Quaestio 18 [London Transcription]

Supra dictum est etc postquam magister posuit de dilectione suam intentionem in prima parte et ostendit qualiter caritas recipit intensionem in 2a parte nunc in ista parte 3a adducit oppositam opinionem et dividitur primo in duas quia primo praedictam opinionem adducit 2o quamdam conclusionem adiungit 2a ibi hic quaeritur si spiritus sanctus

prima dividitur in tres secundum tria motiva quibus sic opinantes arguunt nam primo arguunt ex caritatis divinae et creatae descriptione 2o ex spiritus sancti operatione 3o ex caritatis creatae descriptione 2a ibi sed aliud est inquiunt 3a ibi alias quoque inducunt rationes etc

Utrum sicut deus potest facere de non caro carum non donando infusae caritatis caritudinem sic se solo possit efficere de caro non carum subtrahendo humanae voluntatis rectitudinem utrum sicut deus potest facere de non caro carum sic se solo possit efficere de iusto non iustum utrum sicut deus potest facere de non caro carum non ponendo caritatem in humana mente sic se solo possit efficere de caro non carum in privando caritatem iam habita caritate

quod non primo quia si deus potest facere de non caro carum sine tali habitu sic potest facere de caro non carum manifeste tali habitu in ipso consequens est falsum Item sequitur quod deus se solo posset dare esse album sine albedine parienti et esse hominem sine humanitate quae sunt falsa et consequentiae patent quia non plus videtur ratio de una quam de alia

2o principaliter sequeretur quod deus posset esse ratio formalis carificans voluntatem patet consequentia sed falsitas probatur quia si sic tunc sequitur quod posset esse menti creatae motus dilectionis ordinatae consequens est falsum cum motus imperfectionem dicat

3o si deus posset aufferre auferre menti rectitudinem sequitur quod posset facere mentem peccantem consequens est falsum quia deo auctore nemo deterior sit secundum augustinum consequentia patet quia omnis mens carens rectitudine est iniusta Ad videtur anselmus libro capitulo 4o

In oppositum arguitur prima pars est superius ostensa sed 2a probatur quia rectitudo et voluntas sunt res distinctae absolute ergo unam ab alia potest separare deus et per consequens voluntatem humanam et eius rectitudinem potest separare et aufferre auferre ergo

prima conclusio licet de lege ordinata nullus possit fieri de non caro carus sine infusa caritate tamen de lege absoluta vel possibili stat non habentem talem quo caritatem esse deo magis carum alio ipsam habente ac deum intensius diligere ordinate patet prima pars ex supra dictis 2a probatur quia spiritus sanctus se solo mentem actuare et elevare ad deum intensius diligendum quam de facto diligat certus viator mente habitu talis caritatis creatae ergo antecedens patuit supra

primum corollarium quamvis de lege communi requiratur caritas creata ad viatorem carum esse tamen nulla creata caritas requiritur ad meritorie operari vel bene agere prima apparet quia nullus est carus sine tali habitu 2a probatur quia quacumque caritate data viator poterit meritorie agere sine illa

2m corollarium quaelibet mens creata eliciens actum dilectionis meritorium infinite plus diligit deum quam sit absolute neccessarium necessarium probatur tum quia non est absolute neccessarium necessarium quod mens creata diligat deum tum 2o quia infinite minori caritate vel dilectione posset mens deum diligere meritorie

3m corollarium maior est ydemptitas identitas inter albedinem et esse album quam inter caritatem creatam et esse carum patet quia nihil potest esse sine albedine album sed sine tali caritate potest aliquid esse carum

2a conclusio licet non repugnet spiritui sancto esse formale posse quo mens elicit meritorie dilectionis actum tamen repugnat spiritui sancto esse menti creatae ordinatae dilectionis motum prima patet quia esse ipsum tale formale posse nullam dicit imperfectionem ymmo immo perfectionem nec claudit alicam aliquam repugnantiam ut visum est supra igitur confirmatur per beatum augustinum 4o capitulo 18 exponentem illud scimus quoniam similes ei erimus cum apparuerit 2a patet quia talis motus dicit quemdam imperfectionem scilicet potentialitatem sed spiritus sanctus est summus actus omnem potentialitatem a se excludens ergo

primum corollarium denominatio talis dilectionis est magis attenda penes talem rationem formalem quam penes dilectionis motum vitalem patet quia talis ratio per se et intrinsece dicitur dilectio sed talis motus solum extrinsece quia determinatur ad ipsam dilectionem

2m corollarium quod non omnis ratio formalis diligendi ens summae perfectionis est modus bene agendi seu meritoriae dilectionis quia spiritus sanctus est vel esse potest huius ratio et non motus

3m corollarium quod habentem motum dilectionis meritorium habere habitum caritatis non est neccessarium necessarium et econverso habentem habitum caritatis menti accessorium habere motum dilectionis non est neccessarium necessarium patet per conclusionem et confirmatur quia soli gratiae praedestinationis correspondet esse meritorii ex vi divinae acceptationis ergo alias patuit supra

