<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>http://scta.info/resoure/lectio28/critical/transcription</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <p/>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p/>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <div xml:id="lectio28">
        <head xml:id="l28-Hd1e110">Lectio 28, de Notitia</head>
        <div xml:id="l28-Dd1e113">
          <head xml:id="l28-Hudragp">Utrum Deus reponatur in aliquo praedicamento vel in aliquo
            genere praedicamentorum</head>
          <p xml:id="l28-iirig">
            In isto
            <app>
              <lem type="conjecture-corrected">
                                <corr>quarto</corr>
                            </lem>
              <rdg wit="#R" facs="45v/80">tertio</rdg>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" facs="57r/77"/>
            </app>
            <app>
              <lem>articulo</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" facs="57r/78"/>
            </app>
            videndum est utrum Deus reponatur 
            <app>
              <lem>in aliquo praedicamento vel in aliquo genere praedicamentorum</lem>
              <rdg wit="#V">in aliquo genere vel praedicamento</rdg>
            </app>.
            Et quantum ad hoc non debet esse 
            <app>
              <lem>magna</lem>
              <rdg wit="#V">magis</rdg>
            </app> 
            difficultas, utrum quaestio 
            <app>
              <lem>intelligitur</lem>
              <rdg wit="#V">intelligatur</rdg>
            </app>
            <pb ed="#V" n="57-v"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            de rebus vel de<app>
              <lem>vel de</lem>
              <rdg wit="#V">aut</rdg>
            </app> 
            terminis, quia termini primo et principaliter ponuntur in genere, et consequenter
            res significatae per ipsos; ita quod quaerere, utrum Deus reponatur in aliquo genere est
            quaerere, utrum Deus immediate significetur per aliquem terminum sibi proprium repositum
            in aliquo genere, vel etiam secundum alios, utrum res quae est Deus reponatur in aliquo
            genere, quia, sicut in praedicamento vel genere 
            <app>
              <lem>terminum</lem>
              <rdg wit="#V">termini</rdg>
            </app> 
            se habent secundum quaedam ordinem inter se, sic aliqui imaginantur quod 
            <app>
              <lem>correspondentes</lem>
              <rdg wit="#V">correspondeter</rdg>
            </app> 
            se habeant res ad extra secundum certum ordinem inter se, secundum quem ordinem
            dicuntur reponi in genere.
          </p>
          <p xml:id="l28-cimpdp">
            Circa istam materiam sunt variae opiniones doctorum et breviter
            <name ref="#Ockham">Okam</name>, 
            <name ref="#Rimini">Gregorius</name>, 
            et <name ref="#Holcot">Holcot</name>, 
            et alii <name ref="#Moderni" type="group">Moderni</name>
            plures tenent quod Deus reponitur in praedicamento, 
            id est quod Deus immediate significatur 
            per aliquem terminum repositum in praedicamento sibi proprium,
            ita quod iste terminus 'Deus' 
            <app>
              <lem>est</lem>
              <rdg wit="#V">reponitur</rdg>
            </app> 
            in praedicamento substantiae, 
            <app>
              <lem>et etiam consequentur res, quae est Deus, reponitur in praedicamento
                substantiae
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeoarchy"/>
            </app>. Et consequenter quod<app>
              <lem>quod</lem>
              <rdg wit="#V">quia</rdg>
            </app> 
            Deus relative dicitur 
            <app>
              <lem>ad creaturas</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            reponi in praedicamento relationis; et ita 
            quia agit, reponitur in praedicamento actionis, 
            ita quod reponitur in diversis praedicamentis 
            secundum quod significatur per
            terminos sibi proprios diversorum praedicatorum.
          </p>
        </div>
        <div xml:id="l28-Dd1e251">
          <head xml:id="l28-Hoooooo">Opinio Ockham</head>
          <p xml:id="l28-uciopa">
            Unde circa istam materiam, 
            scilicet utrum Deus reponitur in aliquo praedicamento vel genere, 
            <name ref="#Ockham">Okam</name> ponit aliqua.
          </p>
          <p xml:id="l28-pqgmss">
            <app>
              <lem>Primo</lem>
              <rdg wit="#V">immo</rdg>
            </app> 
            quod genus 
            est conceptus communiter multa individua et multas 
            species significans.
          </p> 
          <p xml:id="l28-spqctp">
            Secundo ponit quod dupliciter aliquid potest reponi in
            praedicamento. 
            Uno modo tamquam terminus existens in 
            <app>
              <lem>coordinatione</lem>
              <rdg wit="#R" type="correction-substitution">
                <subst>
                  <add>coordinatione</add>
                  <del>cordinatione</del>
                </subst>
              </rdg>
            </app> 
            alicuius generis vel praedicamenti. 
            Secundo modo tamquam res significata per
            talem terminum sic repositum in 
            <app>
              <lem>tali</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            coordinatione talis praedicamenti.
          </p>
          <p xml:id="l28-tardba">
            Tertio affirmative respondet ad quaestionem illam, 
            utrum Deus 
            <app>
              <lem>reponatur in praedicamento</lem>
              <rdg wit="#V">etc.</rdg>
            </app>.
            Et 
            <app>
              <lem>et dicit</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            quod sic
            <app>
              <lem n="sic"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present">
                reponitur in praedicamento
              </rdg>
            </app>, 
            id est quod est aliquis terminus significans 
            ipsum repositum in praedicamento,
            ita quod Deus concipitur per aliquem conceptum, 
            <app>
              <lem>
                et etiam concipitur 
                per aliquem conceptum
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeoteleuton"/>
            </app>, 
            et etiam significatur 
            <app>
              <lem>per terminum</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            repositum in aliquo 
            <app>
              <lem>genere vel</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            praedicamento. Et 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app> 
            probat sic 
            quia 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app> 
            non detrahit de sua perfectione et simplicitate
            quia illud non arguit
            <app>
              <lem n="arguit"/>
              <rdg wit="#R" type="correction-deletion">
                <del>p</del>
              </rdg>
            </app>
            aliquam imperfectionem sive compositionem in ipso Deo,
            <cb ed="#V" n="b"/><!--V57vb -->
            quia impertinens est sibi, 
            si sic vel sic 
            <app>
              <lem>concipiamus</lem>
              <rdg wit="#V">capiamus</rdg>
            </app> 
            ipsum. 
            Et per consequens, 
            si concipiatur aliquo conceptu generali vel specifico
            reposito in praedicamento non videtur aliqualiter repugnare suae perfectioni et
            simplicitati. 
            Verum est quod 
            ipse <name ref="#Ockham">Okam</name> respondet ad 
            <app>
              <lem>auctoritates</lem>
              <rdg wit="#V">auctoritatem</rdg>
            </app> 
            antiquorum doctorum 
            qui dicebant 'Deum non posse reponi in aliquo praedicamento'
            et unus doctor antiquus ad hoc 
            <app>
              <lem>allegabat</lem>
              <rdg wit="#V">allegat</rdg>
            </app> 
            quod est 
            <app>
              <lem>articulus</lem>
              <rdg wit="#V">unus articulus</rdg>
            </app> 
            condemnatus, 
            scilicet 
            <app>
              <lem>dicere</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            quod Deus 
            <app>
              <lem>reponitur</lem>
              <rdg wit="#V">reponatur</rdg>
            </app> 
            in praedicamento, error. 
