<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>http://scta.info/resoure/lectio98/sorb/transcription</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <p/>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p/>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <div xml:id="lectio98">
        <head xml:id="l98-Hldlldl">Lectio 98, de Libertate [Sorbonne Transcription]</head>
        <head xml:id="l98-Hcdpcdp" type="question-title">Circa divinam providentiam</head>
        <p xml:id="l98-ehqmmd">
          <g ref="#pilcrow"/>Ex hiis quae tacta sunt
          <lb ed="#S" n="71"/>circa divinam providentiam inferuntur propositiones aliquo modo
          <lb ed="#S" n="72"/>materiae declarativae
        </p>
        <div>
          <head xml:id="l98-Hcorria">Corollaria</head>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hpcmpcm">Primum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-ppeiei">
              <g ref="#pilcrow"/>prima propositio ex hiis propter quae
              <lb ed="#S" n="73"/>magis admirantur divinam sapientiam <g ref="#slash"/>apud
              <lb ed="#S" n="74"/>tamen intellectum bene dispositum magis et clarius
              <lb ed="#S" n="75"/>apparet divinae sapientiae et bonitatis profunditas <g ref="#slash"/>sunt enim
              <lb ed="#S" n="76"/>aliqua contra quae intellectus murmurat si sit
              <lb ed="#S" n="77"/>male dispositus et <choice>
                                <orig>eciam</orig>
                                <reg>etiam</reg>
                            </choice> contra divinam providentiam
              <lb ed="#S" n="78"/>ut de malorum prosperitate et de bonorum ad
              <lb ed="#S" n="79"/>versitatibus et prosecutionibus et de praedestinatione
              <lb ed="#S" n="80"/>aliquorum antequam aliquid boni vel mali egerint
              <lb ed="#S" n="81"/>ut de <name ref="#Esau">esau</name> qui fuit reprobatus et <name ref="#Jacob">Iacob</name>
              <lb ed="#S" n="82"/>praedestinatus nam <name ref="#Jacob">Iacob</name> dilexit <g ref="#slash"/>
                            <name ref="#Esau">esau</name> autem
              <lb ed="#S" n="83"/>odio habuit et de nativitate puerorum qui dece
              <lb ed="#S" n="84"/>dentes sine baptismo dampnantur sed corollarium dicit
              <lb ed="#S" n="85"/>oppositum quia in hiis non debemus immutare sed
              <lb ed="#S" n="86"/>
                            <choice>
                                <orig>pocius</orig>
                                <reg>potius</reg>
                            </choice> in istis relucet divinae sapientiae et bonitatis
              <lb ed="#S" n="87"/>profunditas, <g ref="#slash"/>nam ad naturam regulam finitam resol<lb ed="#S" break="no" n="88"/>vendo 
              sapientiam infinitam salvaretur ordo
              <lb ed="#S" n="89"/>
                            <choice>
                                <orig>Iusticiae</orig>
                                <reg>iustitiae</reg>
                            </choice>
              <g ref="#slash"/>igitur praeter illam limitatam redeundum est ad
              <lb ed="#S" n="90"/>aliam omnino immensam et infinitam
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hscmscm">Secundum corollarium: </head>
            <p xml:id="l98-scsasc">
              <g ref="#dbslash"/>
                            <choice>
                                <orig>2m</orig>
                                <reg>secundum</reg>
                            </choice>
              <pb ed="#S" n="168-v"/>
              <cb ed="#S" n="a"/>
              <lb ed="#S" n="1"/>corollarium sicut male dispositis divina <choice>
                                <orig>providencia</orig>
                                <reg>providentia</reg>
                            </choice>
              <lb ed="#S" n="2"/>est occasio et causa per accidens desperationis et odii
              <lb ed="#S" n="3"/>occasio inquam non data sed accepta. <g ref="#dbslash"/>ita bene
              <lb ed="#S" n="4"/>dispositis divina providentia est causa spei et amoris.
              <lb ed="#S" n="5"/>prima pars est nota nam multi periti et multi philosophorum
              <lb ed="#S" n="6"/>negabant deum esse vel saltim rebus providere
              <lb ed="#S" n="7"/>
                            <g ref="#slash"/>
                            <choice>
                                <orig>2a</orig>
                                <reg>secunda</reg>
                            </choice> pars scilicet quod divina providentia sit causa spei et a
              <!-- line break missing ?? -->
              <lb ed="#S" n="8"/>moris in bene dispositis probatur quia quicquid operatur
              <lb ed="#S" n="9"/>circa regimen universi totum est in bonum universi
              <lb ed="#S" n="10"/>et cuiuslibet eius partis nam ipsa est cuiuslibet rei in finem
              <lb ed="#S" n="11"/>directiva et in suam perfectionem igitur ex regimine
              <lb ed="#S" n="12"/>universali et particulari debet consurgere amor specialiter <!-- small homoeteleuton here -->
              <lb ed="#S" n="13"/>curantis.
