Ascendit petrus in superiora domus 10 capitulo Reverendi patres et domini ordinator sapientiae summusque architector orbis ac omnium artifex dus antequam archania verba scripturae per magistrum petrum lombardum nobis revelaret priusquam domum sapientiae pro tuitione defensione ac explanatione fidei orthodoxae super septem columpnis columnis construeret ac mea turrim davidicam clipeis munitam ostenderet intra se ut arbitror sic aiebat Quali petra fabricabo pro solido elemento Quali forma decorabo pro placito ornamento Quali vase sustentabo pro valido fundamento Quali arte elevabo pro suppremo complemento quibus quaestionibus respondebat ipsemet artifex increatus dicens viva petra fabricabo quae non conteretur clara forma decorabo quae non contempnetur viva lege sustentabo quae non subvertetur alta arte elevabo quae non capietur hanc autem quaestionem responsionem innuit ipse christus dicens petro 16o tu es petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et portae inferi non praevalebunt adversus eam et tibi dabo claves regni caelorum ut pro primo dicamus tu est petrus et super hanc petram nam petrus dicitur a petra non petra a petro quasi diceret christus ego aedificabo te super me non me super te cui correspondet una thematis pars scilicet petrus tu vocaberis cephas quod interpretatur petrus primo pro 2o dicatur ecclesiam meam id est facultatem theologicam seu magistrorum bachallariorum et scolarium congregationem de qua ecclesia seu domo ait christus 19 domus mea domus orationis vocabitur in ea omnis qui petit accipit scilicet dubiorum solutionem et qui quaerit invenit scilicet profundorum manifestationem et pulsanti id est perservanti aperietur id est dabitur laboris primum per gradus magistralis adeptionem pro 3o dicitur et portae inferi non praevalebunt adversus eam quasi diceret christus ideo portae ineri id est haeretici mortiferi vel sophisticae verbosi ac philosophi pestiferi non praevalebunt adversus theologiam seu contra theologorum congregationem quia hunc petrum lombardum Opponam haereticis ut lapidem durissimum Imponam philosophis ut militem fortissimum apponam pro insciis ut doctorem iussimum praeponam calesiis ut structorem doctissimum

et huic consonat alia pars thematis qua dicitur ascendit nam ascendi primus et factus est princeps Ascendit enim primus magister petrus in hac celebri universitate parisiensis quoniam ipse fuit unus de primis et potioribus magistris huius almae universitatis in qua etiam factus est princeps ecclesiasticus quia huius nobilis civitatis factus est praesul dignissimus pro 4o dicitur et tibi dabo calves regni caelorum id est cognitionem divinorum secretorum quae cognitio est via lux esse clavis regni caelorum quoniam sicut cognitio est neccessaria necessaria ad nostrum meritum sic eadem est neccessaria necessaria adultis aditum dicente beato patre nostro augustino invisa diligere possumus incognita autem nequaquam cui correspondet et alludit quod dicebatur in themetae quod ascendit in superiora tamquam divinorum speculator et caelorum reservator ideo apostolus quae sursum sunt sapite igitur ascendit petrus in superiora domus

Quae verba aliter possunt introduci sic scientia nostra in 4or sententiarum libris contenta elevat cognitionem supra caelum ultra modum humanarum reservat productionem infra polum intra mundum contentorum declarat reductionem extra regnum proscriptorum demonstrat electorum locationem intra locum beatorum Ista consequentia aliqualiter patet per dictum innocentii papae et ponitur in canone 24 quaestione prima quotiescumque ratio ergo claret per assumptum seu cognitionem petri docti lumbardorum ventillatur eam arbitror omnes fratres et co episcopos non nisi ad petrum in altum ipse enim in altissimis et arduissimis quaestionibus et materiis transtulit et duxit intellectum suum et hoc pro probatione consequentiae sufficiat Ratione vero 2ae partis consequentiae dicit nobis magister petrus lumbarus illud 2o venite ascendamus ad montem deum et ad donum dei iacob et dosyon exibit lex et verbum deum de ierusalem nam verbo deum caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis virtus eorum in psalmos

Ratione 3ae partis consequentiae dicitur 3o quod petrus et Iohannes ascendebant in templum nam petrus id est cognitio praecedit gratiam id est iohannem quae secundum beatum patrem nostram augustinum in rebus per tempus ortis maxima censetur qua videlicet factum est ut hominem deus in unitate personae assumeret sicque hominem proscriptum et caeli regno exulatum revocaret ibique ad beatorum consortium ascenderet

Ratione 4ti dicitur de nostro praesule doctissimo magistro petro lombardo illud imcheae 2o ascende superius et erit tibi gratia scilicet intra cetum beatorum seu intra congregationem omnium thesaurum ex hiis his aliqualiter patet consequentia Sed antecedens quo ad singulans partes declaratur nam primo dixi quod magister petrus in primo sententiarum libro elevat cognitionem supra modum humanorum nam ibi ostendit et tractat de hiis his quae sunt ultra creatum conceptum non solum hominum sed etiam angelorum ut testatur ambrosus et allegat eum magister ibidem distinctione 9 nam in primo principaliter magister Increatae deitatis essentiam sillogisat consecratae veritatis notitiam praecomsat infrustrate potestatis potentiam auctorizat Incussae voluntatis placentiam dogmatizat ibi etiam docetur aeterna filii genero spiritus sancti processio divinarum personarum ydemptitas identitas in essentia aequalitas in potentia ipsarum ad invicem relatio personarum praedestinatio se electio et malorum reprobatio de quibus atthanorum scrutator paulus n?o dicebat o altitudo divitiarum sapientiae et scientiae dei quam incomprehensibilia sunt iudicia eius et investigabiles me eius sequitur quis enim cognovit sensum do?tur Et posset huic conclusioni responderi quod magister petrus lumbardus illum cognovit petrus enim cognoscens interpretur cuius sensus satis liquet in primo libro Revera non sicut cognovit sensum deum arrius negans patris et filii coaeternitatem non ut sabelius fingens inter patrem et filium personalem ydemptitatem identitatem non ut averoys ponens deum extra se nihil intelligere nec curam de inferioribus gerere non ut pellagius praesumens divinam gratiam in bonis meritis voluntatem humanam non praevenire subsequi et adiuvare non ut manicheus dicens unum deum bonorum et alium malorum non ut apolinaris negans in christo anima humanam non ut euticius ab negans in christo naturam divinam a?ien ut nestorius qui mariam matrem divini nostri Ihesu christi solum genuisse dixit homine et non deum Quam haeresim post modum suscit?ivit ille nephandissimus machomet cuius nequitia atque perversitas tantum invaluit quod abolito christi nomine inter saraccenos eius detestanda traditio quasi magni prophetae diu praedicatur hos enim omnes et quam plures haereticos cum suis sequacibus sensum deum non intelligentibus pater caelestis per magistrum petrum lumbardum vel de parvulos impotentes et inscios allidit ad petram ut fuerat prophetatum in tenebit et allides parvulos suos ad petram quod designatur in prima parte thematis qua dicitur petrus tu est petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam 16 et hoc de primo antecedentis

2o dicebatur in 2a parte antecedentis quod magister petrus in 2o reserat productionem infram polum commentatoris quod immutatur in hac praepositione in nam praepositio haec significat locum qui naturaliter non est sine corpore contento et locato eo quod natura vacuum abhoreat quoniam 2m doctrinam in omni loco est corpus et omne corpus saltim naturaliter est in loco et quia locus se habet ad locatum relative sequitur quod per hanc praepositionem in productorum creatio in portetur seu cognoscitur de quorum productionem temporali magister ordinate per tractat in hoc primo ibi namque docet et in 2o ostendit magister syderium lucentium positionem et staturam temporum fluentium successionem et mensuram corporum simplicium conditionem et uaturam peccatorum viventium complexionem et mixturam Item ostendit magister qualiter pater caelestis per verbi aeterni sapientiam gyrum caeli condidit abissum et fontes formavit creaturam rationalem angelicam scilicet et humanam gratiam et donis dotavit mirabili namque opere caeli ornatum speram spheram ambitum et in hiis his contenta ex nihilo producens singulans suas peryodos et suos situs tribuens ordinavit quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia ipse enim universa fecit quae caeli ambitu continentur 13o