            Et 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app> 
            legi in uno doctore bene 
            <app>
              <lem>autentico</lem>
              <rdg wit="#V">antiquo</rdg>
            </app>
          </p>
          <p xml:id="l28-orqcep">
            <name ref="#Ockham">Okam</name> 
            respondet quod ipsi aequivocabant de praedicamento. 
            Unde capiebant praedicamentum sive genus taliter ut esset compositum
            ex parte vel esset pars compositi, 
            ita quod realiter esse in genere eis significabat
            esse tamquam pars; vel 
            <app>
              <lem>tamquam</lem>
              <rdg wit="#R">esse</rdg>
            </app> 
            compositum ex parte. 
            Et isto modo bene concedo quod Deus non est in genere vel
            praedicamento quia nec est pars nec compositum ex parte.
          </p>
        </div>
        <div xml:id="l28-Dd1e481">
          <head xml:id="l28-Hcococo">Contra Okam</head>
          <p xml:id="l28-cipgie">
            Contra istam 
            <app>
              <lem>positionem</lem>
              <rdg wit="#V">partem</rdg>
            </app>, 
            arguitur 
            quia sicut visum est in prae cedenti lectione, 
            Deus non est univocabilis, 
            id est univoce significabilis 
            cum creatura ratione indigentiae et modi essendi, 
            cum 
            <app>
              <lem>igitur</lem>
              <rdg wit="#V">ergo</rdg>
            </app> 
            <app>
              <lem>Deus magis</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ex cedit substantiam creatam quamcumque 
            et magis indigeat substantia quaecumque
            creata ipso Deo 
            <app>
              <lem>ipsum</lem>
              <rdg wit="#V">ipsam</rdg>
            </app> 
            sustentante 
            <app>
              <lem>quam</lem>
              <rdg wit="#V">quod</rdg>
            </app> 
            accidens indigeat substantia creata vel 
            <app>
              <lem>separetur</lem>
              <rdg wit="#V">superetur</rdg>
            </app>
            <cb ed="#R" n="b"/><!--R46rb-->
            ab ea a fortiori, 
            scilicet accidens propter 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app> 
            non 
            <app>
              <lem>posset</lem>
              <rdg wit="#V">possit</rdg>
            </app> 
            univocari cum substantia nec cum Deo creatura, 
            et sic, si non 
            <app>
              <lem>posset</lem>
              <rdg wit="#V">possit</rdg>
            </app> 
            esse univocatio in terminis generalissimis a fortiori nec in specialioribus, 
            ubi adhuc maior requireretur convenientia 
            et specialior quam in terminis generalissimis, 
            ideo etc.
          </p>
          <p xml:id="l28-sapdes">
            Secundo, arguitur 
            <app>
              <lem>probando</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            quod 
            conceptus Dei non sit in aliquo genere, quia si sic: vel 
            reponeretur tamquam species vel tamquam individuum. 
            <app>
              <lem>Si tamquam species</lem>
              <rdg wit="#V">si primum</rdg>
            </app>, 
            cum omnis conceptus 
            <app>
              <lem>specificus</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            sit aptus natus praedicari de pluribus vel ex 
            <app>
              <lem>
                                <unclear>suo</unclear>
                            </lem>
              <rdg wit="#V">suae</rdg>
            </app> 
            modo 
            <app>
              <lem>significandi</lem>
              <rdg wit="#V">impositis</rdg>
            </app> 
            non sibi repugnat significare plura. 
            sequitur quod conceptus Dei non excludet omnem pluralitatem 
            <app>
              <lem>terminorum</lem>
              <rdg wit="#V">deorum</rdg>
            </app>, 
            quod est falsum. 
            Si vero reponatur tamquam 
            individuum, tunc oportebat quod species sibi immediata 
            contineat immediate plura 
            <pb ed="#V" n="58-r"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            individua 
            eiusdem speciei, 
            et 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app> 
            erunt plures dii eiusdem speciei.
          </p>
          <p xml:id="l28-taseig">
            Tertio, 
            arguitur supponendo radicem quam 
            supponit 
            <name ref="#Scotus">Doctor Subtilis</name>, 
            scilicet quod diffinitio 
            vel conceptus specificus repositus in aliquo genere 
            est talis quod non repugnat 
            <app>
              <lem>sibi poni primo vel secundo modo dicendi per se</lem>
              <rdg wit="#V">sibi per se et primo vel in secundo modo dicendi per se</rdg>
            </app>. 
            <app>
              <lem>Et</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            quod differentiae positae in 
            eius diffinitione 
            <app>
              <lem>sint</lem>
              <rdg wit="#V">sunt</rdg>
            </app> 
            supponentes 
            <app>
              <lem>pro</lem>
              <rdg wit="#R">
                                <unclear>per</unclear>
                            </rdg>
            </app> 
            diversis rebus.
            <app>
              <lem n="rebus"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present">
                <add>et</add>
              </rdg>
            </app> 
            In hoc videtur fundare totam imaginationem 
            <app>
              <lem>suam</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ad praedicandum quod Deus non est in aliquo 
            praedicamento et quod repugnat sibi ratione suae 
            simplicitatis et non angelo; 
            <app>
              <lem>lict angelus sit omnino simplex</lem>
              <rdg wit="#V">sic omnino simplex</rdg>
            </app>, 
            dicit tamen quod diffinitio angeli continet differentias, 
            et licet non sit possibile absolute quod competant 
            diversis rebus, tamen illud non repugnat diffinitioni 
            angeli. Diffinitioni autem Dei repugnat, quia diffinitio 
            Dei secundum se totam excludit omnem potentialitatem 
            per se primo et in secundo modo dicendi per se. 
            <app>
              <lem>Unde 
                ex ista radice, diffinitioni rei repositae 
                in praedicamento non repugnant primo et per se et 
                in secundo modo dicendi per se
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeoteleuton"/>
            </app>, 
            quin differentiae potentiae in 
            huiusmodi diffinitione supponant pro diversis, 
            licet non sit ita a parte rei. Sed aliunde provenit quod 
            Deus non reponitur in 
            <app>
              <lem>aliquo</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            praedicamento. 
            Verbi gratia, capiamus 
            diffinitionem animae et ponamus in ea plures differentias 
            ut sensitivum, rationale, intellectivum, etc. Licet enim sensitivum 
            et rationale sint idem in anima, tamen huic diffinitioni 
            non repugnat primo et per se 
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#V">vel</rdg>
            </app> 
            in secundo modo 
            dicendi per se quod esse sensitivum in anima sit aliud 
            quam esse intellectivum vel rationale, licet per accidens, 
            et ita stricte non capit <name ref="#Ockham">Okam</name> per se, 
            et primo modo non est sic de Deo 
            quia secundum omnem differentiam 
            repositam in eius diffinitione quaelibet esset 
            actualissima et necessaria, 
            ita quod quaelibet immediate 
            ipsum Deum repraesentaret ut actualissimum et necesse esse. 