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Htcmtcm">Tertium corollarium</head>
            <p xml:id="l98-tcdtda">
              <g ref="#dbslash"/>
                            <choice>
                                <orig>3m</orig>
                                <reg>tertium</reg>
                            </choice> corollarium divinae providentiae cognitio
              <lb ed="#S" n="14"/>est maximum contra fortitudinem adversitatem remedium
              <lb ed="#S" n="15"/>et virtutis <unclear>pacie[?]</unclear> inductum probatur quia cognita
              <lb ed="#S" n="16"/>divina providentia adversitates quae contingunt
              <lb ed="#S" n="17"/>sunt eligibiles et perfective directive <unclear>quae[?]</unclear> creaturae
              <lb ed="#S" n="18"/>in suum finem et adversitates sunt quoddam bonum secundum
              <lb ed="#S" n="19"/>dictamen rectae rationis eliciendum et isto cognito
              <lb ed="#S" n="20"/>fortuna esset amplexanda nec esset durior sive
              <lb ed="#S" n="21"/>adduceret privationem <choice>
                                <orig>diviciarum</orig>
                                <reg>divitiarum</reg>
                            </choice> sive privationem sanitatis
              <lb ed="#S" n="22"/>cui concordat <name ref="#Cicero">tulius</name> qui fuit paganus
              <lb ed="#S" n="23"/>dicens quod nec aegritudo corporis <choice>
                                <orig>ymo</orig>
                                <reg>immo</reg>
                            </choice> nec privatio famae
              <lb ed="#S" n="24"/>sunt mala et in hoc bene dicit nec reprobatur ab
              <lb ed="#S" n="25"/>
                            <name ref="#Augustine">augustino</name> nec aliis doctoribus. <g ref="#slash"/>patet igitur quod divinae <choice>
                                <orig>provi<lb ed="#S" break="no" n="26"/>denciae</orig>
                                <reg>provi<lb ed="#S" break="no" n="26"/>dentiae</reg>
                            </choice> 
              cognitio est remedium contra adversitatem
              <lb ed="#S" n="27"/>et hoc per exemplum declaratur quia aeger sciens
              <lb ed="#S" n="28"/>evidenter medicum infallibiliter posse eum curare
              <lb ed="#S" n="29"/>gratanter recipit medicinam pongitivam[?]
              <lb ed="#S" n="30"/>et dolorosam <g ref="#slash"/>ita proportionaliter cum adversitates fortitudine
              <lb ed="#S" n="31"/>sint tanquam medicinae et sanitatem inductive sequitur
              <lb ed="#S" n="32"/>quod nedum adversitates illae sunt tollerandae
              <lb ed="#S" n="33"/>
                            <choice>
                                <orig>ymo</orig>
                                <reg>immo</reg>
                            </choice> toto desiderio amplexandae.
            </p>
            <p xml:id="l98-eisaic">
              <g ref="#pilcrow"/>Ex
              <lb ed="#S" n="34"/>isto sequitur quod in inferno <choice>
                                <orig>pena</orig>
                                <reg>poena</reg>
                            </choice> sensus est melior damp
              <lb ed="#S" n="35"/>natis quam eis carentia patet quia licet ille <choice>
                                <orig>pene</orig>
                                <reg>poene</reg>
                            </choice> non
              <lb ed="#S" n="36"/>sint ad felicitatem ductive nec directive sunt
              <lb ed="#S" n="37"/>tamen creaturae ordinative seu ordinatio quia ille creaturae
              <lb ed="#S" n="38"/>sunt extra actum merendi pro illos statu <g ref="#pilcrow"/>nihilominus est
              <lb ed="#S" n="39"/>in eis quaedam ordinatio quantum cum reatu est
              <lb ed="#S" n="40"/>possibile qui non est a deo sed a delinquente creatura,
              <lb ed="#S" n="41"/>igitur <choice>
                                <orig>substractio</orig>
                                <reg>subtractio</reg>
                            </choice> <choice>
                                <orig>penae</orig>
                                <reg>poenae</reg>
                            </choice> redderet deordinationem
              <lb ed="#S" n="42"/>maiorem in dampnato quam in <choice>
                                <orig>aplicatione</orig>
                                <reg>applicatione</reg>
                            </choice> rei <choice>
                                <orig>a<lb ed="#S" break="no" n="43"/>fligentis</orig>
                                <reg>a<lb ed="#S" break="no" n="43"/>ffligentis</reg>
                            </choice> 
              ipsi creaturae
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hqucquc">Quartum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-qceisf">
                            <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>4m</orig>
                                <reg>quartum</reg>
                            </choice> corollarium est quod deus
              <lb ed="#S" n="44"/>non posset circa creaturam taliter ordinare quod de
              <lb ed="#S" n="45"/>beret rationaliter turari vel male conten
              <cb ed="#S" n="b"/> <!-- 168vb -->
              <lb ed="#S" n="46"/>tari de deo patet quia omnis executio divinae ordinationis
