Commentum 18

D. Et, cum necesse est inueniri in parte animae, quae dicitur intellectus, istas tres differentias, necesse est vt in eo sit pars, quae dicitur intellectus, secundum quod efficitur omne, modo similitudinis, & receptionis: & quod in ea sit etiam secunda pars, quae dicitur intellectus, secundum quod facit istum intellectum, qui est in potentia. intelligere omnia in actu. Causa enim propter quam facit intellectum qui est in potentia, intelligere omnia in actu, nihil aliud est nisi quod sit in actu. hoc enim, quia est in actu, est causa vt intelligat in actu omnia: & quod in ea etiam sit tertia pars, quae dicitur intellectus secundum quod facit omne intellecundum in potentia esse intellecundum in actu. Et dixit. Oportet igitur &c. & intendit per istum intellectum materialem haec igitur est sua descriptio praedicta.

D. d. & intellectus secundum quod facit ipsum intelligere omne. & intendit per istum, illud quod fit, quod est in habitu. Et hoc pronomen, ipsum, potest referri ad intellectum materialem, sicut diximus: & potest referri ad hominem intelligentem. & oportet addere in sermone secundum quod facit ipsum intelligere omne ex se, & quando voluerit, haec enim est definitio huius habitus scilicet vt habens habitum intelligat per ipsum illud, quod est sibi proprium ex se: & quando voluerit, absque eo quod indigenat in hoc aliquo extrinseco.

D. d. & intellectus, secundum quod intelligit, &c. & intendit per istum intelligentiam agentem. & per hoc, quod dixit intelligit omne, quasi aliquis habitus, intendit quod facit omnem rem intellectam in actu, postquam erat in potentia, quasi habitus & forma.

D. d. qui est quasi lux, &c. modo dat modum, ex quo oportuit ponere in anima intelligentiam agentem. non enim possumus dicere quod proportio intellectus agentis in anima ad intellectum generatum est, sicut proportio artificil ad artificiatum omnibus modis. ars enim imponit formam in tota materia absque eo quod in materia sit aliquid existens de intentione formae, antequam artificium fecerit eam. & non est ita in intellectu, quoniam, si ita esset in intellectu tunc homo non indigeret in comprehendendo intelligibilia sensu, neque imaginatione: immo intellecta peruenirent in intellectum materialem ab intellectu agente absque eo quod intellectus inaterialis idigeret aspicere formas sensibiles. TNeq etiam possumus dicere quod intentiones imaginatae sint solae mouentes intellectum materialem, & extrahentes eum de potentia in actum. Quoniam, si ita esset, tunc nulla differentia esset inter vniversale, & indiuiduum: & tunc intellectus esset de genere virtutis imaginatiuae. Vnde necesse est cum hoc, quod posuimus quod proportio intentionum imaginatarum ad intellectum materiale est sicut proportio sensibilium ad sensus, vt Aris. post dicet, ponere alium, motorem esse, qui facit eas mouere in actu intellectum materialem: & hoc nihil est aliud quam facere eas intellecta in actu, abstrahendo eas a materia. Et, quia haec intentio cogens ad ponendum intellectum agentem alium a materiali, & formis rerum, quas intellectus materialis comprehendit, est similis intentioni, propter quam visus indiget suce: cum hoc quod agens & recipiens alia sunt a luce: contentus fuit in notificando hunc modum per hoc exemplum. & quasi d. & modus, qui coegit nos ad ponendum intellectum agentem, idem est cum modo, propter quem indiget visus lum ce. Quemadmodum enim visus non mouetur a coloribus, nisi quando fuerit in actu: quod non completur nisi luce praesente, cum ipsa sit extrahens eos a potentia in actum: ita etiam intentiones imaginatae non mouent in tellectum materialem, nisi quando fuerint intellectae in actu: quod non perficitur eis nisi aliquo praesente, quod sit intellectus in actu. Et fuit necesse attruibuere has duas actiones in nobis anima, scilicet recipere intelsecundum, & facere eum, quamuis agens & recipies sint substantiae aeternae, perper hoc, quia hae duae actiones reductae sunt ad niram voluntate scilicet abstrahere intellecta, & intelligere ea. Abstrahere enim iihil est aliud qua facere intentiones imaginatas in actu, postquam erant in potentia. Intellrgere autem nihil est aliud quam recipere has intentiones. Cum enim inuenimus idem transferri in su esse de ordine in ordinem scilicet intentiones imaginatas, diximus quod necesse est vt hoc sit a eam agente, & recipiente. recipiens igitur est materialis, & agens est efficiens. Et, cum inuenimus nos agere per has duas virtutes, cum voluerimus: & nihil agit nisi per suam formam: ideo fuit necesse attribuere nobis has duas t virtutes intellectus. Et intellectus, qui est abstrabere intellectum, & crea re eum, necesse est vt praecedat in nobis intellectum, qui est recipere eum.

Et Alex. Tdixit quod rectius est describere intellectum, qui est in nobis e per suam virtutem agentem, non per patientem: cum passio, & receptio commune sint intellectui, & sensibus, & virtutibus distinctiuis. actio enim est propria ei: & est melius vt res describatur per suam actionem. Dico etiam hoc non esse necesse omni modo: nisi hoc nomen passio diceretur in eis e modo vniuoco: non enim dicitur nisi modo aequiuoco. Et omnia dicta ab Arist. in hoc sunt ita, quod vniuersalia nullum habent esse extra animam: quod intendit Plato. quoniam si ita esset, non indigeret ponere intellectuau agentem,