http://scta.info/resoure/lectio18/critical/transcription

Lectio 18, De fide
Recapitulatio et intentio pro hoc lectione

Sciendum est quod in praecedentibus tactum est quod ipsa fides iuvat lumen naturale ut attingere possit posset veritates theologicas quia sine fide lumen naturale non sufficit ut pertingere possit posset ad huiusmodi veritates theologicas, iuvamine tamen fidei potest.

Restat igitur pro nunc consequenter inquirere querere modum per quem fides confert ad theologicas veritates theologicam veritatem inquirendum inquirendas , et in ista lectione faciam finem de materia fidei et processus theologici in lumine naturali et veniam ad materiam materias distinctionum.

Prima conclusio Fides non est pars antecedentis in processu theologico, tamen requiritur ad scientifice assentiendum

Pro cuius tamen materiae declaratione determinationem ponam istam conclusionem, quamvis fides non intret tamquam processum theologicum tamquam pars antecedentis theologicam conclusionem probantis, ipsam tamen requiritur ad sic scientifice assentiendum.

Prima pars huius conclusionis probatur quia antecedens creditum vel dubium numquam probative infert conclusionem scitam. Nam ex credito vel dubio vel credito pure l dubio vel pure credito non sequitur probative saltem conclusio scita, licet bene illative, quia ex falso vel ex Another example of choosing the more explicit reading impossibili sequitur bene scitum non tamen probative. Modo sic est quod ea quae subsunt fidei non sunt scita , sed solum credita saltem per fidem. Igitur illa pars vera, et hoc est quod communiter solet dici quod conclusio, semper sequitur debiliorem partem antecedentis, scilicet quo ad scientiam et in processu demonstrativo. Nam si assumatur aliqua una copulativa cuius una pars sit scita et alia credita vel dubia illa copulativa erit dubia. Et sic Secunda conclusio quae sequitur sequetur ex illa copulativa erit solum credita vel dubia et non scita.

Secunda pars conclusionis satis radicata fuit in praecedentibus, nam lumen naturale sibi derelictum non posset attingere pertingere ad speciales articulos fidei dei nec ad veritates theologiae theologicas speciales, ergo etc.

Qualiter fides conferat ad lumen naturale

Unde sicut prius tangebatur ita , et nunc debet ad propositum applicari qualiter qualiter , scilicet fides conferat ad hoc quod lumen naturale sine suo processu possit devenire ad notitiam articulorum fidei. Primo enim, ut tactum est, fides fortificat intellectum. Secundo illuminat intellectum. Et tertio liberat ipsum ab assensu errorum et apparentiarum erroris et apparentiae sophisticarum contra veritates theologicas veritatem theologicam .

De tertia via: Utrum intellectus assentiat immediate sine apparentiis opponentis

Et ista pars adiutorii quam fides confert lumini naturali naturale "Naturali" seems the best reading as it the dative form of the adjective, and here "lumini" is the dative noun it modifies. est multum notanda, scilicet quod fides tollit et liberat intellectum ab erroribus et apparentiis sophisticis contra veritates theologicas, nam secundum quod dicit Climeton in prima parte Summae suae Richardus Kilvington, ?? , ubi tractat de primis principiis et de eorum habitudine ad intellectum nostrum, ubi dicit quod, data aliqua conclusione quaestione quae habeat aliquam apparentiam ad unam partem, si nullam apparentiam habeat ad contrarium, intellectus ei immediate assentit. Et ad hoc reducit notitiam primorum principiorum, quia dicit ipse prima principia proponuntur propositionum per modum apparentis apparentem et non est experientia ad oppositum apparentia. Ideo intellectus immediate eis assentit, ita quod imaginandum est quod si aliqua propositio proponatur intellectui alicui sub quantocumque gradu remissae remisso apparentiae, si tollantur omnes apparentiae ad oppositum, intellectus naturaliter ei assentit, ita quod totum reducitur reducit ad non apparentiam contrariorum. Et cum hoc ipse plus dicit, videlicet, quod in intellectu componente respectu cuiuscumque enuntiabilis, et non appareat de contrario, statim ipse assentit assentiet ipsi enuntiabili.

