Primo: secundum viam platonicam

primo secundum viam platonicam tenendum est quod anima sit creata cum omnibus noticiis notitiis et virtutibus ei possibilibus sed propter coniunctionem cum corpore non potest exire in actum ideo indiget longo studio et exercicio exercitio plus vel minus secundum corporis dispositionem et secundum quod est magis vel minus corpori immersa et tunc propter vehementiam alicuius lucidi in corpore disposito anima quasi reflectitur ad se et utitur notitiis sibi concreatis secundum gradum et proportionem suae reflectionis quia anima modicum corpori immersa in tali causa plura videt et magis immersa in tali casus plura minus videt nam contingit dispositionem esse talem quod animam nullatenus veritates occultas videbit"i" in "bit" looks corrected et hoc narrat saberiensis de se ipso nam a suo instructore sacerdote in Iuventute fuit ei aplicatum applicatum lucidum et tamen nihil vidit et ob hoc deo regraciatur et forte divina providentia ipse fuit praeservatus quia talis reflexio non fit sine maxima mocione motione spirituum quae est tanta quod Iuvenes redduntur inhabiles et habent potentias taliter disproportionatas quod vix possunt se Iuvare post huiusmodi reflexionem

Secundo: secundum viam aristotelis

2o secundo potest salvari secundum viam aristotelis quilibet ponant animam a principio suae creacionis creationis tamquam tabula Rasa in qua nihil nichil depictum est ipsa tamen secundum eum est coniungibilis intellectui agenti et ab eo potest immediate irradiari et illustrari et per hoc occultas veritates cognoscere quidquid modus cognoscendi non est consuetus nec secundum doctrinam ab eo traditam in 3o IIIo scilicet cognoscere per fantasmata phantasmata Iuxta illud quod neccesse necesse est quemcumque intelligentem fantasmata phantasmata speculari ita quod talis visio quae fieret per coniunctionem animae intellectui agenti non fieret per fantasmata phantasmata et iuxta primum modum hoc potest contingere per vehemenciam vehementiam aplicari applicari ad animam et fit modus ita acutus et in tantum quod anima convertitur ad opera interiora et deserit extrinseca igitur ex coniunctione intellectus agentis cum anima ipsa revelat veritates secretas

Tertia via

3a tertia via huic similis est et videtur fundari in dictis augustini dicentis quod verum deus est verum lumen intelligentiarum nostrarum et per recessum a cupiditatibus et passionibus corporalibus et ab impedimentis quae habet anima circa vires sensitivas et corporales coniungitur vero lumini et sic contemplatur videndo veritates altas in deo immediate et pro ista via allegatur scriptura signatum est super nos lumen vultus tui divinae et illud lumen natum est immutare intellectum nisi ponat obiecem aplicando applicando se nimis ad operationes et passiones corporales et sic anima non Impedita sed quasi ad se recurrens vel carens instrumento concurrendo adextra intantum quod sensus visus privatur spiritibus requisitis ad visionem corporalem et deinde anima coniungitur vero lumini et ibi contemplatur veritates occultas

Quarto: secundum opinionem Guillelmi Parisiensis

4o quarto potest salvari iuxta opinionem guillelmi parisiensis ponentis tres virtutes theologicas et praeter illas ipse ponit virtutes naturales nobis innatas quae sunt perfectiores quam morales virtutes acquisitae et tunc anima non Impedita a corpore utitur illis virtutibus naturalibus nam sapientia est ei innata et aliae virtutes naturales igitur anima ad se rediens cognoscit ardua et occulta

Quinto: quod anima humana sit tanquam speculum

5o quinto potest salvari quod anima humana sit tamquam speculum quantum est de se et quantum ad modum speculorum naturalium diversificatur secundum diversitatem complexionis corporalis sub qua consistit variae repraesentat ut plana specula repraesentant res sub dispositione certa et specula concava repraesentant rem sub maiori figura quam sit res et specula sperica sphaerica repraesentant rem sub minori figura quam res sit

et iterum specula oblonga repraesentant figuram oblongam et aliam formam alterius quantitatis quam sit obiectum

et iterum quaedam sunt specula quae repraesentant obiectum sine figura ut patet 3o IIIo et ita anima ad se rediens erit speculum in quo influenciae influentiae causabiles et intelligenciae intelligentiae repraesentant effectus et sic anima secundum corporis dispositionem repraesentabit alio et alio modo et ideo quantum ad hoc apparet quod huiusmodi veritatum revelatio quae habetur per Iuvenes potest salvari absque daemonum operatione tamen illae operationes sunt illicitae tamen quia laedunt Iuvenes tamen 2o secundo quia nihil conferunt nisi ad terrendum, quia auditis certis verbis anima ducitur in terrorem et reducitur anima ad se et istam variationem complectionis quae est in lucido salvatur quod existentis in demencia dementia et melencolia melancholia anima astrahitur abstrahitur intantum quod cognoscit aliquas veritates non tamen negatur quin culpis hominum exigentibus aliquando daemones operentur

