Quod a parte rei eadem est potentia adaequate quae est consiliativa discursiva et electiva

rroom left for three line drop cap Estat aliquid dicendum de libero ar bitrio considerato in se. ubi est adver tendum quod a parte rei eadem est potentia adaequate quae est consiliativa discursiva et electiva. Ita quod potentia volitiva et intellectiva sunt idem adaequate, quod probatur quia frustra multipliciter entia ubi per unicam rem finitatem omnia possunt salvari.

2o secundo si essent potentiae distinctae inter se ita distinguitur ab anima et tunc ponitur quod separentur inter se et ab anima quo dato anima non erit rationabilis quia non habebit potentiam rationabilem, nec intelligibilis, quia non habebit potentiam intellectivam et sic de aliis potentiis diceretur.

3o tertio illae potentiae separatae sic se haberent quod una esset rationalis aia electiva, igitur illae essent substantiae nobiles, et sic beatibiles[?] et dampnabiles cop??ne[?] et intellectivae, ymo immo essent nobiliores substantiae quam ipsa anima, quia omne volitivum est nobilius, et etiam omne rationabile est nobilius non rationali modo non est rationabilis nec volitiva.

4o quarto huiusmodi potentiae distinctae ponerentur apud taliter oppinantes opinantes accidentia, modo quod accidens sit rationale vel volitivum est inconveniens quia omne esse volitivum esse rationale sunt denominationes perfectionis simpliciter igitur non possunt convenire accidentibus quoniam accidentia essent inferiorum speciei quam materia prima, sed quaecumque denominatio perfectionis simpliciter conveni ens speciei inferiori convenit et superiori et cum materia prima sit species superior accidentibus videtur quod ipsa esset rationalis volitiva quod est falsum.

Corollaria

Sequitur vani tas fingentium liberum arbitrium esse compositum ex intellectu voluntate. Unde ymaginatur imaginatur a[?] sic quod liberum arbitrium exprimitur per duo vocabula ideo debet dici arbitrium liberum ut sit potentia composita vel resultans ex ratione et volitiva, sed ista positio est vana quia praesupponit a parte rei esse potentiarum distinctionem quadam non est verum.

2o secundo qua ratione ex intellectu et voluntate componeretur 3a tertia potentia, ex eadem ratione ex illa 3a tertia est una alia componere 4a quarta et sic in infinitum procederetur et ita arguit altissiodorensis.

Ex quo sequitur quod proprie loquendo quod nihil est quaerere utrum intellectus sit liber vel voluntas, et hoc a parte potentiarum, et quaerere etiam in quo consiscat consitat libertat quia adqequate eadem est potentia intellectus et voluntas, debet ergo difficultas resolvi ad actus animae quiquid actus producitur libere vel per modum naturae et neccessario necessario , nam non est alia quaestio quia intellectus et voluntas sunt eadem anima quae est diversarum actuum productiva, et sic debet quaeri qui sunt actus liberi et qui sunt naturaliter producti. Et circa hoc primo est oppinio opinio ass altissiodorensis qui tenet quod actus electivus vel electio est iudicium diffi??vum[?] ultimatum et ex consequenti ponit libertatem esse in intellectu vel ratione, unde ipse ymaginatur imaginatur quod in operationibus moralibus et meritoriis concurrit duplex iudicium.

Unum est deliberationum consiliationum[?] quo intellectus iudicat quod hoc est faciendum vel quod hoc non est faciendum, et haec dicit ipse non est meritorium nec demeritorium excepto quanod procedit ex fide vel actu fidei igitur iudicandum quia illud est formaliter meritum.

Aliud est iudicium fundamentum[?] diffinitionum[?] et imperativum et excecutionum[?] executionum et illud ipsa electio vel assensus quo assensu acceptatur et iudicatur ultimate esse consequendum illud quod primo iudicat, et hoc iudicium ponit esse liberum, et ideo potentia huiusmodi actus iudicativa et ultimate productiva vo catur lberum arbitrium causando pro potentia et vocatur arbitrium, id est, iudicativi[?] quia iudicat et vocatur liberum quia libere huiusmodi actum producit et secundum hoc apparet quod libertas sit in ratione quia rationis est iudicare et non proprie in appetitu, et licet dicit ipse ethicus contrarium dixerit profundius cum considerant materiam theologi.