3o in antecedente dicebatur quod magister in 3o declarat reductionem extra regnum proscriptorum ibi enim ostendit In plenilunio solem eclipsari In emisperio caelum quietari in ventre parvulo immensum locari in caeli solio terram elevari Item ibidem ostendit quomodo die filius descensum in utero virginis naturam humanam sibi univit inseperabiliter per cuius mortem totum genus humanum a morte per primos parentes inducta redemit sicque caeleste regnum perdictum filiis adae restituit et in sua ad caelum ascensione quando naturam assumptam super angelos elevavit a regno proscriptos secum ad caelestem haereditatem revocavit et reduxit dicente propheta ascendens christus in altum captivam duxit captibilem dedit dona hominibus quod notatur in themate cum icitur ascendit scilicet magister petrus principaliter ad contemplandum huius benedicte unionis misterium mysterium de quo iohannes intonavit dicens in primum verbum caro factum est qui secundum beatum augustinum si altius intonasset totus mundus eum capere non potuisset ut merito de magistro petro dicamus quod ascendit super cherubin qui plenitudo scientiae interpretatur altum illud misterium apprehendo et nobis in hoc 3o revelando

4o in hac auctoritate dicebatur quod magister petrus in hoc 4o libro demonstrat distinctionem situum seu praemiorum beatorum locationem seu locationem electorum viatorum In hoc enim 4o ostendit christum exhibentem medicinalia christum praeparantem malis supplicia christum praemiantem bonos in gloria christum proferentem iudicialia lua iudicia quod notatur in ultimo thematis verbo quo dicitur domus de qua domo 14o in domo patris mei mansiones multae sunt id est praemiorum distinctiones seu varietates potest etiam hoc domus significare ecclesiam multitudinem de qua proverbiorum cum dicitur sapientia aedificavit sibi domum excidit columpnas columnas septem quae sunt septem ecclesiae sacramenta medicinalia quae ad huius domus sustentationem increata sapientia instituit de quibus magister in hoc 4o pulcre determinat hoc est igitur domus domini firmiter aedificata benefundata est supra firmam petram doctrina enim huius 4ti super praedictis est fundata ideo portae inferi non praevalebunt adversus eam id est sinistrae ac peregrinae doctrinae seu haereses non vincent neque subvertent eam quia magister petrus pro eius deffensione defensione artum veritatis contra invasores tetendit et ideo dicitur in themate quod ipse in superiora huius domus ascendit

In quibus verbis iuxta 4or principales materias in 4or libris contentas 4or videre possumus videmus enim in praelibatis verbis primo in lumine supernaturali deitatem revelari 2o in opere divinali entitatem situari 3o in homine personali unitatem sublimari 4o sub tegimen aeternali civitatem populari seu speritali exulatos vel vagam gentem colocari deitas revelatur dum petrus hic notatur notitiae in posito quia dicitur petrus qui cognoscens interpretur pro primo libro entitas praestatur dum locus situs notatur pro omni composito quia subiungitur haec propositio in pro 2o libro

unitas sublimatur dum homo personatur divino supposito cum adiungitur ascendit pro 3o libro Civitas populatur cum domus habitatur ti?ore deposito ymmo immo gaudio apposito quia domus pro 4o libro

In primo ergo ostenditur scola subtilior et immensa disputationis studiose in primo quia petrus planta facilior et extensa situationis operosae in 2o in scala sublimior e protensa elevationis amorose in 3o quia ascendit aula libior non offensa praemiationis gloriosae in 4o quia domus

Exercitium magistrale altae intelligentiae quia petrus aedificium mundiale temporale late circumferentiae in pro motorium divinale vel supernaturale infinitae potentiae quia ascendit Receptionem aeternale solidae perma?cie quia domus

Dimissis ergo tribus ultimis pro aliis principiis dico primo in principali distinctione quod in verbis intueor n lumine supernaturali deitatem revelari nam deitas revelatur dum petrus hic notatur nomine in posito ideo praemittitur hoc nomen papam petrus qui interpretur cognoscens petrus enim supernorum sectorum notitiam habuit dicente sibi christo post confessionem duarum naturarum in ipso matthaeus 16 beatus est symon variona quia caro et sanguis non revelavit tibi sed pater meus qui est in caelis quod proprie dici potest et potuit magistro petro sententiarum econverso cuius doctrina correspondet nomini et non vitae et operi quoniam ipse lucide novit et ostendit in primo sententiarum sententiarum principaliter sex ad intelligendum difficilia quae per sex litteras in nomine petrus contentas designificantur ibi enim ostendit pro p primum esse substantivum divini culminis quo ad essentiam simpliciter impertitam pro e aequum posse productivum non clausum terminis quo ad potentiam totaliter expeditam in nihilo impeditam pro t termen ad se relativi debiti ordinis quo ad ypostasim hypostasim realiter tripartitam pro r radiosam certitudinem cuncta c?nendo clare quo ad scientiam et praescientiam pro u vic?osam gratitudinem praedestinando dotare conclusio ad praedestinationis materiam pro s seriosam rectitudinem nos regulando iure pure vere sane mire scilicet per divinam voluntatem cui nostra voluntas se conformans debite recta censetur istae sex materiae ut sit merito sex litteris huius nominis petrus designificatae sicut illi sex gradus quibus thronus sapientissimi salomnis id est quibus attingitur notitia trinitatis immense quod per sacrae theologiae studium nos attingere faciat christus Amen ut pro gratiarum actione ad tam utilem doctorem scilicet magistrum petrum nos convertamus utendo verbis prosperi scripentis beato augustino patri nec ac dicentis nue pater et doctor ecclesiae sanctae dei ave eiusdem splendor et fundamentum ave columpna mundi genus sapientiae archa novae et antiquae legis ave puerorum virga puellarum norma coniugatorum magister viduarum dux cunctorum vita ave gramaticorum liber logicorum veritas philosophorum via Retherecorum calamus astrologorum laus medicorum santias theologorum profunditas ave haereticorum gla?us iudeorum lancea paganorum stimulus christianorum clipeus et cunctorum protector et auxiliator in tempore tribulationis cuius antichristum in veritatis acquisitione nobis concedat christus Amen

Iuxta terminum thematis primo sententiarum libro correspondentem ac etiam iuxta eius interpretationem moveo talem dubitationem scilicet

Utrum beatus petrus per suae visionis beatificae limpitudinem neccessario necessario videat in verbo alicuius perfectionis specificae latitudinem

quod non primo quia si sic sequeretur quod beatus petrus posset videre in verbo omnem creaturam possibilem de facto esse productam consequentia patet quia cum quodlibet verum ydeatum ideatum seu praesentatum in verbo aeque possit ostendi clare petro beato sed illud est quoddam verum ut patebit infra igitur verumptamen verumtamen illud consequens reputat falsum bachalarius praedicatorum in 2a conclusione 2i sui articuli primi principii ubi dicit impossibile est deum tot creaturas per se ipsum scilicet mediante creatura producere inesse quod in essentia divina ydealiter idealiter repraesentari est neccesse necesse

2o si quo esset vera sequeretur quod beatus petrus vident verbum visione simplici et incomplexa patet consequentia quia clare et limpide visioni correspondet aliquis simplex conceptus visus rei sed falsitas consequentis probatur cum visio clara deitatis seu verbi sit communicabilis coniuncto intellectui ut patuit in paulo

3o sequitur quod intellectus coniunctus aliquid posset incomplexe cognoscere sed illud consequens reputat falsum bachalarius numerorum in 3a conclusione cuiusdam sui articuli ubi dicit omne quod ab intellectu coniuncto est intelligibile ab eodem praecise est complexe cognoscibile