Primus modus operandi

primo agit circa nos latenter operando se temptando et hoc potest fieri reducendo fantasmata phantasmata ut species sensibiles reservatae in memoria reducitur ad actum id est daemon aplicat applicat potentiae ut ipsa movetur et fiat mutatio et ex consequenti volitio illicita et tandem dyabolus diabolus facit incidere anima in malos actus et de isto modo non loquitur in proposito

Secundus modus operandi

2o secundo daemon operatur causas naturales aplicando applicando ad mirabiles effectus producendos et pure naturales nam ingenii subtilitate et temporis diuturnitate ipse daemon novit causas naturales aplicare applicare et sic potuit fieri de generatione ranarum per magos faraonis quia potuerunt per naturalem aplicationem applicationem causarum naturalium et daemone consulente ranas producere et efficere et sic faciunt multos aegrotare per latentem aplicationem applicationem causarum naturalium vel herbarum nocivarum et multos etiam[?] possunt sanare per aplicationem applicationem medicinarum

ex quo apparet quod tempestates tollunt et inducunt quando placet eis et d praedicunt futura et producunt effectus dependentes ab ipsis ex quibus venerantur tamquam deus et tales effectus eis atribuuntur attribuuntur tanquam causis principibus

Tertius Modus

3o tertio daemones operantur circa nos motus locales proiciendo lapidem portando res materiales de loco ad locum et sic legitur de filio hominis quem spiritus malignus portavit supra pinaculum pinnaculum templi et montem excelsum dubitatur tamen quia daemon cum sit incorporalis quomodo movet corporalia quia nec habet membra nec sustentacionem sustentationem aliquam ut brachia

Quartus modus operandi

Alius est genus operationum daemonum quod est apparentia daemonum sub forma corporis vel in specie hominis vel bruti vel alicuius animalis ad quam formam sequuntur operationes proportionales ut voces ymo immo et mulierum concubitus nam in legitur ante diluvium daemones cum mulieribus commiscuisse et hoc ostendit guillelmus parisiensis narrando quod humi a daemonibus processerunt et ponit quod in cipro ex daemonibus fuerunt plures geniti

Responsio Guillelmi Parisiensis

hic Respondetur secundum viam guillelmi parisiensis quod hoc omnia sunt praestigia concurrente motu locali et quantum ad modum localem non negatur quin daemones deferant homines de loco ad locum sed de forma est difficultas nam videtur homini quod sedeat supra equum et si de aequo quaeratur utrum sit dyabolus diabolus et de aliis operationibus quomodo ab eis procedunt tenetur quod omnia talia sint praestigia et apparenciae apparentiae falsae quia non est differentia inter obiectum et species et hoc omnia reducuntur ad illam deceptionem in qua virtus cognitiva non scit distinguere inter speciem et eius obiectum unde in apparentia sub specie hominis obicitur ut aliud quia alterata est potentia interior vel incensa est species repraesentans hominem et anima specialiter est ad eam conversa et non potest anima taliter disponi et converti ad fantasma phantasma quin potentia Iudicat quin hoc sit aliud quam homo et sic potentia Iudicat quod est equus et ita dicitur de specie vocis quia solam speciem vocis percipiens adintra Iudicat esse vocem adextra nam omnes operationes facit tales vel quia ante fuerunt in anima huiusmodi species vel depingendo in animam similes species aeque intensas quibus positis anima Iudicat se videre equum ingenii audire tangere et realiter audire et tamen non erit nisi species rei et obiecti et ratione huiusmodi intensionis speciei vel ratione alterationis animae qua indisponitur rationalis quae non potest corrigere sensum vel ratione alicuius indispositionis alterius unde secundum hoc nec esset ibi equus nec homo nec membrum virile in cohitu mulierum sed corporaliter mulieres delectarentur ac si esset ibi homo

sed contra quia ipsi videntur delectari cognoscendi et movendo Respondetur quod si delectentur hoc est gaudio spirituali quia faciunt hominem corruere in peccatum ideo gaudent et secundum hoc facile esset omnia salvare nam quod daemon moveat corpora localiter nullus negat de apparentiis tamen quae sunt praestigia nec est ibi verum obiectum sed est praecise fantasma phantasma et per hoc salvatur modus in generationibus homini et hoc dupliciter nam habito praestigio daemon potest in mulieribus semen aptatum aplicare applicare subito et inde generabitur fetus

