse unibilem ypostatice hypostatice est theologicam verum seu concedendum theologice patet quia talis natura non solum est suppositionalis sed sic personalis

3m corollarium aliquid potest vere esse persona et vocari quod nec in se est persona nec potest personaliter aliter uniri patet quia si deus assumeret asinum suppositionaliter haec esse vera asinus est deus et per consequens haec asinus est persona cum omnis deus sit persona sed tamen non esset persona inquantum asinus sed inquantum deus ex hiis sequitur contra eliphat quod sicut stat naturam creatam verbo suppositionaliter uniri et ipsam ignorare suam unionem naturae seu non percipere sic stat quamlibet personam divinam naturam non beatificabilem suppositionaliter assumere patet totam corollarium per dicta quia si deus uniret sibi ypostatice hypostatice leonis naturam talis natura suppositionaliter unita nec uniretur beatifice nec sciret se esse unitam divinae personae quia irrationalis est

3a conclusio sicut verbum divinum potest naturam peccatricem supposibiliter substentare sic una persona pluries naturas et pluries personae simul unam naturam possunt suppositare prima pars patet quia natura peccatrix est supposita ergo personae divinae suppositionaliter unibilis patet consequentia ex 2a conclusione et antecedens patet quia omnis natura peccatrix est aliquod suppositum 2a pars probatur scilicet quod una persona divina possit plures naturas suppositare simul quia non plus impedit suppositatio primae naturae creatae a suppositatione 2ae quam propria natura a suppositatione primae sed subsistentia proprie naturae non impedit a suppositiatione primae ergo maior nota et minor est catholica 3a pars probatur scilicet quod plures personae simul possunt unam assumere naturam quia unitas assumentis non infert unitatem naturae assumptae ergo pluralitas assumentium neccessario non arguit multiplicationem naturarum assumptarum et per consequens una a pluribus potest assumi antecedens patet per dicta et consequentia patet a simili 2o quia si illud non esset possibile hoc ideo esset quia videretur quod duae personae essent una persona sed hoc non sequitur ad illud ergo quod non sequitur patet quia si pater et filius assumerent eandem naturam humanam in unitate personae adhuc alia esset persona terminans unionem in partem et alia in filio et sicuti essent duae personae eadem humanitate humanatae[?] sic essent duo homines distincti 3o si hoc non esset possibile aut hoc esset ex parte naturae terminabilis aut ex repugnantia personalitatum terminantium quae non compatiuntur se in eodem non primum quia quandoque aliquod subiectum est successive receptivum duarum dispositionum simul reciperet illas si essent inter se compossibiles et se conpaterentur simul nec 2m quia personalitas patris et filii et spiritus sancti sunt in una divina natura simul igitur possunt esse simul in una creata natura et sic potuerunt eandem numero terminare quod est propositum

primum corollarium sicut stat naturam assumptam ypostatice hypostatice non elevari gratifice sic non tam bonum est ut sic assumi ypostatice hypostatice quam bonum est uniri deo beatifice prima pars patet per conclusionem 2a probatur quia unio beatifica non potest communicari creaturae sine melioratione intrinseca eius sed stat aliquem uniri ypostatice hypostatice et non iustificari nec meliorari ut patet per dicta

2m corollarium sicut stat denominari vocabulis affirmantis cuiuscumque entitatis contentae subesse substantiali non repugnanter se habentis rationi suppositabili patet quia deus potest suppositionaliter assumere naturam tam rationalem quam irrationalem tam bonam quam malam ut patet conclusionem pro conclusio/quo[?] nota quod peccare seu peccatorem esse non sunt proprie vocabula affirmativa item non sequitur deus est homo peccator ergo deus est peccator sicut non sequitur tu es albus monachus ergo tu es albus

3m corollarium sicut ratio formalis terminativa adextra ut sic nec est perfectio finita nec infinita sic non exeo quod personalitas divina supereminenter continet omnem personalitatem creatura potest terminare subsistentiam naturae quae est sibi unibilis vel unita prima pars patet quia si terminare naturam assumptam esset perfectio tunc esset commune tribus divinis personis et quod nulla sine alia terminare posset quod est falsum 2a pars probatur quia alias taliter terminare dicit perfectionem finitam vel infinitam quod est falsum notandum tamen quod licet terminare deppendentiam naturae creatae non sit aliquid ad intra est tamen per aliquid quod est ad intra ex quibus omnibus patet pars affirmativa quaestionis

Contra primam conclusionem et eius corollaria arguitur primo sic quis si opus incarnationis christi attribueretur spiritui sancto vel appropriate vel proprie non primum quia secundum damescenum libro primo in hoc opere relucet sapientia potentia iustitia seu bonitas ergo non plus spiritui sancto quam alteri personae debet attribui nec 2m quia secundum augustinum 2o capitulo 10 trinitas in hoc opere inseparabiliter fuit operata ergo non plus proprie spiritui sancto quam alteri personae

2o idem est incarnatio filii quod eius missio sed solus pater mittit filium ergo potius debet attribui in carnatio christi patri quam spiritui sancto

3o sequeretur quod motus fieret in instanti patet quia materia existens invenis subito posita fuit in castissima matrice virginis et purissimus sanguis in corpus et membra fuit organizatus

Contra 2am conclusionem arguitur primo natura irrationalis non est elevabilis --> ad visionem divinae essentiae intellectualem ergo nec ad unitatem divinae personae --> tenet consequentia quia maius est habere vel esse personam divinam immensam quam talem --> habere visionem

2o minima creatura non est capax maximi doni ergo creatura non rationalis non est ypostatice hypostatice unibilis tenet consequentia quia sic uniri ypostatice hypostatice est maximum donum

3o sequitur quod si lapis sic uniretur deo perfectius sibi uniretur quam natura iam unita patet consequentia quia sicut quaelibet pars lapidis est lapis sic quaelibet pars lapidis esset deus si lapis esset deus et esset persona et suppositum increatum

4o sequeretur quod deus posset assumere naturam humanam sine quocumque accidente consequens est falsum patet consequentia quia minus est separare ea quae faciunt unum per se sicut est propria suppositatio et ipsum suppositum quae de facto sunt separata in natura assumpta sed falsitas consequentis probatur primo quia sequeretur quod deus posset assumere corpus humanum sine quantitate consequens est falsum quia omne corpus humanum est materia organica sed talis organizatio non stat sine quantitate ergo patet consequentia quia quantitas est accidens substantiae

2o stat non hominem esset et intelligi sine carnibus et ossibus ergo non stat hominem esse sine quantitate antecedens patet alio necessitate

3o sequitur quod talis homo non esset animal patet consequentia quia non esset substantia animata sensibilis cum careret organis per quae sentire posset

Contra 3am conclusionem omnem agere adextra est commune tribus personis divinis sed substentare naturam assumptam est agere ergo etc confirmatur quia minoris efficaciae est conservare a creaturam inesse quam producere de non esse ad esse sed filius non potest producere a de non esse ad esse sine patre et spiritu sancto ergo nec ipsum conservare aut substentare

3o si persona terminat deppendentiam talis naturae et etius personalitatem atu non secundum illam si sic cum talis ratio sit communis tribus personis sequitur quod talis terminatio convenient tribus personis si non tunc creatura aequae posset talem naturam substentare sicut deus quod non videtur dicendum ergo

4o si plures personae possent assumere eandem naturam sequitur quod idem homo posset esse pater et filius vel plures homines et sic idem suppositum divinum esset pater et filius quod est falsum sed quod non esset plures homines patet quia ab eadem humanitate non maigs essent pater et filius duo homines quam duo dii ab eadem deitate

5o in omni deppendentia essentiali unum deppendens non deppendet praecise nisi ab illo quod terminat totaliter eius deppendentiam sed in tali unione est deppendentia essentialis unius naturae assumptae ab una persona ergo totaliter terminat eam maior patet quia aliter sequeretur quod aliquid essentialiter deppenderet ab aliquo ut a sua causa totali quo non existente nihilominus esset quod est contra descriptionem esse totalis / sed minor patet quia personalitas creata sortis naturaliter terminat totam naturam eius et illa stante non potest esse simul in alica aliqua persona nec creata nec increata sed una personalitas divina non minus perfecte determinat deppendentiam naturae assumptae quam terminaretur in se ergo hoc est ratio scoti tenentis oppositum illius partis

6o divina essentia concluditur esse infinita ex hoc quod ipsa potest esse in tribus personis ergo si natura creata posset assumi a pluribus personis concluderetur infinita quia qua ratione natura creata posset esse in duabus personis eadem ratione et in infinitis si essent

Ad primum dicitur quod spiritui sancto attribuitur incarnatio appropriate / primo ratione amoris iohannis 3o sic deus dilexit mundum etc 2o ratione bonitatis et libere voluntatis ac liberalitatis quia nullis meritis praecedentibus facta fuit haec mirabilis unio

Ad 2m dicitur quod incarnatio potest patri attribui ratione facti sed spiritui sancto ratione modi / per factum intelligitur verbum factum seu incarnatum per modum intelliguntur relucentia appropriatorum quia plura spiritui sancto appropriata quam alteri personae relucent ibi et apparent

Ad 3m dicitur quod ista glorisa incarnatio est argumentum concludens infideli quod motus id est subita imitatio potest fieri in instanti ut argumentum deducebat

Ad primum contra 2am conclusionem conceditur consequens sed si inferatur ultra ergo non potest suppositaliter uniri deo negatur consequentia et ad probationem dicitur quod dato quod primum sit maius quam 2m tamen primum non repugnat naturae irrationali sed 2m repugnat eidem 2o posset dici quod primum non est melius vel eligbilius sicut nec maius Item si assumeret lapidem haec esset vera lapis iudet et diligit sed non inquantum lapis sed inquantum deus

3o dicitur quod licet nulli posset correspondere esse formale intrinsecum entitativum nisi correspondeat sibi posse naturale talis esse tamen non est sic de esse personali extrinseca terminativo sicut esset in proposito si deus assumeret naturam leonis

3o dicitur quod licet nulli posset correspondere esse formale intrinsecum entitativum nisi correspondeat sibi posse naturale talis esse tamen non est sic de esse personali extrinseco terminativo sicut esset in proposito quod talis unio non praescindit ab unione beatifica non est maximum donum nec maxime eligibile

/ 2o posset dici quod licet antecedens sit verum de capere intrinsece formaliter perfective non tamen de capere extrinsece secundum habitudinem relativam sola terminative sic autem est in proposito

Ad 3m negatur consequentia quia non quaelibet pars lapidis uniti esset deus sed solum totus lapis

/ 2o dato quod totus lapis et quaelibet pars eius diceretur deus hoc non foret propter maiorem et veriorem unionem se intimitatem sed propter partium lapidem ad totum lapidem homogenitatem

Ad 4m dicit thomas concedo consequentiam et cum primo arguitur contra quia tunc posst assumere corpus etc Respondetur per eum libro 3o distinctione 5a articulo primo concedendo consequens et ad dictum philosophi dicit quod loquitur philosophus secundum cursum naturae quem praecise attendebat

2o dicitur quod illud corpus esset organicum non organis quae actu haberet sed esset aptum natum habere naturaliter secundum exigentiam naturalem illius formae qua illud corpus esset informatum

Ad 2m dicit quod licet homo non possit intelligi sine carnibus et ossibus quantum ad carnis et ossis substantiam tamen potest intelligi sine eis quantum ad eorum accidentia abstrahendo caneitatem ab accidentibus carnis

Ad 3m naturae consequentia consequentia et ad probationem dicitur quod nomen terminatum in bilis dicit aptitudinem non actum et ideo dato quod talis homo non sentiret actualiter haberet tamen aptitudinem ad sentiendum quia haberet in se radicaliter omnes virtutes sensitivas ideo vere diceretur sensibilis substantia / nam multis modis continere quod homo non posset elicere actum sentiendi secundum quamcumque virtutem sensitiva puta ex gaudio vel magna tristitia ac etiam ex infirmitate et tamen constat tales esse sensibiles licet pro tunc non possint sentire / sic talis homo sine communicatione novae virtutis posset sentire datis organis sibi quo quocumque organo perciperet et sentiret passiones sicut dicitur de animabus separatis quae afficiuntur gaudio et dolore

Ad primum contra 3am conclusionem dicitur quod illie termini assumere sustentare unire et huiusmodi possunt tripliciter sumi / primo modo causaliter effective / 2o modo perfective formaliter / 3o modo substentative terminative / primo modo dicuntur de tribus divinis personis quia actiones sunt suppositorum // 2o modo dicuntur de essentia divina quia ipsa est ratio agendi ad extra / 3o modo solum de persona dicuntur cui natura assumpta est unita suppositaliter et isto 3o modo sumendo negatur consequentia

Ad 2m dicitur quod talis terminatio potest accipi cum inclusione assumptionis et tunc dicitur quod terminat secundum illam rationem qua terminat naturam continet eminenter / vel potest accipi cum horum exclusione et suae rationis praecise terminative et sic non terminat secundum quod continet eminenter