3o si beatus petrus videret in verbo alicam aliquam perfectionem specificam sequeretur quod videret illam perfectionem tantum distare a suo primo et immediate efficiente quantum distat quaecumque alia species creata aut creabilis consequentia patet quia clare videns deum videt ipsum esse immense perfectum et clare videns aliquod creatum videt ipsum imperfectione limitatum et mensum aliter non vere nec clare videret sed tamen consequens primum reputat falsum bachallarius carmelitarum in primo corporo 2ae conclusionis 2i articuli ubi dicit in 2a parte eiusdem cor? neccesse necesse est non omnia specifice differentia aequaliter ab immediato efficiente distare

Item si quo esset vera sequeretur quod videret vel videre posset se neccesse necesse obligari lege rationis seu naturalis acuminis ad deum super alia diligendum et beatificae utendum patet consequentia quia ratio recta homini indita seu concreata dictat et obligat indispensaire creaturam rationalem summum bonum super omnia diligendum igitur verum falsitas primi consequentis videtur patere per reverendum magistrum petrum de allyaco dicentem in quadam propositione praeambula suae primae conclusionis sic possibile est creaturam rationalem obligari a divina bonitate et non ab alia lege

4o sequitur quod verbum non prius causaliter potuisset possibilitatem illius perfectionis producere quam illa possibilitas habuit esse consequentia patet quia illa possibilitas fuit aeternaliter sed verbum non influxit ad extra aeternaliter sed solum temporaliter ut patet per bachalarium bernardum ergo consequentia bona nihilominus consequens primum dicit falsum esse in conclusione prima sui 2i articuli ubi dicit prius causaliter est in essentia divina producendi potans quam insit creaturae de per se potestas essendi vel non essendi sed solum extrinsece denotative

5o sequeretur quod non staret beatum petrum esse et ipse suae beatitudinis notitiam non habere consequentia patet quia inter res creatas notitia suae beatitudinis formalis videtur sibi magis neccessaria necessaria cum certitudo perpetuitatis illam includat et concernat neccessaria necessaria ut patebit verum tamen consequens reputat falsum reverendus bachalarius giradus de hoysen in primo corollario 7 conclusionis suae ubi dicit stat creaturam perfecte esse beatam et non cognoscere se deum videre et eo frui

7o sequeretur quod non posset videre beatifice et clare filium sine patre consequentia patet quia videns clare filium videt filii generationem passivam et per consequens videt patrem a quo beneratur sed falsitas consequentis videtur sequi ex dictis magistri nicholay de meserero in primo corollario 2ae conclusionis 3ii articuli dicentis possibile est intellectum causam alicam aliquam cognoscere et eius effectum quemlibet ignorare sed non videtur maior ratio de causa respectu sui effectus et patre respectu filii cum videns clarissime causam videat eam esse causam

7o sequitur quod nullus viator manens viator posset divinum verbum beato petro videre limpidius consequentia patet quia visio patriae improportionaliter excedit quamlibet visionem viatori communicabilem ut viator est cum sit perfectoris speciei verum tamen consequens dicit esset falsum bachalarius vallis scolarium dicens in conclusione 2a articuli 2i quod stat viatoris animam qualibet creatura beata limpidius videre divinam essentiam

8o si sic sequeretur quod stante iudicio in anima petri de deo beatifice est fruendum voluntas ipsa dimissa suae naturae non posset se illi iudicio dis?nare conformare consequentia patet quia cum deo frui beatifice sit finis ultimus et supernaturalis creaturae illae finis non p? a creatura ex puris naturalibus attingere verum tamen falsitas consequentis patet per bachallarium ordinis servorum beatae mariae dicentem in 2a conclusione 2i articuli quod tanta est libertas volitive creatae quod dimissa sibi et a nullo impedita cuilibet dictamini rectae rationis in volendo se potest conformare

9o et ultimo sic sequitur quod beatus petrus videret seu videre posset se non posset simul esse beatum et miserum et per consequens sciret impossibilitatem actualis meriti et actualis demeriti consequentia prima patet quia de hoc habuit vel saltem habere potuit notitiam in via igitur et in patria 2a consequentia probatur quia ad incompossibilitatem terminorum sequitur repugnantia motuum ad illos terminos ut docet philosophus in libro si ergo petrus scit se non posset simul esse beatum et miserum sequitur quod etiam scit se non posset moveri ad illos terminos simul oppositos sed tamen illud consequens falsum videtur reputare bachalarius collegii maioris monasterii in prima parte primae conclusionis primi articuli dicens cum gratia actualiter operante actum meritorium potest viator peccare venialiter sed mereri et peccare seu demereri videntur motus ad contrarios terminos quia unus ad miseriam apostolus

In oppositum arguitur quia non stat aliquem esse beatum et non videre in verbo se et suam beatitudinem formalem igitur neccessario necessario saltim neccessitate necessitate contradictionata beatus petrus per suae visionis etc consequentia probatur quia quodlibet individuum est aeque perfectum simpliciter et essentialiter sicut sua species et antecedens in sequentibus probabitur

pro testationibus praelibatis venio ad quaestionem propositam in qua sine longua quaestionis de articulatione aut decisione si permissus fuero propono sic procedere nam primo praeponam seu perferam iuxtam materiam quaestionis argumentorum factorum conclusiones probabiles non in toto asservias 2o inferam ex qualibet conclusione unam vel duas propositiones cum reverendum patribus collativas

3o proferam ad rationes ipsorum quasdam licet debiles et frivolas solutiones evasivas 4o referam honoris impensi ordini in persona mea gratiarum actiones conclusivas

pro primo sit haec prima conclusio sicut stat verbum divinum omnem latitudinem visionis creabilis causaliter efficere sic stat per verbum divinum omnem latitudinem entis creabilis actualiter existere utraque pars probatur medio communi quoniam quilibet gradus entis creabilis est a verbo in esse producibilis et nullus gradus illius latitudinis est alteri repugnans aut incompossibilis ergo tota conclusio vera tenet consequentia quia ex quo non est repugnantia ex parte verbi potentis producere nec ex parte creaturae quo ad actualiter existere sequitur quod verbum immense activum potest illud facere antecedens vero patet quia productio aut existentia unius entitatis positivae alterius productivum non videtur repugnare

primum corollarium licet omne ens positivum creabile et complexum a verbo poni inesse sit possibile tamen non quodlibet quod aliquo modo est factibile a verbo in esse est ponibile prima pars patet ex conclusione 2a probatur quia sine verbo factum est nihil primo

2m corollarium si verbum divinum omnem creaturam ad extra producibile produceret non ex hoc minus potens intrinsece aut extrinsece redderetur aut existeret patet per conclusionem confirmatur tum quia quamlibet producibili entitate pota inesse adhuc verbum potest illam ad nihilare annihilare et reproducere seu recreare tum 2o quia si ignis omne combustibile combuxisset non propter hoc eius activitas intrinsece mutata autem remissa esset ergo a simili

3m corollarium infero contra praedicatorum quod verbum divinum producere inesse tot creaturas per se ipsum vel mediante creatura actualiter non repugnat quot creaturas idem verbum seu creatrix essentia neccessario necessario ydealiter idealiter idem repraesentat patet per conclusionem et probationem

confirmatur quia verbum divinum seu divina essentia non plures creaturas repraesentat ydealiter idealiter quam tota latitudo entis producibilis continet actualiter sed tota illa latitudo secundum se et quodlibet sui est per verbum inesse ponibilis ut probatum est ergo Antecedens est praedicti patris in probatione primi corollarii 2ae conclusionis 2i articuli 4o ex dictis infero contra eundem quod licet hoc sit possibilis verbum omnem creaturam producit indeppendenter tamen hoc est impossibilis verbum agit ad extra neccessari necessari et non habetur satis patet per dicta verum quod oppositum 3ii mei corollarii ponit dictus pater in 2a conclusione 2i articuli dicens impossibile est deum tot creaturas per se ipsum vel mediate creatura producere inesse quot in essentia divina ydealiter idealiter repraesentari est neccesse necesse et hoc potest multum efficaciter sic quia infinitas creaturas repraesentari in essentia divina est neccesse necesse ydealiter idealiter et impossibile est ipsum infinitas creaturas producere ergo Respondetur negando 2am partem antecedentis quia oppositum probavi in media conclusione et videtur quod assumat quod deberet probare sine alia probatione