            Et ideo, quia diffinitio ipsius repugnat 
            <pb ed="#R" n="46-v"/>
            <cb ed="#R" n="a"/>
            diffinitioni generis, ita consequenter repugnat diffinitio 
            et per consequens non potest esse in genere.
          </p> 
          <p xml:id="l28-icsegg"> 
            Item conceptus substantiae non sibi plus competit prout est
            praedicamentum quam conceptus sapientiae prout 
            <app>
              <lem>ponitur</lem>
              <rdg wit="#V">reponitur</rdg>
            </app>
            in praedicamento qualitatis non dicitur de Deo, quia si sic, 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">cum</rdg>
            </app>
            genus generalissimum illius praedicamenti, scilicet 
            <app>
              <lem>li</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            <mentioned>qualitatis</mentioned>, 
            verificaretur de Deo, 
            et sic Deus esset
            <app>
              <lem>qualitas</lem>
              <rdg wit="#V">qualis</rdg>
            </app>,
            <app>
              <lem>igitur</lem>
              <rdg wit="#V">ergo</rdg>
            </app>
            nec substantia 
            <app>
              <lem>competit</lem>
              <rdg wit="#V">convenit</rdg>
            </app>
            Deo prout est genus generalissimum.
          </p> 
        </div>
        <div xml:id="l28-Dd1e787">
          <head xml:id="l28-Haoaoao">Alia opinio</head>
          <p xml:id="l28-saoesc">
            Sequitur alia opinio quae ponit istam propositionem 
            magis describendo genus: quod genus est illud 
            <app>
              <lem>quod</lem>
              <rdg wit="#V">cui</rdg>
            </app> 
            subtranscendente est praedicabile in quid de pluribus 
            differentibus specie, quorum nulli repugnat per se 
            ex sua diffinitione specifica quod in 
            <app>
              <lem>eo</lem>
              <rdg wit="#V">ea</rdg>
            </app> 
            sit compositio.
          </p>
          <p xml:id="l28-dstisi">
            <name ref="#Scotus">Doctor Subtilis</name> tenet quod li 'ens' et li 'vita' 
            et 
            <app>
              <lem>omnia</lem>
              <rdg wit="#V">alia</rdg>
            </app> 
            praedicata essentialia, 
            quae vocantur trancendentia 
            sunt omnia extra genus et extra praedicamenta. 
            Et quantum est de me, 
            sequendo opinionem quae magis 
            <app>
              <lem>mihi videtur</lem>
              <rdg wit="#V">est</rdg>
            </app> 
            theologica, 
            <app>
                            <lem>et</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            philosophica, et logicalis. 
            Etiam si bene 
            <app>
              <lem>resolvatur</lem>
              <rdg wit="#V">resolvantur</rdg>
            </app> 
            illa praedicata non 
            <app>
              <lem>dicuntur</lem>
              <rdg wit="#V">debent</rdg>
            </app> 
            reponi in praedicamento, 
            nec sunt genera secundum modum loquendi ipsorum doctorum et philosophorum. 
            Ideo genus debet sic describi genus est illud 
            <app>
              <lem>quod</lem>
              <rdg wit="#V">cui</rdg>
            </app> 
            subtranscendente etc., 
            sicut immediate dictum est, 
            <app>
              <lem>unde</lem>
              <rdg wit="#R">bene</rdg>
            </app> 
            et angelo et animae ex sua diffinitione specifica 
            non repugnat per se compositio, 
            licet illud sit impossibile.
          </p> 
          <div xml:id="l28-Dd1e881">
            <head xml:id="l28-Hcrcrcr">Conclusio responsalis</head>
            <p xml:id="l28-eqscie">
              Ex quo sequitur conclusio responsalis ad articulum quod Deo 
              repugnat esse in genere praedicamentali, et hoc ex quattuor, 
              <app>
                <lem>scilicet</lem>
                <rdg wit="#V">primo</rdg>
              </app>, 
              ex sua simplicitate, necessitate, unitate, et 
              infinitate. Ex sua simplicitate, quia diffinitio 
              sua specifica componitur ex praedicatis et differentiis nullam 
              potentialitatem dicentibus; immo quaelibet differentia ibidem 
              posita dicit purum actum simplicem. In aliis 
              vero diffinitionibus est ordo 
              <app>
                <lem>quoad</lem>
                <rdg wit="#V">quod ad[?]</rdg>
              </app> 
              modos 
              considerandi, 
              quia generales differentiae sunt quodammodo 
              <app>
                <lem>potentialiores</lem>
                <rdg wit="#V">posteriores</rdg>
              </app> 
              quam magis speciales. 
              Et ita potest 
              induci de aliis tribus, 
              scilicet de necessitate, unitate, 
              <app>
                <lem n="et"/>
                <rdg wit="#V" type="correction-deletion">
                  <del rend="strikethrough">x</del>
                </rdg>
              </app> 
              infinitate, quia immediate quaelibet eius diffinitio 
              et quilibet terminus repositus in illis immediate re
              praesentat vel significat immensitatem divinam et 
              actum purum. Ideo quantum ad hoc non debet esse ordo 
              talis sicut in aliis diffinitionibus. Ideo diffinitioni 
              <pb ed="#V" n="58-v"/>
              <cb ed="#V" n="a"/>
              ipsius Dei repugnat per se et immediate 
              pluralitas sive compositio, ideo etc.
            </p>
          </div>
        </div>
        <div xml:id="l28-Dd1e935">
          <head xml:id="l28-Hoididr">Opinio Ioannes de Ripa</head>
          <p xml:id="l28-saoafe">
            Sequitur alia opinio 
            <name ref="#Ripa">Magistri Ioannes de Ripa</name>
            qui absolute negat 
            Deum univoce praedicari cum creaturis in quolibet praedicamento. 
            <name ref="#Scotus">Scotus</name> 
            tamen hoc videtur negare, 
            immo dicit quod potest 
            univocari cum creaturis in quolibet praedicamento transcendente, 
            sicut est in 'esse' 
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 'vivere' etc. 
            Nec obstat illud 
            quod dicit 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e958">
                <name ref="#Ripa">
                  <app>
                    <lem>Magister</lem>
                    <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
                  </app> 
                  de Ripa
                </name>
              </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            quod non est ratio obiectialis 
            communis Deo et creaturis; 
            <app>
              <lem>immo</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ratio entis est bene 
            communis Deo et creaturis, quia est 
            <app>
              <lem>indifferens</lem>
              <rdg wit="#R">differens</rdg>
            </app> 
            ad finitum et 
            <cb ed="#R" n="46vb"/><!--R46vb-->
            infinitum et ita de rationibus aliorum praedicatorum 
            transcendentium. 
            Et ideo consequenter 
            <name ref="#Ripa">
              <app>
                <lem>Magister</lem>
                <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
              </app> 
              Ioannes de Ripa
            </name> 
            habet concedere quod Deus non est in aliquo 
            <app>
              <lem>praedicamento vel</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            genere 
            cum creatura, quia genus debet univoce praedicari 
            de suis speciebus. Modo, iste tenet 
            <app>
              <lem>expresse</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            quod nulla potest esse univocatio Dei cum creaturis 
            in esse propter 
            <app>
              <lem>defectum</lem>
              <rdg wit="#R">Deum</rdg>
            </app> 
            rationis obiectalis 
            quia esse Dei 
            est immensum et infinitum et esse creaturae 
            est limitatum et 
            <app>
              <lem>imperfectum vel</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            finite perfectum. 