Notabilia

Advertendum est circa praesentem materiam quod resolutio ultima stat in hoc utrum electio sit magis appetendae vel cognoscendi vel econtra quia pluries dictum est, quod actus et habitus multi stant in anima cognotivi[?] et appetitui seu affectui ut de fide, ideo data electione praecedente dicam[??] ipsa vocatur iudicium electionis et ultimum iudicium dicitur esse executionis

Et de isto iudicio executionis est difficultas utrum ipse sit actus cognoscendi vel appetendi et iste doctor videtur dicere quod ille actus est magis cognoscimus quam appetitivus licet utrumque ei conveniat et sic satis rationabiliter potest eum vocare actum rationis. Sed quia communis oppinio opinio est ad contrarium quia ille actus vocatur magis electivus quam cognitivus[?] licet utraque conditionem habeat

2o secundo est notandum quod aliqui doctores aequivocant doctores de libertate. Unde aliqui dicunt esse liberum quod est gratia sui in ordine actuum, et quia in contempla tione primae veritatis consistit perfectissima animae felicitas, ideo omnis actus animae ordinantur in actum intellectus tanquam in nobilissimum actum, ideo actus intellectus est gratia cuius sunt omnis actus in potentiis appetetivis seu discursivis et sic in actu intellectus consistit libertas et est sic liber quod omnes alii actus gratia eius sunt.

2o secundo ymaginatur imaginatur quod intellectus ex eo est principalis quia nedum in regno animae se habet per modum resilietis, sed se shabet per modum imperantis et diffinientis, et voluntas se habet per modum exequen tis et familantis ideo intellectus gratia sui imperat et ad hoc iste resolvit libertatem.

3o tertio est notandum quod si ista oppinio opinio bene intelligatur non discrepat ab oppinione opinione communi quantum ad libertatem contradictionis quae consi stit in hoc principaliter quod concurrentibus quibuscumque causis requisitis ad actus electivi productionem in potestate animae est exire in actum vel non exire et ita praesentato obiecto et sic de aliis causis requisitis ad actus productionem in facultate voluntatis est producere actum vel non producere sine adiuto rio alterius eciam etiam , et in hoc consistit libertas contradictionis quia pro tunc actio voluntatis non dependet ab aliqua causa particulari, sed in suo pleno divino[?] est quod exeat in actum vel ne, et ut in particulari materia discutiatur introducam difficultates materiae apparitivas.

Quod voluntas non sit libera

Et ideo primo arguitur quod voluntas non sit libera propoisto quocumque obiecto voluntatis respectu illius habet neccessario necessario aliquem actum igitur ipsa non est libera antecedens apparet quia proposito obiecto sub ratione boni, ipsum movet voluntatem ipsius ad prosequtionem[?] vel fugat, ita quod voluntas eliit nolle vel velle, vel resistit motioni, si primum habeo inten tum pro utraque parte, si 2m secundum , scilicet, quod resistit cum ipsa non resistat nisi per actum positivum sequitur quod circa obiectum elicit actum.

Obiectio

Sed forte diceretur quod ipsa resistit se sola et sine actu, scilicet, per simpliciter stare, scilicet, negative non sequendo obiecti motionem.

Responsio ad obiectionem

contra arguitur, quia voluntas ex resistenciis resistentiis iteratis facilitatur ad magis et magis resistendum, igitur in ea acquiritur habitus resistendi igitur hoc est ex actibus et per consequens neccessario necessario habet aliquos actus

Ex quo apparet quod per actus realiter resistit, et sic concluditur quod voluntas respectu obiecti neccessario necessario elicit velle vel nolle vel actum resistivum, et ita argui de rippa, et probat per hoc quod nullus potest peccare commissive

2o secundo quia si voluntas esset li bera, vel ipsa produceret actum suum subito vel successive, non primum quia sequitur quod in aliquo tempore dato parvo quantumcumque sic illud quod in illo voluntas intenderet gradum vel actum usque in infinitum consequens est falsum patet consequentia quia qua ratione producit actum ut 4or quattuor in prim instanti illius temporis pari ratione in quolibet alio instanti illius temporis produceret tantum actum quia non est minus potens in aliis instantibus producere tantum actum, ymo immo ipsa est potentior esse facilitatur per rei terationem productionis ad producendum actum, nec potest dici 2m secundum eo quod voluntas non habet resistentiam respectu productionis sui actus, igitur ipsa non agit successive, tenet consequentia quia successivo videtur esse ratione resistentiae, antecedesn quia illa resistentia posset augeri ad aequalitatem accidentis[?] voluntatis vel ad maiorem quo dato voluntas impossibilitaretur et impediretur totaliter ad sui actus productionem, et sic non esset intrinsece et essentialiter libera, quod non videtur verum.