Ad 4m posset concedi consequens illud et diceretur ultra quod illae plures personae humanatae eadem natura humana essent plures homines et ad improbationem negatur illa similitudo quia deitas qua patet est deus est ipsemet pater et eadem est filius et ideo non sunt duo dii si tamen deitas realiter et essentialiter diceretur a patre tunc essent duo dii modo humanitas illa quae esset assumpta a patre et filio diceretur ab ipsis ideo non obstante ydemptitate patet et filius essent duo homines

Ad 5m primo posset negari maior quia idem effectus secundum se totum deppendet a deo et creatura et sic eiusdem rei sunt duae causae totales

2o dicitur quod tale deppendens non potest simul secundum eandem deppendentiam numero et specie totaliter deppendere ab alio et sic iterum negatur maior in hoc sensu

3o negatur consequentia ulterius si inferatur ergo stante unione huius naturae in persona filii illa non potest uniri personae patris quia non eadem unione numero uniter patri et filio illa natura quia filio unitur in unitatem personae filii sed patri non potest sic uniri in unitatem filii sed in unitatem personae patris Aliter oporteret dicere quod uniretur in aliqua una persona quae esset persona patris et filii simul quod est impossibile

Ad ultimum dicitur quod proprium est divinae naturae subsistere in tribus suppositis divinis ita quod sit illa tria divina supposita sed subsistere in tribus non propter ydemptiatem essentialem sed per unionem extraneam ad subsistentias personales non est sibi proprium nec arguit ratio infinitatem in natura assumpta ideo negatur consequentia

2o si ratio valeret consimiliter probaretur quod anima esset infinita quia simul informat infinita corpora id est infitans partes humani corporis nec est dandum corpus tam magnum quin maius posset informare

Liber 3, Quaestio 2 [London Transcription]

Utrum ex iii unionis naturae humanae ad verbum dicere deum hominem esse factum sti verum

quod non quia natura humana non est incarnata ergo nec verbum est incarnatum tenet consequentia quia non stat verbum incarnari et non naturam cum verbum divinum sit natura divina confirmatur quia si verbum divinum etc hoc fuisset pro nostra redemptione consequens est falsum quia tunc si adam non peccasset christus incarnatus non fuisset consequens est falsum / Item sequitur quod anima christi certitudinaliter nec absolute ab aeterno sed causaliter fuisset praedestinata quod est falsum ymmo esset temporale causa aeterni

2o principaliter deus non est factus homo ergo probatur antecedens / primo quia homo non est factus deus secundum damascenus libro 3o non hominem deificitum dicimus sed deum humanum ergo nec deus factus est homo quia eadem ratio videtur esse utrobique / 2o probatur antecedens idem quia christus incepisset esset quod est falsum cum sit suppositum aeternum patet consequentia cum omne inceperit esse 3o idem antecedens probatur quia si sic illud esset propter ydiomatum communicationem sed illa non est possibilis quia aliter diceremus deum praedestinatum sicut istam naturam assumptam

3o principaliter arguitur verbum non est homo natus de virgine ergo quaestio falsa / antecedens probatur primo quia virgo non genuit alium quam creaturam secundum augustinus 3o capitulo 4o sed verbum non est creatura ut dicit magister distinctione 11 3ii / tum 2o quia virgo non genuit deitatem nec humanitatem ergo non primum distinctione 8a 3ii nec 2m quia non genuit corpus et anima tum 3o quia sequeretur quod possibile esse virginem aliquem filium genuisse et eam non esse eius matrem utraque existente in esse / Item sequeretur quod possibile esset virginem alicuius hominis esse matrem et ipsum numquam genuisse quae videntur inconvenientia

In oppositum est magister in distinctionibus praemissis / Item iohannis primo verbum caro factum est glosa 1 homo factus est

prima conclusio sicut divina natura in supposito verbi naturae humanae unitae est incarnata sic adae culpa non fuit occasio aut causa quare anima christi fuit destinata / prima pars patet per magistrum distinctione 5a 3ii 2o per augustinum 2o de trinitate capitulo 9o forma dei accepti formam servi igitur natura accepit naturam consequentia tenet quia nomine formae intelligitur natura secundum augustinum capitulo 4o dicentem cum inquit de christo audis quia informa dei erat oportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem gratiae debere intelligi 3o per ieromium in explanatione fidei dicentem passus est filius dei non secundum illam substantiam quare assumpsit sed secundum illam quae est assumpta ex quo patet quod divina substantia accepti humanam substantiam / 2a pars probatur quia praedestinationis aeternalis nulla potest esse ratio causalis temporalis ut fuit probatum in primo circa materiam de praedestinatione sed culpa adae est ratio temporalis ergo illud est membrum beati augustini quo probat quod deus non praedestinat nos propter merita nostra

primum corollarium licet natura divina unione maxima post primam simpliciter naturae humanae sit unita tamen talis unio non ad eam immediate sed ad personam verbi est terminata prima pars patet per primam partem conclusionis quia divina natura est incarnata et humanae unita sed quod unio trium personarum in deitate sit maior patet ex unitiva ydemptitate substantiali quia est in una praecise substantia / 2o ex summa simplicitate sine graduale distinctione quia ibi est una simplex essentia sine compositione / 3o ex mutua praedicatione vocali quia ibi natura praedicatur de persona et econverso non autem sic est de unione ypostatica sed quod unio naturae humanae ad verbum sit maxima post primam patet primo ex aliarum unionum comprehensione quia compraehendit unionem per praesentiam potentiam essentiam gratiam gloriam et ypostaticam quod non faciunt aliae / 2o patet ex immediatione quia nihil mediat inter personam et suppositum suum 3o ex intrinseca intimitate et intraneitate quia per quamdam illapsum in effabilem et in expressibilem omne alium illapsum exces?tem ei intimatur et unitur 2a pars patet quia nisi sic sequeretur quod quaelibet persona esset incarnata quod est falsum

2m corollarium licet non sit idem formaliter assumpto et unio ypostatica haec tamen unio non est aliqua res una creata vel increata prima pars patet per dominum aegidium distinctione 3a 3ii parte prima quaestione 3a / primo ex assumptionis respectu unionis generalitate quia omnis vivens est assumens et non econverso 2o ex unionis sequitur assumptionem additione quia assumptio importat actionem assumentis et passionem assumpti sed unio importat ultra hoc quamdem unitorum relationem 3o ex eorum diversa praedicatione nam licet vivens possit dici unitum tamen assumens non dicitur assumptum 2a pars probatur quia si illa unio foret aliqua una res creata vel increata sequitur quod deus non posset naturam assumptam dimittere nisi talem destrueret quod est falsum

3m corollarium licet verbi persona sit subsistentis ratio formalis huius unionis terminativa non tamen simpliciter ut sic sed ut naturae assumptae assumptae supositionaliter unita prima pars patet per conclusionem 2a probatur quia aeternaliter hanc visionem aliter terminasset quod patet quia aeternaliter fuit persona

Ex hiis patet quod ipsa unio ypostatica est ipsa unita seu ipsum verbum humanitati unitum / 2o sequitur quod licet divina natura sit incarnata tamen non quaelibet persona est humanata / 3o sequitur quod effectus nostrae redemptionis non fuit causa verbi incarnationis patet per 2am partem conclusionis quia pro eodem instanti aeternitatis quo anima christi fuit praedestinata fuit ei natura assumenda electiva praeordinata ergo nulla ratio temporalis potuit esse illius concausa / 4o sequitur licet verbum sit incarnatum ad delendum originale peccatum et propter reparandum miseriam nostram non tamen tenendo li propter tamquam finalem vel motivam causam prima pars patet super illo psalmo propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exurgam 2a patet ex dictis

2a conclusio quod sicut impossibile est esse increatum secundum inmensum gradum ad extra fore concreatum sic deum hominem factum et hominem deum esse simpliciter est concedendum prima pars probatur quia si sic sequeretur quod essent duo immensa quod est impossibile patet consequentia quia implicat essentiam immensam aliter communicari secundum gradum immensum et ipsum non esse immensum / 2a pars probatur quia primo non erat ita quod deus esset homo et nunc est ita quod deus est homo ergo factum est quod deus est homo / Item verbum caro id est homo factum est iohannis primo

primum corollarium sicut impossibile est esse increatum secundum immensum gradum ad extra fore concreatum sit simpliciter est impossibile aliquid esse deum et a deitate esse distinctum prima pars est prima pars conclusionis quia tale quid esset deus recens / 2o quia sequeretur quod possent esse infiniti dii a se invicem realiter distincti / 3o quia tunc verbum teneretur diligere naturam assumptam propter se ipsam sicut se ipsum quod est falsum quia tunc creatura esset fruendum et consequentia patet ex quo illa creatura esset deus per potentiam 4o tunc quilibet posset rationabiliter durare an aliquid esset quod non esset deus et sic posset dubitare an deberet se ipsum tamquam deum adorare patet quia posset divina adorare deus me assumere in unitatem suppositi me ignoratae meam naturam esse assumptam

2m corollarium licet naturae humanae in christo communicatum sit esse deum in concerto seu concretive tamen nullo modo potest sibi communicari ipsi quod sit verbum aut deus abstractive prima pars patet quia verbum ypostatice unitur humanae naturae in denominationem concretivam hominis ergo illi naturae verbum communicatur 2o probatur quia virtute communicationis ydiomatum unde damascenus libro 3o capitulo 4o dicit in ypostati utrorumcumque nomina imponimus et sequitur et enim christus quid est utrumque et deus et homo dicitur quod creabilis et particibilis et increabilis et inparticibilis ergo per communicationem ydiomatum verum est hominem esse deum et per consequens humanae naturae in christo communicatum est esse deum quod est propositum

primo quod quod ydioma in proposito est proprietas signativa et distinctiva vel naturae a natura sicut in vertibile et vertibile vel naturae a supposito et econverso sicut producibile et inprodubile productum et inproductum vel suppositi a supposito sicut generare et generari spirative et spirari

/ 2o notandum quod communicatio ydiomatum est intuitiva probatio talium communicabilium proprietatum de supposito ex assumente et assumpto resultante / et notantur dicitur communicabilium propter tales proprietates quae communicari non possunt mutuo

Ex dictis sequitur quod sicut christus est vere quid sic secundum quod homo est aliquid prima pars est nota 2a probatur quia christus secundum quod homo est homo ergo christus est aliquid / confirmatur quia eius opposita est haeretica et dampnata per alexandrum 3m de haereticis cum christus

3a conclusio licet de virgine materia natus sit christus verus filius dei tamen divina essentia non debet ex ea nata dici seu numquam verum fuit essentiam divinam de virgine nasci prima pars patet in 3o distinctionibus 4a et 8a ubi magister expresse ponit christum de virgine natum Item haec pars ponitur in simbolo ecclesiae 2a pars patet distinctione 2a 3ii ubi ostendit magister essentia divina non debere dici natam de virgine

primum corollarium non solum compositum ex corpore et anima intellectiva debite organizatum verbo unitum est de virgine et in virgine natum patet ex conclusione quia virgo tunc non genuisset filium dei cum tale compositum non sit filius dei et sic virgo materia non vere diceretur mater dei quod est falsum / oppositum huius corollarii ponit bonsemblatis in suis vesperiis propositione 2a articulo primo

2m corollarium licet non stet aliquem filium virginis esse et ipsum nullo modo generare vel genuisse tamen possibile est virginem aliquem finem vere genuisse et tamen filium eius non esse utrobique manente et in vita existente prima pars patet quia solum dicitur illum filium habere quem dicitur vere genere vel genuisse aut peperisse dum in supposito fuit / 2a pars patet in casu ubi filius dei dimitteret naturam assumptam et filius matrem virginem et naturam assumptam dimitteret et conservaret in esse oppositum huius ponit magister clekok quaestione prima quolibeti sui

3m corollarium licet sit omnino idem filius bis generatus et duas habens nativitates tamen non sunt duo filii nec in ipso sunt duae distinctae filiationes prima patet per dicta et est magistri 8a distinctione 3ii / 2a pars probatur in pluribus passibus sacrae scripturae et 3a pars probatur quia filius est sua si filiatio sed filius est unus ergo filiatio est una oppositum huius partis 3ae ponit magister thomas de argentina

Ex praemissis posset aliqua inferri / primo sicut stat aliquid incipere esse homo et nihil produci de novo sic aliquid desinere omne de hono homo et nihil corrumpi de mundo / prima patet quia si verbum dimitteret assumptam naturam tunc illa primo inciperet esse homo quia ipsa tunc non est homo et tamen nihil ibi produceretur noviter 2a patet in casu quo deus nunc assumeret naturam alicuius hominis constat quod sine cuiuscumque entitatis corrumptione illa humanitas assumpta desineret esse homo