            Ergo a fortiori nec poterit univocari cum creaturis in speciebus, 
            ergo 
            <app>
              <lem>etc.</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
          </p> 
          <p xml:id="l28-spisip">
            Secundo ponit iste doctor quod creaturae univocantur 
            inter se secundum praedicata 
            <app>
              <lem>perfectionalia</lem>
              <rdg wit="#V">personalia</rdg>
            </app> 
            quae communiter 
            vocantur transcendentia, 
            ut sunt 'esse', 'vivere', 'intelligere', 
            et huiusmodi. 
            Ideo 
            <app>
              <lem>reponuntur</lem>
              <rdg wit="#V">reponitur</rdg>
            </app> 
            in genere sive in praedicamento.
          </p>
        </div>
        <div xml:id="l28-Dd1e1073">
          <head xml:id="l28-Hoadoad">Opinio aliorum doctorum</head>
          <p xml:id="l28-aeorip">
            Alia est opinio 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1082">
                                <name ref="#Augustine">Augustini</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit>, 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1092">
                                <name ref="#HenryOfGhent">Gandavensis</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit>, 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1102">
                                <name ref="#Aquinas">Sancti Tomae</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit>, 
            et 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1112">
                <name ref="#Lombard">Magistri</name> 
                <title ref="#Sentences">Sententiarum</title>
              </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            et generaliter 
            omnium aliorum doctorum, 
            id est, 
            <app>
              <lem>quod</lem>
              <rdg wit="#V">quasi</rdg>
            </app> 
            omnes doctores 
            concedunt quod Deus non est in aliquo genere, 
            quamvis 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1137">
                                <name ref="#HenryOfGhent">Gandavensis</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            <app>
              <lem>alleget</lem>
              <rdg wit="#V">allegat</rdg>
            </app> 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1156">
                <name ref="#Avicenna">Avicenam</name> in sua 
                <title ref="#AvicennaMetaphysics">Metaphysica</title> 
                in pluribus locis</ref>
            </cit>, 
            ubi expresse ponit 
            <app>
              <lem>in</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            numerando praedicamenta quod Deus non est in aliquo 
            praedicamento. Ita quod nedum doctores nostri, immo 
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            philosophi tenuerunt quod Deus 
            non est in praedicamento; immo 
            voluerunt aliqui doctores dicere quod opinio 
            <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> 
            fuit quod omnes intelligentiae separatae 
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            omnia 
            immaterialia essent extra
            <app>
              <lem n="extra"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present">
              <add>in</add>
              </rdg>
            </app> 
            genus. 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1207">
                                <name ref="#Ripa">Magister Ioannes de Ripa</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            vult inducere per 
            <app>
              <lem>auctoritates</lem>
              <rdg wit="#V">auctoritatem</rdg>
            </app> 
            ipsius <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name> 
            quod res immateriales non reponuntur in 
            <cb ed="#V" n="b"/><!--58vb-->
            genere, 
            sicut intelligentiae. 
            Unde 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1233">
                <name ref="#HenryOfGhent">Gandavensis</name> 
                in 
                <app>
                  <lem>26</lem>
                  <rdg wit="#R">
                    <unclear>126</unclear>
                  </rdg>
                </app> 
                quaestione, 
                articulo secundo, 
                primae partis 
                suae <title ref="#SummaeQuaestionumOrdinariarum">Summae</title>
              </ref>
            </cit> 
            ponit 
            rationes aliquas ad probandum omnino quod Deus 
            non sit in praedicamento, unde dicit Deus non est 
            res alicuius praedicamenti. Sed illa quae sunt ab eo per 
            participationem reponuntur in generibus. Consequenter 
            dicit quod ens in prima sui divisione dividitur 
            in ens increatum et 
            <app>
              <lem>in</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ens creatum. Ens 
            vero increatum non reponitur in aliquo genere. 
            <app>
              <lem>Sed</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ens 
            <app>
              <lem>vero</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            creatum est analogum ad decem genera 
            generalissima, ita quod ens creatum adhuc analogice 
            dicitur de decem generibus 
            <app>
              <lem>generalissimus sive praedicamentis</lem>
              <rdg wit="#V">praedicamentalibus</rdg>
            </app>. 
            Et in isto 
            <app>
              <lem>se</lem>
              <rdg wit="#V">secum</rdg>
            </app> 
            concordat 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1300">
                                <name ref="#Porphyry">Porphyrius</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            et 
            etiam 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1310">
                <name ref="#Aristotle">Aristoteles</name>
              </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            quod ens non dicitur nisi analogice de 
            substantia et accidente; et in hoc etiam concordat 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1322">
                                <name ref="#Augustine">Augustinus</name> 
                <title ref="#OnFaithToPeter">De fide ad 
                  <app>
                    <lem>Petrum</lem>
                    <rdg wit="#R">Porphyrium</rdg>
                  </app>
                </title>
              </ref>
            </cit>,
            qui dicit quod ab istis 
            praedicamentis Deus elongatur distantia summa. 
            <app>
              <lem>Hoc est</lem>
              <rdg wit="#V">habetur</rdg>
            </app> 
            quod Deus propter 
            <app>
                            <lem>supremitatem</lem>
              <rdg wit="#R">
                                <unclear>superminentem</unclear>
                            </rdg>
            </app> 
            perfectionem 
            ipsius supra aliam Deus non taliter 
            concipitur sicut concipimus per terminos repositos 
            in 
            <app>
              <lem>praedicamento</lem>
              <rdg wit="#V">praedicamentis</rdg>
            </app>.
          </p>
          <p xml:id="l28-ssgerd">
            Secundo sic: genus habet suas species secundum esse superioritatis
            et inferioritatis 
            <app>
              <lem>
                                <unclear>distinctum</unclear>
                            </lem>
              <rdg wit="#V">
                                <unclear>distinctis</unclear>
                            </rdg>
            </app> 
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            esse generis
            <pb ed="#R" n="47-r"/>
            <cb ed="#R" n="a"/>
            participantis. 
            Et ista ratio est satis difficilis si bene resolvatur, 
            et istum modum habuerunt philosophi antiqui, et ipso saepe 
            <app>
              <lem>usi</lem>
              <rdg wit="#V">nisi</rdg>
            </app> 
            sunt quod genus, 
            se habet per modum materiae et 
            <app>
              <lem>differentia sive</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            species per modum formae
            <app>
              <lem n="formae"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present">
                similiter et differentia
              </rdg>
            </app>. 
            Et illud communiter solet exponi de terminis, 
            <app>
              <lem>licet</lem>
              <rdg wit="#V">sed</rdg>
            </app> 
            realiter non 
            <app>
              <lem>fuerit</lem>
              <rdg wit="#V">fuit</rdg>
            </app> 
            eorum intentio. 