Item praedictus pater posuit oppositum 2i corollarii per me illati contra ipsum in 3o corollario primae conclusionis 2i articuli dicens formaliter in prima parte illius sic neccesse necesse est quamlibet creaturam a deo produci vel emanari et pro probatione illius dicit quod id patet ex fide Cui respondeo quod fides magis dicit oppositum quam propositum posset enim ex fide faciliter deduci creaturam a deo contingenter produci seu emanari et non neccessario necessario ut ipse dicit credo tamen ipsum habere bonum intellectum

Et posset illud reduci contra primum dictum suum sic neccesse necesse est quamlibet creaturam a deo produci ergo deus quamlibet creaturam neccessario necessario producit ergo possibile est dictum tot creaturas producere inesse quod in essentia divina repraesentari est neccesse necesse tenet prima consequentia a passiva ad activam et 2a patet quia a neccesse necesse sequitur possibile et hoc contra istum patrem sicut dicta

Circa materiam 2i argumenti sic haec 2a conclusio sicut possibile est a viatore deum intuitive et clare videri sic possibile est a viatore conceptum simplicem de deo haberi probatur conclusio quia secundum augustinum et communem scolam paulus et l moyses viderunt clare deum in via sed non beatifice sed clare visioni seu rei clare visae in se absolute correspondet aliquis simplex conceptus eiusdem rei ergo

confirmatur quia intellectus cognoscens deum sub ratione bonitatis habet notitiam illius bonitatis sed illa est deus igitur intellectus habet notitiam de deo simplicem sed quod notitia quam habet de bonitate sit simplex et incomplexa patet quia aut talis intellectus cognoscit talem bonitatem sub illa ratione aut sub alia si primum habetur propositum quod illa est notitia simplex et incomplexa si 2m tunc oportet ponere processum in infinitum in rationibus illis

primum corollarium licet nulla rei substantia notitia clara simplex et intuitiva possit ex se praecise causare in vidente odium seu displicentiam tamen alica aliqua simplex et intuitiva notitia potest causare in vidente dilectionem et complacentiam prima patet quia ad hoc quod res visa causet odium vel displicentiam requiritur quod apprehendatur sub alica aliqua ratione displicibili sed talis cognitio vel est vel includit iudicium complexum igitur 2a pars probatur quia quaelibet res in se intuitive visa in suo primo aspectu habet rationem bonitatis et diligitis

2m corollarium infero contra minorem quod non quodlibet ab intellectu coniuncto cognoscibile ab eodem praecise est complexe intelligibile patet ex conclusione et probationibus

et confirmatur quia intellectus habens notitiam complexam de alico aliquo habet notitiam incomlexam terminorum seu significatorum per terminos illius complexi sed notitia partialis est simplex et incomplexa igitur

2o contra eundem infero quod haec consequentia est formalis a est ab intellectu demonstrative scitum autem clare visum ergo ab eodem intellectu aliqualiter cognitum patet quia oppositum consequentis formaliter infert oppositum antecedentis ergo antecedens probatur quia sumendo oppositum consequentis sequitur a non est ab intellectu aliqualiter cognitum igitur a ab eodem intellectu nullo modo est cognitum igitur a non est ab illo intellectu demonstrative scitum seu cognitum quod est oppositum antecedentis informa 2a consequentia est nota et prima patet quia negatio quam ipse praeponit habet negare essentiam modum sciendi seu cognoscendi ab illo intellectu secundum bonam logicam

Ex hoc clare sequitur quod quodlibet ab anima coniuncta est demonstrative scitum est ab eadem aliqualiter cognitum oppositum tamen horum posuit praenominatus pater nam oppositum primi ponit in 3a conclusione 3ii articuli dicens omne quod ab intellectu coniuncto est intelligibile ab eodem praecise est complexe cognoscibile quod probat sufficienter sic quia omne quod intelligit vel intelligit distincte secundum omnem rationem quam habet vel praecise secundum aliquam et sine sic vel sic intelligit semper complex igitur

Ad quam responsio negando antecedens ratione insufficientis divisionis intellectus potest rem apprehendere conceptu simplici et incomplexo non fundato in aliqua ratione seu conditione rei apprehensa ab intellectu illo

2o pro materia argumenti dico quod licet in visione animae beatae simplex apprehensio intuitiva divinae essentiae praecedat natura vel origine complexum iudiciium quo intellectus iudicat deum esse summum bonum et ipsum esse trinum in personis tamen illa simplex apprehensio esse non praecedit tale iudiciium tempore ex quo patet quod non quaelibet cognitio qua intellectus cognoscit est complexa

Reduco ergo rationem contra istum patrem sic omne quod intellectus intelligit vel intelligit distincte secundum quamlibet rationem quam habet vel praecise secundum aliquam sed sive detur primum sive 2m intelligit illud incomplexe ergo non quodlibet etc quod est oppositum suae conclusionis et prima pars antecedentis sua et 2a probata est quia si intelligit rem sub alica aliqua ratione sequitur quod intellectus intelligit illam rationem autem ergo intelligit illam per aliam rationem et sic erit processus infinitus in ilis rationibus aut intelligit illam rationem secundum naturam aliam rationem sed in se absolute et sic sequitur quod intelligit illam incomplexe et habetur contra eum

Item ponit oppositum 3ii corollarii mei in 3o corollario suae conclusionis 2ae eiusdem articuli dicens non quodlibet quod ab anima coniuncta est demonstrative scitum est ab eadem anima aliqualiter cognitum quod sic probat quia oppositum illius est falsum quia istae propositiones idem significant quodlibet quod est ab anima demonstrative scitum est ab eadem aliqualiter cognitum et ista copulativa quodlibet est ab anima intellectiva demonstrative scitum et quodlibet ab anima intellectiva est aliqualiter cognitum sed ista copulativa est falsa ergo prima pars quae est oppositum corollarii hic dico negando antecedens quoniam oppositum sufficienter probavi in corollario meo et ad probationem antecedentis dicitur quod illae propositiones non idem significant quia utraque pars copulativae false significat nisi forte vellet dicere quod 2a pars antecedentis posset verificari in anima christi quae secundum magistrum habet param scientiam cum verbo quo ad numerum scitorum sed hoc non faceret ad propositum nec probaret intentum et haec contra istum patrem

Circa materiam 3ae rationis sit haec 3a conclusio licet una creatura sit alia perfectior simpliciter tamen omnis creatura a primo distat aequaliter prima pars probatur quia unum creatum plus participat et mittatur naturam etiam primi simpliciter perfecti quam aliud ergo tenet consequentia quia tanta est perfectio creaturae quantum ipsa participat primum

2a pars probatur quia quodlibet creatum tantum distat a perfectione primi quantum ipsum primum ens quodlibet creatum imperfectione transcendit et excedit sed primum quodlibet creatum exedit immense quia se toto ergo a quolibet immense distat ergo quodlibet ab eo aliud aequaliter distat

primum corollarium quod non proprie penes distantiam a primo attenditur perfectio in ente creato patet quia tunc omnia aequaliter essent perfecta cum omnia aequaliter distent ab ipso confirmatur quia illa distantia est creaturae extrinseca ergo non proprie eius dicitur misera

2m corollarium penes imittationem seu participationem perfectionis vel bonitatis divinae attenditur perfectio cuiuslibet entitatis creatae patet ex probatione primae partis conclusionis

confirmatur quia quaelibet creatura quanto magis accedit ad ens primum seu imitatur ipsum tanto perfectius esset habet ergo tenet consequentia quia ad ipsum accedere et ipsum imittari est a creatura perfectionem ipsius participari

3m corollarium infero contra carmelitam quam repugnat individua diversarum specierum ad ens primum se habere aequaliter tam repugnat unum creatum minus alio distare a primo ente simpliciter prima pars probatur quia non stat individua diversarum rationum aequaliter primum ens imitari seu aequaliter eius perfectionem participare ostendo eorum repugnantiam et incompossibilitatem ergo