2o ex eodem sequitur quod stat minime unum solum hominem esse et immediate post hoc erunt mille et tamen nihil de novo produceretur inesse et similiter econverso stat nunc mille homines esse et immediate post hoc unum solum est iste et tamen nihil esse desinere nihil nullum ens aliud corrumpere patet sicut praecedens ex quibus sequitur pars affirmativa quaestionis

Contra primam partem conclusionis primae arguitur primo si natura divina esset incarnata sequeretur quod quaelibet persona divina esset incarnata consequens est falsum patet consequentia quia actus naturae convenit cuilibet personae et quidquid dicitur de natura divinae dicitur etiam de omnibus personis in affirmativis

/2o actus personalis sicut generare non attribuitur naturae sed assumere humanitatem ypostatice est actus personalis quia proprius personae filii ergo

3o vel assumeret in unitatem naturae vel personae / non 2m quia natura non est persona nisi ydemptitate nec primum quia esset una natura haec et illa vel fieret una natura ex eis quorum utrumque est impossibile

/ 4o sequeretur quod natura divina posset dici caro facta consequentia patet quia ut patet distinctione 5a 3ii si idem est incarnari quod carnem fieri videtur ita posse dici quod sit caro facta sicut incarnata sed consequens est falsum et ipsum negat magister ibidem ne si sic diceretur convertibilitas naturae in naturam significari putere

5o contra 2am partem arguitur cessante causa cessat effectus sed nulla alia causa fuit christo veniendi nisi redemptio ergo culpa adae fuit occasio quia christus fuit incarnatus et anima eius praedestinata maior nota minor habetur super illo psalmo verbo primae ad thymotheum christus venit in hunc mundum ut peccatores salvos faceret ubi glosa nulla causa fuit christo veniendi nisi peccatores salvos facere tolle morbos tolle vulnera nulla causa est medicine

2o idem videtur sentire augustinus super illo 18 venit filius hominis quaerere etc. / super quo dicit augustinus de verbis deum sermone 13o si homo non peccasset filius hominis non venisset

/ 3o auctoritate ambrosii libro de incarnatione verbi dicentis quae erat incarnationis causa nisi ut creatura quae peccaverat redimeretur / Item augustinus primo libro de baptismo parvulorum dicit apparet dominum ihesum christum non ob aliud in carnem venisse nisi ut hominem redimeret a peccato

/ 4o secundum venerabilem anselmus hinc parti alludit ad gallathas apostolus dicens misit deus filium suum ut eos qui sub lege erant redimeret

5o hoc videtur approbare ecclesiae quae cavit in christi nativitate factus homo ut homine perditum redimeret et ad caelestia regna revocaret

contra 2am conclusionem arguitur esse personale divinum esse secundum gradum immensum communicabile ergo et quodlibet essentiale est communicabile secundum gradi immensum tenet consequentia quia minus repugnanter se habet esse essentiale ad communicari quam personale

2o quodlibet essentiale est communicabile ad intra ergo est communicabile ad extra consequentia patet quia nulla videtur repugnantia illius ex parte creare nec ex parte divinae essentia ergo

3o deo est attribuendum omne illud ex quo maior bonitas in eo relucet sed si deus esset communicabilis non solum participative sed realiter et entitative maior bonitas in eo reluceret ergo hoc est ponendum cum illud non implicet

contra 2am partem eiusdem conclusionis si deus est factus homo sequitur quod deus est factus patet consequentia in simili nam sequitur sortes est factus homo ergo sortes est factus patet similitudo quia ibi nihil mutatur nisi subiectum

/ 2o sequitur ille est albus homo ergo ille est homo albus sic videtur sequi ille est factus homo ergo ille est factus quia ille terminus homo non est dummmens nec distrahens

3o sequitur quod deus esset factus animal rationale patet per locum a distincto ad diffinitionem et ultra sequitur quod deus est factus animal et substantia animata sensibilis et ultra sequitur quod est factus substantia et ens et aliquid quae sunt falsa patent consequentia sicut prima quia omnis homo est animal et ens et aliquid

4o si haec propositio esset vera deus est factus homo aut li homo supponit pro aliquo creato vel increato non primum quia deus non est aliquod creatum nec 2m quia deus non est factus deus qui nunquam fuit non deus

Contra quoddam corollarium 3ae conclusionis ubi dicitur quod virginem peperisse etc quia dimissa humanitate a verbo aut illa esset idem homo qui prius erat autem aut esset alius homo sed neutrum potest dici

2o si esset alius homo sequitur tunc quod aliquis homo esset qui nullius esset filius nec fuisset unquam creatus aut genitus sed ista sunt falsa ut videtur ergo

Ad primum negatur consequentia ad probationem dicitur quod actus naturae conveniens ut natura est convenit tribus personis divinis non autem est verum de actu sibi convenienti non ut natura sed ut persona sicut est in proposito de actu assumendi

2o posset dici quod actus non est incarnari vel agere sed sequella actionis

3o dicitur quod essentiam divinam esse incarnatam potest intelligi dupliciter / primo quod sit ratio terminandi et formalis terminus illius unionis personalitate quaecumque seclusa et sic divina natura non est incarnata quia tunc unum suppositum non esset plus incarnatum quam aliud sed deus absolute etc prima consequentia rationis esset bona / alio modo dicitur esse incarnata sic quod non immediate sed mediate quia ipsa non est terminus illius unionis sed in sola personalitate talis ratio formalis terminandi consistit subsistendi et sic consequentia non valet

Ad 2m minor negatur quia sumendo assumere humanitatem pro humanari vel incarnari sic dicitur quod non est actus essentialis sed personalis / si autem sumatur pro active unire humanitatem illam sic non est actus personalis sed essentialis tribus personis communis si autem sumatur pro ad se summere vel pro unire sibi ipsi sic potest dici actus notionalis quia nulla persona unit sibi ipsi illam humanitatem nisi filius licet omnis uniat cum filio active / et cum dicitur quod actus notionalis non convenit naturae conceditur de actu notionali qui si affirmaretur de essentia inferret ipsam distingui ab aliquo in divinis sed ille actus in proposito non infert naturam divina distingui ab aliquo supposito divino

Ad 3m dicitur quod natura divina assumpsit humanam ad unitatem personalem et ad probationem dicitur quod humanitas non unitur essentiae per se primo et immediate ut dictum est sed ex hoc quod est persona ydemptice

Ad 4m dicit bonaventura distinctione 3a 3ii quod haec potest concedi deitas est incarnata id est carni unita

/ 2o dicit quod cum dicitur divina natura est caro facta si intelligitur id est in carnem conversa hoc simpliciter est falsum sed si intelligitur caro facta id est homo ut pars stet pro toto sic verum est quod patet quia natura divina est hic homo ergo natura divina est homo

Item quia magister videtur dicere oppositum distinctione 5a 3ii ideo potest dici quod ibi loquimur opinative non determinative

2o posset dici quod multipliciter intendit dicere quod deitas non unit sibi humanitatem in unitate naturae sed personae filii

Ad primum dicitur contra 2am partem eiusdem conclusionis negando minorem ad glosam dicitur quod si aliqua causa fuisset hominis ex parte illa fuisset redemptio nostra et hoc intendit glosa

Ad 2m dicit sanctus thomas et bene quod christus non venisset in mundum per modum quo venit scilicet per modum passionis et miseriae sed mansisset in statu innocentiae et non sensisset nec habuisset poenam quamcumque et eodem modo potest responderi ad auctoritates ambrosii et aliorum doctorum

Ad 4m quod est dictum anselmi tangentis simpliciter difficultate scilicet utrum purus homo potuerit hominem redimere et satisfacere pro peccatis et dicunt communiter doctores quod sic sed convenientius et utilius redempti sumus per christum

Circa hanc materiam possunt poni aliqua probabiliter / primo quod possibile sint alica aliqua demerita viatoris fuisset peiora intrinsece quam fuerit meritum christi bonum actuale intrinseca bonitate patet quia quocumque peccato potest dari gravius duplum ad illud sed christi meritum fuit finitum bonum bonitate intrinseca actus quo christus merebatur sed quod actus christi fuerit bonum finitum intrinsece patet quia fuit finitus actus et incerta speciei bonitatis creatae

2a propositio quod actus quem christus habuit inquantum homo non fuit satisfactorius de condigno pro omnibus peccatis in trinseca sua bonitate patet quia ille actus fuit minus bonus bonitate intrinseca quam peccata omnium peccatorum fuerunt mala ergo illa bonitas actus intrinseca non fuerit respectu illorum satisfactoria de condigno patet consequentia quia non est condigna satisfactio nisi reddatur tantum pro tanto

3a propositio quod actus creatus quo christus nobis meruit redemptionem extrinseca acceptatione seu denominatione fuit infinite bonitatis meritorie quia actus ille acceptatur ad infinitum et eters aeternum bonum ergo est infinitae bonitatis meritoriae tenet consequentia quia ille est extrinsece melior quolibet alio actu qui non ad tantum sed ad minus acceptatur

Ex dictis sequitur primo quod cum inclusione divinae acceptationis actus christi condigne satisfecit pro redemptione generis humani patet ex probatione propositionis

2o sequitur quod actus in se non variatus non potest esse tantum bonus quin possit esse melior tali voluntate patet quia non potest esse ad tantum bonum acceptatus quin ad maius bonum esse possit acceptatus

ex quo sequitur ulterius quod alia est latitudo bonitatis extrinsece actus meritorii et alia eius bonitatis intrinsece patet quia prima procedit ex arguo dei acceptantis 2a autem semper manet uniformis / ex quo ultra sequitur quod haec consequentia non valet a actus ad maius bonum acceptatur quam b ergo a est melior intrinsece quam b quia oppositum consequentis potest stare cum antecedente

ex quo ultra sequitur quod haec consequentia non valet iste actus est acceptus a deo ergo iste actus est intrinsece bonus vel meritorius licet lege stante sit consequentia bona tamen quia secundum aliquos deus pro actu malo posset dare praemium ideo talis esset actus acceptatus

Alii vero dicunt quod deus non posset actum malum acceptare nec velle dare praemium pro ipso quia sibi placeret actus malus tamen potest dari habenti actum malum ad hoc bonum sicut de facto multis malis deus humanum a poenis suorum peccatorum probatur quia de facto bonum cuiuslibet creaturae factum propter deum acceptatur ad gloriam beatorum sed talis gloria est melior quam remissio peccatorum sit bona igitur actus talis creaturae potuit acceptari ad remissionem omnium poenarum

confirmatur quia quaelibet actio meritoria creatura quamcumque remissa potuit acceptari a deo pro remissione et indulgentia omnium talium poenarum / ex hoc sequitur quod poena pura creatura fuisset sufficiens extrinsece ex actu bono ad apertionem coelestis ianiae

5a propositio actus in creatus quo christus voluit incarnari sint sufficiens de condigno pro redemptione infinitorum mundorum patet quia nulla peccata potentialia possunt esse ita mala sicut ille actus est bonus quia simpliciter est infinitae bonitatis ergo fuit sufficiens intrinsece pro redemptione omnium possibilium peccatorum / confirmatur quia si esset aliquam creatura quae infinite intenso actu deum dilexisset si talem actum a se habuisset infinite meruisset et ille actus fuisset intrinsece infinite bonus sed actus quo persona divina voluit incarnari fuit talis ergo

Sed contra primam propositionem argui posset primo quia actus animae christi fuit actus divini suppositi infiniti igitur fuit intrinsece infinitae bonitatis patet consequentia quia circumstantia dignitatis auget meritum vel demeritum ergo circumstantia infinita infinite auget

2o rex moriens pro re publica plus meretur quam miles sic moriens sed filius dei infinite excedit valore et dignitate regem creatum ergo ipse per mortem minuit intrinseca bonitate infinitum praemium

3o si per impossibile anima unita verbo peccasset plus demeruisset in infinitum quam non unita ergo si meruit in infinitum plus meruit verbo unita quam non unita patet consequentia quia illa circumstantia quae auget demeritum etiam et meritum sed antecedens probatur quia illa anima esset infinite in grata cum uniri deo sit maius bonum in infinitum quam uniri creaturae finite

4o contra propositionem 2am actus animae christi fuit in infinitum melior quam aliquod peccatum unquam fuerit malum ergo fuit sufficiens pro redemptione omnium peccatorum antecedens probatur quia actus animae christi fuit beatificus et alterius speciei ymmo in infinitum plus placens deo quam placeat quicumque viator per quemcumque actum ergo est melior in infinitum actu quo diligitur deus a viatore puro antecedens probatur quia visio clara habet complacentiam alterius speciei quam sit complacentia mediante aenigmate

5o si esset aliquis qui deum videret et ipsum simul odiret in infinitum plus peccaret quam modo quia intuitive videret deum infinite diligendum et econtra faceret ergo a simili actus animae christi deum intuitive videntis est melior quam omnis boni actus possibiles viatoris simul essent boni et per consequens talis actus fuit intrinsece infinitae bonitatis