            Ita quod realiter videntur imaginari quod a parte rei in genere
            debet esse quaedam potentialitas, ita quod genus sit quaedam quidditas sive essentia
            communis et quod differentia se habet per modum 
            <app>
              <lem>cuiusdam</lem>
              <rdg wit="#R" type="correction-substitution">
                <subst>
                  <del>eiusdem</del>
                  <add place="above-line">cuiusdam</add>
                </subst>
              </rdg>
            </app> 
            esse, et 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app> 
            cum illud esse sive illa differentia additur illi quidditati sive essentiae
            constituitur una species et ex additione alterius constituitur altera species <app>
              <lem>et ex additione alterius constituitur alia species</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent" cause="homeoteleuton"/>
            </app>. 
            Unde expressissime in hoc videntur innuere 
            quod esse distinguitur ab essentia.
            Ita quod videntur imaginari unam essentiam communem generis, 
            et postea imaginatur tot
            esse distincta quot sunt species distinctae.
            <pb ed="#V" n="59-r"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            <app>
              <lem>Et tunc</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ex illa essentia 
            <app>
              <lem>quasi</lem>
              <rdg wit="#V">scilicet</rdg>
            </app> 
            <app>
              <lem>cum alio esse constituitur alia species, et cum alio et alio</lem>
              <rdg wit="#V">cum alia et alio esse constituitur</rdg>
            </app>, 
            alia et alia species. Et ista opinio est bene difficilis,
            licet non sit verisimilis, 
            tamen doctores plures in hoc concordant quod, 
            scilicet esse et essentia
            realiter distinguuntur.
          </p>
          <p xml:id="l28-taseip"> Tertio
            <app>
              <lem>arguitur</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            sic: Deus non est accidens nec substantia, ergo non est in
            <app>
              <lem>aliquo</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            genere. 
            Consequentia est
            <app>
              <lem>nota</lem>
              <rdg wit="#R">bona</rdg>
            </app>
            Antecedens patet 
            quod non sit accidens notum est; sed quod non sit substantia patet,
            quia, sicut ipse 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1533">
                                <name ref="#HenryOfGhent">Gandavensis Doctor Sollemnis</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            dicit,
            duo sunt de ratione substantiae, 
            ut est genus. 
            Primum est in subiecto non
            <app>
              <lem n="non"/>
              <rdg wit="#R" type="correction-deletion">
                <del rend="strikethrough">id</del>
              </rdg>
            </app>
            esse, id est, quod non inhaereat alicui, et istud
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            ut dicit non sufficit. Ideo ponitur secundum quod est quod substantia sit apta nata
            subici modo istud
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            secundum repugnat Deo etc.
            <app>
              <lem>etc.</lem>
              <rdg wit="#V">ergo</rdg>
            </app>
            Postea adducit 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1582">
                <name ref="#Avicenna">Avicennam</name> 
                conclusio 
                <title ref="#AvicennaMetaphysics">Metaphysicae</title> suae
              </ref>
            </cit>, 
            ubi dicit universitas
            <app>
              <lem n="universitas"/>
              <rdg wit="#V" type="correction-addition">
                <add place="inline">sicut</add>
              </rdg>
            </app>
            habet 
            <app>
              <lem>principium</lem>
              <rdg wit="#V">primum</rdg>
            </app>
            quod est necesse esse quod non reponitur sub genere. Unde doctores antiqui, 
            sicut fuit
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1615">doctor iste</ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            et 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1624">
                                <name ref="#Grosseteste">Linconiensis</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            videntur dicere quod Deus
            sit exemplar rerum et 
            <app>
              <lem>quod</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            omnia fuit extracta
            <app>
              <lem>fuit extracta</lem>
              <rdg wit="#V">sunt exemplata</rdg>
            </app>
            ab eo.
            <app>
              <lem>eo</lem>
              <rdg wit="#V">Deo</rdg>
            </app>
            Et primo substantiae,
            <app>
              <lem>substantiae</lem>
              <rdg wit="#V">substantia[?]</rdg>
            </app>
            deinde quasi a substantia emanant accidentia, et quia ista genera debent
            <app>
              <lem>debent</lem>
              <rdg wit="#V">debet</rdg>
            </app>
            esse extracta. 
            Ideo substantia ponitur genus primum et supra accidentia. 
            Accidentia
            autem sunt posteriora, 
            et, ut dixi in principio,
            <app>
              <lem>ut dixi in principio</lem>
              <rdg wit="#V">dixi a principio</rdg>
            </app>
            non facio hic difficultatem de terminis vel de rebus 
            quia aliquando capio terminos pro
            <app>
              <lem>pro</lem>
              <rdg wit="#V">per</rdg>
            </app>
            rebus et e converso.
            <app>
              <lem>et e converso</lem>
              <rdg wit="#V">vel de terminis e converso</rdg>
            </app>
            Sed istud
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            debet resolvi, sicut dictum est in principio.
          </p> 
        </div>
        <div xml:id="l28-Dd1e1715">
          <head xml:id="l28-Hrdprdp">Responsio de Plaoul</head>
          <p xml:id="l28-pcapqd">
            Pro concordantia aliquali et declaratione antiquorum doctorum in
            ista materia 
            <app>
              <lem>aliqua sunt attendenda</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>.
            <app>
              <lem>Hic</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            primo, 
            attendendum est quod praedicamenta sunt artificialiter 
            <app>
              <lem>inventa</lem>
              <rdg wit="#V">adinventa</rdg>
            </app>
            et causa doctrinae et facilitatis. 
            Etiam et ex consequenti, sequitur quod potuerunt
            institui plures vel
            <pb ed="#R" n="47-r"/>
            <cb ed="#R" n="b"/>
            pauciores
            <app>
              <lem>plures vel pauciores</lem>
              <rdg wit="#V">plura vel pauciora</rdg>
            </app>
            quam decem.
          </p>
          <p xml:id="l28-qapdir">
            Quantum ad primum: praedicamenta instituta fuerunt propter
            infinitatem rerum et infinitum modum se habendi ipsarum
            <app>
              <lem>ipsarum</lem>
              <rdg wit="#V">ipsorum</rdg>
            </app>
            et istud
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            fuit valde utile reducere omnia et omnes modos se habendi vel conceptus de decem
            praedicamenta ad fa cilius et ad melius et distinctius intelligendum res.
          </p>
          <p xml:id="l28-qapvaq">
            Quin autem 
            <app>
              <lem>potuerint</lem>
              <rdg wit="#V">potuerunt</rdg>
            </app> 
            fuisse plura vel pauciora vel non aeque commoda non videtur
            <cb ed="#V" n="b"/><!--59rb-->
            repugnantia. 
            Unde expresse 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1799">
                <name ref="#Simplicius">Simplicius</name>, 
                qui scripsit supra 
                <title ref="#SimpliciusCommentaryOnCategories">Praedicamenta</title>
                <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name>
              </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit> 
            multum
            <app>
              <lem>elegantur</lem>
              <rdg wit="#V">allegantur</rdg>
            </app>, 
            reducit omnia praedicamenta 
            <app>
              <lem>
                                <name ref="#Aristotle">Aristotelis</name>
                            </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app> 
            ad duo, alii vero ad tria, alii vero ad quattuor.