2o secundo realiter per philosophiam et aplicationem applicationem causarum naturalium possunt sicud sicut fluvii converterunt in sanguinem et ita possunt aliquid convertere in semen et ponere in muliere praestigatis non quod ipsi daemones habeant membrum virile sed imprimendo fantasmata phantasmata et sic omnes huiusmodi operationes reducuntur ad modum localem quia mulier ita operatur ac si esset vir

aliter posset dici quod daemones possunt aliqua materiam disponere quantum ad figuram et colorem quod apparet sub specie hominis vel equi et possunt aplicare applicare causas facientes sonum ut per modum talem formarent voces ideo dicunt experti quod huius voces sunt terribiles et inepte

2o secundo ipsi possunt assumere corpora iam figurata ut corollaria mortuorum recenter et possunt movere linguam cum ipsa sit flexibilis sed vox non est ita propria ac si esset de lingua viventis et ut prius vox illorum est inepta et terribilis

3o tertio ipsi possunt assumere corpora vivorum et ducere ubi volunt et exercere operaciones operationes similes licet viventes non senciant sentiant unde verisimile quod corpora viva inhabitarent licet non delectentur quia ob hoc nulla est eis indita delectatio nec per se nec per accidens

Responsio Platonis: quod daemones sunt realiter corporalia

sed nunc est aliorumthe 'um' looks smudged out opinio scilicet platonis quod daemones sunt realiter corpora et augustinus videtur esse illius opinionis nam plato facit unam rationem quam recitat calsidius commentator suus in nam dicit quod totus ordo universi est secundum numerum cui scriptura sacra satis concordat et philosophus 9no IXo videtur dicere quod omnia fecit deus in numero igitur suppositio platonis est vera

2o secundo ipse supponit quod numeri cubici sunt perfectissimi et quod fatura mondi mundi est secundum eorum habitudinem et modum nam inter duos numeros cubicos proximos sunt duo media proportionalia medium maius et medium minus et secundum hoc Inventus est numerus elementorum et Invenitur eciam etiam quadruplex genus potentiarum ubi dabuntur duo extrema, scilicet, substantia spiritualis et substantia pure naturalis et duo media sunt species humana participans aliquid de materiali et erit aliud medium magis accendens attendens ad spirituale quod erit daemonum et sic inter naturam pure intellectivam et pure rationalem sunt duo media unum hominum aliud daemonium et homo participat cum materiali magis et daemones recedunt magis a materiali et tunc non est dubium quin daemones possent corpora aliqua condempsare condensare Ex praedictis apparet quod vi artis tales superstitiones nullam habent efficaciam sed istae deceptiones aliquando fiunt vi naturae aliquando vi scripturae et aliquando exigentibus culpis tanta a gravitate potest esse quod talis creatura seducitur a dyabolo diabolo sed contra arguitur quia carmina et verba habent efficaciam et hoc non videtur nisi per artem igitur contra dicta consequens apparet de Iudeo quod qui dicit verba in aure tauri et taurus cecidit mortuus statim igitur verba habent efficaciam et possunt facere alterationes

Responsio: quod de per se nihil faciunt nisi materialem

Respondetur quod de per se nihil faciunt nisi materialem

primo quia aer informatus sono potest esse venenatus ideo interficeret hominem ut si serpens emictat emittat vocem vel dicitur quod ex dispositione corporalis sonus potest esse taliter dispositus quod respectu sortis est venenosus Item epidimiatus interficeret loquendo

2o secundo sonus potest esse ita accutus quod ratione terrorum interficeret ita quod tonitruum potest esse ita intensum quod auditu interficeret et esset tanta turbacio turbatio armoniae interioris quod creatura penitus interficeretur

3o tertio sonus poterit per accidens interficere generando gaudium vel tristitiam nimis acutam et vehementem nam addito tali nocumento potest dissolvi huiusmodi creatura

4o quarto potest contingere ex armonia laesiva[?] quia quodlibet verbum est compositum ex multis sonis proportionatis nam potest esse talis comple?tio[?] parvorum sonorum quod corrumperet spiritus ut habetur in musica pitagoras nam ipse nocte studens vidit Iuvenem incitatum spondeo quasi furens volebat rumpere domum mulieris et ipse cecinit per dulcem cantum mictigans mitigans ipsum ab ira refrenavit.