              <lb ed="#S" n="47"/>est effectus divinae providentiae quae dirigit et ordinat
              <lb ed="#S" n="48"/>creaturam in suum finem
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hqncqnc">Quintum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-qcqfdo">
                            <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>5m</orig>
                                <reg>quintum</reg>
                            </choice> corollarium quod ceteris re
              <lb ed="#S" n="49"/>manentibus dampnati deberent rationaliter eli
              <lb ed="#S" n="50"/>gere tanto gradu cruciari nec minori et hoc
              <lb ed="#S" n="51"/>data occasione ut si daretur <choice>
                                <orig>occio</orig>
                                <reg>otio</reg>
                            </choice> vel esset
              <lb ed="#S" n="52"/>in potestate eorum remanente indignitate quod <choice>
                                <orig>pena</orig>
                                <reg>poena</reg>
                            </choice>
              <lb ed="#S" n="53"/>minueretur secundum dictamen rectae rationis deberent
              <lb ed="#S" n="54"/>eligere quod non patet quia quantitas <choice>
                                <orig>penae</orig>
                                <reg>poenae</reg>
                            </choice> est creaturae
              <lb ed="#S" n="55"/>reformativa et dat ei quaedam modum dignitatis et
              <lb ed="#S" n="56"/>bene eundem quantum ad hoc igitur ratio recta dictaret
              <lb ed="#S" n="57"/>stante casu <choice>
                                <orig>dampnationis</orig>
                                <reg>damnationis</reg>
                            </choice> remissione gradum
              <lb ed="#S" n="58"/>esse fugiendum data <choice>
                                <orig>occione</orig>
                                <reg>otione</reg>
                            </choice>
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hsxcsxc">Sextum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-scqimv">
              <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>6m</orig>
                                <reg>sextum</reg>
                            </choice> corollarium
              <lb ed="#S" n="59"/>quod providentia non est nec esse potest respectu mali vel
              <lb ed="#S" n="60"/>culpae immediate patet quia providentia est causa effectiva
              <lb ed="#S" n="61"/>et ordinativa rei in suum finem sed peccatum est
              <lb ed="#S" n="62"/>dispositio contraria deordinativa rei in summum
              <lb ed="#S" n="63"/>bonum igitur supra ipsum non cadit immediate executio
              <lb ed="#S" n="64"/>divinae providentiae et pure se habet deus permissive
              <lb ed="#S" n="65"/>respectu culpae et quicquid sit de substantia actus utrum
              <lb ed="#S" n="66"/>peccatum sit huiusmodi substantia vel sit quaedam actio quae
              <lb ed="#S" n="67"/>dicit secundum quemdam quod non esset aliquid positivum com
              <lb ed="#S" n="68"/>missionis <g ref="#slash"/>probabile est tenere quod peccatum sit quaedam
              <lb ed="#S" n="69"/>Relatio vel quid respectus cuius deus non est
              <lb ed="#S" n="70"/>causa sed solum <choice>
                                <orig>permictit</orig>
                                <reg>permittit</reg>
                            </choice> esse talem respectum <g ref="#slash"/>et illud sal<lb ed="#S" break="no" n="71"/>varetur 
              apud illos qui ponunt quod Relatio est
              <lb ed="#S" n="72"/>res distincta a rebus absolutis nam isti dicerent quod
              <lb ed="#S" n="73"/>Relationes non sunt entitates sed sunt quiddam modi
              <lb ed="#S" n="74"/>rerum qui non requirunt causalitatem entitatis <g ref="#slash"/>
            </p>
            <p xml:id="l98-sdiimv">
              <lb ed="#S" n="75"/>
                            <g ref="#slash"/>simile de illis qui ponunt complexe significabilia nam tales
              <lb ed="#S" n="76"/>non ponunt ea esse entitates <choice>
                                <orig>ymo</orig>
                                <reg>immo</reg>
                            </choice> ponunt quod
              <lb ed="#S" n="77"/>sunt aeterna quae nullo modo dependent <g ref="#slash"/>effective
              <lb ed="#S" n="78"/>ab aliquo nec sunt producibilia nec indigent causa
              <lb ed="#S" n="79"/>effectiva et sic diceretur de peccato quod dato quod
              <lb ed="#S" n="80"/>ponatur actus inquantum ens non esset sub ratione
              <lb ed="#S" n="81"/>deformitatis quia ut sic divina providentia esset
              <lb ed="#S" n="82"/>eius causa immediata nam ipsa immediate est peccatorum
              <lb ed="#S" n="83"/>ordinativa ut ex hiis meliora eliciat
              <lb ed="#S" n="84"/>quia dicit <name ref="#Augustine">augustinus</name> quod expedit quosdam peccasse turpiter
              <lb ed="#S" n="85"/>ut postea in peccatum superbiae ad quod proni
              <lb ed="#S" n="86"/>erant non declinarent et sic providentia divina
              <lb ed="#S" n="87"/>elicit virtutes ut humilitatem post gravia
              <lb ed="#S" n="88"/>peccata <g ref="#dbslash"/>ideo dicebat <name ref="#Paul">apostolus</name> quod diligentibus