Sed mihi videtur quod in hoc minus bene dicit dixit dicat , nec in hoc teneo ipsum quia istud instantiam habet in propositione dubia, verbi gratia, si intellectus componat istam propositionem astra sunt paria, quae est sibi sibia sibi dubia, non statim assentiet sibi, et tamen non habet apparentiam de opposito, nec ei dissentiet quia etiam non habet apparentiam aliquam quod astra sint imparia paria This is a clear mistake by V since Plaoul is discussing opposite proposition to the earlier proposal, i.e. "astra sunt paria" . Ideo debet addi quod sit fuit aliqua apparentia et quod non sit motivum sine apparentia ad oppositum bonum .

De tertia via: quomodo fides tollit apparentia falsa

Nunc autem ad propositum veniendo, fides in intellectu existens tollit assensum et apparentiam errorum et apparentiam apparentiarum sophisticarum ad contrarietates commentarum veritatum theologicarum. Et quia duo assensus contrarii de eodem articulo non possunt simul esse in eodem intellectu, et quia fides, licet causet assensum aenigmaticum, tamen assensus oppositi non potest possunt simul An example of choosing the more explicit reading stare cum illo assensu. Ideo per fidem sive assensum fidei, intellectus ei assentit sine formidine. Ideo secundum illam viam lumen naturale intellectus in lumine naturali cum modica apparentia sufficit ad veritates theologicas credendum credendas The S reading may be more grammatically correct but the "ad" + accusative singular construction is so common it seems best to continue this trend. . Et iste iste est unus modorum secundum quem fides iuvat intellectum ad assentiendum in lumine naturali veritatibus theologicis.

Pro quo est notandum quod assensus extrinsecus variat efficaciam processus probabilis sive demonstrabilis. Nam non sit ita quod Sortes habeat firmum assensum quod Plato est falsigraphus in geometria sive in naturali philosophia, in hoc quod credit ipsum habere artem insolubilem faciendi syllogismos sophisticos. Tunc etc et ponatur ponamus quod Plato faciat Sorti demonstrationem quam processum demonstrativum quem concedat Sortes. Et concedendo concedat etiam maiorem et minorem et tamen negabit conclusionem ita quod bene stat quod Sortes credat in illo casu se decipi, et tamen per nullam propositionem determinate credit se decipi. Ita quod bene stat quod assentiat maiori et minori et consequentiae conclusionem consequentiae conclusionem esse bonae et tamen negabit conclusionem quia credet credit se decipi in illo processu propter firmum assensum de deceptione huiusmodi huius conclusionis quem quam I see the antecedent here as "assensum" therefore the reading from S and V is chosen habet.

Et si dicatur quod hoc esset est contra Philosophum in Posteriorum , ubi dicit quod cognita maiore et minore et scita scito quod consequentia est bona, statim scitur conclusio Aristotle, Posterior Analytics, ?? . Respondetur quod illud intelligitur ubi non esset aliquis actus generalis generaliter assentivus quod in aliquo esset huiusmodi ars sophisticandi. Et istud idem apparet in alio exemplo, nam staret quod Sortes esset pluries expertus se credidisse scire a, b, c conclusiones et quod postea reppererit reppererat Not all witnesses include write this word with a single "p" followed by an "i", like so, "reperierit" (or in the case of S "reperierat") It seems best to normalize this to reppererit. se fuisse esse deceptum in sic credendo.

Et ex isto sequitur quod posset in ipso generari habitus suspensivus conclusionis apparentis apparenter demonstrativae, et in tanto gradu sicut est apparentia demonstrativa quo dato concederet maiorem et minorem et conclusionem It actually seems a bit clear to exclude the "et conclusionem" since this cannot really mean anything other than to affirm the consequence. Nor should it be taken to mean the affirmation of the consequent, since this is precisely what is going to be denied. While leaving it out it here is not exactly the more verbose reading, it is the clearer reading and therefore, I think, the more explicit reading. et consequentiam, et tamen negaret consequens et non concederet consequens immo negaret, , vel aliter dicitur quod non sufficit habere assensum notitiam maioris et minoris et bonitatis consequentiae conclusionem ad hoc, quod assentiatur conclusioni, sed cum hoc oportet habere firmum assensum quod totus processus est verus sine deceptione latente vel apparente.