et boecius narrat aliud exemplum quod empedocles mictigavit mitigavit annum[?] volentem suum hospitem interficere et hoc mictigatio mitigatio fuit per huiusmodi melos 2us secundus hoc dicitur quod sonus potest esse taliter disproporcionatus disproportionatus quod omnino corrumperet spiritus interiores et tandem sequitur mors conceditur tamen quod in homine malo potest esse tanta nequicia nequitia quod per plures voces dyabolus diabolus aliquid operetur

sed alio modo dicendum quod forte talia sunt falsissima nam tales magi homines decipiunt ut ab eis habeant pecunias vel per quaestum vel propter inanem gloriam quae ut dicitur communiter multos Impedivit ad vere philosophandum

2o secundo levitas credendi potest esse causa de hiis quae sunt contra veritatem politiae et consimiliter dicitur de sortilegiis dicitur quod non habent efficaciam nec possunt esse causae naturales aliquando tamen dyabolus diabolus ibi operatur

advertendum tamen est quod aliqui in sortiuntur se ipsos ex alteratione sui corporis nam potest ita esse quod sortes non potuit cognoscere uxorem suam in a hora et ex hoc se tantum potest indisponere et turbare interius ex verecundia et aliis passionibus interioribus quod in humilitatur omnino ad faciendum illud ad quod erat habilis

de sigillationibus et ymaginationibus imaginationibus factis ut si aliquis ymaginetur imaginetur quod aliqua ymago imago est facta contra ipsum ex hoc de pauperatur quia per intensam ymaginationem imaginationem quam habet ad ymaginem imaginem fit negligens in suis negociis negotiis et inde pauper econverso eciam etiam quando aliquis habet ymagines imagines et lapides animatur ad prudenter agendum in suis factis et per diligenciam diligentiam fit dives

ista cum omnia reprobatur in scriptura similiter dicitur de carateribus caracteribus quod nihil faciunt quia sunt quaedam sigilla quibus creatura se sigillat dyabolo diabolo in signum subiectionis ut dicitur quod abraham habuit signum subiectionis dei igitur dicitur quod huiusmodi homines decepti habent signum subiectionis dyaboli diaboli et sic in istis nulla datur ars nec regula maxima tamen dispositio ad hoc est esse misericordiam

Contra tamen ista omnia fides est summa medicina quia fides vincit dyabolum diabolum ideo scribitur cui resistite fortes in fide

2o secundo nedum ipsa valet ad hoc sed eciam etiam ipsa fortificat animam quia ipsa est supprema suprema et ultima dispositio animae in hac vita et cum sit convenientissima sequitur quod reddit animam sanissimam

Quod magi non deberent permitti

ex quo apparet quod tales magi non deberent permicti permitti in politia cum sint mali et Impediunt bonum policiae politiae

2o secundo dicitur quod fides expellit dyabolum diabolum et ei resistit et singulas potentias animae bene ordinat et resecat omnes errores et huiusmodi deceptiones et ex consequenti ipsa tenet potentias inferiores in bono ordine et facit eas superioribus obedire

3o tertio dicitur quod fides nedum animam bene gubernat sed et corpus nam ipsa facit millites milites agredi aggredi bella et inde salutem sperare et praemium obtinere

Item facit agredi aggredi opera methematica mathematica [?] quae sunt utilia et neccessaria necessaria ad bene regendum politiam

5o quinto ipsa fides vincit omnes apparencias apparentias quae sunt contra dictamen rectae rationis

6o sexto dicitur quod ipsa est vita animae ideo ait scriptura quod iustus ex fide vivit

de fatuitate ognuns[?] dicitur quod omnia talia nihil sunt sed huiusmodi deceptiones procedunt ex deffectu defectu humanae miseriae et talia debent abici a politia ut Iulius cesar qui fuit prudentissimus Imperator contempsit huiusmodi ogunam[?], nam narratur quod dum transiret in affricam africam cecidit de equo et tunc dicit teneo te aufrica africa licet sui milites qui erant praesentes multum dolerent de suo casu ipse tamen gaudebat. sed circa hoc advertendum est quod deus ex sua minima multa facit circa nos ad revocandum nos a peccatis ad gratiam et de hoc videatur salbriensis nam diligentibus deum omnia cooperantur in bonum, et sic finitur praesens materia