              <lb ed="#S" n="89"/>deum omnia cooperantur in bonum, scilicet, electis
              <lb ed="#S" n="90"/>qui diligunt deum nam recordatio peccatorum
              <lb ed="#S" n="91"/>est humilitas inductio et superbiae vitatio et habuerunt
              <pb ed="#S" n="169-r"/>
              <cb ed="#S" n="a"/>
              <lb ed="#S" n="1"/>punitionem et <choice>
                                <orig>penam</orig>
                                <reg>poenam</reg>
                            </choice> quae sunt <g ref="#slash"/>quaedam bona uni
              <lb ed="#S" n="2"/>versi decorativa nam ex malis elicit divina
              <lb ed="#S" n="3"/>providentia multa bona ut <choice>
                                <orig>penam</orig>
                                <reg>poenam</reg>
                            </choice> infligendo
              <lb ed="#S" n="4"/>mala vitantur
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hspcspc">Septimum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-cqdspd">
              <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>7m</orig>
                                <reg>septimum</reg>
                            </choice> corollarium quod divina providentia
              <lb ed="#S" n="5"/>
                            <del rend="strikethrough">multa bona ut penam</del> non tollit libertatem
              <lb ed="#S" n="6"/>arbitrii creati patet quia ipsa imponit legem libero
              <lb ed="#S" n="7"/>arbitrio creato igitur dat ei libertatem ad implendum
              <lb ed="#S" n="8"/>legem vel praeceptum, <g ref="#slash"/>nam dato contrario sequitur
              <lb ed="#S" n="9"/>quod deus esset peccati causa quod est contra corollarium praecedens
              <lb ed="#S" n="10"/>
                            <choice>
                                <orig>ymo</orig>
                                <reg>immo</reg>
                            </choice> si sic deus <choice>
                                <orig>neccessitaret</orig>
                                <reg>necessitaret</reg>
                            </choice> creaturam ad peccandum patet
              <lb ed="#S" n="11"/>quia si deus det legem faciendi <c>a</c>
                            <g ref="#dot"/> vel
              <lb ed="#S" n="12"/>
                            <c>b</c>
                            <g ref="#dot"/> et <choice>
                                <orig>neccessitent</orig>
                                <reg>necessitent</reg>
                            </choice> voluntatem ad transgrediendum tunc
              <lb ed="#S" n="13"/>
                            <choice>
                                <orig>neccessitat</orig>
                                <reg>necessitat</reg>
                            </choice> voluntatem ad peccandum igitur divina pro
              <lb ed="#S" n="14"/>videntia deordinat creaturam quod implicat
              <lb ed="#S" n="15"/>nam haec repugnat summae veritati <g ref="#dbslash"/>nam divina
              <lb ed="#S" n="16"/>providentia debet rem in suam perfectionem diri
              <lb ed="#S" n="17"/>gere.
            </p>
            <p xml:id="l98-eqsihm">
              <g ref="#slash"/>ex quo sequitur quod cum lege posita stat
              <lb ed="#S" n="18"/>voluntatis libertas et sic divina providentia non
              <lb ed="#S" n="19"/>tollit libertatem liberi arbitrii <choice>
                                <orig>ymo</orig>
                                <reg>immo</reg>
                            </choice> <choice>
                                <orig>pocius</orig>
                                <reg>potius</reg>
                            </choice>
              <lb ed="#S" n="20"/>ponit <g ref="#dbslash"/>nam illud concedunt mores et omnes
              <lb ed="#S" n="21"/>philosophi <choice>
                                <orig>ymo</orig>
                                <reg>immo</reg>
                            </choice> fides habet hoc concedere et licet ratio
              <lb ed="#S" n="22"/>in contrarium esset difficilis ad solvendum non
              <lb ed="#S" n="23"/>propter hoc esset veritas neganda ut stat quod
              <lb ed="#S" n="24"/>
                            <name ref="#Sortes">sortes</name> nesciat <c>a</c>
                            <g ref="#dot"/> propositionem a contradictione defendere
              <lb ed="#S" n="25"/>quam scit tamen esse veram evidenter et quod nullo modo
              <lb ed="#S" n="26"/>sciat solvere insolubile ad contrarium et in ta
              <lb ed="#S" n="27"/>libus recurrendum est ad infirmitatem ingenii
              <lb ed="#S" n="28"/>et ita dicitur in proposito quod licet materia futurorum <choice>
                                <orig>contin<lb ed="#S" break="no" n="29"/>gencium</orig>
                                <reg>contin<lb ed="#S" break="no" n="29"/>gentium</reg>
                            </choice> 
              cum magna <choice>
                                <orig>dificultate</orig>
                                <reg>difficultate</reg>
                            </choice> possit
              <lb ed="#S" n="30"/>salvari cum divina praedestinatione et praescientia
              <lb ed="#S" n="31"/>nihilominus <choice>