          </p>
          <p xml:id="l28-adrrsa">
            Ad duo reducentes omnia
            <app>
              <lem>omnia</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            praedicamenta 
            <app>
              <lem>reducebat</lem>
              <rdg wit="#V">reducebam</rdg>
            </app>
            ad esse et ad esse 
            <app>
              <lem>quale vel</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            aliquale. 
            Ita quod 
            <app>
              <lem>omne</lem>
              <rdg wit="#V">esse</rdg>
            </app>
            absolutum reducebant ad unum praedicamentum, 
            scilicet ad esse. 
            <app>
              <lem>Sed</lem>
              <rdg wit="#V">et</rdg>
            </app>
            omne quale reducebantur ad aliud, 
            scilicet ad esse aliquale, quia in talibus, licet
            fingere nomina 
            quia non semper habemus propria nomina
            <app>
              <lem>imposita</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>,
            sicut 
            <app>
              <lem>ipsemet</lem>
              <rdg wit="#R">met</rdg>
            </app>
            finxit 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e1899">
                <name ref="#Aristotle">Aristoteles</name> 
                in <title ref="#Categories">Praedicamentis</title>
              </ref>
            </cit> 
            qui aliquando 
            <app>
              <lem>
                                <unclear>significata</unclear>
                            </lem>
              <rdg wit="#R">
                                <unclear>simbulata</unclear>
                            </rdg>
            </app>
            posuit
            <app>
              <lem>posuit</lem>
              <rdg wit="#V">ponit</rdg>
            </app>
            loco generis, 
            ita quod breviter isti
            <app>
              <lem>isti</lem>
              <rdg wit="#V">iste</rdg>
            </app>
            ponebant duo praedicamenta solum, 
            scilicet unum absolutum et aliud respectivum sive
            accidentale.
          </p>
          <p xml:id="l28-avcseq">
            Alii vero consideraverunt totam latitudinem omnium rerum et isti
            fuerunt 
            <app>
              <lem>iterum</lem>
              <rdg wit="#V">adhuc</rdg>
            </app>
            diversi 
            quia aliqui 
            <app>
              <lem>eorum</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            solum
            <app>
              <lem n="solum"/>
              <rdg wit="#V" type="correction-deletion">
                <del rend="blackedout">posiie</del>
              </rdg>
            </app>
            posuerunt duo praedicamenta, 
            scilicet
            <app>
              <lem>substantia et qualitas</lem>
              <rdg wit="#V">substantiam et qualitatem</rdg>
            </app>,
            et istius opinionis fuit 
            <name ref="#Ockham">Okam</name> 
            quia 
            <name ref="#Ockham">Okam</name> 
            negat omne ens praeter substantiam et qualitatem. 
            Quantum 
            <app>
              <lem>enim</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            est de quantitate non distinguitur a substantia vel qualitate; 
            quantum est de relatione
            non distinguitur ab extremis; 
            quantum est de motu non distinguitur a mobili; et sic de
            aliis. 
            Et sic non
            <app>
              <lem>posuit</lem>
              <rdg wit="#V">ponit</rdg>
            </app>,
            nisi 
            <app>
              <lem>duas</lem>
              <rdg wit="#R">duos</rdg>
            </app>
            <app>
              <lem>ordinationes</lem>
              <rdg wit="#V">coordinationes</rdg>
            </app>
            rerum,
            <app>
              <lem>scilicet</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            substantiam et qualitatem.
          </p>
          <p xml:id="l28-avpqeq">
            <app>
              <lem>
                Alii vero posuerunt tres, 
                scilicet, substantiam et qualitatem et quantitatem.
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeoarchy"/>
            </app>
          </p>
          <p xml:id="l28-avpqqa">
            Alii vero posuerunt quattuor et superaddiderunt relationem et
            actionem et passionem, 
            ita quod relatio distinguitur,
            <app>
              <lem>ab extremis</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#V">quod</rdg>
            </app>
            actio et passio 
            <app>
              <lem>distinguitur</lem>
              <rdg wit="#V">distinguantur</rdg>
            </app>
            a qualitate, 
            quae acquiritur.
          </p>
          <p xml:id="l28-asmasm">
            Alii superaddiderunt motum.
          </p>
          <p xml:id="l28-avpiie"> 
            Alii vero posuerunt decem, 
            sicut 
            <name ref="#Scotus">Scotus</name>, 
            qui 
            <app>
              <lem>posuit</lem>
              <rdg wit="#V">ponit</rdg>
            </app>
            decem ordines rerum. 
            Ideo correspondenter 
            <app>
              <lem>posuit</lem>
              <rdg wit="#V">ponit</rdg>
            </app>
            decem 
            <app>
              <lem>ordines</lem>
              <rdg wit="#V">coordinationes</rdg>
            </app>
            terminorum. 
            Isto enim modo notum est 
            qui vellet tenere opinionem 
            <name ref="#Scotus">Scoti</name> 
            et multorum aliorum 
            quod li 'ens' sit nomen transcendens. 
            Et 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app>
            si omnes termini absoluti 
            <app>
              <lem>reponerentur</lem>
              <rdg wit="#V">reponitur</rdg>
            </app>
            in 
            <app>
              <lem>aliquo</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            praedicamento, 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            non esset revocandum in dubium quin Deus esset in praedicamento. 
            Ita quod, qui vellet
            sic ordinare omnem terminum
            <pb ed="#V" n="59-v"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            absolutum de quo, 
            alius 
            <app>
              <lem>praedicaretur</lem>
              <rdg wit="#V">praedicetur</rdg>
            </app>
             in quid sive quidditative 
            <app>
              <lem>esse</lem>
              <rdg wit="#R">esset</rdg>
            </app>
            repositum in praedicamento, 
            tunc ens esset genus generalissimum. 
            Et 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app>
            <pb ed="#R" n="47-v"/>
            <cb ed="#R" n="a"/>
            Deus reponeretur in genere. 
            Et 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app>
            consequenter, si ens diceretur univoce de accidente et substantia, 
            omnia accidentia
            quae significatur absolute 
            per terminum absolutum reponerentur sub illo primo genere ens. 
            Et forte quod de Deo 
            <app>
              <lem>habuerunt</lem>
              <rdg wit="#V" type="correction-substitution">
                <subst>
                  <del rend="strikethrough">posuerunt</del>
                  <add place="inline">habuerunt</add>
                </subst>
              </rdg>
            </app>
            antiqui ponentes ipsum in praedicamento istum modum considerandi, quia capiebant
            substantiam absolute prout convertitur cum ente, et quia substantiam non 
            <app>
              <lem>connotabat</lem>
              <rdg wit="#V">convocabant</rdg>
            </app>
            illis 
            <app>
              <lem>aliquod</lem>
              <rdg wit="#V">aliquid</rdg>
            </app>
            imperfectum, 
            ideo
            <app>
              <lem n="ideo"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present">
                <add place="inline">non</add>
              </rdg>
            </app>
            reponebant Deum sub illo genere substantia. 