Corollaria

Ex quo, per modum corollarii, potest inferri quod circumstantia personae scilicet loquentis immutat per se loqueretur de evidentia de evidentia obedia evidentia sive de probatione assentiendi conclusioni propositae. Et hoc tangit Aristoteles I Rhetoricae XXX dicens quod sola auctoritas dicentis, absque hoc quod assumatur per modum antecedentis iuvat intellectum ad assentiendum conclusioni.

Advertendum ulterius quod fides proprie proprie est respectu illorum quae concernunt divinam qr essentiam et illorum quae sunt necessaria ad salutem et hoc sub ratione timentis[?] Deum et diligentis quia in quolibet articulo, si bene l resolvatur, includitur Deus, ita quod in quolibet articulo Deus debet esse pars obiecti amantis, scilicet, propter bonitatem et timentis propter notitiam. Et ex consequenti fides nedum habet verum pro obiecto, sed etiam bonum.

Et ideo fides est quidam amor, et ex consequenti incitat et movet animam ad inquirendum veritates theologicas, et ratione huiusmodi inquisitionis animae iuvat fides animam nedum ad veritates theologicas veritatem theologicam sed etiam ad omnes alias veritates inquirendas ex quadam affectione et amore. Facillime enim Facillimum enim est et cum cum minimo motivo assentimus assentiamus quibus afficimur, et per oppositum dissentimus quibus non afficiuntur. Et iste est quartus secundus modus secundum quem fides iuvat intellectum ad assentiendum veritatibus theologicis quia ratione amoris causati creati cauti causati in intellectu per fidem facilior est assensus. Ideo ratione huiusmodi amoris lumen naturale facilitatur in assensum veritatum theologicarum et etiam aliarum apparentiarum quarumcumque.

Et quia, sicut alias dicebatur, omnes mundi veritates possunt considerari ut sunt quaedam exemplata a divino exemplari et directa distincta in suum finem, ideo secundum istam rationem omnis veritas est omnes veritates sunt theologicae considerationis, et secundum hoc infertur quod in mathematicis est principium atque et finis.

Et si dicatur quod Philosophus dicit expresse oppositum, scilicet quod in mathematicis non est principium nec atque nec neque finis Aristotle, ?? , hoc est dicere dictum quod mathematicus non considerat res sub ratione boni sive sub ratione finis. Istud est verum de mathematica de consideratione secundum communem modum considerandi, et non secundum modum considerandi theologicum. Nam sicut secundum quod dicit Beatus Augustinus et hoc etiam deducit Bacon Roger Bacon, ?? , scientiae mathematicae et omnes aliae scientiae sunt theologicae, immo necessariae theologicae sunt necessariae ad theologiam Augustinus, ?? . Nam Rabi Moyses in illo quod ponit de rota infra infimam rotam , describit et tradidit tradit de rota infimam rotam geometriam et philosophiam de motibus corporum caelestium et de intelligentiis eorumdem eorum et generaliter omnes scientiae sunt reperibiles in Sacra Scriptura, licet non appareant expresse.

Et ex consequenti sequitur quod omnes veritates omnis veritas perfectiori modo et nobiliori cognoscuntur cognoscitur per theologiam quam per quamcumque aliam scientiam quia per theologiam cognoscuntur veritates et quantum ad per sua principia effectiva et exemplativa quia in Deo relucent et quantum etiam ad finem, et consequenter etiam infert Bacon Chaton Bacon, ?? quod philosophi non habuerunt plenam notitiam sive et perfectam de iride quia ignoraverunt eius causam finalem. Sed de isto videbitur alias [Cross reference] .

Principia theologiae
Primum principium theologiae et secunda conclusio lectionis: Quamvis Deum esse est primum principium theologia, tamen simul conclusio theologiae

Veniendo iterum ergo ad propositum, pono istam conclusionem secundam: quamvis Deum esse sit simpliciter et absolute primum principium, complexum incomplexum est tamen simul conclusio theologica.

Ubi advertendum notandum est quod varii possunt esse processus in theologia et quod quando quia eadem veritas aliquando accipitur ut antecedens, aliquando videtur ut consequens, nam per Sacram Scripturam deducitur quod Deus est et iterum per hoc quod Deus est deducitur per Sacram Scripturam esse et quaedam alia cum alicuius aliis unde Deuteronomii VI V habetur audi dominum Deum tuum Israel, quia unus est Deuteronomi 6:4 et in symbolis The Apostles Creed, XXX etiam reperitur Deum esse et deducitur ex Sacra Scriptura Deum esse , et tamen, ut dictum est, Sacra Scriptura satis deducitur ut de ex eo quod Deus est quia eo ipso quod Deus est, docet hominem et sibi docet et et instruit scientiam mentalem, et consequenter scriptam et vocalem vitalem requisitam pro salute generis humani.