6o nisi sic sequeretur quod aliquis viator purus posset esse melior christo consequens est falsum quia omnis boni de plenitudine acceperunt gratiam pro gratia secundum apostolum

7o sequeretur quod aliquis esset peior quam christus sit bonus falsitas patet quia tunc christus non fuisset sufficiens ad ipsum redimendum probatur consequentia quia si christus habuisset finitam bonitatem mortale sequitur quod malitia luciferi post casum multiplicata potuit devenire ad tantum gradum malitiae quantum christus habuit gradum bonitatis

8o si quaelibet malitia quae fuit in omnibus divisim poneretur in uno homine ille esset peior quam christus fuerit bonus ergo bonitas actus christi non fuit sufficiens ad redemptionem vel satisfactionem omnium peccatorum quod est falsum

8o contra 4am propositionem videtur esset anselmus primo capitulo 4o dicens neccesssariam fuit deum incarnari pro generis humani redemptione ergo genus humanum per puram creaturam non potuit redimi

10 per gregorium 29 capitulo 33o dicentem homo rationabiliter a peccato primi hominis liberari non potuit nisi per deum hominem factum pro nobis intercedente

11o sequitur quod talis actus redemptivus creaturae est infinite bonus consequens est falsum patet consequentia quia omnis actus est tam bonus quantum meritorius sed talis actus fuisset infinite meritorius ergo infinite bonus et sequitur ultra quod ille homo fuisset infinite bonus per illum actum patet consequentia quia accidens tantum denominat suum subiectum quantum ipsum est intensum

Ad primum negatur consequentia quia actus non solum habet bonitatem ex circonstantia sed ex intrinseca ratione sua

ex quo patet quod anima christi per suum actum non meruit ex natura propria de condigno vitam aeternam sicut dicunt quidam quia si christus dimisisset naturam assumptam cum illo actu non fuisset accepta de condigno et sic patet quod dupla solutio circumstantia non semper auget meritum in duplo

Ad 2m negatur consequentia licet illa circumstantia bene augeat meritum non tamen ad duplationem et sic nec infinita circumstantia infert bonitatem actus infinitam

Ad 3m dicitur quod si per impossibile anima vitam peccaret ad huc non peccaret in finito peccato ymmo forte minus peccaret mentiendo quam viator occiendo hominem quia circumstantia visionis non tantum aggraveret quantum certa malitia intrinseca seu species / et cum dicitur quod uniri deo est infinitum magis bonum etc dicitur quod sic unit / sine aliquo addito non est infinitum bonum ymmo licet si maius bonum quam uniri creaturae cuicumque nec uniri creaturae duple est duplex bonum

Ad 4m dicitur quod ille actus denominatione extrinseca fuit melior et magis acceptus quam actus fuerit malus et de acceptus et ad probationem dicitur quod christus habere potuit et forte de facto habuit multos actus in proprie genere et similiter in verbo qui non fuerunt ita boni intrinsece sicut certum peccatum fuit malum Aliter sequeretur quod christus nos redemisset per velle comedere et per velle ambulare et sic de aliis

Ad 5m negatur assumptum quia malitia peccati non solum quantificatur penes extrinsecum malitiam vel circumstantiam aut inclinationem sed penes rationem intrinsecam et voluntatis conatum

Ad 6m negatur consequentia quia christus habuit tantam iustitiam quod homo etiam si per infinitos annos viveret invita ista non attingeret ad beatitudinem animae christi quia alterius speciei est iustitia quam christus habuit a iustitia quam habet purus viator ymmo forte iustitia animae christi est alterius speciei a iustitia alterius beati

Ad 7m negatur consequentia ad probationem dicitur quod licet peccata omnia simul iuncta intrinsece fuisset peiora quam actus christi sit bonus intrinsece per divinam tamen potentiam et acceptationem ille actus fuit in infinitum magis meritorius quam illa mala demeritoria etiam ymaginabile est quod illa iustitia fuit supra totam iustitiam beatorum ymmo etiam forte comprehensorum sicut illa claritas qua videt in verbo est super illam qua videt in genere proprio patet per hoc solutio ad 8m

Ad 9m dicitur quod anselmus loquitur et solum vult quod magis sit congruum ad superandum dyabolum ut per deum homo redimeretur ita quod in talibus auctoribus non capitur neccessariam pro neccessitate exigentiae sed congruentiae et decentiae quia congruum fuit ut ille qui fuit creator esset redemptor et recreator

Item ut redemptor fortior et potentior esset quam perdeitor / Item ut ille esset redemptor qui erat hominis iustus et verus possessor / Item homo nobis fuit utilius quia per hoc ad maiorem dei dilectionem inducimur / Item homo cautior redditur empti enim estis praetio magno etc / Item nobis perfectio paciem ostenditur christus factus est pro nobis etc prima petro 2o / sed quod per puram creaturam homo potuit reddimi patet quia si christus dimisisset naturam assumptam cum actu suo non videtur quin deus potuit si voluisset quod aliquis angelus posset redimere alios angelos patet quia christus potuit per actus suos mereri redemptionem angelorum sed si angelus assumeretur a verbo ypostatice actus eius posset esse aequaliter meritorius sicut fuit ergo

Ad 10m dicitur ad gregorium sicut prius quod sumit rationabiliter pro congruitate quamdam quae est inter offendentem et offensum

Ad 11m negatur consequentia loquendo in consequente de intrinseca bonitate actus dico tamen quod fuisset infinite bonus nobis per denominationem et acceptationem extrinsecam nec illa bonitas denominat subiectum bonum sed intrinseca bonitas ipsius actus

Ad primum contra 2am conclusionem dicitur quod antecedens potest dupliciter intelligi / uno modo terminative subsistenter / alio modo entitative substantialiter / vel subiective formaliter / primo modo conceditur antecedens sed negatur consequentia / 2o modo negatur antecedens et consequentia dubitatur

Ad 2m negatur consequentia ratio autem quare sibi repugnat communia?tas ad extra et non ad intra potest esse quia talis communicatio essentialis subiectiva est neccessario cum ydemptitate naturae et alteritate personae et haec duo repugnant creaturae et per consequens talis communicatio repugnat sibi nota dicta contra hoc

Ad 3m dicitur ad maiorem dicitur quod verum est si illud sit possibile / 2o posset negari minor quia non videtur quod maior bonitas reluceret in deo ymmo esset perversio proprietatis divinae / nam eodem modo posset concludi quod deus posset facere essentialiter substantiam accidens et econverso et asinum angelum et converso et de quolibet quodlibet patet quia per hoc maior bonitas reluceret in creaturis

Ad 4m negatur consequentia ad probationem dicitur quod non est simile de sorte et de deo quia omne hominem et propositum sorti et ideo sortes non potest fieri homo quin fiat simpliciter sed esse hominem non est sic proprium esse dei quia quandoque fuit non homo et potest esse non homo

Ad 5m dicitur quod illa regula habet quando determinatio etc

Ad 6m dicitur quod si rationale sumatur pro natura propria hominis non conveniente deo nec angelo ita quod idem sit dicere quod aliquod animatum anima intellectiva vel cuius anima est pars et sic negatur consequentia quia sic signaretur quod anima rationalis esset pars dei formalis ad probationem dicitur quod regula tenet ubi diffinitum univoce sumitur sicut quando de diffinito verficatur diffinitio sua et econverso aliter non / nam non sequitur digitus est substantia animata sensibilis ergo est animal / ideo cum dicimus animal est substantia animata sensibilis sumitur ibi praedicatum pro natura tali per se existente in proprio supposito cuius pars formalis est anima modo deus non est sic substantia animata sensibilis cuius pars formalis sit anima intellectiva / Item dicitur quod deus non est aliqua substantia nisi divina et illa non est animata licet sibi uniatur ypostatice talis substantia animata sensibilis

Item dicitur quod ille tres creatura non est superius ad istum terminum homo nisi quando homo non competit alicui increato per communicationem ydiomatum ideo non sequitur ille est homo ergo est creatura sic forte non sequitur deus est homo ergo deus est substantia animata etc

Ad 7m dicitur quod supponit pro increato sed non sequitur ergo deus factum est aliquod increatum sed sufficit quod deus sit aliquod increatum quod de novo est homo / nam in ista sortes nunc factus est albus subiectum et probatum supponunt pro eodem tamen non sequitur sortes nunc factus est albus ergo nunc factus est sortes

Ad aliud cum quaeritur utrum illa natura dimissa etc dicitur quod esset alius homo in supposito sed non in natura quia esset eadem natura quae prius fuerat assumpta propria suppositatione et personalitate nunc suppositata et personata

Ad aliud conceditur consequens et cum dicitur quod haec genuit virgo hoc est falsum demonstrata natura dimissa quae est homo sed virgo genuit suppositum cui hoc fuit unitum unde sicut nec materia nec forma generatur sic potest dici quod ille homo non est genitus a virgine licet suppositum cui haec natura fuit bruta fuerit genitum a virgine et conceptum in virgine / patet per hoc ad 3am rationem quaestionis cum dicitur verbum non est homo natus etc negatur antecedens ad augustinum dicitur quod debet intelligi quod filius nullam substantiam vel entitatem habet a matre quae non sit creatura et hoc est verum

2o nota quod haec propositio christus est homo creatus potest habere duplicem sensum primus quod christus sit homo creatus secundum aliqua naturam suam et sic conceditur alius sensus christus est homo creatus id est suppositum humanum creatum et sic est negandum

Liber 3, Quaestio 3 [London Transcription]

Utrum sicut tenetur animam christi in primo instanti sui esse meruisse sic tenendum sit ipsam in eodem instanti omnia cognovisse

/ quod non quia in primo instanti non meruit probatur primo sic quia si sic aut actus eius fruitivus et actus meritorius fuisset idem aut diversi sed nullum potest dici ergo / 2o quia talis anima in primo instanti non habuit libertatem ergo nec merendi potestatem consequentia bona antecedens patet quia si sic potuisset peccasse ergo 3o quia nulla virtus finita potest rem divisibile in instanti producere ergo nec actum meritorium

2o principaliter quia si christi anima meruisset aliquid hoc maxime fuisset nostram liberationem a peccato et dyabolo sed hoc est falsum quod patet primo quia multi homines de facto vexantur a daemonibus sicut patet de obcessis tum 2o quia non sumus per christum liberati a poena peccati ergo nec a peccato / tum 3o quia frustra poneretur baptismus et caritas quod est falsum patet consequentia quia si christus sufficienter liberavit baptismus et caritas ad remissionem peccatorum non requiruntur

3o principaliter si anima christi omnia videret aut comprehensive aut non non primum quia tunc ita perfecte videret sicut deus si non hoc est contra hugonem libro de sapientia animae christi et libro 2o de sacramentis parte prima capitulo 8o quidquid habet deus per naturam totum communicativum est christo per gratiam ergo cognitio comprehensiva est sibi communicata vel non cognoscit omnia / confirmatur quia christus legitur admiratus fuisse 8o sed omnis admiratio procedit ex ignorantia ergo / sed si dicitur quod dicit magister distinctione 13a 3ii miratus est id est ad modum mirantis se habuit / contra hoc arguit armakanus in summa sua libro 2o capitulo 21o quia similiter posset dici de eo quod dicit 16 tristis est anima mea id est ad modum tristis se habuit et sic de aliis dictis et factis christi posset similiter dici quod non est sanum dicere

In oppositum est magister distinctionibus 13 et 14 nam de notitia animae patet in 13 sed de merito eius patet in 17 et 18 distinctionibus dicens quod christus in primo instanti sui esse non solum habitum merendi habuit sed etiam actualiter per actum elicitum meruit

prima conclusio anima christi in primo instanti sui esse non solum meruit habitualiter immo instanti elicuit actum meritorium seu meruit actualiter probatur quia tunc anima christi habuit actum beatificum ergo tunc habere potuit actum meritorium patet consequentia quia non est maior ratio de uno quam altero antecedens patet quia in illo instanti fuit perfecte beata / 2o quia si tunc non potuisset meruisse aut hoc fuisset quia defuisset sibi aliquod requisitum ad meritum merendum aut quia fuisset aliquod impedimentum extrinsecum retrahens vel quia talis actus meritorius neccessario requirit successionem sed nullum illorum potest dici ergo

primum corollarium stat aliquam creatam voluntatem per instans mereri praecisem et suum meritum simul ac subito producere elective patet quia anima christi in uno instanti actum suum elicuit

2m corollarium licet voluntas viatoris vitam aeternam possit mereri de condigno condignitate praeparationis gratuitie ac promissorie non tamen illam potest mereri secundum aequivalentiam proporitionis vel ex debito iuris obligatorie prima patet per illud apostoli reposita est mihi corona iustitiae quam reddet etc 2a pars probatur quia viator tenetur ad omnem suum bene operari / 2o quia per operari meritorie creatura melioratur et perficitur sed profectus animae christi in deo fuit gratuitum donum dei ergo ipsa non meruit de condigno et per consequens nulla alia creatura