            Et sic, si bene
            <app>
              <lem>resolvantur</lem>
              <rdg wit="#V">resolvatur</rdg>
            </app>,
            erunt concordes 
            quia sine dubio aequivocabant de praedicamento et de generibus
            generalissimis, 
            quia 
            <app>
              <lem>illis</lem>
              <rdg wit="#V">illi</rdg>
            </app>
            <app>
              <lem>qui</lem>
              <rdg wit="#R" type="correction-addition">
                <add place="above-line">qui</add>
              </rdg>
            </app>
            <app>
              <lem>
                non ponebant Deum reponi in praedicamento 
                substantia connotabat eis aliquod imperfectum. 
                Ideo</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            non 
            <app>
              <lem>reponebant</lem>
              <rdg wit="#V">repondebant</rdg>
            </app>
            Deum in praedicamento. 
            Aliis vero li 'substantia'
            <app>
              <lem>nihil imperfectionis eis connotabat</lem>
              <rdg wit="#V">nihil convocabat imperfectionis, ideo etc.</rdg>
            </app>.
          </p>
          <p xml:id="l28-aetaap">
            Advertendum est
            <app>
              <lem>est</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            tamen, 
            redeundo ad primum, 
            quod praedicamenta sunt nunc adinventa causae doctrinae et
            facilitatis doctrinae. 
            Ideo subtilius imaginati sunt
            <app>
              <lem>illi</lem>
              <rdg wit="#V">aliqui</rdg>
            </app>,
            qui non posuerunt Deum in praedicamento quam illi, 
            qui eum 
            <app>
              <lem>reposuerunt</lem>
              <rdg wit="#V">posuerunt</rdg>
            </app>
            in praedicamento 
            quia ex quo praedicamenta sunt adin venta causa doctrine et secundum
            modum loquendi antiquorum traduntur praedicamenta secundum rationes et modos exprimentes
            naturas proprias rerum pro quibus supponunt et ordinem et habitudinem ipsarum, 
            ergo illi qui
            <app>
              <lem n="qui"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present" cause="repetitio">
                posuerunt eum in praedicamento, quia
                ex quo praedicamenta sunt adinventa causa doctrinae et secundum modum loquendi
                antiquorum traduntur praedicamenta secundum rationes et modos exprimentes naturas
                proprias rerum pro quibus supponit et ordinem et habitudinem ipsarum, ergo illi
                qui
              </rdg>
            </app>
            conceperunt 
            <app>
              <lem>Deum</lem>
              <rdg wit="#R">Dei</rdg>
            </app>
            conceptu sibi proprio 
            <app>
              <lem>exprimente</lem>
              <rdg wit="#V">explicite</rdg>
            </app>
            etc., magis attinxerunt finem illum 
            quam per generalem modum concipiendi et cognoscendi ipsum 
            quia non curamus de ordine, nec de cognitione terminorum, 
            nisi in ordine ad illa quae significant
            <cb ed="#V" n="b"/><!--V59vb--> 
            de quibus volumus habere scientiam. 
            Et ideo quia antiqui
            philosophi immediate introducebantur ad conceptus magis altos 
            et magis exprimentes proprias naturas rerum 
            <app>
              <lem>pro quibus supponunt</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>. 
            Ideo forte erant magis apti ad philosophandum.
          </p>
          <p xml:id="l28-pieeas">
            Pro 
            <app>
              <lem>intellectu</lem>
              <rdg wit="#R">intellectum</rdg>
            </app>
             ergo antiquorum, 
             qui videntur 
            <app>
              <lem>multa</lem>
              <rdg wit="#R">multi</rdg>
            </app>
             dicere de 
            <app>
              <lem>comparatione</lem>
              <rdg wit="#V">compositione</rdg>
            </app>
            generis et differentiae 
            quia communiter exponuntur dicta sua de terminis, scilicet,
            quod genus est indifferens ad <unclear>incurandum</unclear> hanc vel hanc speciem,
            sed per aliam et aliam differentiam componitur ex eo alia et alia
            <app>
              <lem>species</lem>
              <rdg wit="#V">substantia</rdg>
            </app>.
          </p>
          <p xml:id="l28-ssddrf">
            Sed sine dubio antiqui philosophi 
            quantum ad hoc referebant se ad res et 
            <app>
              <lem>ad</lem>
              <rdg wit="#R" type="correction-addition">
                <add place="above-line">ad</add>
              </rdg>
            </app>
            habitudines rerum, 
            ita quod vocabant genus non terminum, 
            sed rationem significatam per
            terminum, quae est quaedam 
            <app>
              <lem>quidditas</lem>
              <rdg wit="#V">quidditatis</rdg>
            </app>
            indifferens ad hanc vel hanc speciem. 
            Differentia vero
            <app>
              <lem>vero</lem>
              <rdg wit="#V">veri</rdg>
            </app>
            erit magis determinata, 
            ideo genus magis habebat rationem materiae et differentiam
            rationem formae.
          </p>
          <p xml:id="l28-pcinat">
            Pro cuius
            <app>
              <lem n="cuius"/>
              <rdg wit="#V" type="variation-present" cause="repetitio">
                <add place="inline">cuius</add>
              </rdg>
            </app>
            <app>
              <lem>intellectu</lem>
              <rdg wit="#R">intellectum</rdg>
            </app>
            ponam unum exemplum de anima intellectiva alias positum. 
            Unde anima intellectiva, licet
            sit simplex res et indivisibilis, 
            tamen multas habet operationes et particulares 
            <app>
              <lem>inclinationes</lem>
              <rdg wit="#V">inclinantes</rdg>
            </app>
            sive naturas, 
            <app>
              <lem>ut</lem>
              <rdg wit="#V">et</rdg>
            </app>
            ita 
            <app>
              <lem>loquar</lem>
              <rdg wit="#V">loquor</rdg>
            </app>.
            Primo 
            <app>
              <lem>enim</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            habet infimam, 
            quae est existere, quae est infimus
            <cb ed="#R" n="b"/><!--R47vb-->
            modus perfectionis 
            <app>
              <lem>suae</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            et sua prima operatio est appetere existere. 
            Et ista operatio 
            <app>
              <lem>vel</lem>
              <rdg wit="#V">seu</rdg>
            </app>
            conditio 
            <app>
              <lem>est</lem>
              <rdg wit="#R">
                                <unclear>conditionem</unclear>
                            </rdg>
            </app>
            generalis in omnibus. 
            Deinde ascendendo habet varias operationes habet, 
            enim influere formaliter in corpus quod informat, 
            et 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            generaliter habet quaelibet forma habet. 
            Consequenter 
            <app>
              <lem>ad</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            inclinationem ad hoc, ut sit in loco, 
            id est, quod corpus quod informat 
            <app>
              <lem>et illud generaliter habet quaelibet forma <unclear>habet</unclear>
                            </lem>
              <rdg wit="#R">sit supra terram habet[?]</rdg>
            </app>
            Consequenter quod complexio 
            <app>
              <lem>sua</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            sit reducta ad debitum temperamentum 
            <app>
              <lem>
                et illam complexionem. 
                Consequenter habet reducere ad debitum temperamentum sit
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeoteleuton"/>
            </app>
            sibi in proportionata. 