2a pars contra istum patrem probatur sic quod quodlibet extremum remotissimum quod deus attingit infinite distat a suo fontali principio ergo quodlibet creatum seu creabile infinite et immense distat a tali principio sue ab ente primo ergo nullum creatum distat ab eo plus aut minus alio tenet prima consequentia quia fontale principium cuiuslibet creati est deus et 2a patet quia una distantia immensa non est maior aut minor alia antecedens vero informa est 2a pars 2ae conclusionis 2i articuli in qua dicit quod quamvis creatum simpliciter primum attingat extremum remotissimum illud tamen nihilominus defficit deficit infinite seu distat citra summum fontale principium

confirmatur quia quodlibet creatum est extremum a deo ergo nullum est ab eo remotius alio tenet consequentia quia remotissimo nihil est remotius et antecedens est suum in eadem conclusione

3o probatur corollarium 3um quia deus nullum effectum ad extra creare potest quin si illum produceret ab eo infinite distaret et immense ergo omnia et specie differentia immense et qualiter distant ab immediato suo efficiente tenet consequentia quia immediatum suum efficiens cuiuslibet effectus est deus et una distantia infinita non est maior alia ergo antecedens vero informa est suum improbatione illius 2ae conclusionis ex quo patet quod non solum de facto ymmo immo de possibili nititur probare oppositum corollarii sui verumptamen verumtamen oppositum huius ponit reverendus pater praefatus in 2a parte 2i corollarii 2ae conclusionis 2i articuli dicens sic neccesse necesse est non omnia specie differentia aequaliter ab immediato principio distare et ego dico quod neccesse necesse est omnia specie differentia et genere aequaliter distant ab ipso primo sed pater ille multum bene probat dictum suum contra me sic per quaecumque essentialiter et intrinsecus specie differentia una species dicitur a deo quod illa distat essentialiter ab eodem et intrinsece sed hoc est per intrinsecas et essentiales specierum differentias secundum porphirium et alios philosophos et ultra sed cum res distantes a deo de facto sunt inaequales essentialiter ergo inaequaliter distant a deo Ad hanc rationem patet dici concedo totum antecedens et negando consequentiam Ratio quia dato quod res seu species creatae differant et distent a deo per suas intrinsecas et essentiales differentias tamen non praecise distant quantum sunt perficere quia sic nulla creatura infinite defficeret deficeret et distaret a suo fontali principio cuius oppositum ipsemet informa dicit in 2a parte conclusionis 2ae articuli 2i quod probat sic quia nullum effectum adextra deus producere potest quin si illum produceret ab eo infinite distaret et immense ubi patet quod manifeste ex intentione nititur probare oppositum licet forte assumat quod debet probare sine alia probatione dico ergo cum ipso in illa conclusione contra eum in corporo suo quod res creatae non praecise distant a deo per latitudinem suarum perfectionum essentialium quin ymmo immo et per totam distantiam quae est inter illas et deum quam per totam latitudinem specierum producibilium inter illas et deum

2o pater meus illud dictum confirmat sit nota minus secundum se totum distat quilibet talium graduum a gradu essendi simpliciter primo quam linea pedalis a puncto sed linea minor semper minori distantia distat a puncto quam maior igitur a simili

hic dico concedo primam partem antecedentis seu maiorem sed negando minorem quia quotienscumque et quantumcumque replicaretur punctus seu multiplicaretur numquam faceret aut redderet lineam quantumcumque parvam et econverso quantumcumque parva linea minoraretur numquam efficeretur punctus ideo ratio non concludit haec ratio posset reduci contra facientem formando aliam minorem sub sua maiore sic non minus secundum se totum distat quilibet gradus etc sed linea minor non minori nec maiori distantia distat a puncto quam maior igitur minor gradus specificus non minus nec plus distat a deo quam maior seu perfectior maior est sua et minor est vera et probata et econverso est contra eum ergo et hoc sit contra istum patrem

Circa materiam 4ti absoluti sit haec 4a conclusio non stat creaturam rationalem peccare mortaliter seu agere difformiter et ipsam non obmittere seu commitere legi rationis vel naturae difformiter haec conclusio probatur supponendo quod talis creatura habeat notitiam ultimi finis et principiorum moralium quia dato quod nullum esset praeceptum divinum creaturae adhuc creatura rationalis lege rationis seu dictaminis naturalis indispensabiliter obligaretur sub pena poena peccati deo reddere honorem et obedientiam seu ei obedire et ipsum non odire ergo conclusio vera consequentia bona quia quod obligat stante constantia subiecti obligabilis antecedens probatur quia lex naturalis est immutabilis et indelebilis in suis principiis quae sunt bonum facere et malum fugere ut ostendit sanctus thomas primae 2ae quaestione 49 4o et 6o articulo unde articulo 6o allegat augustinum 2o dicentem lex scripta est in cordibus hominum quod nec quidem delet iniquitas sed lex scripta in cordibus hominum est lex naturalis ergo lex naturalis deleri non potest hanc rationem informa facit sanctus doctor ubi supra

confirmatur 2o per beatum augustinum 2o libro ubi dicit nulla est anima quamvis perversa quae tum ratiocinari possit in cuius conscientia non loquatur deus quis enim scripsit legem naturalem in cordibus hominum nisi deus de qua apostolus gentes quae legem non habent naturaliter ea quae legis sunt faciunt super quo verbo dicit etiam glossa lex naturalis est illa qua quisque intelligit quid malum sit et quid bonum

primum corollarium quam neccessario necessario verbum est creaturae lex vel ars observatoria seu conservativa tam neccessaria necessaria verbum est creaturae lex vel ars obligatoria seu obligativa patet de neccessitate necessitate conditionata quia non stat creaturam esse et ipsam a verbo non conservari sed non stat ipsam conservari et ratione conservationis secundum secundum legem recti dictaminis deo non obligari ergo corollarium verum

2m corollarium non stat creaturam inesse consistere seu in esse existentiae conservari et ipsam duplici obligatione non obligari patet quia si ipsa creatura est ipsa est obligata divina lege malum vitare et lege naturali seu rationis

3m corollarium infero contra magistrum petrum de allyaco quod impossibile est creaturam rationalem obligari a divino velle et eam non obligari alica aliqua alia lege patet ex conclusione et corollario patet etiam quia non stat creaturam rationalem obmittere vel committere contra deum et non contra dictam rationis rectae ergo non stat eam ad aliquid obligari per deum quin ad idem obligetur a dictamine rectae rationis confirmatur per eundem quia in mente rationalis creaturae est proprie lex se regula iuste vitae sed regula menti rationali intrinseca est lex ditaminis rectae rationis quae indissolubiliter obligat creaturam ad nihil agendum contra conscientiam ergo corollarium verum antecedens est secunda corollarii primi suae 3ae conclusionis ubi dicit sic virtus iustitiae solum est in mente et non in scripto vel voce sic in ipsa est proprie lex seu regula iustae vitae oppositum tamen mei corollarii ponit praefatus dominus in quadam proportione praeambulae primae conclusionis suae ubi dicit possibile est rem alicam aliquam obligari a divina bonitate et no ab alica aliqua lege et per rem obligabilem intelligit creaturam rationalem quia nec alia creatura est obligabilis ut patet in 4a propositione praeambula 2ae conclusionis suae Et istam propositionem suam probat multum subtiliter sunt sicut prima causa quidquid cum lege alia potest obligare se sola potest sed divina voluntas est lex simpliciter prima ergo

Ad hanc rationem fortem diceretur evadendo cum correctione quod inter obligare et effective causare est magna dissimilitudo et differentia quia non quodlibet obligare est agere seu action quod patet quia lex scripta obligat ad sui observantiam et tamen illa non videtur ad producere vel agere obligando