3m corollarium licet amorosa animae christi conversio ad deum fuerit actualis iustitia et meritoria tamen infinite fuit plus meritoria quam fuerit intrinsece actualis iustitia prima pars patet per conclusionem 2a probatur quia fuit et est meritoria infinite quo ad sufficientiam sed non fuit infinita iustitia ut patuit supra in quaestione praecedente oppositum ponit hugolinus quaestione prima 3ii articulo 2o

Ex hiis patet quod voluntas creata non aeque elevatur per gratiam inesse meritorie secundum aequivalentiam proportionis de condigo quod repugnat praedictis ergo etc / oppositum ponit magister iohannes de rippa

2a conclusio est licet meritum passionis christi non libet hominem a peccato inhaesive formaliter aut effective principaliter tamen iustificat hominem concomitanter dispositive et instrumentaliter / prima patet quia caritas habitualis hominem liberat a peccato et iustificat formaliter et inhaesive 2a pars probatur quia sola trinitas increata a peccato liberat et iustificat principaliter et effective iuxta illud ysa 43 ego sum qui deleo iniquitates / alia pars patet 3o ubi dicitur quem scilicet christum proposuit deus propiciator est per fidem in sanguinem Item 5o sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt ita per unius obedientiam iusti constituentur multi / Item 9 si enim sanguis yrcorum inquinatos sanctificat quanto magis sanguis christi enumdabit conscientias nostras ab operibus mortuis ad serviendum deo viventi

Primum corollarium sicut nullum creatum extrinsecum potest esse diem acceptationis motiva ratio seu medium sic non est prius actum deo esse acceptabile intrinsece quam ipsum esse acceptatum ad vite praemium prima patet quia si sic voluntas divina vilesceret et non esset summe libera quod est falsum 2a pars probatur quia tunc deus acceptaret actum quia bonus et non ideo actus esset bonus quia acceptus a deo quod est falsum / oppositum huius ponit facinus libro 3o quaestione prima 7o corollario 5ae conclusionis

2m corollarium sicut meritum passionis est sufficiens pro peccatis et a poenis totius mundi propiciatio sic ipsa passio seu eius meritum est super humidans gratiarum infusio seu dispositiva donatio prima patet primae iohannis 2o ipse est propiciatio pro peccatis nostris non pro nostris tantum sed pro totius mundi / 2a patet ad romanos 5o si enim unius delicto multi mortui sunt multo magis gratia dei donum in gratia unius hominis ihesu christi in plures huundavit

3m corollarium si christi iustitia creata fuerit finite bona et finite in deum inclinativa / tamen ex divino beneplacito fuit et est infinite satisfactoria seu satisfactiva patet per praemissa

3a conclusio sicut stat animam a verbo ypostatice unitam aliquod non committere peccatum sic non stat ipsam unitam non ignorare aliquod praesens praeteritum autem futurum prima patet quia actiones sunt suppositorum sed christi anima sive natura assumpta non habet aliquod suppositum quam divinum ergo si anima unita peccaret suppositum divinum peccaret quod implicat confirmatur quia omnis actio plus est attribuenda agenti principali quam instrumentali sed humanitas verbo unita solum est instrumentum divini verbi in sic agendo secundum damascenum 12 3ii capitulo 4o in fine ubi dicit non enim ambiguum animam illam entem unitam verbo peccare non posse

Item ad hoc est expressa determinatio magistri distinctione 12a 3ii capitulo 4o in fine ubi dicit non est enim ambiguum animam illam entem unitam verbo peccare non posse 2a pars etiam patet per magistrum distinctione 15a 3ii et etiam distinctione 13a eiusdem confirmatur ratione sua quia anima christi scit omnia quae scit suum suppositum sed suppositum animae christi scit omne praeteritum praesens et futurum ergo maior nota quia aliter staret quod aliquis homo sciret aliquid et tamen eius anima illud nesciret quod est falsum

primum corollarium non stat animam verbo ypostatice unitam peccare vel agere difformiter quin deus ageret legi aeternae deformiter patet quia si anima peccaret suppositum divinum peccaret quia talem actum imputabiliter ageret / et si diceretur quod non sicut dicit durandus libro 3o distinctione 12 quaestione 2a ubi tenet oppositum tunc sequitur quod filius non deberet magis dici mortuus quam pater incarnatus vel filius virginis quam pater quia omnia sunt haeretica vel haeresi propinqua patet consequentia quia a simili diceretur natura humana mortua et non suppositum

2m corollarium si nulla gratia habitualis praeter gratiam unionis animae unite verbo inesset tamen ipsa vita peccare non posset patet quia tunc suppositum peccaret

3m corollarium licet anima christi omnium praesentium praeteritorum et futurorum habuit a primo instanti sui esse perfectam cognitionem tamen scientia animae christi habuit veram intentionem et novam in rebus ammitationem prima pars patet per conclusionem 2a probatur quia christus profecit in scientia acquisita experimentali nam secundum apostolum ex hiis quae passus est didicit obedientiam

Ex dictis sequitur primo quod licet anima christi simul habuerit notitiam de se ipsa in proprio genere et in verbo tamen deus non habuit notitiam unam quae diceretur rerum in verbo et rerum in genere proprio prima patet 2a probatur quia nulla notitia dei terminatur sic ad res quod dicatur vespertina ergo consequentia bona et antecedens patet quia notitia vespertina causatur a rebus cognitis sed dei notitia non est a rebus causata seu causabilis ergo / Item notitia vespertina videtur sonare imperfectionem quia quamdam obscuritatem cognitionis sed illa repugnat deo / confirmatur quia tunc aliter cognosceret deus rem existentem et aliter non existentem consequens est falsum sed patet consequentia quia existentem cognosceret in esse proprio non autem existentem non

2o sequitur quod loquendo de notitia in proprio genere anima christi potuit in scientia proficere patet quia habuit multas notititas et actuales experimentias quae generabant habitum in anima cognoscentis /confirmatur quia in primo instanti suae conceptionis non habuit notitiam in proprio genere coloris absentis patet quia talis notitia causatur a rebus tamquam ab obiectis partialiter

3o confirmatur quia si anima christi in primo instant audivisset omnes sonos et omnis vidisset colores cum talis anima non esset ubicumque sequitur quod illi soni et colores per quamcumque distantiam posset multiplicare suas species et sic de bethleem audisse sonum campanarum parisis et vidisset picturam claustri nostri et sic de aliis semper loquendo de notitia in proprio genere quia in verbo talia intuebatur

3o sequitur quod deus potest esse anima christi notitia respectu infinitorum cognitorum sine infinite habituum infinitorum creatorum patet quia deus potest esse animae christi species seu notitia per se ipsum seu medium et ratio cognoscendi non quidem inhaesive sed actuative confirmatur quia ad hoc nulla sequitur contradictio nec repugnantia nec adhuc extra limites naturae per hoc elevaretur cum adhuc infra terminos deppendentiae remanentis oppositum corollarii ponit fascinus libro 3o quaestione 10

Ex quo sequitur ultra quod non repugnat quod deus possit esse intensius species vel notitia quam ipsa anima naturaliter in se sit perceptiva et intellectiva patet quia aliter sequitur quod anima verbi esset intrinsece naturaliter infinite intellectiva seu intellectiva infinite consequens est falsum patet consequentia per dicta quia deus potest sibi esse notitia infinita / confirmatur quia si non sequitur quod deus non posset intendere perceptitatem et intellectivitatem naturalem animae consequens est falsum et patet consequentia / oppositum corollarii ponit rippa in determinationibus suis quaestione 3a articulo 4o

4o sequitur quod sicut aliqua sunt omnia quae deus divinae et singulariter noscit sic stat animam christi nihil eorum ignorare quae deus novit / prima pars probatur quia si nulla essent omnia quae deus nosciti hoc esset ideo quia a deo infinita cognoscuntur et ratione infinitatis nulla sunt omnia quae deus cognoscit sed probo falsitatem huius consequentis / primo quia sicut se habet totalitas ad infinitatem vel finitatem iniquitate discerta ita ita se habet omenitas in quantitate discerta ad finitatem vel infinitatem sed in quantitate continua totalitas est communis finitati et infinitati ergo omenitas erit communis in quantitate discerta simplici vel infiniti ergo ita bene infinita dicuntur omnia et aliqua sicut finita licet non quodlibet nec aliquod

2o si omenitas non conveniret infiniti sequitur quod non plus esset dicendum divinum intellectum videre omnia relucentia in verbo quam animam christi omnia videre patet consequentia quia aequaliter nulla sunt omnia respectu intellectus divini sicut respectu animae christi sed consequens est falsum ergo 2a pars patet per dicta

ultimo sequitur licet anima christi nullum ignoret per deum scitum tamen verbum sibi unitum non est ab ea compraehensive notum prima pars patet per dicta 2a pars probatur quia aliter anima tam perfecte cognosceret verbum sicut deus se ipsum prima patet per dicta 2a pars probatur quia aliter tam perfecte anima cognosceret verbum sicut deus se ipsum quod est falsum hanc etiam communiter tenent doctores / ex dictis patet affirmativa pars tituli scilicet quod sicut tenetur animam christi in primo instanti omnia co gnovisse etc patet intelligendo praesentia praeterita et futura per li omnia et loquendo de notitia in verbo non in genere proprio et sic patet quid dicendum de quaestione

contra primam conclusionem arguitur primo sic nulla virtus finita potest aut sufficit producere actum suum in instanti igitur patet consequentia nam anima christi est finita cum sit creatura

2o aut tunc anima christi meruit suam beatifica fruitionem et hoc non quia animam numquam fuit prius quam esset unita sed non prius fuit unita quam frueretur deo ergo vel nominis exaltationem et hoc non vel impassibiltatem quia talia meruit per suam passionem

3o ad meritum respondetur deliberativa electio quae neccessario claudit successionem

4o anima christi in primo instanti sui esse fuit perfecte beata et in termino ergo non merevit tenet consequentia quia ratio meriti solum convenit viatoribus cum mereri sit quodam moveri modo moveri ad eundum termen et esse in eodem non stant simul

5o quia tunc non habuit potestatem peccandi ergo nec merendi libertatem

6o anima christi non habuit gratiam creatam ergo non meruit in primo instanti tenet consequentia et antecedens probatur quia christus non indignit gratia ergo eam non habuit tenet consequentia et antecedens probatur quia christus in operando non potuit deficere ergo non indiguit gratia patet consequentia quia gratia in nobis ponitur ad hoc ut sit principium bonae operationis et ne erremus in operando / quod autem christus non potuerit defficere patet quia nec secundum deitatem nec secundum humanitatem quia humanitas fuit instrumentum deitatis ad hoc autem ut instrumentum recte agat non requirit in se habitum directivum sed solum in principale agente

7o ubicumque est aliquid realiter et vere frustra ponitur eius similitudo sed deitas vere et realiter est unita animae christi ergo ponitur frustra gratia creata in christi anima

8o quidquid perfectionis confert gratia animae christi perfectius suppletur per gratiam increatam sine creata ergo frustra ponitur talis habitus creatus sicut frustra in meridie attenderetur candella ubi sol clarissime illuminat locum

9o sicut se habet filiatio naturalis ad filiationem adoptivam sic bonitas naturalis ad bonitatem adoptivam seu gratiuitam sed christus qui est filius dei naturalis non potest esse adoptivus filius ergo cum christus sit naturaliter bonus esse non poterit bonus per gratiam

10 omnem efficientiam causalem quam habuit filius habuit pater ergo si filius meruit sequitur quod pater consequens est falsum patet consequentia quia opera trinitatis adextra sunt inseparabilia

11o quaelibet electiva operatio animae christi magis debet reputari animae christi quam aliter angelo culpa propria seu peccatum ergo ipsa meruit de condigno ex intrinseco valore actus tenet consequentia quia quodlibet operari elective christi in natura assumpta fuit acceptabile de condigno igitur hugolinus quaestione 2a 3ii articulo 3o conclusione prima

contra 2am conclusionem si esset vera sequeretur quod meritum passionis haberet rationem naturalis prioritas ad iustificandum impium consequens est falsum patet consequentia quia causa naturaliter prior est suo effectu sed consequentis falsitas patet quia ex eodem procedunt impii iustificatio et salvandi praedestinatio sed respectu praedestinationis non habet rationem prioris ergo nec respectu iustificationis

2o quia tota vis merendi est in caritate et iustitia actuali sed illa semper fuit aequalis in christo ergo christus semper aequaliter merebatur sed consequens est falsum quod patet / primo quia tunc meruisset apertionem regni in primo instanti sui esse 2o quia tunc non deberet plus attribui nostra redemptio seu iustificatio passioni quam dormitioni christi