                                <orig>dificultas</orig>
                                <reg>difficultas</reg>
                            </choice> procedit ex duobus vel hoc
              <lb ed="#S" n="32"/>est ex ignorantia artis <choice>
                                <orig>dyobalice</orig>
                                <reg>diabolice</reg>
                            </choice> vel sophistice vel
              <lb ed="#S" n="33"/>ex debilitate ingenii vel ex duobus simul
              <lb ed="#S" n="34"/>et in illos casu profitenda est dei veritas nihilominus
              <lb ed="#S" n="35"/>sufficienter solveretur argumentum quod communiter fit
              <lb ed="#S" n="36"/>in hac materia
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hovcovc">Octavum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-ocqaep">
                            <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>8vum</orig>
                                <reg>octavum</reg>
                            </choice> corollarium quod divina providentia
              <lb ed="#S" n="37"/>non tollit casum et fortunam in rebus et huic
              <lb ed="#S" n="38"/>additur quod nihil est fortuitum vel casuale respectu
              <lb ed="#S" n="39"/>divinae <choice>
                                <orig>providenciae</orig>
                                <reg>providentiae</reg>
                            </choice>. <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>2a</orig>
                                <reg>secunda</reg>
                            </choice> pars debet esse nota quia prima
              <lb ed="#S" n="40"/>causa omnia universaliter cognoscit et nihil latet ei
              <lb ed="#S" n="41"/>quia nihil agit quin cognoscit omnes habitudines effectus
              <lb ed="#S" n="42"/>ad suas causas et per consequens nihil agit praeter
              <lb ed="#S" n="43"/>propositionem vel intentum et quicquid agit <g ref="#slash"/>agit
              <lb ed="#S" n="44"/>cognoscendo omnes habitudines sui effectus sed causa formata
              <lb ed="#S" n="45"/>respectu effectus est agens ad propositionem non intendens
              <lb ed="#S" n="46"/>effectum a sua operatione ut <name ref="#Sortes">sortes</name> vadens
              <lb ed="#S" n="47"/>ad campos intensive colendi agrum et
              <cb ed="#S" n="b"/> <!-- 169rb -->
              <lb ed="#S" n="48"/>reperit thesaurum illa <choice>
                                <orig>repercio</orig>
                                <reg>repertio</reg>
                            </choice> est praeter voluntatem
              <lb ed="#S" n="49"/>
                            <name ref="#Sortes">sortis</name> quia finis operationis eius erat colere terram
              <lb ed="#S" n="50"/>et in illo loco latebat thesaurum Inventum
              <lb ed="#S" n="51"/>
                            <g ref="#dbslash"/>nam a proposito egit <name ref="#Sortes">sortes</name> et agendo accidit
              <lb ed="#S" n="52"/>quod non proposuit sed deus cognoscit omnes habitudines
              <lb ed="#S" n="53"/>et nihil agit quin sciat illud antequam agat nec eius
              <lb ed="#S" n="54"/>effectus est fortuitus respectu ipsius nec est effectus causalis
              <lb ed="#S" n="55"/>quia talis effectus est in agentibus extra propositionem
            </p>
          </div>
          <div>
            <head xml:id="l98-Hncmncm">Nonum corollarium</head>
            <p xml:id="l98-ncqeaf">
              <g ref="#dbslash"/>
                            <choice>
                                <orig>9num</orig>
                                <reg>nonum</reg>
                            </choice>
              <lb ed="#S" n="56"/>corollarium quod per <sic>immitationem</sic> divinae providentiae recedet
              <lb ed="#S" n="57"/>causa fortuita ab effectu formato nam stat
              <lb ed="#S" n="58"/>voluntatem creatam tantum divinam <choice>
                                <orig>providenciam</orig>
                                <reg>providentiam</reg>
                            </choice>
              <lb ed="#S" n="59"/>
                            <sic>immitari</sic> quod nihil formatum posset ei contingere ut
              <lb ed="#S" n="60"/>de anima christi quae secundum <name ref="#Lombard">magister</name>
                            <g ref="#dot"/> novit omnia quae verbum,
              <lb ed="#S" n="61"/>igitur novit omnium rerum habitudines igitur effectus formatus non
              <lb ed="#S" n="62"/>contingeret ei quia ipsa cognoscit effectus antequam
              <lb ed="#S" n="63"/>fiant
            </p>
            <p xml:id="l98-eehacp">
              et ex hoc patet intellectus propositionis philosophi in libro
              <lb ed="#S" n="64"/>
                            <title>de bona fortuna</title> dicentis quod nisi est maximus intellectus
              <lb ed="#S" n="65"/>ibi est minima fortuna et ex hoc non oportet intelligere
              <lb ed="#S" n="66"/>quod elevati philosophi habeant fortunam magis asperam
              <lb ed="#S" n="67"/>quam alii quia quanto elevatio est maior in intellectu
              <lb ed="#S" n="68"/>tanto magis videt rerum habitudines et per consequens
              <lb ed="#S" n="69"/>ea quae sunt per accidens praevidet <g ref="#dbslash"/>ubi depressus