Secundum principium theologiae, Deus est omnipotens et liber, concluditur ex primo principio

Secundum principium potest poni libera Dei omnipotentia, ita quod in in processu theologico Deum esse est simpliciter primum principium et secundum est quod Deus est omnipotens et liber et istud secundum principium concluditur ex includitur in primo quia primum, scilicet Deum esse includit quod Deus sit res aliqua universaliter perfecta et per consequens includit omnipotentiam et libertatem, ita quod illud secundum principium est conclusio immediate sequens ex illo principio primo Deum esse. Vocatur tamen primum principium quia est plurimum conclusionum theologicorum theologicum illativum, ita quod idem respectu aliquorum bene est principium et respectu aliorum est conclusio. Et breviter illud principium est omnino divinae theologiae necessarium, per cuius ignorantiam habuerunt ortum quasi omnes errores in philosophia.

Obiectio philosophorum contra liberam Dei omnipotentiam

Ubi est notandum quod philosophi habuerunt habent unum principium quasi omnino isti principio contrarium, scilicet quod idem inquantum idem non numquam producit nisi idem. Et illud est magnae apparentiae in lumine naturali quod idem inquantum idem non producit nisi idem etc. , ita quod illud idem omnino eodem modo se habens non potest producere immediate diversos effectus quia si eodem modo agens se habeat ad effectum, non videtur quomodo posset non producere ipsum effectum vel eius oppositum, ita quod, si Deus producat Sortem, non videtur quomodo sit possibile quod ipse, omnino eodem modo se habens, possit non producere Sortem vel Platonem quia eo ipso ut videtur quod producit Platonem vel non producit Sortem iam mutatus est et non tamen eodem modo se habet ad Sortem sicut prius.

Et isto modo imaginati sunt philosophi ex ista radice quod Deus eodem modo se habens non posset uno tempore agere et alio tempore non agere immediate et quod mundus non potuit incipere esse quia si sic sit Sense demands "si" here Deus ante mundi creationem nihil creasset, et tunc tamen si semper eodem modo se haberet, tunc etiam semper nihil creasset crearet . Et propter istam causam posuit ponit Avicenna exponendo Aristotelem in Metaphysica sua quia dicitur quod ipse fuit expositor Aristotelis et quasi revelator in speciali opinionum Aristotelis, imaginatur enim quod omnes creaturae, quae sunt et quae quae fuerunt, habuerunt esse post non esse per productionem loquendo de individuis, tamen ab aeterno similia in specie fuerunt et istud allegatur ab Aristotele I Caeli dicente datum et nobis est omnibus esse et vivere Aristoteles, De Caelo, I, ?? etc. et ab eodem in XII Metaphysicae ab ipso primo ente dependet deptum dependet dependente caelum et tota natura Aristoteles, Metaphysica, XII, ?? .

Unde imaginatio Avicennae fuit est quod Deus, quia est est omnino simplex, non potest producere nisi unam intelligentiam, scilicet intelligendo se producit primam intelligentiam non nam ab aeterno, sed temporaliter. Ab aeterno tamen secundum modum investigandi theologicum, utrum Deus ab aeterno potuerit potuit producere supremam intelligentiam etc. Concedunt theologi quod sic imaginatur ultra ulterius quod in specie intelligentiarum non est, nisi una intelligentia in una specie quia non posset potest dari ratio quomodo Deus, qui est omnino simplex, posset plures intelligentias intelligentiam in eadem specie producere, quia, si posset plures in eadem specie producere quia , posset etiam infinitas. Et sic vel nullam producet produceret vel infinitas produceret .