2o sancti patres ante christi incarnationem meruerunt beatitudinem regni aeterni ergo meruerunt introitum eiusdem et per consequens apertionem ianuae et sic sequitur quod christus non meruit gloriam nobis

3o quia christus non liberavit nos a poena ergo nec a culpa

4o quia tunc frustra poneretur baptismus ad delendum originale

Contra 3am conclusionem arguitur primo sic natura assumpta est perfectior in ratione actus primi seu inessendo quam si dimitteretur et inesse conservaretur ergo nunc est perfectior in ratione actus 2i seu in operandi quam tunc esset sed improprie supposito existens peccare posset ergo et nunc antecedens patet

2o nullum inconveniens sequitur quod christus secundum unam naturam dicatur bonus et secundum aliam malus sicut mortalis et immortalis dicitur secundum illas

3o christus potuit mentiri ergo peccare consequentia tenet antecedens patet 8o ubi christus loquens de patre dicit iudaeis si dixero quia non novi eum ero similis vobis mendax sed christus potuit dicitur illud verbum ergo

4o illud habuit quis in potestate quod facit si vult ergo christus habet posse peccare in potestate sua maior est augustini libro de spiritu et anima et sentialiter anselmi libro 2o et minor patet quia si christus aliquid vellet quod non posset esset in potens

5o melior est natura illa quae potest peccare quam illa quae non potest sed christus assumpsit naturam optime dispositam ergo maior est augustini 3o

6o christus habuit quidquid in vero iusto est laudabile sed ad laudem iusti dicitur primo ecclesia potuit transgredi et non est transgressus facere mala et non fecit ergo

7o contra unum corollarium in quaestione dicitur quod christi anima habuit notitiam rerum in verbo / nulla res videtur ubi non est sed nulla creatura est un?i?bo probatio quia per ambrosium libro capitulo 7o et recitat ipsum magister distinctione 7a capitulo ultimo quomodo inquit creatura in deo esse potest quasi diceret nullo modo

8o visio creaturae non spectat ad beatitudinem beati ergo beatus non videt creaturam in verbo consequentia tenet quia beatus non videt nisi quia spectat ad suam beatitudinem antecedens patet per augustinum 5o confessionum dicentem beatus qui te scit etiam si illa nesciat qui vero te et illa novit non propter illa beatior sed propter te solum beatus

9o si sic aut eodem actu videret verbum et creaturas aut visionibus distinctis non primum quia visio qua beatus videt verbum posset separari a visione qua videt creaturas in verbo ergo non eodem actu videt illa quia tunc idem posset separari a se ipso et antecedens patet quia verbum est speculum voluntarie repraesentans quidquid repraesentat creaturae nec 2m quia verbum est animae suae ratio cognoscendi se ipsum et creaturas ergo anima christi eodem actu videt verbum et creaturas Item aliter sequeretur quod infinitos actus posset simul habere quod est falsum

Ad primam contra primam conclusionem dicitur quod antecedens dupliciter potest exponi uno modo virtute propria alio modo virtute aliena primo modo antecedens conceditur et negatur consequentia quia voluntas per dei potentiam absolutam potest elicere actum in instanti licet non propria virtute

/ 2o dicitur quod voluntas habens actum in instanti aliquod per nullam potentiam potest subito cessare ab illo proprie

Ad 2m dicitur quod nobis meruit gloriam et alia bona nobis data sibi aut meruit gloriam corporis et exaltationem nominis et manifestationem ut ostendit scotus et fascinus

2o posset concedi quod meruit suam fruitionem beatificam nec ratio doctoris subtilis concludit propter prioritatem naturalem quae posset poni in illo actu ut meritorius et ut beatificus sicut etiam dicitur de angelis quod meritum praecessit natura praemium licet non tempore

Ad 3m de deliberativa electione dicitur quod hoc est verum in habentibus imperfectam cognitionem sed anima christi habuit perfectam cognitionem per quam volebat aequaliter deliberatione successione

Ad 4m dicitur quod aliquis dupliciter potest dici beatus uno modo quia perfecte beatus et praescise de statu beatorum / alio modo quod sic includat statum beatorum et tamen non excludat statum viatoris omnino sed participet mortalitatem corporis et animae contristabilem passionem quamvis habeat mentis beatificam veram felicitatem / primo modo christus non fuit beatus in primo instanti suae conceptionis nec ante responsionem sed bene 2o modo et sic sumendo negatur consequentia quia fuit viator

Ad 5m negatur consequentia quia ad merendum sufficit libertas coactioni opposita et illam habuit anima christi

2o dicitur quod fruebatur deo neccessitate immutabilitatis

/ 3o dicitur quod anima christi fuit operativum instrumentibile quo persona merebatur suppositum vero fuit operativum principale quo merebatur et sic dicitur quod persona sponte voluit volitione creata ideo dicitur libere voluisse et meruisse

Ad 6m negatur antecedens quia in christo fuit gratia creata unionis ypostatice et habitualis gratia plenitudo seu conformationis deificae / pro quo notandum quod gratia unionis quandoque sumitur active et tunc est increata quia est divina complacentia seu voluntas qua gratissime factum est ut humana natura assumeretur ad unitatem suppositi divini Alio modo sumitur passive et sic est gratia creata et est ipsa unio gratuita qua humana natura gratuite est unita divinae personae sicut loquitur augustinus in rebus per tempus ortis illa summa gratia est quod homo in unitatem personae est coniunctus deo etc

Ad primam in probationem antecedentis cum dicitur quod christus non indignit gratia negatur antecedens et cum probatur quia christus non potuit defficere dicitur quod sumendo defficere pro non proficere sic christus potuit non per defficere secundum humanitatem et conceditur quod humanitas sit instrumentum deitatis sed dicitur ultra quod illud quod agenti principali coagit requirit intrinsece suas debitas dispositiones nam dolator melius operatur cum dolabra accuso quam obtuso

Ad 2m conceditur assumptum ubi similitudo praecise ponitur ad repraesentandum obiectum ubi vero ponitur ad communicandum perfectionem intrinsecam et formalem tunc maior non habet veritatem quia gratia non ponitur in anima ad repraesentandum deum sed ad delevandum animam per formalem inhaerentiam ad esse supernaturale ideo etc

Ad 3m negatur consequentia quia magis decenter et congrue fit talis elevatio mediate gratia creata quam sine illa cum caeteris animabus conservatur ad ornatum inhaerentem / 2o dicitur quod deitas non potest esse forma inhaerens ideo non potest dare creaturae esse gratuitum formaliter sine gratia creata

Ad 4m dicitur quod non est simile quia esse filium convenit sic personae quod non naturae divinae sed esse bonum convenit tam naturae quam personae ideo licet repugnet christo esse filium adoptivum vel habere filiationem ratione personae divinae tamen non repugnat eis bonitas gratuita ratione humanae naturae et naturalis sibi convenit ratione naturae divinae

Ad 10m naturae consequentia bene dicitur quod sicut in incarnatione omnem rem operata est tota trinitas et tamen solus filius dicitur homo et incarnatus sic licet omnes tres personae produxerint omnem christi volitionem et actum tamen solus filius dicitur mereri per illam

Ad 11m conceditur antecedens videlicet quod operatio animae christi imputetur personae sed negatur consequentia et ad probationem negatur antecedens de acceptante intrinseca si autem de extrinseca loquitur nihil concludit contra dicta

Ad primum contra 2am conclusionem diceret scotus distinctione 19 3ii quod prius natura electi fuerit et ymaginatur quod in primo instanti vel signo aeternitatis deus fem se intellexit sub ratione summi boni / in 2o omnes alias creaturas intellexit et in 3o praedestinavit electos ad gloriam et circa reprobatos habuit actum negativum non praedestinando ipsos in 4o vidit istos casuros in adam in 5o providit eis de remedio praeordinans eos liberare per filium incarnandum sed quia ista positio non placet multis nec videtur vera / ideo ad rationem negatur consequentia et ad probationem dicitur quod assumptum est falsum loquendo de causa sine qua non sicut est christi passio respectu iustificationis impii / 3o pro materia rationis dicitur quod iustificationes antiquorum factae fuerunt in virtute mediante mediante fide implicita vel expressa passionis christi ut ostendit augustinus super illo apostoli sicut per unius hominis obedientiam etc / nota inquit augustinus apostolum non dixisse per unius verbi vel dei sed per unius hominis ne putes antiquos solo verbo dei id est solius verbi fide sine fide incarnationis liberatos sine qua nec moderni nec antiqui liberari potuerunt

2o potest concedi antecedens et si inferatur ergo christi passio causaliter antecedit passionem hic negatur consequenter

/Ad 2m dicit praepositinus dupliciter / primo quod caritas christi habitualis semper erat aequalis quo ad raditationem devotionem et fervorem sed tamen non semper aequaliter meruit quia non semper aequaliter mereri voluit / 2o quod semper aequaliter meruit sed praemium non debebatur nobis ante passionem et ponit exemplum de illo qui tota die laborat in vindea cui non datur nec debetur denarius ante noctem licet ipsum meruerit ante meridiem

Ad 3m negaret consequentia altissiodorensis libro 3o de merito christi nam non sequitur abraham meruit introitum caeli ergo cuius meruit apertionem ratio est quia eius apertio non est aliud quam solutio obligationis et debiti pro quo antiqui patres detinebantur seu eorum haereditas licet more haereditario ex promissione haereditas ipsis deberetur sed quia pater adam eam obligaverat ideo non dabatur

Ad 4m dicitur quod homines a dyabalo liberari dicuntur non quia non temptentur et vexentur saepe ab illis sed quia per meritum passionis christi datur hominibus sufficiens remedium contra omne venenum daemonis et illa habentur perfecte per nova legis sacramenta

/ 2o dicitur quod passio christi destruxit poenam peccati seu mortem / primo quia delet peccatum 2o quia destruxit imperium mortis quod extendebat se ad infernum 3o quia per suae immortalitatis gloriam dedit nobis specie vitae et ut mortem contempnamus

Ad 5m dicitur quod baptismus non est causa principalis nec totalis iustificationis impii seu delectionis peccati ideo non superfluit nec etiam caritas quia deus ordinavit perfectam conferre nobis gratiam et delere culpam et per caritatem culpam delere formaliter inhaesive iustificante licet ipse deus iustificet principaliter effective

Ad primum contra 3am conclusionem dicitur quod durandus faciendo illam rationem reddit non causam pro causa / non enim anima christi non potest peccare quia unita propter perfectionem praecise sed potius quia non habet subsistentiam propriam et rationem suppositionalem qua proprie valeret agere ideo ad formam negatur consequentia quia anima christi est natura libera et extrinsece ad vita advita

Ad 2m posset dici primo quod si deus naturam assumeret peccato infectam posset concedi quod deus esset peccator secundum illam sicut dicitur mortalis secundum humanam tamen talis natura non posset peccare unita seu mala fieri malititia actuali / Item dici quod non sequitur deus est homo peccator ergo deus est peccator sicut non sequitur sortes est albus secundum dentes ergo sortes est albus Item peccator seu malus sunt nomina privativa et quasi negativa quae proprie non dicuntur de deo ut patuit supra

Ad 3m dicitur quod libet christus verba mendacium significantia potuit exprimere et dicere quantum ad materiam verborum solum tamen formaliter et signative christus medacium non potuit dicere nec illa verba fuerunt dicta signative seu assertive sed materialiter recitative et conditionaliter

Ad 4m dicitur quod ambae praemisse sunt conditionales et conclusio de inesse ideo consequentia non valet formaliter

Ad 5m dicitur quod augustinus ibi comparat creaturas diversarum specierum adinvicem et est dicere quod melior est natura hominis vel angeli quam bovis vel asini tamen in eadem specie illa est melior natura quae non potest peccare per gratiam quam quae peccare potest etc

Ad 6m dicitur ab minorem quae est auctoritas secundum magistrum quod intelligitur partim de capite et partim de membris christi / nam de capite christus non est transgressus sed secundum membra potuit transgredi et facere malum quia multi electi peccaverunt

2o dicitur quod sicut esse summum etiam laudabile in cane non in homine sic posse transgredi cognotat perfectionem in natura humana non dum confirmata sed non per naturam confirmata

3o dicitur quod ad merendum non respondetur posse peccare neccessario vel posse transgredi sed sufficit libertas repugnans coactioni cum ceteris circumstantiis

Ad alium conceditur assumptum si non sit ibi per essentiam aut similitudinem ipsam perfecte repraesentantem modo licet creaturae non sint in verbo per essentiam sunt tamen in eo per expressam earum similitudinem quae tamen in deo sunt idem realiter quod deus ita quod licet in deo non sicut formaliter per essentiam sunt tamen ibi responsive supereminenter et perfectionaliter et ibi christi anima eas intuetur perfectius quam in genere proprio ut patet per augustinum 4o sr et in quaestionibus 83