              <lb ed="#S" n="70"/>intellectus non videret et raro contingit aliquid ei a
              <lb ed="#S" n="71"/>fortuna quia illud contingeret ei absque intentione
              <lb ed="#S" n="72"/>et praevisione. <g ref="#pilcrow"/>Et sic quantum ad hoc propter <choice>
                                <orig>ignoranciam</orig>
                                <reg>ignorantiam</reg>
                            </choice>
              <lb ed="#S" n="73"/>vulgus finxit fortunam esse minime et quamdam causam
              <lb ed="#S" n="74"/>latentem quod non oportet dicere quia sufficit doc
              <lb ed="#S" n="75"/>trina <name rend="#Aristotle">aristotelis</name> tradita in <choice>
                                <orig>2o</orig>
                                <reg>IIo</reg>
                            </choice> <title rend="#Physics">physicorum</title> et in libro <title>de
              <lb ed="#S" n="76"/>bona fortuna</title>, <g ref="#slash"/>nam ex ignorantia habitudinis rerum
              <lb ed="#S" n="77"/>contingit quod agens agat fortuite, <g ref="#slash"/>nihilominus
              <lb ed="#S" n="78"/>est advertendum quod fortuna quandoque potest capi pro divina <choice>
                                <orig>pro<lb ed="#S" break="no" n="79"/>videncia</orig>
                                <reg>pro<lb ed="#S" break="no" n="79"/>videntia</reg>
                            </choice> 
              licet effectus non sic fortuitus respectu divinae provi<lb ed="#S" break="no" n="80"/>dentiae 
              <g ref="#slash"/>est tamen fortuitus respectu causae particularum <g ref="#slash"/>intentus
              <lb ed="#S" n="81"/>tamen a deo nam deus est causa per se quod voluntas
              <lb ed="#S" n="82"/>agat per accidens nam deus potest diligere <name ref="#Sortes">sortem</name>
              <lb ed="#S" n="83"/>ut vadat ad agrum ut dicetur <g ref="#pilcrow"/>
                            <choice>
                                <orig>eciam</orig>
                                <reg>etiam</reg>
                            </choice> haec possibile
              <lb ed="#S" n="84"/>quod duo homines concurrerent respectu eiusdem effectus et quod
              <lb ed="#S" n="85"/>effectus esset fortuitus respectu unus et intentus respectu alterius
              <lb ed="#S" n="86"/>ut si <name rend="#Plato">plato</name> posuisset aurum in agro sciens
              <lb ed="#S" n="87"/>tamen locum et vellet quod <name ref="#Sortes">sortes</name> reperiret et haberet
              <lb ed="#S" n="88"/>modo si <name rend="#Sortes">sortes</name> fodiat terram ratione culturae et re
              <lb ed="#S" n="89"/>periat aurum <g ref="#slash"/>tunc <choice>
                                <orig>repercio</orig>
                                <reg>repertio</reg>
                            </choice> illa esset effectus fortuitus
              <lb ed="#S" n="90"/>respectu <name ref="#Sortes">sortis</name> et intentus respectu <name ref="#Plato">platonis</name> <g ref="#pilcrow"/>et in ista
              <lb ed="#S" n="91"/>materia possent multa dici ad particularia
              <lb ed="#S" n="92"/>quomodo, scilicet, homines sunt fortuiti et tempora et
              <lb ed="#S" n="93"/>loca <g ref="#pilcrow"/>et haec omnia resolvuntur ad causa particulares
            </p>
            <p xml:id="l98-cdqaig">
              <lb ed="#S" n="94"/>
                            <g ref="#pilcrow"/>Consequenter dicitur quod executio divinae
              providentiae respectu universi
              <pb ed="#S" n="169-v"/>
              <cb ed="#S" n="a"/>
              <lb ed="#S" n="1"/>posset introduci sed illum <choice>
                                <orig>remictitur</orig>
                                <reg>remittitur</reg>
                            </choice> ad <name ref="#WilliamOfParis">guillelmi parisiensis</name>
              <lb ed="#S" n="2"/>in libro <title ref="#deUniverso">de universo</title> ubi introducit quod divina <choice>
                                <orig>provi<lb ed="#S" break="no" n="3"/>dencia</orig>
                                <reg>provi<lb ed="#S" break="no" n="3"/>dentia</reg>
                            </choice> 
              est diffusa in brutis et vegetationibus
              <lb ed="#S" n="4"/>nam ibidem inducit quomodo <sic>atanea</sic> ita subtiliter
              <lb ed="#S" n="5"/>texit filia sua et qua arte haec facit et
              <lb ed="#S" n="6"/>quomodo ibi relucet divina sapientia et de formica
              <lb ed="#S" n="7"/>sibi providente in aestate pro hyereme[?] qui
              <lb ed="#S" n="8"/>frangit granum ne <choice>
                                <orig>pululet</orig>
                                <reg>pullulet</reg>
                            </choice> <g ref="#pilcrow"/>Et de api<lb ed="#S" break="no" n="9"/>bus 
              quomodo apes habent regere sine aculeo 
              <lb ed="#S" n="10"/>et punctura et haec significat quod non debet vigere
              <lb ed="#S" n="11"/>
                            <choice>
                                <orig>tirannis</orig>
                                <reg>tyrannis</reg>
                            </choice> in regibus sed in eis debet esse cle<lb ed="#S" break="no" n="12"/>mentia 
              veritas et dilectio et quomodo apes com