3a conclusio licet deus nullam culpae latitudinem possit homini inferre tamen deus voluntatis rectitudinem potest homini aufferre prima pars patet quia tunc deo auctore talis homo fieret deterior contra augustinum quaestione 5 2a probatur quia omne quod non est voluntas potest deus separare et ab ea auferre sed rectitudo voluntatis non est voluntas ergo maior nota quia omnem rem absolutam ab alia distincta deus etc minor patet quia rectitudo et voluntas creata si esset idem sequeretur quod omnis voluntas creata esset recta ymmo immo etiam sequeretur quod nulla voluntas posset peccare quia tunc quaelibet voluntas esset formaliter iustitia et rectitudo quae sunt falsa ergo

primum corollarium quaelibet rectitudo simpliciter humanae voluntatis includit realiter latitudinem gratitudinem gratificantis caritatis patet quia si non sequeretur quod voluntas posset eam habere a se vel ab alia creatura contra venerabilem anselmum capitulo 14

2m corollarium stat mentem privatam esse tota latitudine rectitudinis et numquam demeruisse aliquam latitudinem poenae seu poenitudinis patet quia si deus aliquam creaturam rectitudine privaret adhuc talem non minus diligeret ymmo immo ad maius praemium quam ante acceptare posset si vellet

3m corollarium stat hominem privari voluntatis rectitudine et ipsum non iniustum sed illius iustum esset patet quia deus potest privare hominem rectitudine et non potest homini iniustitiam vel malitiam infligere ex hiis patet quid ad quaestionem sit dicendum

contra primam conclusionem arguitur si non esset simpliciter neccessarium necessarium aliquam creaturam esse iustam sequeretur quod deus oppositum illius quod aeternaliter ordinavit posset facere consequens est falsum quia tunc deus esset mutabilis et consequentia patet quia si non neccessario necessario sic est sicut ordinavit oppositum poterit evenire confirmatur quia aeternaliter praedestinando a voluit ipsum fore iustum

2o quia lex ordinata est absolute neccessaria necessaria igitur quidquid est neccessarium necessarium secundum illam est absolute neccessarium necessarium sed secundum illam est neccessarium necessarium hominem carum habere caritatem creatam ergo antecedens patet quia omne aeternum absolute est neccessarium necessarium lex aeterna est neccessaria necessaria igitur

2o contra primum corollarium si nulla gratia requiritur ad bene operandum meritorie ergo nullam gratiam habendo quis posset salvari de lege ordinata

4o contra 2m corollarium non quilibet gradus caritatis sufficit ad fortem temptationem vincendum vel ad martirium patiendum propter deum ergo nec sufficit ad quodlibet opus meritorium exercendum et per consequens si minori caritate diligeret non sufficienter diligeret

contra 2am conclusionem mentem uniri deo beatifice sine motu potentiae ad obiectum repugnat ergo spiritus sanctus non potest esse formaliter ratio percipiendi deum beatifice seu dilectionis meritoriae consequentia tenet cum talis motus repugnet spiritui sancto et antecedens probatur quia aliter sequeretur quod tale obiectum beatificum esset essentialiter et intrinsece praesens creatae potentiae quod est falsum quia soli deo sic est praesens

2o contra primum corollarium sequeretur si huiusmodi motus staret sine terminis quod non esset perceptio seu vitalis operatio consequens est falsum probatur consequentia quia omnis perceptio vitalis competit sibi solum terminative extrinsece ut dicit corollarium

3o nullus talis motus est ponendus ergo antecedens patet quia hoc esset propter distantiam potentiae ab obiecto et hoc non quia deus semper est praesens potentiae

4o si 3m corollarium esset verum sequeretur quod in aliquo posset esse caritas gratuita et tamen ille non esset carus deo nec acceptus consequens est contra veritatem Item sequitur deum non esse bonum patet quia ille non est bonus qui non de bonis gaudet operationibus ut habetur primo

contra 3am conclusionem si aufferret auferret deus a voluntate rectitudinem aut hoc faceret nolens aut volens non primum quia deus nihil operatur nolens nec 2m quia cum rectitudo voluntatis sit velle quod deus vult ipsam velle sequitur quod deus posset velle voluntatem non velle quod vult eam velle sed hoc implicat ergo

2o contra primum corollarium stat rectitudo voluntatis cum peccato mortali ergo non includit gratiam gratificantem patet consequentia et antecedens patet per anselmum capitulo 13 dicentem volens habere rectitudinem habet rectitudinem sed existens in mortali peccato potest velle habere rectitudinem ergo

3o arguitur per anselmum ibidem capitulo 14 dicens omnem habentem rectitudinem dici potest habere iustitiam et esse iustum quia omnis habens iustitiam iustus est non tamen sentio iustis hominibus esse promissam perpetuam vitam sed illis tantum qui sunt iusti sine omni iniustitia

4o contra 3m et 2m corollaria privatio iustitiae et rectitudinis est formaliter culpa ergo cuilibet tali debetur pena consequentia tenet et antecedens est anselmus in capitulo 4o dicens dyabolus inquit perdidit iustitiam originalem in qua factus et pro ea invenit privationem eius qui nullam habet essentiam quam iniustitiam nominamus