2o potest dici quod alicam aliquam legem obligare creaturam potest dupliciter intelligi uno modo principaliter et effective alio modo multipliciter et obiective primo modo concederetur maior sed negatur minor saltim quo ad 2am partem quia videtur implicare contradictionem quod creatura habeat usum rationis et non obligatur per illam vel secundum illam et per hoc ad formam rationis negatur maior sed 2a pars antecedentis ratione dissimilitudinis quae est inter causare effective et obligare unde sicut non sequitur deus cum causa 2a beatificat creaturam vel albificat parietem igitur se solo potest beatificare creaturam et albefacere parietem sine albedine sic in proposito non valet deus cum lege alia a se obligat creaturam igitur se solo potest sic creaturam beatificare et haec sint exiliter dicta contra istum

Circa materiam 5ti articuli sit haec 5 conclusio nullius creaturae possibilitas aut futuritio fuit aut est a verbo causaliter sine sui principio seu initio probatur quia autem rei possibilitas vel futuritio sunt aliquid aut nihil aut alica aliqua si nihil sequitur quod numquam fuerunt et per consequens non fuerunt a verbo causaliter fine initio si aliquid vel alica aliqua aut ergo deus et hoc non aut aliquid citra deum ab ipso productum et hoc non quia tunc divinum influere ad extra non esset solum temporale quod negat opinio contraria patet quia nullius rei possibilitas cepit esse ex tempore

confirmatur quia si sic sequeretur quod verbum divinum ageret ad extra de neccessitate necessitate patet consequentia quia nullius rei potestas potest desinere esse aliter possibile fieri posset impossibile simpliciter quod est falsum Item sequeretur quod esset causa possibilitatis peccati quod etiam est falsum

primum corollarium quamvis omne possibile incomplexum possit poni in esse per divini verbum activitatem tamen possibile inesse possibilitatis nullum habet esse divini verbi causalitatem patet per commentatorem et eius probationem

2m corollarium contra Robertum de voto bernadum quod ponere deum respectu possibiltiatis aeternae se habere effective causaliter etiam ipsum ad extra solum influere temporaliter est ponere incompossibilia formaliter aut saltim virtualiter patet quia sequitur deus producit aeternaliter hanc possibilitatem ergo influxit ad extra non solum temporaliter ymmo immo aeternaliter

ex alia parte sequitur deus a extra solum influxit temporaliter ergo nihil ad extra producit aeternaliter tenent consequentiae quia opposita consequentium inferunt opposita antecedentium confirmatur autem illa possibilitas pro alica aliqua mensura habuit non esse vel non si primum sequitur quod possibilitas esse cepit et sic non fuit ab aeterno quod est contra eum si 2m sequitur quod deus aeternaliter produxit illam in esset et sic deus aeternaliter influxit ad extra quod iterum est contra eum in dictis suos

3m corollarium infero contra eundem quod sicut creatura non habet a deo causaliter sui esse possibilitatem sic creatura de se habet in nihil seu in non esse vertibilitatem prima patet per dicta 2a pars probatur quia secluso quolibet extrinseco creaturae ipsa creatura non esset seu haberet non esse ergo creaturae de se in est possibilitas non essendi quia illud dicitur in esse alicui de per se quod sibi derelictum quolibet alio scemoto sibi in est seu de ipso vere praedicatur sed creatura sibi derelicta et dei manutenentia subtracta creatura nullum habet esset sed solum non esse igitur

confirmatur quia si nullus deus esset aequae non esset antichristus sicut modo non est sed tunc deus non esset causa non esse antichristi ergo nec modo est causa positiva illius plura dicta augustini et gregorii possunt ad hoc adduci sed verumtatis causa obmitto

verumptamen oppositum corollarii mei 2i ponit pater praedictus in prima conclusio 2i articuli dicens prius causaliter et naturaliter est in essentia divina adextra producendi possibilitas quam insit creaturae essendi potestas hanc probavit sic quia sicut creaturam sub tanto gradu vel tanto posse esse est ex hoc quod agens sub tanto gradu potest agere ita de posse simpliciter esse ad posse agere

hic dicitur quod si intelligi 2am partem sui antecedentis sic quod creatura quae non est et potest esse ideo potest poni inesse quia deus potest ipsam producere inesse sic conceditur tota ratio sed non probat suam conclusionem si vero intelligeret sic quod creatura quod non est et potest esse ante suum existere habet aliquod esse possibile seu alicam aliquam possibilitatem a tali creatura et a deo distinctam respectu cuius deus se habeat causaliter sicud sicut sonat sic negatur tota ratio seu similitudo quam adduxit quam debet probare

oppositum vero 3ii corollarii ponit idem in corollario primo eiusdem conclusionis dicens nulli creaturae de per se inest potestas essendi vel non essendi sed solum extrinsece et denotative patet conclusio quia nullum est intrinsece potens esse vel potens non esse ergo hic dicitur quod creatura quae est est intrinsece potens non esse sic intelligendo quod quolibet extrinseco scemoto et qualibet influentia scemota de se habet non esse seu non est vel est nihil quia sic etiam potest dici quod per nullam potentiam potest fieri quin creatura quae non est possit producit in esse per deum nulla tamen creatura habet in se principium intrinsecum producendi se in esse

Iuxta materiam 6ae rationis sit haec 6a conclusio non stat sine videre et diligere seu absque visione et dilectione creaturam beatificari sic repugnat aliquem esse beatum perfecte et ipsum de perpetuitate suae beatitudinis non certificari prima pars probatur quia beatitudo formalis consistit secundum decretalem deum benedictis in illis duobus actibus scilicet in visione et fruitione seu in clare videre et frui perfecte 2a patet per augustinum 12o capitulo 12o dicens beatus non est qui de sua beatitudine certus non est confirmatur quia aliter sequitur quod paulus in raptu fuisset beatus consequens non admittitur et probatur consequentia pro tanto enim negatur ipsum fuisse beatum quia non habuit de illa visione certitudinem et permanentiam

primum corollarium quaelibet anima beata possit numquam fuisse beata tamen quilibet beatus numquam erit non beatus prima patet quia beatus potest non esse beatus ergo beatus potest numquam fuisse beatus tenet consequentia quia si non esset beatus numquam prius fuisset beatus quia numquam fuisset de perpetuitate suae beatitudinis certificatus 2a pars patet per conclusionem quia beatitudo includit perpetuitatem

2m corollarium quod beatitudo formalis ipsius creatae essentiae non consistit in unico agere creato possibile probatur quia si consisteret in unico actu vel agere aut ille actus esset sola visio sine dilectione et hoc non quia talis visio est viatori communicabilis et tamen per ipsam non redditur beatus vel ille actus esset dilectio visione seclusa et hoc non quia tunc voluntas incognitum diligeret contra augustinum

3m corollarium infero contra magistrum robertum gerardum heynen quod ad perfectam beatitudinem creaturae rationalis sequitur ipsam habere certitudinem cognitionem fruitionis suae aeternalis patet ex conclusione quia repugnat creaturam esse beatam perfecte et eandem non certificari de habitione perpetua suae beatitudinis sed non stat creaturam esse certificatam de alica aliqua re et illam nescire seu ignorare ergo non stat quod anima certificetur de aliqua reputa de perpetuitate suae fruitionis quin habeat illius notitiam in se antecedens probatur quia certitudo perpetuitatis gloriae est dei eius intrinseca ratione aliter paulus in raptu fuisset beatus quod non conceditur oppositum tamen huius corollarii ponit praelibatus bachallarius in primo corollario 7 conclusionis suae dicens quod stat creaturam perfecte esse beatam et non cognoscere se deum videre nec eo frui et hoc probat sic quia rationes obiectales actuum reflexorum sunt distinctae a rationibus obiectalibus actuum rectorum et sunt posteriores actibus rectis ergo non repugnat creaturam intellectualem esse solum recte cognoscitivam et reflexionem seu experientiam suorum actuum non habere ergo stat creaturam etc patet haec consequentia quia talis species rationalis creaturae non esset capax secundum conditionem suae speciei reflexionis illius seu experientiae suorum actuum

Ad istam rationem cum sua regula posset dici quod non universaliter actus reflexi sunt posteriores actibus actibus rectis et maxime imperfectam beatitudine quia non prius tempore intellectus videt deum quam sit securus de sua beatitudine concesso ergo quod ibi unum esset prius alio origine vel natura non tamen inter illa est prioritas temporis