3o tertio arguitur ex processu philosophi 7mo septimo capitulo 3o tertio ubi ipse comparat sillogisum syllogismum speculativum ad practicum ponendo quo ad aliquid differentiam et quo ad aliquid conve nientiam. differentia est quin[?] conclusio sillogismi syllogismi speculativi praecise scitur, ita quod finis eius est tantum sciri modo sic[?] de conclusione sillogismi syllogismi practici quia per ipsam et per sic esse sicut per eam significatur anima neccessario necessario operatur, ita quod quanta neccessitate necessitate intellectus conclusio speculativa facit scire praecise vel scitur tm?o[?] tanta neccessitate necessitate operatur intellectus ex conclusione practica ut si intellectus sciat istam omnem dulce est gustandum neccessario necessario sequitur operatio. Sed in conclusione speculativa si scit intellectus ei assentiendo.

4o quarto arguitur habitus exit in actum et absque concursu libero potentiae ut apparet de habitibus scientiis igitur habitus in voluntate qui non erit minorum potentiae exit in actum naturaliter igitur voluntatis per habitum neccessitabitur necessita bitur ad actus productionem patet consequentia quia ipsa non est activitatis habitus sub speculativa

Confirmatur habitus in aliquo gradu movet voluntatem ad actus productionem et in maiori gradu magis movet eam igitur dabitur gradus habitus tantae intentionis quod nedum non sufficiet tantum movere voluntatem ad actus productionem sed etiam eam neccessitabit necessitabit ad hoc.

5o quinto voluntas carens gratia neccessitatur necessatur a temptioni temptationibus illicitis, igitur ipsa non est libera antecedens probatur quia ipsa non potest resistere temptationibus igitur neccessario necessario subtumbit[?] antecedens apparet per augustinum arguentem nam si voluntas se sola sufficeret resistere temptationibus reverteretur ar ror pellagii saepissime condempnatus et repro batus. Ex quo videtur quod voluntas carens gratia respectu cuiuscumque temptationis neccessitatur necessitatur

6o sexto vel voluntas respectu suorum actuum se habet passive vel active non primum quia non esset libera eo quod actus producibilis in potentia producibilis in potentia passiva non est in potentia passi, sed agentis praecise, igitur agentia naturalia pure naturaliter agent, quia quodlibet obiectum movens voluntatem concurrit naturaliter, et per consequens eam neccessi tabit necessi tabit ad actus sui productionem, nec potest dici 2m secundum , scilicet, quod voluntas se habeat active et praecipue respectu actuum meritoriorum quia ipsa non se habet active respectu habitus meritorii, igitur nec respectu actus tenet consequentia quia actus est maioris dignitatis quam habitus quia creaturam magis dignificat[?], quia ipsa dignior est cum actualiter meretur quam cum habet tantum merendi habitum, ideo dicit aristoteles quod praecipue agonizantes coronantur.

Confirmatur quia respectu actus beatifici sed habet voluntas passive quia talis actus totam naturae facultatem excedit, igitur l ipsa se habet passive praecise antecedens apparet quia voluntas non potest producere ca ritatem eo quod caritas est simpliciter et immediate a deo tanquam donum dei et excedit naturales vires humanae voluntatis, si ergo voluntas non potest producere caritatem tanto minus concurret ad actum beatificum

7mo septimo voluntas numquam libere vult, igitur ipsa non est libera, probatur antecedens quia quandocumque vult neccessario necessario suum actus[?] per tempus continuat, igitur ipsa neccessitatur necessitatur ad volendum antecedens apparet quia non daretur ultimum instans rei naturae permanentis in esse

Confirmatur, quia si voluntas libere produceret actum vel hoc esset antequam actus produ ceretur et hoc implicat, vel quando products est in esse et per consequens volendo semper neccessitatur necessitatur

8vo octavo et ultimo arguitur inquirendo de determinatione voluntatis vel ipsa determinatur ad a actum producendum vel agit inde terminata, si primum vel determinatur per aliquem actum li berum vel naturalem, si 2m secundum igitur neccessitatur ad agen dum, si primum iterum de illo quaeretur utrum voluntas fuerit determinata ad illius productionem si sic vel per actum naturalem vel liberum. Si primum tunc adhuc voluntas neccessitatur respectu sui actus, si 2m secundum iterum quaeretur de illo et sic procederetur in infinitum. Si dicatur quod voluntas agit indeterminata non videtur quomodo posset salvari positis omnibus causis sufficientibus ad producendum a actum et sufficienter dispositis quare voluntas produceret a actum citius in una parte temporis illius quam in alia in quo quid tempore etiam erant sufficienter applicatae. Ita quod non esset ratio quare voluntas citius produceret in una parte quam in alia illa et si non procuit in prima parte non videtur causa quare produceret in 2a secunda et non econverso, et ex istis rationibus quod voluntas nullo modo est libera. Aliae rationes possent fieri sed istae sufficiunt