Ad primam potest consequentia negari quia talis motus vitalis non est aliquid distinctum ab ipsa vitali potentia

2o potest dici quod deus se solo potest mentem beatificare sine quacumque alia quantitate quacumque incomplexa non tamen sine quolibet complexo se habere et haec solutio est primae rationis contra 2am conclusionem

Ad primam contra primam conceditur consequens de hiis quae non sunt praeterita nec posita in esse loquendo ratio est quia quod ab aeterno voluit potest numquam voluisse

Ad 2m conceditur antecedens quia lex illa est deus sed negatur consequentia quia tunc omnia evenirent de neccessitate necessitate quod est falsum

2o potest dici quod lex potest sumi dupliciter uno modo pro aliquo in christo quod est deus alio modo pro alico aliquo complexo quod est dictum aliquod aeternaliter ordinasse primo modo conceditur antecedens et negatur consequentia 2o modo negatur antecedens et conceditur consequentia

Ad 3m negatur consequentia

ad 4m negatur antecedens quia licet caritas minor non inclinet intensive sicut magna tamen ad omnem actum ad quem maior inclinat etiam minor inclinat seu inclinare potest

2o posset negari illa consequentia a caritas non sufficit ad faciendum voluntatem velle subire martirium ergo non sufficit ad deum sufficienter diligendum

Ad primam contra 2am conclusionem iam dictum est

Ad 2m conceditur consequens sicut enim altero numquam proprie dicitur generatio nisi sequatur terminus genitus ita talis motus non diceretur vitalis perceptio nisi terminus vitaliter percipiatur

Ad 3m negatur antecedens et ad probationem dico quod licet deus sit semper praesens realiter non tamen obiective vitaliter unde talis motus est reddere rem non praesentem obiectaliter 2o dico quod dato quod deus sit semper sufficienter praesens animae obiectaliter adhuc anima indiget tali motu propter alia obiecta extrinseca quae non sunt vitaliter praesentia pi potentiae

Ad 4m conceditur consequens de eius potentia absoluta nec ex hoc sequitur contradictio loquendo de eius acceptatione ad vitam aeternam nec sequitur deum non esse bonum quia licet non acceptet illud opus ad vitam aeternam acceptat tamen ad aliquid quod pro ipso reddet vel reddidit

Ad aliam sequitur deum non esse iustum retributorem etc hic dicit gregorius distinctione 17 primi quaestione prima articulo 2o corollario 2o conclusionis 2ae quod nec vitae aeternae nec cuiuscumque praemii aeterni vel temporalis aliquis actus hominis ex quantacumque caritate elicitus est ex condigno meritorius apud deum sed oppositum huius tenet bonsemblates et quidam alii tenent tamen quilibet teneat quod sibi bonum videbitur et potest negari consequentia

Ad primam contra 3am conclusionem posset dici quod nec sic nec sit sed non volendo huius rectitudinem servare Aliter dicit adam et bosemblant quod volens et conceditur consequens quod infertur in sensu diviso prima solutio securior videtur

Ad 2m potest dici quod rectitudo potest sumi dupliciter uno modo simpliciter alio modo secundum quid sed anselmus loquitur de rectitudine secundum quid corollarium vero intelligitur de rectitudine servi simpliciter dicta

2o potest dici quod velle est duplex primum est efficax indicativum 2m est efficax optativum de primo loquitur anselmus dicens quod quid vult rectitudinem scilicet efficaciter indicative habet illam et tale velle non stat cum mortali sed bene 2m

Ad 3m dicitur anselmus non loquitur de rectitudine vel iustitia simpliciter sed secundum quid ut patet intuenti eius verba ideo nihil concludit contra dicta

Ad 4m conceditur antecedens de facto sed in casu quo deus aufferret auferret rectitudinem a voluntate sine demerito voluntatis talis privatio non esset culpa nec verba anselmi probat oppositum quia iustitia mali angeli fuit sibi inesse ideo eius privatio fuit peccatum non autem sic esset de iustitia istius quam deus privaret rectitudine sua sine suo peccato Ad rationes in oppositum patet solutio per dicta superius

supra dictum est prima conclusio quod spiritus sanctus operatur in nobis actum credendi et spirandi mediantibus virtutibus scilicet fide et spe actum vero diligendi doctores ponunt quod operatur in nobis sine alicuius virtutis medio vel sine habitu creato Et nota quod magister hic videtur negare caritatem creatam ideo communiter hic non tenetur quia praeter actum diligendi ponunt doctores habitum creatum caritatis Alii vero sunt qui volunt salvare magistrum dicentes quod magister non intendit huiusmodi habitum negare haec autem relinquo iudicio legentis

2a conclusio quod per donum quod est spiritus sanctus dantur dona et dividuntur non enim singuli habent omnia dona sed hii illa alii alia quamvis omnes habeant ipsum donum scilicet spiritum sanctum a quo omnia dona cuiusquamque dividuntur