              <lb ed="#S" n="13"/>ponunt sibi domunculas 6<g ref="#dot"/> angelorum et est
              <lb ed="#S" n="14"/>una figura quae est inter alias figuras <sic>exago<lb ed="#S" break="no" n="15"/>nus</sic> 
              numeratur et talis figura replet locum ubicumque
              <lb ed="#S" n="16"/>ponatur et ideo docuit apes illam geometriam
            </p>
            <p xml:id="l98-eicqis">
              <lb ed="#S" n="17"/>
                            <g ref="#pilcrow"/>Ex istis concluditur providentia supremi dei
              <lb ed="#S" n="18"/>et eius cura certa universum et partes eius
              <lb ed="#S" n="19"/>Et <name ref="#Albert">albertus magnus</name> in libro <title>de animalibus</title> hoc dicit
              <lb ed="#S" n="20"/>vel quasi in <title>sententia</title>
            </p>
          </div>
        </div>
        <div>
          <head xml:id="l98-Hctafvd">Circa tertia acceptione fatum vulgariter dictum (Cf. lectio 95)</head>
          <p xml:id="l98-pmdaar">
            <g ref="#pilcrow"/>pro maiori declaratione eri dictorum
            <lb ed="#S" n="21"/>sciendum est quod fatum vulgariter dictum in <choice>
                            <orig>3a</orig>
                            <reg>tertia</reg>
                        </choice> ac
            <lb ed="#S" n="22"/>ceptatione scilicet pro enuntiato vel sumato[?] vel decreto a
            <lb ed="#S" n="23"/>deabus vel daemonibus tempore nativitatis
            <lb ed="#S" n="24"/>alicuius <g ref="#slash"/>quod ista opinio potuit habere originem
            <lb ed="#S" n="25"/>uno modo per modum demeriti vetularum quae ratione
            <lb ed="#S" n="26"/>gravium peccatoris potuerunt esse dignae illudi
            <lb ed="#S" n="27"/>a <choice>
                            <orig>dyabalo</orig>
                            <reg>diabolo</reg>
                        </choice> et relinqui a deo ut <choice>
                            <orig>dyabolum</orig>
                            <reg>diabolum</reg>
                        </choice>
            <lb ed="#S" n="28"/>colerent et divinum honorem <choice>
                            <orig>substraherent</orig>
                            <reg>subtraherent</reg>
                        </choice>
            <lb ed="#S" n="29"/>et daemonibus <choice>
                            <orig>atribuerent</orig>
                            <reg>attribuerent</reg>
                        </choice> et hoc contingit de casu
            <lb ed="#S" n="30"/>peccati in peccatum quod tangit <name ref="#Paul">apostolus</name> <title ref="#RomansEpistle">ad romanos</title>
            <lb ed="#S" n="31"/>primo
          </p>
          <p xml:id="l98-psqpan">
            <g ref="#slash"/>sed quod ita fuit fatum <choice>
                            <orig>hystoriae</orig>
                            <reg>historiae</reg>
                        </choice> sunt plene
            <lb ed="#S" n="32"/>nam <sic>biblia</sic> narrat fuisse magos <choice>
                            <orig>ydo<lb ed="#S" break="no" n="33"/>latras</orig>
                            <reg>ido<lb ed="#S" break="no" n="33"/>latras</reg>
                        </choice>
            <sic>phitones</sic> et ariolos primi <title ref="#IKingsBook">regum</title>
            <lb ed="#S" n="34"/>capitulo 28<g ref="#dot"/> qui suis exigentibus demeritis
            <lb ed="#S" n="35"/>fuerunt a deo relicti in manibus <choice>
                            <orig>dyaboli</orig>
                            <reg>diaboli</reg>
                        </choice> et cum
            <lb ed="#S" n="36"/>hoc testantur ista <choice>
                            <orig>hystoriae</orig>
                            <reg>historiae</reg>
                        </choice> gentilium nec
            <lb ed="#S" n="37"/>reprobantur in hoc quod dicunt quod in <choice>
                            <orig>ydolis</orig>
                            <reg>idolis</reg>
                        </choice>
            <lb ed="#S" n="38"/>habitabant daemones et dabant Responsa ut
            <lb ed="#S" n="39"/>de <choice>
                            <orig>ydolo</orig>
                            <reg>idolo</reg>
                        </choice> <name>apolinis</name> delfici quod fuit multum
            <lb ed="#S" n="40"/>famosum <choice>
                            <orig>ydolum</orig>
                            <reg>idolum</reg>
                        </choice> et in illo <choice>
                            <orig>dyabolus</orig>
                            <reg>diabolus</reg>
                        </choice> dabat
            <lb ed="#S" n="41"/>Responsa et potuit ita esse quod daemones <choice>
                            <orig>dicerunt</orig>
                            <reg>dixerunt</reg>
                        </choice>
            <lb ed="#S" n="42"/>aliqua de puris futura ut colerentur a ve
            <lb ed="#S" n="43"/>tulis et apparentibus et a nascentibus
          </p>
          <p xml:id="l98-sievms">
            <g ref="#slash"/>
                        <choice>
                            <orig>2o</orig>
                            <reg>secundo</reg>
                        </choice>
            <lb ed="#S" n="44"/>iste error potuit habuisse originem ex
            <lb ed="#S" n="45"/>libidine <choice>
                            <orig>menciendi</orig>