Imaginatur ultra ulterius quod prima intelligentia, intelligendo Deum, producit secundam tertiam intelligentiam, et intelligendo eius potentiam, producit orbem. Et sic consequenter usque ad infimam intelligentiam quae infima intelligentia vocatur dator formarum, quia sua potentia producit formas materiales istorum inferiorum, ita quod non est imaginatus imaginandum quod sit Deus dator formarum, sed illa infima intelligentia quae producit formas in istis inferioribus. Et iste error provenit ex opposito huius istius huiusmodi principii quod Deus est liber et omnipotens, unde Deus eodem modo se habens potest agere et non agere, et hoc ratione suae immensitatis et libertatis. Et ideo dato illo principio omnes huiusmodi errores evitantur. Data etiam omnipotentia Dei cum sua su libertate de , faciliter deducuntur omnia miracula mirabilia quae sunt circa fidem nostram. Et ideo in istis mirabilibus tota difficultas effecti effectus reducitur in potentiam efficientis.

Opinio aliquorum theologorum de libera Dei omnipotentia

Circa quod advertendum est quod etiam aliqui theologi secuti sunt istam positionem opinionem in aliquibus et in aliquibus positionem fidei, unde dixerunt quod Deus non agit volendo ad extra; et eorum radix principalis est, quia si ageret volendo ad extra, oporteret quod esset determinatus per aliquam volitionem.

Et ultra arguitur sic arguunt sic, , per volitionem determinatur, ergo necessario determinatur, quia alias esset mutabilis, et ultra ergo necessario talis effectus evenit, et consequenter inferunt quod omnia de necessitate evenirent eveniunt . Verbi gratia ergo Deus potest producere Anti-Christum, si agat ipsum Anti-Christum ad extra, oportet quod determinetur per volitionem, et ultra et ultra determinatur per volitionem ad producendum Anti-Christum, ergo necesse est quod ita sit determinatus quia alias esset mutabilis et ultra necesse est ipsum sic determinari, ergo Anti-Christus necessario eveniet.

Et sic per consequens omnia etiam omnia alia de necessitate evenirent eveniunt , ideo non agit sic libere ad extra volendo, sed agit per alium modum, scilicet per immediatam immensitatem libertatis applicationem libertatem applicatione ad effectum. Verbi gratia, sicut sic voluntas creata se habet respectu sui primi actus quem producit libere ita voluntas inter aliqua increata se habet respectu effectus quem producit ad extra. Unde quando voluntas creata producit suum primum actum quem libere producit. Certum est quod illum non producit determinata determinate per aliam volitionem quia etiam tunc oporteret oportet quod illam illa volitionem produceret determinata per aliam volitionem, et sic esset processus in infinitum. Producit igitur voluntas creata suum primum actum liberum ex applicatione suae libertatis ad illum actum absque hoc quod sit determinata per aliam volitionem. Ita voluntas increata potest producere effectum ad extra per applicationem suae libertatis sine hoc quod determinetur per volitionem. Et per hoc salvant salvat mundum incepisse et huiusmodi sine mutatione Dei .

Opinio de Plaoul contra philosophos et theologos

Sed iudicio meo, ista positio non est multum solida, immo coincidit cum erroribus philosophorum. Ideo volo aliqualiter arguere contra ipsam.

Primum argumentum de Plaoul

Et primo, aliquis posset intelligere quod Deus non agit ad extra volendo, determinatus per volitionem quasi distinctam ab ipso. Et istud non haberet apparentiam, sed debet intelligi de determinata volitione quae est ipsemet quia omnes et philosophi et theologi posuerunt Deum esse suam cognitionem et volitionem.

Est enim ergo advertendum quod quem quod error in praedictis consurgit ex indebito modo inquirendi veritatem. Semper enim materia et veritas debent inquiri secundum suam exigentiam, ita quod dicit Boethius in Io De Trinitate Boethius, De Trinitate, I, ?? quod error Arrii distinctionem realem ponentis et essentialem inter personas divinas in personis divinis consurgit ex eo quia nescivit tenere modum inquirendi veritatem in materia Trinitatis. Unde considerando proprietates creaturarum aristotelis , bene arguitur arguit sic Sortes est homo , Plato est homo, Cicero Sortes est homo, ergo sunt tres homines distincti. In materia vero Trinitatis debet sic argui Deus est Pater, Deus est filius, Deus est Spiritus Sanctus, ergo sunt unus Deus, et causa est quia diversae res diversas habent proprietates, unde res mensa et res immensa diversas habent proprietates. Ideo non debent debet teneri processus in investigatione investigando veritates ipsius Dei secundum proprietates creaturarum, quia licet aliquae proprietates competant Deo et creaturis aequivoce, tamen cum hoc etiam diversae proprietates competunt Deo quae non competunt creaturis.