2o potest dici quod deus creat seu creare potest in anima simul cum visione beatifica iudicium complexum quo anima iudicabit se habere dei visionem et illius securitatem et permanentiam et potest esse actus distinctus a visione beatifica

3o potest dici quod non sequitur haec res distinguitur ab illa ergo potest esse sine ea nam visio intuitiva realiter et essentialiter distinguitur ab obiecto visio et tamen non potest esse sine obiecto praesente ipsi potentiae et sic de multis aliis potest dari exemplum

Ad formam ergo concessa prima parte antecedentis negatur 2a pars universaliter quia dato quod ibi esset cognitio reflexa non tamen esset posterior tempore cognitione recta si autem intelligi de prioritate originis aut naturae tunc negatur consequentia ultima qua infertur ergo stat creaturam perfecte esse beatam etc quia si illa creatura est perfecte beata neccessario necessario sit se certificatam de huius perfectam beatitudinem et illud includit neccessario necessario cognitionem visionis suae beatificae sive ille sit actus rectus sive reflexus aliter creatura aliqua esset certa de re et simul illam rem ignoraret quod videtur implicare

Circa materiam 7 argumenti sit haec conclusio 7a non stat aliquam divinarum personarum ab intellectu creato beatifice videri et eundem intellectum aliquam reliquarum non intueri seu contemplari probatur quia non stat intellectum creatum clare videre filium et eius emanationem passivam et activam non percipere clare sed ille emanationes non possunt sic percipi sine visione patris et spiritus sancti

primum corollarium licet visio verbi beatifica inferat visionem rei ab ipso distincte realiter tamen beatifica visio verbi non arguit visionem rei ydemptice identice sibi totaliter seu ab ipso indistincte simpliciter prima patet quia non stat intellectum creatum beatifice videre filium et non patrem ex conclusione 2a pars probatur quia stat clare intellectum videre filium et non videre filium velle b futurum evenire sed illud velle est idem filio realiter et totaliter ergo

2m corollarium sola ydemptitas identitas essentialis non est adaequata ratio quare ab intellectu creato pater non potest videri sine filio patet quia emanatio filii est potior ratio confirmatur quia volito quam filius vult me loqui tam est eadem filio quam idem essentialiter est filio pater et tamen visio filii infert visionem patris et non huius quod est filium me velle loqui igitur

3m corollarium si per possibile vel impossibile intellectus beatus originationem filii a patre non percipieret talis intellectus inter patrem et filium non desineret seu distingueret patet quia omnis discretio seu distinguo saltim personalis in divinis fundatur super originem seu origines secundum distinctam

Ex dictis posset inferri contra bachallarium hariciurae magistrum nycholaum de meseryo quod non stat intellectum causam aliquam clarissime cognoscere et eius effectum quemlibet ignorare aliqualiter patet per dicta confirmatur quia omnis clarissime cognoscens causam cognoscit ipsam esse causam licet hoc non potest cognosci quin cognoscat explicite vel implicite saltim aliquid cuius est causa

2o confirmatur quia causa et effectus cum sint relativa sunt simul intelligentia ergo unus cognitio clarissima non stat cum alterius ignorantia patet consequentia quia ignorantia respectu alicuius negat omnem modum scientiae vel sciendi respectu illius scibilis in eodem intellectu et antecedens patet per dicta oppositum tamen huius corollarii ponit praefatus bachallarius in primo corollario 3ae conclusionis 3ii articuli dicens quod possibile est intellectum causam alicam aliquam cognoscere et eius effectum quemlibet ignorare quod probat multum difficulter quia causa et effectus distinguitur realiter et earum cognitiones similiter ergo causa sine effectu suo et effectus sine causa potest cognosci

Ad hanc rationem posset primo dici negando 2am partem antecedentis quia ut patet ex dictis in conclusione clare cognoscens filium neccessario necessario cognoscit patrem eadem cognitione et tamen pater et filius distinguitur realiter

Item eadem visione videt quis per gamenum album et in castum nigrum et notum est illa distingui realiter

Item intellectus simul cognoscit fiem et ea quae sunt ad finem et voluntas eadem simul sunt vult

3o dico quod non sequitur formaliter visiones sunt disitnctae ergo una potest esse sine alia patet instantia de beatifica visione simplici et complexa divinae essentiae et sic potest negari consequentia et haec sint leviter dicta contra istum patrem reverendum

Circa materiam 8i argumenti sit haec 8a conclusio ad verbum divinum clarius et limpidius videri non sequitur formaliter videntem plures veritates in ipso intueri probatur quia si sic sequitur quod simplex multipliciter decedens cum pluribus meritis sciret plures conclusiones theologicas deducere et oppositas rationes melius solvere quam quicumque doctor decedens cum paucioribus meritis consequens est falsum quia doctor thomas per acquisitas notitias et habitus in eo derelictos et remanentes multo plura cognoscere debet quam talis mulier licet propter illas non sit beator essentiali beatitudine consequentia patet talis mulier divinam essentiam intuetur limpidius quam doctor minorem habens gratiam et pauciora merita confirmatur quia deus potest concurrere cum habente minus claram visionem ut plura videat quam habens minorem et de se clariorem visionem

primum corollarium contra bachallarium vall? scolarium quod sicut non stat quemcumque comprehensiorem ab alico aliquo viatore verius et certius doceri sic non stat divinam essentiam a viatore quolibet beato clarius videri partes huius sunt transpo?tae patet quia ex opposito huius corollarii sequitur christum posse a viatore doceri et viatorem limpidius christo divinam essentiam posset intueri et sic christus non posset sciret omnia nec esset immense beatus quae non videtur vera

2m corollarium quod pluritas seu maioritas meritorum non semper infert in patrai pluralitatem cognitorum patet de simplici fideli et doctore subtili

3m corollarium quod si de ratione viatoris sit deum cognoscere aenigmatice non stat ipsum attingere genus visionis cherubice patet quia eundem simul videre idem obiectum clare et obscure includit repugnantiam ergo confirmatur quia genus visionis cherubice est beatificum sed secundum praedictum dominum non stat viatorem manente infra terminos viae attingere genus visionis beatifice ergo

verumptamen verumtamen oppositum corollarii mei primi ponit praedictus pater in quadam conclusione sui 2i articuli ubi dicit stat viatoris animam qualibet creatura beata limpidius videre divinam essentiam quod probat supponendo cum beato augustino quod paulus et moyses viderunt in via divinam essentiam ita clare sicut sancti post hanc vitam videbunt et vident tunc arguit sic deus potest intendere visionem animae beatricis qua potest videre essentiam divinam ut excedit omnem visionem naturae intellectualis essentiam divinam clare videntis ergo conclusio vera consequentia patet et antecedens probatur per hoc quod stat animam beatricem talis visionis esse capacem hic posset dici primo quod licet paulus et moyses clare viderunt deitatem in via tamen alia specie clare visionis illam viderunt quae erat minus perfecta quam species visionis clare qua beati eam vident ideo quantumcumque illa intendentur in sua specie numquam devenirent ad perfectionem visionis beatorum Item nota quod verbum est natura intellectualis cuius visio a nullo potest excedi ideo falsum assumit

Ad dictum augustini dicitur quod li sicut denotat similitudinem non omnimode quod patet quia si sic illa visio fuisset perpetua et stabilis et per consequens perpetua beatifica quod ipse negat et bene sufficit ergo augustino quod clare viderit sed tamen alia speciei claritatis seu clarae visionis a specie visionis beatificae et tunc patet quod sua deductio non procedit quia dato quod in gradu aequae bene claro vel clariori viator videret deitatem tamen non ita limpide quo ad speciem nec ita perfecte

ulterius iste pater dicit in 6a conclusione eius de articuli quod possibile est quod viator sit maior theologus in via quam quicumque beatus clare videns deum in patria ex qua conclusione infert quod stat viatorem pro statu viae docere quamcumque videntem deum beatifice ubi patet quod non excludit christum et per consequens ita dicta sic absolute posita non habent veritatem nec rationes efficaciam unde ipse arguit sic stat viatoris animam qualibus creatura beata clarius videre divinam essentiam ergo conclusio cum corollario vera consequentia nota et antecedens patet ex praecedente conclusione sua ad hoc patet responsio ex dictis in mea conclusione quoniam supposita veritate antecedentis adhuc non haec anima clarius videt divinam essentiam ergo plura cognoscit in ipsa quam alius minus clare videns ipsam patet ergo quod consequentia sua nulla est