            Et 
            <app>
              <lem>ita</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app>
            consequenter ascendendo per gradus correspondentes speciebus 
            <app>
              <lem>consequenter</lem>
              <rdg wit="#V">
                                <unclear>essentialiter</unclear>
                            </rdg>
            </app>
            habet anima quod sit sensitiva, 
            et postea quod est intellectiva modo ad propositum
            anima considerata secundum operationem suam infimam ipsam 
            habet obiectaliter rationem generis generalissimi, 
            ita quod
            <app>
              <lem>ipsa</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>,
            ut
            <cb ed="#V" n="60-r"/>
            <cb ed="#V" n="a"/>
            sic considerata, 
            est obiectum 
            <app>
              <lem>generis generalissimi</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>.
            Et ita ascendendo secundum eius operationes perfectiores, 
            <app>
              <lem>sequitur</lem>
              <rdg wit="#V">significatur</rdg>
            </app>
            per terminos minus communes sive specialiores, 
            et est secundum illas operationes, 
            ut sic considerata obiectum 
            <app>
              <lem>illorum</lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent"/>
            </app>
            terminorum minus communium. 
            Et sic tandem veniendo ad suam operationem
            <app>
              <lem>perfectissimam</lem>
              <rdg wit="#V">perfectam</rdg>
            </app>,
            quae est intelligere, 
            significatur per terminum specificum sibi proprium et in istis
            operationibus est ordo talis quod prima est quodammodo potentia ad secundam. 
            Et ideo philosophi istas habitudines considerantes imposuerunt 
            <app>
              <lem>eis</lem>
              <rdg wit="#V">sibi</rdg>
            </app>
            terminos nunc transferendo suum modum 
            loquendi ad rem nunc ad terminos.
          </p>
          <p xml:id="l28-iipfot">
            Item 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            potest reduci ad similitudinem formarum substantialium, 
            ita quod, quid imaginati sunt
            quod secundum modum essendi, sit ordo formarum substantalium ut per aliquam formam res
            primo constituitur 
            <app>
              <lem>
                in esse et ista forma est imperfectiva et est im potentia ad
                recipiendum aliam. 
                Et sic consequenter usque quod aliquod secundam formam propriam per
                quam constituitur
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeotelueton"/>
            </app>
            sub certa specie, 
            et secundum istum ordinem potest imaginari ordo terminorum; 
            unde per primam differentiam genus contrahitur ad 
            <app>
              <lem>istud</lem>
              <rdg wit="#V">illud</rdg>
            </app>
            genus substantia per secundam differentiam ad genus specialius sive ad speciem
            specialiorem. 
            Et sic consequenter usque ad propriam speciem; 
            et sic
            <app>
              <lem>sic</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            secundum istos duos modos potest salvari modus loquendi antiquorum 
            <app>
              <lem>
                qui suppositio quod
                ita non, tamen ita potest imaginari modus loquendi antiquorum
              </lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent" cause="homeoteleuton"/>
            </app>
            vel secundum modum loquendi 
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e2694">
                                <name ref="#WilliamOfParis">Guillelmi Parisiensis</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit>,
            scilicet 
            quod creatura sit essentia sua, non tamen proprie suum esse. 
            Sed Deus est suum 
            <app>
              <lem>esse</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>.
            Et 
            <app>
              <lem>tunc</lem>
              <rdg wit="#V">sic</rdg>
            </app>
            secundum quod essentia rei actualiter variis specibus actuationis secundum hoc
            reponitur in diversis speciebus sive generibus, quia primo est in 'esse', secundo in
            'vivere', tertio in 'intelligere', etc. Et secundum hoc, ut tetigi,
            <pb ed="#R" n="48-r"/>
            <cb ed="#R" n="a"/>
            potest fingi ordo terminorum.
          </p>
          <p xml:id="l28-aevmpf">
            Alia est via ponendo distinctionem formalem a parte rei, 
            licet 
            <app>
              <lem>concurrent</lem>
              <rdg wit="#V">concurrant</rdg>
            </app>
            identitate, 
            sicut est de modo ponendi formalitates.
          </p>
          <p xml:id="l28-aeocti">
            Alia est opinio
            <cit>
              <ref xml:id="l28-Rd1e2740">
                                <name ref="#Ripa">de Ripa</name>
                            </ref>
              <bibl>XXX</bibl>
            </cit>
            quod in variis operationibus in qualibet reperitur
            <app>
              <lem>instrumentum</lem>
              <rdg wit="#V">instantia</rdg>
            </app>. 
            Unde imaginatur quod ratio formalis essendi est illa a qua sumitur primum praedicatum
            generalem. 
            Deinde ideo vivendi 
            <app>
              <lem>esset</lem>
              <rdg wit="#V">est</rdg>
            </app>
            <app>
              <lem>secunda</lem>
              <rdg wit="#V">illa</rdg>
            </app>
            a qua 
            <app>
              <lem>sumeretur</lem>
              <rdg wit="#V">sumitur</rdg>
            </app>
            secundum praedicatum minus generale quam primum. 
            Et in eis esset aliqualis distinctio
            concurrerent, tamen identitate.
          </p>
          <p xml:id="l28-aevrip">
            Alia est via antiquorum, 
            qui posuerunt universalia a parte rei sibi
            correspondentia, 
            <app>
              <lem>
                ita quod, 
                secundum praedicamenta universalia erant universalia a parte
                rei sibi correspondentia
              </lem>
              <rdg wit="#R" type="variation-absent" cause="homeoarchy"/>
            </app>
            ita quod idem erat 'esse' in omnibus, et idem erat 'vivere' in omnibus viventibus, 
            et
            <app>
              <lem>ita in</lem>
              <rdg wit="#V">sic de</rdg>
            </app>
            aliis. Et secundum 
            <app>
              <lem>illum</lem>
              <rdg wit="#V">istum</rdg>
            </app>
            ordinem erat ordo terminorum, 
            et inter omnes istos modos, 
            reputo primum magis
            verisimilem 
            <app>
              <lem>et magis probabilem</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>.
            Ideo eligatis quemcumque modum vos volueritis. 
            Finaliter tamen magis consonando ad
            doctores antiquos tenendum est 
            quod Deus non reponatur in praedicamento.
          </p>
          <p xml:id="l28-etaiae">
            Et tunc ad rationes in contrarium, 
            quod Deus est in praedicamento
            relationis, quia relative dicitur, etc. 
            Respondendum est quod non, quia relatio
            <app>
              <lem>ut</lem>
              <rdg wit="#V">prout</rdg>
            </app>
            dicitur de creaturis dicit 
            quamdam perfectionis limitationem sive imperfectionem
            repugnantem Deo, ideo etc. 
            <app>
              <lem>Ita</lem>
              <rdg wit="#V">et ita</rdg>
            </app>
            respondetur ad alias rationes, 
            ita quod finaliter, 
            si 
            <app>
              <lem>praedicata</lem>
              <rdg wit="#R">praedicamenta</rdg>
            </app>
            concedantur de Deo et creaturis, hoc non est univoce, sed analogice,
            <app>
              <lem>et</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>
            per quamdam transumptionem, etc. 
            <app>
              <lem>Et sic patet quid sic dicendum ad illum articulum, etc.</lem>
              <rdg wit="#V" type="variation-absent"/>
            </app>.
          </p>
        </div>
      </div>
        </body>
    </text>
</TEI>