Unde ista consequentia esset est optima in creaturis Sortes scit Anti-Christum fore et Anti-Christus potest non esse fore ergo potest frustrari sua scientiam. Sed de Deo secus esset quia non sequitur Deus scivit voluit Despite the fact that "voluit" is supported by three manuscripts, the sense seems more in line with the use of "scivit", since the primary discussion is about how divine knowledge and foreknowledge effects the future. This is also supported the re-use of this proposition below ab aeterno Anti-Christum fore et Anti-Christus potest non esse fore ergo sua scientia est frustrabilis. Immo sequitur quod est fallibilis, ita quod ista copulativa, Deus scivit ab aeterno Anti-Christum fore et Anti-Christus potest non esse , et Deus est immutabilis explicat immensitatem divinae potentiae. Et hoc potest quilibet in se advertere quia secundum diversas proprietates rerum sunt diversi processus investigandi veritatem veritates ipsarum: immo hoc habent tenentes fidem consequenter dicere. Ideo, quantum ad istam radicem, praedicti theologi innituntur isti isto fundamento et quod innituntur in ista ratione, Deus voluit ab aeterno Anti-Christum fore et Anti-Christus potest non esse, ergo Deus potest frustrari in sua scientia quia ista ita reperitur in creaturis. Ideo neganda est semper consequentia.

Et si petatur quomodo stat quod Deus scivit ab aeterno Anti-Christum fore, et Often omissions and additions of "et" are ignored but here, I think, it helps the reading and is significant (in a minor) way to the sense. tamen Anti-Christus potest non esse, hoc est petere quomodo Deus est immensus. Ideo in talibus recurrendum est ad hoc quod talia pertinent ad eius immensitatem et perfectionem, et ideo praedicti philosophi in processu inquirendi veritatem ipsius Dei peccant, quia secundum quod dicit Aristoteles et allegatum est prius Aristoteles, ?? (vide supra ??) quod semper procedendum est est secundum materiam subiectam. Ideo negatur eis consequentia quando arguunt Deus voluit Anti-Christum fore, ergo necessario voluit. Similiter enim argueretur de scientia ipsius Dei, ideo Apostolus considerans considerat immensitatem et perfectionem ipsius Dei exclamat exlamavit se dicens O altitudo divitiarum scientiae et sapientiae Dei. Quam incomprehensibilia sunt iudicia eius et investigabiles viae eius Ad Romanos XI, 33 et tamen consequentia ista est satis captibilis a nobis Deus est immensus, ergo Deus habet proprietates a nobis incaptibiles a nobis , et hoc debet nobis sufficere pro quietatione intellectus nostri hic in via.

Ideo hic deficiunt praedicti theologi arguentes per similitudinem voluntatis creatae creaturae ad voluntatem increatam, ubi advertendum quod anima nostra, ratione suae imperfectionis, elicit velle ad operandum ad extra. Ideo, si ipsa esset sufficienter perfecta , non indigeret volitione distincta ad agendum ad extra, immo esset sua volitio. Ideo cum ipse Deus sit perfectissimus et immensus, ipse est sua volitio sua cognitio.

Secundum argumentum

Secunda ratio secundo ista est contra eos, quia voluntas indiget velle ad operandum, ita quod operatio nobilis ipsius animae voluntatis non potest produci sine velle distincto. Cum autem Deus sit supremus sufficientissimus et perfectissimus est suum velle et suum intelligere.

Item voluntas quando exit in actum, exit tamquam imperfecta, quia non cognovit cognoscit suum actum, quia non repraesentat reputat suum iudicium secundum obiectum et non iudicum illud in particulari, et ista imperfectio non reperitur in Deo.