                            <reg>mentiendi</reg>
                        </choice>
            vetularum nam illae potue
            <lb ed="#S" n="46"/>runt fingere quod haberent decreta deorum cuius
            <cb ed="#S" n="b"/> <!-- 169vb -->
            <lb ed="#S" n="47"/>penitus nihil erat et experientia est ad hoc, <g ref="#slash"/>vel <choice>
                            <orig>2a</orig>
                            <reg>secunda</reg>
                        </choice> causa potest
            <lb ed="#S" n="48"/>esse causa quaestus ut parentes aliquid darent huiusmodi
            <lb ed="#S" n="49"/>vetulis et ideo dicebant pueros esse fatatos ad
            <lb ed="#S" n="50"/>prosperitatem et audisse decreta deorum, <g ref="#dbslash"/>vel <choice>
                            <orig>2a</orig>
                            <reg>secunda</reg>
                        </choice> causa
            <lb ed="#S" n="51"/>est propter inanem gloriam ut reputantur familiores
            <lb ed="#S" n="52"/>deo nam se dicebant habere a diis certitudinem de
            <lb ed="#S" n="53"/>prosperitate alicuius ut huiusmodi vetulae viderentur mira
            <lb ed="#S" n="54"/>scire
          </p>
          <p xml:id="l98-tphasm">
            <g ref="#slash"/>
                        <choice>
                            <orig>3o</orig>
                            <reg>tertio</reg>
                        </choice>
            potuit habere ista opinio originem ex
            <lb ed="#S" n="55"/>deceptione vetularum quae deceptae crediderunt
            <lb ed="#S" n="56"/>aliquando se audire responsa deorum et daemonum et tamen
            <lb ed="#S" n="57"/>nihil audiebant et hoc potest contingere pluribus modis
            <lb ed="#S" n="58"/>et inter alios modos est fortis et vehemens imaginatio
            <lb ed="#S" n="59"/>quae potest esse tanta quod vix discretiva non suf
            <lb ed="#S" n="60"/>ficeret discernere inter actum et obiectum ita quod illud quod
            <lb ed="#S" n="61"/>
                        <choice>
                            <orig>ymaginatur</orig>
                            <reg>imaginatur</reg>
                        </choice> creditur esse
            praesens et sic mulieres de
            <lb ed="#S" n="62"/>ceptae ex consuetudine audiendi potuerunt credere
            <lb ed="#S" n="63"/>se audire Responsa a daemonibus. <g ref="#dbslash"/>alii sunt modi
          </p>
          <p xml:id="l98-spriot">
            <lb ed="#S" n="64"/>sed prima radix <choice>
                            <orig>defficit</orig>
                            <reg>deficit</reg>
                        </choice> in hoc quia dato quod
            <lb ed="#S" n="65"/>ita esset non debemus propter hoc ponere <choice>
                            <orig>neccessitatem</orig>
                            <reg>necessitatem</reg>
                        </choice>
            <lb ed="#S" n="66"/>fati <g ref="#slash"/>quia daemon est mendax <g ref="#dbslash"/>unde habetur <title>Iohannem</title>
            <lb ed="#S" n="67"/>8vo quod ipse est pater mendacii et <choice>
                            <orig>omicida</orig>
                            <reg>homicida</reg>
                        </choice> et
            <lb ed="#S" n="68"/>ideo dictum <choice>
                            <orig>dyaboli</orig>
                            <reg>diaboli</reg>
                        </choice> non imponit <choice>
                            <orig>neccessitatem</orig>
                            <reg>necessitatem</reg>
                        </choice> <choice>
                            <orig>ymo</orig>
                            <reg>immo</reg>
                        </choice> quod plus
            <lb ed="#S" n="69"/>est dictum dei et revelatio divina nullam penitus
            <lb ed="#S" n="70"/>imponunt <choice>
                            <orig>neccessitatem</orig>
                            <reg>necessitatem</reg>
                        </choice> igitur nec a <choice>
                            <orig>forciori</orig>
                            <reg>fortiori</reg>
                        </choice> sermo
            <lb ed="#S" n="71"/>
                        <choice>
                            <orig>dyaboli</orig>
                            <reg>diaboli</reg>
                        </choice> imponit <choice>
                            <orig>neccessitatem</orig>
                            <reg>necessitatem</reg>
                        </choice> quia ipse ab <choice>
                            <orig>inicio</orig>
                            <reg>initio</reg>
                        </choice> pec
            <lb ed="#S" n="72"/>cavit ut habetur primae <title>Iohannes</title> <g ref="#dot"/> 3o et Invidit humano
            <lb ed="#S" n="73"/>generi quia Invidia <choice>
                            <orig>dyaboli</orig>
                            <reg>diaboli</reg>
                        </choice> Intravit in orbem
            <lb ed="#S" n="74"/>terrarum
          </p>
          <p xml:id="l98-qapsdm">
            <g ref="#dbslash"/>quantum ad prosecutionem illorum peccatorum forte
            <lb ed="#S" n="75"/>in alia lectione dicetur si deus ministraverit <g ref="#dbslash"/>
          </p>
        </div>
      </div>
        </body>
    </text>
</TEI>