Ad 8m dicitur quod licet videre creaturas in verbo non pertineat ad beatitudinem essentialem tamen pertinet ad accidentalem et ad augustinum dicitur quod ibi loquitur de cognitione rerum in genere proprio non in verbo

/ 2o potest dici quod forte non stat aliquem esse beatum quin videat se et suam beatitudinem scilicet dilectionem suam cognitionem formalem in verbo quia de ipsa certificatur

Ad 9m dicitur quod eodem actu et ad probationem quia visio verbi potest separari etc igitur / non valet consequentia sed bene sequitur igitur eadem visio quae prius erat visio plurium nunc est visio unius tantum sicut si subtraheretur pars huius columpne quam video eadem visione non maneret idem obiectum praecisive et adaequate tamen maneret idem actus videndi

Ad rationes ad oppositum patet solutio per dicta / tamen ad unum quod dicebatur aut fuisset idem actus meritorius et beatificus aut diversi / dicitur quod fuit idem actus sed prius fuit meritorius quam beatificus

Ad quodam aliud ubi tangebatur de admiratione quae videtur in christo arguere ignorantiam / dicitur quod talia sunt intelligenda de scientia experimentali acquisita in qua anima christi profecti ut dictum fuit

Quaestio 4

Circa distinctionem 23 3ii et sequentes quaeritur Utrum spes fides caritas quae ad salutem finaliter requiruntur a spiritus sancti donis ac inter se realiter distinguuntur

quod non quia quia fides spes caritas non requiruntur ad salutem cuiuslibet viatores ergo antecedens probatur quia si fides requireretur hoc esset quia esset virtus et medium merendi sed hoc posset falsum cum siti habitus intellectus et credere actus voluntatis tum 2o quia Christus habuit omnes virtutes non tamen habuit fidem ergo fideus non est virtus

2o arguitur de spe quia cum spes secundum Boetium sit passio consolatiam[?] sequitur quod non sit virtus ad salutem requisita

3o probatur de caritate quia caritas non est una virtus ergo non est virtus consequentiam tenet per Boetium dicentem omnem quod est ideo est quia unum numero est antecedens probatur quia cum caritas sit forma omnium virtutum oportet eam multiplicari secundum multiplicationem omnem virtutum

2o principaliter stat aliquem salvari sine virtute infusa ergo antecedens probatur quia aliqui invincibilem christum et legem ignorantes salvabunt et tamen non habent virtutem infusam ergo assumptum patet quia stat homines alicuius sectae facere quidquid faciunt pro deo et in omnibus credere se obsequium prante[?] deo ymo immo omnem genus supplicorum[?] non solum patienter ymo immo etiam pati gaudentur propter deum ergo dato quod illi male agant tamen videntur excusari propter ignorantiam invincibilem et per consequens cum nullus dampnetur nisi propter culpam sequitur quod illi salvabuntur

3o nulla sunt spiritus sancti dona ergo illa non dicitur a virtutibus per dictis antecedens probatur quia si sic aut talia essent tot distincti quot sunt dona vel esset unus habitus omnium donorum sed nullum potest dari ergo 2o quia autem[?] habitus doni esset habitus caritatis vel inferior vel superior et perfectior illo si est idem sequitur quod habens caritatem habet omnia dona quod est falsum quia puer baptizatus noviter non habet donum scientiae sapientiae consilii si perfectior sequitur quod caritas non est excellentissimum donum dei contra augustinum 3o capitulo 19o nec inferior quia dona sunt super ipsas virtutes

Ad oppositum est magister in dictis distinctionibus

prima conclusio sicut fides est virtus theologica exclusiva omnis falsitatis sic spes est virtus theologica distincta a virtutibus spei et caritatis quod fides sit virtus patet per magistrum distinctione 23a 2o probatur ratione quia habitus laudabilis inclinans potentiam ad actum laudabilem et meritorium est virtus sed fides est huiusmodi ergo maior patet per descriptionem virtutis minor patet quia cuius assensus est ad falsam naturalis talem de se est laudabilis et meritorius ratione actus concomitantis voluntatis a caritate procedentis

sed quod sit exclusiva omnis falsitatis apparet quia alias deus deciperet aliquem et eum faceret falso assentire quod est falsum confirmatio quia spes non confundit ergo nec fides fallit aut decipit consequentia patet a simili et antecedens est apostoli sed quod spes sit virtus etsi theologica patet quia omnis virtus cuius principale obiectum est bonum divinum est theologica sed spes est huiusmodi ergo confirmatur per gregorium capitulo primo ubi tres filias ipsius iob dicit significare tres virtutes theologicas scilicet fidem spem et caritatem

Sed quod illae sint distincte inter se patet primae ad cor 13o nunc autem manent fides spes caritas tria haec maior autem horum est caritas confirmatur quia fides et spes evacuabuntur et non caritas ergo antecedens patet primae cor 13o cum venerit quod perfectum est tunc evacuabitur quod ex parte est

primum corollarium licet credere non sit actus meritorius formaliter aut actus voluntatis elicitive tamen credere debite est actus meritorius et actus voluntatis imperative prima patet quia credere nec est velle nec nolle nec actus medius voluntatis 2a probatur ex probatione primae partis quia cum voluntas imperat propter deum et ex caritate actum credendi tunc homo credendo meretur

2m corollarium sicut nulla fides est virtus aut meritoria nisi fides formata sic fides dirigit mentem solum infallibilem in fidei obiecta prima pars probatur quia si non sequitur quod quis lege stante posset mereri praemium aeternum sine caritate quod est falsum patet consequentia quia stat aliquem habere fidem sine caritate 2a patet quia si aliter quam infallibilem fides dirigeret in obiecta fidei sequeretur quod fidei posset sub esse falsum quod repugnat conclusioni

3m corollarium licet non stet fidei infuse sub esse falsum seu fallere aut falli tamen ex fide acquisita viator potest falso assentire et decipi prima pars patet per dicta 2a patet de haereticis quod[?] qui multa falsa credunt et pertinaciter deffendunt

Ex dictis primo sequitur quod non secundum ydemptitatem materialem obiectorum debet sumi ydemptitas virtutum seu habituum creatoris patet quia tunc praedictae virtutes non essent distinctae quod repugnat dictis et patet consequentia quia eadem est materialis ydemptitas illarum virtutum scilicet s deus in quem tendit fides sub ratione veri ardui spes et caritas sub ratione diligibilis boni sed per formalem ydemptitatem virtutum intellegitur ratio formalis ipsarum

2o sequitur quod licet spes sit virtus a fide formaliter differens tamen seclusa hoc non est auctoritate vel autentice notum et evidens prima patet per dicta 2a probatur a scoto distinctione 36 3ii ubi solvit rationes gavandensi oppositum tenentis

3o sequitur quod spes non est homini naturaliter innata cum sit qualitas mentis a deo gratuite infusa patet

2a conclusio licet sine virtutibus spe et caritate quis possit licite sperare salvari finaliter tamen sine praedictis virtutibus lege stante nullus posset mereri seu proficere salubriter prima pars patet quia aliter sequeretur quod quilibet existens extra gratiam deberet desperare de salute aeterna consequens est falsum 2a pars probatur per illud apostoli primae 130 si linguis hominum loquar et angelorum caritatem autem non habeam nihil mihi prodest

confirmatur de virtute spei quia secundum magistrum in hiis distinctionibus virtutes morales sunt sic connexae quod qui unam habet omnes habet igitur cum nullus viator possit proficere sine caritate sequitur quod nullus proficere poterit sine virtute spei

primum corollarium licet carens virtute et gratia possit licite sperare aeternam salutem tamen nullus sine gratia et virtute debet sperare aeternam salutem seu beatitudinem prima pars est in sensu diviso sicut prima pars conclusionis quae patet de se

2a pars probatur quia talis expectatio non foret spes sed praesumptio quae non est alicui licita secundum quod dicit magister 26 distinctione 3ii nam dicit quod sine meritis beatudinem sperare non spes sed praesumptio dici potest

confirmatur quia tunc infidelis durante infidelitate licite et ordinate expectaret aeternam salutem quod est falsum consequentia patet quia eadem est ratio utrobique

2m corollarium libet non omnis vera apprehensio fidei sit meritoria primii aeternii tamen sine vera apprehensione obiecti catholicae fidei non est in viatore ratio merendi prima pars patet quia fides informis non est meritoria gloriae cum stet sine caritate 2a patetque sine fide impossibile est placere deo confirmatur quia ratio merendi non stat sine caritate ergo non stat sine fide infusa formata tenet consequentia quia illae virtutes sunt connexae

3m corollarium licet caritas sit virtus distincta omnem aliam excedens perfectionaliter tamen inclinative instrumentaliter[?] effective taliter[?] ipsam potest dici omnis virtus universaliter prima pars patet per dicta maxime ex deductione apostoli 13o sed quod omnem aliam virtutem excedat patet per illud 23 hoc est primum et principale mandatum scilicet diliges ergo virtus unde procedit seu habitus sibi correspondens sibi est perfectissimus

confirmatur per augustinum 15o capitulo 18o dicentem quod nullum dei donum est caritate excellentius item dicit apostolis maior autem horum est caritas sed quod caritas taliter[?] et motive[?] potest dici quaelibet virtus patet per beatum augustinum in dicentem ille servat totum quod continetur in dictis sermonibus qui servat caritatem in omnibus item gregorius quidquid praecipiter[?] insola caritate solidatur et sequitur praecepta ddmtatur[?] multa sunt et unum et cetera item ad hoc est apostoli deducitur 13o ubi enumerat omnes effectus virtutum omnium tam affirmativos quam negativos et ostendit illos procedere a caritate dicens caritas patiens est benigna est et cetera et sequitur omnia credit omnia sperat et cetera

3a conclusio sicut natura rationalis in suo caritativo deligere de necessitate salutis tenetur ad ordinem statutum sic dona spiritus sancti secundum esse materiale sunt habitus infusi ipsarum virtutum prima patet per magistrum distinctione 29 3ii capitulo primo ubi ponit ordinem diligendorum consequenter namque ordinis ignoratia conturbat meritorum formam et qui praepostere agit peccat ergo vide ibi dictum augustini allegatum 2a pars probatur quia si dona spiritus sancti essent habitus infusi distincti tunc caritas non esset magnum[?] omnium donorum cuius oppositum patuit supra

primum corollarium deus per suum valorem et bonitatem immensam simpliciter quodlibet rationalem naturam obligat ad diligendum eum super omnia aequalem patet quia infinite et immense confirmatio quia aliter deus non esset infinite plus diligendus quam proximus quod est falsum

2m corollarium sicut non quilibet quamlibet tenetur diligere sic inconparabiliter[?] debet suum bonum spirituale plus quam proximi appetere prima pars patet quia aliter non esset ordo diligendorum in caritate 2a pars probatur quia quilibet debet in infinitum plus suum malum fugere quam cuiuscumque alterius

Ex quo patet eciam quod nullus debet peccare venialiter ne proximus peccet mortaliter patet sicut praecedens quia infinite plus teneor fugere in me peccatum quam in alio

3m corollarium licet nullus viator teneatur alium diligere sibi vel alteri inimicum esse tamen ex lege divina tenetur quilibet viator inimicum diligere et salutem sibi optando prodesse prima patet quia non teneor proximum diligere ad suum malum culpae ergo non teneor ali diligere aliter inimicum esse 2a patet in epistolis et evangeliis in multis locis ubi dilectio inimici praecipitur 3a patet quia quilibet affectiva benivolentia tenetur inimico optare salutem

ex 2a parte 3ae conclusionis possunt aliqua sub corollaria inferri

primum licet dona secundum eorum esse materiale sint habitus virtutum infusi tamen secundum esse formale non sunt nisi speciales motiones spiritus sancti prima pars patet dicta in conclusione 2a pars probatur quia aliqualis est dir?a[?] virtutum et donorum et illa non est in eorum esse habituali et materiali ergo in eorum esse formali sed non potest hoc reduci in agens creatum ergo reducendum est in increatum oppositum huius ponit thomas de argentina distinctione 34a 3ii

2um quamvis dona et beatitudines non sint habitus a virtutibus distincti tamen modi eorum agendi secundum rationes eorum formales possunt esse diversi prima pars patet per dicta eadem erit[?] ratio de donis et beatitudinibus quia secundum multos beatitudines ponuntur tantum in actu non in habitu 2a pars probatur quia secundum diversas rationes formales causarum sequi possunt deversi modi causales seu causandi

3m licet dona spiritus sancti a virtutibus non distinguuntur tamen nullo modo modo perfectiori mentes fidelium secundum rationem formalem donorum quam virtutum elevantur prima patet per dictam 2a patet quia perfectior mocio motio est assistentia spiritus sanci quae donis communitatur[?] ergo