Item voluntas quantum est de se non est sufficiens ad producendum unum individuum eiusdem speciei, quia non habet cognitionem illorum individuorum, ideo causa prima ipsam determinat ad hoc ut producat istum actum sic quod non alium eiusdem speciei et esset differentia in hoc, quia potentia nobilissima numquam exit in actum, nisi volendo, quia actus exterior semper est propter actum interiorem. Ideo impossibile est quod Deus exeat in actum nisi velit illum, nam quaeritur quid determinat Deum ad producendum unum individuum unius speciei sic quod non alium non complacentia determinaret quia ita complacet in uno sicut in reliquo. Item si complacentia determinaret ipsum, eadem esset difficultas de secunda illa complacentia per quid determinaretur ad complacendum in unum sic quod non in aliud. Item de intellectu eodem modo argueretur.

Item, si ponant complacentia ad unam partem et non ponant individuum in particulari, videtur quod agat a casu, et sic non posset salvari quare plus produceretur unum quam aliud. Et ista fuit radix philosophorum ponentium quod non possunt esse plures intelligentiae in eadem via specie, quia, sicut tactum est, si Deus posset producere plures intelligentias in eadem specie eadem ratione infinitis infinitae infinitas , et sic etc tunc vel infinitas produceret vel nullam, quia non est maior ratio quare plus produceret unam quam aliam reliquam .

Item doctores et Scriptura Sacra concedunt in ecclesia concedunt This is a slightly difficult reading to encode. R actually includes "concedunt" here and not above. SV includes it above in concord with S and V, but then repeats here in concord with R. quod Deus agit ad extra volendo: Deus enim omnia quaecumque voluit fecit Psalmus 113:11 , scribitur in Psalmo . Et per consequens, non debemus negare Deum agere ad extra non volendo, cum non habemus motivum ad oppositum, nisi sophisticum. Sequitur ergo periculum esse negare libertatem libertas in Deo etiam volendo quia concedendo concedo contrarium, esset cum sit contra Scriptura Sacra simpliciter.

Conclusio de primo duo principiis

Ex istis enim duobus principiis, tamquam intrinsecis, sequuntur quasi omnes conclusiones necessariae ad credendum et etiam omnes aliae, etiam cum aliquibus aliis contingentibus.

Tertium principium theologiae: Deus providet sufficienter ad salutem

Tertium principium posset poni quod Deus providit providet sufficienter lege et doctrina supernaturalibus dirigentibus diligentibus se ad salutem. Ex quo enim fuit et est immensae bonitatis ex primo principio et creavit hominem, immo concedendum est quod ordinavit et docuit ipsum in necessariis ad salutem suam consequendum, ex quo patet duo. Primum est quod sufficienter docuit genus humanum de salute sua mentaliter, consequenter vocaliter, et consequenter in Scriptura. Ex quo sequitur, secundo duo , quod Biblia et omnia in Scriptura Sacra contenta sunt assentienda tamquam approbata a Spiritu Sancto et a Deo dirigendo et docendo hominem in necessariis requisitis ad suum finem consequendum et salutem suam

Ex praedictis patet quod in Scriptura Sacra est vera una circulatio, et hoc patet per illud hoc quod dicit Moyses de rota infra rotam quia non solum illud debet exponi secundum prius dicta, immo etiam de circulatione contentorum in Scriptura Sacra, et ideo theologia habet infinitos sensus. Unde totum Novum Testamentum continetur in Veteri, licet non apparenter. Unde in Veteri Testamento habetur de ipso Deo de eo, scripsit , Moyses scripsit de me me aristoteles meis Ioannes 5:46 . Articuli etiam continent se mutuo et ista est proprietas Sacrae Scripturae.

Verum tamen pro nunc sciendum est quod hic posset multa dici de comparatione Sacrae Scripturae ad Ecclesiam , tamen pro nunc sciendum est quod Ecclesia potest capi multis modis. Uno modo pro aggregatione congregatione omnium prophetiarum, apostolorum, etc., et isto modo auctoritas Sacrae Ecclesiae est immensa, quia realiter Christus fuit unus apostolorum qui fuit auctoritatis immensae et isto modo Ecclesia Scriptura esset maioris auctoritatis quam Sacra Scriptura. Item capiendo Ecclesiam pro aggregatione congregatione ominum praedictorum secluso capite quantum ad auctoritatem infallibilem sunt similes quia habuerunt multes mentales notitias nobiliores quoad ipsos quam sit Sacra Scriptura, tamen Scriptura Sacra est utilior quia manet nobis et de hoc videbitur videbitur specialius d in materia de processione Spiritus Sancti.