4m licet spiritus sancti dona secundum eodem esse materiale et habituale specifice sint distincta tamen in substantia rationali caritate informata huiusmodi dona unitive sunt connexa prima pars patet quia virtutes inter se sunt distinctae ergo etiam dona sunt distincta 2am partem ponit expresse gregorius primo tractans illud primo ibam filii eius et faciebant convivia per domos unusquisque in domo sua

Ex hiis omnibus sequitur quaestionis responsio scilicet pars affirmativa prima patet quia nullus salvabitur sine illis de lege dei ordinata 2a pars patet per dicta quomodo et quomodo non distinguuntur

Contra primam conclusionem arguitur lumini prophetico potest subesse falsum ergo patet consequentia quia lumen propheticum est clarius et perfectius lumine fidei antecedens patet de propheta dicente regi ezechiae dispone domui tuae quia morieris et non vives et tamen post vixit annis 15 Item adhuc 40 dies et ninive subvertetur et tamen civitas non fuit subversa ergo

2o quia aliquis fidelis existens tempore concepcionis conceptionis christi post horam incarnationis credidit ipsum incarnandum et hoc eadem fide qua credidit ipsum incarnandum antequam esset incarnatus quia vera[?] ipsum latuit momentum incarnacionis incarnationis hoc posito talis falsum credidit ergo

3o actui latriae quam fides imperat potest subesse falsum ergo fidei consequentia bona patet antecedens quia fidelis potest adorare hostiam non sacratam ipsam credens consecratam

4o sequeretur quod christus neccessario fuisset incarnatus passus etc consequens est falsum ergo patet consequentia quia abraham credidit fide infusa per christi passionem humani genus liberandum ergo si eius fidei non potuit subesse falsum sequitur propositum et sic de quolibet futuro credito posset argui

5o non plus repugnat fidei apparens et non existens bonum quam caritati sed ex caritate potest diligi apparens et non existens bonum sicut patet de ypocrita hypocrita qui diligitur quia apparet bonus et intrinsece est malus

contra 3m corollarium conclusionis 2ae arguitur primo sic quia una pars alteri videtur repugnare quod patet qui modus et ratio agendi sequitur modum et rationem essendi ergo si caritas est una distincta virtus sequitur quod ipsa non est effectiva omnis virtus causaliter

2o credere est aeque bonum vel melius quam diligere ergo caritas non excedit fidem sed fides ipsam antecedens patet per illud 11o sancti per fidem vicerunt regna item prima 5o qui credit quoniam christus est filius dei ex deo natus est et ibidem omne quod natum est ex deo vincit mundum etc item primo dedit eis potestatem filios dei fieri hiis qui credunt etc item apostolus iustus ex fide vivit item 7o fides tua te salvum fecit item ad 5o iustificati ex fide ex quibus sequitur quod fides perfectior est caritate

3o contra dictam sunt rationes principales in pede quaestionis

contra primam partem 3ae conclusionis homo non tenetur ordinem servare in diligendo ergo antecedens probatur quia ex vi domini praecepti homo tenetur quamlibet aequaliter diligere probatia quia homo tenetur diligere quamlibet proximum sicut se ipsum sed quilibet est aequaliter proximus ergo

2o per bernardus libro dicentem amor nescit gradum dignitatem non desiderat sed si amor nescit gradum nullus ordo erit in amore

3o sic se habet fides ad credibilia sic caritas ad diligibilia sed omne fidei aequaliter credendum est ergo omne diligendum caritate aequaliter diligitur maior et minor patent

4o secundum philosophum amator sui vituperandus est ergo homo non tenetur se plus quam omne ad a deo diligere

5o probatur quod non debeamus diligere inimicum quia si sicut aut foret magis meriotrium diligere amicum vel inimicum non amicum quia virtus est circa difficile et ethnici amicos diligunt nec inimicum quia tunc foret magis demeritorium odire inimicum quam amicum quod est falsum patet consequentia quia quam unum oppositorum est diligendum et bonum tam alterum est fugiendum et malum

Ad primum negatur antecedens ad probationem dicitur quod propheta dicens regere moriturum loquebatur secundum cursum naturae secundum dispositionem quam vidit in lumine prophetico nec ars nec natura posset ipsum liberare a morte et hoc eciam ex parte dei revelantis ipsi regi denuntiavit vicem[?] cum postea propheta praenunciavit ei vitam prolongatam annis 15 hoc fuit de divina potentia non secundum naturalem influentiam et ideo utrumque dictum fuit verum suo modo Item ezechiae fuit mortuus peccatis ut viveret vita iustitiae similiter de iona dicitur quod prophetia sua fuit condicionalis saltim conditione sub intellecta scilicet si ninivitae[?] manent in suis peccatis civitas subverteretur et quia condicio non fuit impleta ideo prophetia non fuit falsa 2o posset dici quod civitas fuit subversa moraliter et spiritualiter non subversione minoris sed peccatoris quia scilicet per puniam[?] habitantes fuerunt conversi a peccatis et sic de versione illud fuit impletum

Ad 2m dicitur quod tam in veteri quam in novo testamento credere in liberatorem fuit actus fidei sed credere christum venturum vel venisse non erat actus fidei in veteri testamento quia nullus credulitatem suam tenebatur ad hoc determinare scilicet ad certam horam vel tempus nisi hoc eis fuisset revelatum mediate vel immediate sed in novo testamento specialiter tenemur credere eum iam venisse propter scripturas hoc asserentes et propter ecclesiae determinacionem et auctoritatem huiusmodi scripturas approbantem

Ad 3m negatur antecedens ad probacionem de adorante hostiam dictum fuit prius primo quod fides imperat adoracionem illam condicionaliter puta si hostia sit consecrata ita quod actui latriae ut a fide est imperatus numquam potest subesse falsum sicut dicit thomas de argentinensis 2o dicit hugolinus quod cermiomen[?] exteriores bene terminatur ad rem visam sed adoratio interior semper dirigitur ad ipsum deum non ad hoc quod videtur ideo dato quod non sit fictam consecratio tamen cor non errat nec fides fallit

Ad 4m dicit thomas de argentina quod reducendo christi passionem ad legem dei ordinatam fuit neccessarium christum pati et incarnari ideo fidei abrahae potuit subesse falsum quia talis fides abrahae non fuit de materia liberationis ut reducitur in dei potentiam absolutam sed eciam ut reducitur inordinatam sed illud non videtur vallere quia secundum ipsum non fuit christum pati neccessarium de absoluta dei potentia ergo sequitur quod fidei abrahae potuit subesse falsum de potentia absoluta dei quod videtur falsum ideo aliter respondetur negando consequentiam rationis et ad probationem quia potuit aliter esse etc hic dicitur dicendo quod si sint revelatio vel potuit aliter esse quam verba revelationis significabant ad mentem recipientis vel aliter quam significabant ad mentem revelantis primo modo adhuc dupliciter quia vel recipiebat verba revelationis sicut debebat vel non sed sicut volebat primo modo 2ae distinctionis et 2o modo primae distinctionis impossibile est aliter evenire quam fuit a deo revelatum quia non potuit aliter esse quam verba revelationis significabat ad modum revelantis et si ille cui fit revelatio capit verba sicut debet non potest aliter esse sed 2o modo 2ae distinctionis tunc potest aliter esse et tunc error non procedit ex fide infusa sed acquisita elicita et temaria

Ad 5m negatur maior quia in dilectione innitimur directioni nostrae cogitationis quae est lumen et directorium fallibile sed in fide infusa innitimur directioni divino et lumini increato principaliter motivo[?] et ideo non est similem

2o potest negari minor quia caritas infusa non diligit nisi quod debet sed si homo errat in diligendo hoc non provenit ex caritate infusa sed ex habitu in nato naturali vel ex caritate sponte elicita affectionali nam caritas vera non quaerit quae sua sunt sed quae ihesu christi nec agit per peram[?]

3o licet ypocrita hypocrita sit dilectus et homo fictus sit nec ut sic est diligendus tamen ut caritative diligitur[?] non est quidam fictum sed creatura bona seu existens bonum

pro ista materia fidei nota thomas de argentina 24 distinctione 3ii articulo 3o ubi ponit triplex simbolum quod legitur in ecclesia primum est apostolorum quia ab eis compositum 2m dicitur nicenum quia in consilio niceno compositum fuit 3m est athanasii quia ipsum composuit contra haereticos primum dicitur in prima et complecto modo 2m dicitur in missa 3m dicitur de marie tamen devorsimodo secundum diversos usus et ponit ibi rationes

Item vide quia primo sunt 12 articuli primum dicit petrus scilicet credo in deum patrem omnipotentem creatorem caeli et terrae 2m iohannes et in ihesum christum filius eius unicum dominum nostrum 3m iacobus zebedei qui conceptus est de spiritu sancto natus to ex materia virgine 4m andreas passus sub poncio pillato 5m philippus descendit ad inferna 6m thomas 3a die resurrexit a mortuis 7m bartholomeus ascendit ad caelos sedet ad dexteram patris 8m mathaeus inde venturus iudicare vivos et mortuos 9m iacobus alphae credo in spiritum sanctum 10m sanctam ecclesiam catholicam sanctorum communionem iudas 11m remissionem peccatorem 12m carnis resurrectionem vitam aeternam amen

Ad primam responsionem in pede conclusionis dicitur ut supra quod licet credere non sit actus voluntatis elicitive est tamen ab ea imperative ideo dicit augustinus cetera potest homo nolens credere vero non nisi volens

Ad aliud dicit thomas de argentina quod christus habuit fidem secundum habitum sed non secundum actum 2o potest dici quod christus non habuit fidem nec omnes virtutes formaliter sed supereminentur et superaequivalenter 4o posset dici quod fides et scientia non sr repugnant sed possunt simul stare in eodem respectu eiusdem 4o posset dici quod christus habuit veram scientiam et scivit omnia quae vidit in verbo scientia infusa ut comprehensor sed tamen habuit fidem et credidit multa secundum habitum experi?lem et acquisitum ut supra patuit declaratum

Ad primum contra corollarium 3m 2ae conclusionis dicitur quod ratio agendi caritatis potest sumi dupliciter uno modo elicitive alio modo imperative primo modo[?] caritas habet unicum et singularem modum agendi sicut essendi sed 2o modo non ymmo generale ut dictum est

Ad 2m negatur antecedens sumptam[?] credere cum exclusione dilectionis ad auctoritates quae videntur oppositum sonare dicitur quod loquuntur de fide formata caritate seu informata per caritatem et non de fide simpliciter

Ad 2m argumentum principale conclusionis quod videtur facere contra dicta in 2a conclusione negatur antecedens et cum probatur quia aliqui invincibiliter etc dicitur primo quod si tales infideles facerent quod in se est illuminarentur a deo et virtutes eis infunderentur et ideo tales non ignorant christum ininvincibiliter et quando dicitur quod omem genus tormenti etc dicitur quod illi stante eorum infidelitate non faciunt aliquid propter deum unde potest dici quod si facerent talia propter deum superficialiter aestimative optando non tamen libere affective taliter vere virtuose sicut debent opera sua in deum dirigenda

Ex hiis patet quod alterius rationis legis quam nostrae sectatores non possunt facere quae agunt finaliter propter deum principaliter nam extra capitulo firmiter dicitur quod extra romanam ecclesiam nulla est vita salutis et per consequens nec habitus vere virtutis et ideo cum deus dat talibus salutem dat eis ecclesiae unionem et virtutum infusionem

Ad primum contra 3am conclusionem negatur antecedens ad probationem quia ex vi praecepti etc dicitur quod li sicut est nova similitudinis non aequaliter

Ad 2m quod est dictum bernardi dicitur quod gradum in amore scire potest esse dupliciter uno modo inter diligibile et diligibile alio modo inter diligens et dilectum primo modo amor considerat dignitatem et ponit gradum et ordinem quia magis bonum magis notum sibi diligit magis sed 2o modo non ponit gradum quia amor non sit amatorem sui ipsius sed amati secundum hugo[hugolinus?] de arra animae ymmo transformat amantem in amatum secundum dyonisium ideo dicit tullius amor aut parem concipit aut facit

Ad 3m dico ad amorem quod non est similem de fide et caritate quia ratio credendi est veritas fidei perscripturam revelata et anunciata annuntiata ideo aequaliter sunt credenda sed ratio diligiendi est bonitas vel ut in se plena vel in aliis perticipata et quia talis participatio non est aequalis ideo talia diligibilia non sunt aequaliter diligenda

Ad 4m dicitur quod quilibet se moderate diligens et ordinante est commandandus sed vituperabile[?] est habere in moderatum amorem sui et sic ipsemet aristoteles se exponit

Ad 5m communiter dicitur quod ceteris paribus melior est dilectio inimici quam amici 2o potest dici quod ad hoc quod dilectio inimici sit magis meritoria quam amici non requiritur quod actus sit aeque intensus intentionem[?] individui in specie sed sufficit maior intensio spei in genere

Ad rationem rationem in pede conclusionis factam patet per dictam solucio circa 3am conclusionem et sic finitur 3us liber