2o arguit sic possibile est maiori latitudine notitiae anima viatoris sic illustrata quam quis beatus clare videns deum sit illustratus ergo etc hic dicitur quod si intelligit antecedens de maioritate notitiae quo ad speciem negatur antecedens si de maioritate gradus negatur consequentia et ad probationem cum dicit quod cuiuslibet beati latitudo notitiae est finita ergo stat quod maiori latitudine notitiae anima viatoris sit illustrata

hic negatur consequentia nam sicut non sequitur homo non est perfectus simpliciter infinite infinite ergo stat aliquem equum esse ita perfectum vel perfectiorem homine sic in proposito consequentia sua non valet contra istum sufficiat

Circa materiam novi argumenti sit haec conclusio nova sicut voluntas creata sine gratia vel auxilio speciali non cuilibet dictamini recto potest se conformare sic beatitudine apprehensa ab intellectu creato voluntas non potest illam respuere nolle aut refutare prima pars conclusionis probatur quia si sic sequitur quod ex puris naturalibus potest quis deum diligere meritorie consequens est error pellagii consequentia patet quia voluntas sibi dimissa supposita tamen generali influentia potest habere iudicium et dictamen quod deus est ordinate diligendus et meritorie et cetera propter ipsum ex caritate

2a pars probatur quia homo non potest non velle beatitudinem ergo non potest esse nolle tenet consequentia quia a non posse non velle a sequitur non posse nolle a antecedens vero est augustinus dicens peccatoribus reliquatae inquit iniquitatem qui non potestis relinquare reliquare beatitudinis voluntatem confirmatur quia nullus potest velle suam perpetuam miseriam directe igitur nec nolle beatitudinem apprehensam tenet consequentia quia per opinionem contrariam sicut voluntas se habet ad velle beatitudinem sic se habet ad nolle suam miseriam et alius patet quia aliter dampnatus damnatus et quilibet afflictus posset se liberare a pena poena sensus quam patitur quod est falsum et patet consequentia per anselmum capitulo 4o dicentem quod nihil est pena poena alicui nisi quod est vel infertur contra eius voluntatem tristitia enim est de hiis quae nobis nolentibus accidunt dicit philosophus

primum corollarium contra bachallarium servorum beatae mariae fratrem iohannem de florentia quod libertas voluntatis creatae a nullo impedita dimissa suae naturae non cuilibet recto dictamini in volendo se potest conformare patet ex conclusione et eius profectione

2m corollarium contra eundem sicut voluntas creata suam beatitudinem non potest non velle sic se esse miseram non potest velle patet ex conclusione confirmatur quia miseria ut sic nullam habet bonitatem ergo nullam habet eligibilitatem autem appetitatem

3m corollarium contra eundem licet non stet sine dono gratifico deum super omnia diligi a creata voluntate tamen stat creatam voluntatem deum gratifice diligere sine creata caritate prima pars probatur quia quilibet deum diligens super omnia diligit deum plus quam se ipsum et per consequens praeponit voluntatem suam divinam suae voluntati igitur cum talis sciat deum velle ipsum esse in caritate sequitur quod ipse facit omne quod in se est ut habeat caritatem et sic deus confert sibi caritatem et sic ultra sequitur quod talis voluntas creata non diligit deum sine dono gratifico confirmatur quia supposito quod sine caritate creata hoc posset non tamen sine dono gratifico complexo patet quia oportet quod deus suppleret per se vel per aliud causalitatem caritatis creaturae sed illa supple?o est donum gratuitum complexum quia est voluntatem sic agi vel iuvari a deo specialiter licet non sit alica aliqua una entitias realis incomplexa seu qualitas spiritualis animae infusa ergo 2a pars probatur quia cuiuslibet 2i agentis deus potest causalitatem efficientem supplere ergo talis caritas voluntas sine caritate creata poterit deum beatifice amare consequentia notitia et antecedens est communis scolla

Oppositum tamen primi corollarii ponit dictus pater in 2a conclusione 2i articuli dicens tanta est libertas volitive create quod sibi dimissa et a nullo impedita cuilibet dictamini rationis in volendo se potest conformare hanc conclusionem probat sic quia si voluntas hoc non posset vel hoc esset ex parte dei omnipotentis volentis cogere eam et hoc non quia secundum augustinum voluntas cogi non potest vel ex parte obiecti difficultatis et hoc non quia licet obiectum possit diffinire non tamen cogere vel esset ex parte voluntatis non potentis se conformare sic ex sui natura et hoc non quia non esset libera

Ad hanc rationem dicitur quod ex parte voluntatis non potentis se conformare cuilibet talis sine speciali dei adiutorio et cum dicitur sequitur quod voluntas tunc non sit libera negatur consequentia quia similiter probaretur quod divina voluntas non esset libera patet arguendo sicut sua ratio quia voluntas non potest velle difformitatem deformitatem et se non esse vel aliquod aliud impossibile ergo non est libera nec actus eius volitivus esset liber patet quod consequentiae non vallent et similiter nec sua

Item 2o ad idem arguit sic non est minoris ambitus ipsa volitiva potentia quam intellectiva ergo si intellectus potest dictare aliquid esse volendum et voluntas illud potest velle vel propter se vel propter aliud

hic respondetur negando consequentiam intellecto consequente universaliter sic quod omnis voluntas sibi dimissa possit cuilibet dictamini se conformare et patet consequentiam non vallere quia intellectus divinus et voluntas sunt aequalis ambitus et tamen intellectus divinus multa intelligit quae voluntas divina non potest velle ut peccata

2o posset concedi consequens secundum quod iacet sed tunc non probat conclusionem per illud medium sufficienter quia voluntas potest cum adiutorio speciali dei sed sibi dimissa non potest

Reduco ergo rationem contra eum cuilibet dictamini intellectus potest se voluntas conformare sed intellectus potest dictare sine caritate deum esse diligendum super omnia seu se posse diligere ergo voluntatem sine caritate deum super omnia diligere est possibile maior est sua et minor est vera et superius probata et converso est opposita 4ae propositioni suae conclusionis

2o idem pater oppositum 2i corollarii poss uit in 4a conclusione propositione eiusdem conclusionis ubi dicit sicut voluntas creata suam beatitudinem potest nolle sic se esse miseram potest velle et non posset esse ut dicit in conclusione nisi quia intellectus potest sibi dictare sic esse volendum ergo antecedens patet quia multis dictatum bonum esse malum et malum bonum hic dicitur primo quod intellectus rationabiliter non potest dictare miseriam perpetuam proprie et per se esse volendam et beatitudinem fugiendam et sic posset negari antecedens hoc probat quia licet aliqui dixerint bonum malum etc illud tamen non fuit dictamen rectae rationis sed error et deffectus defectus rationis

Item posset dici quod si intellectus rationabiliter dictaret miseriam volendam quam si vellet propter deum meritorie ageret tunc consequentiam negare intellectus hoc dictat esse volendum igitur voluntas potest se illi dictamini conformare propter causam iam dictam

Ad 2am cum dicit deus potest ordinare quod desiderans penam poenam sensus et dampni damni sit amicus dei sed tunc intellectus potest rationaliter dictare hoc esse volendum ergo voluntas potest se illi conformare cum praetendat rationem boni existentis vel appentis saltim per accidens ergo hic dicitur quod si deus posset hoc staturere et creatura rationabiliter optare tamen creatura non propter hoc vellet principaliter et primo suam miseriam sed dei amititiam ut consequeretur suam beatitudinem et sic non haberet nolle suae beatitudinis sed potius velle saltim implicite et hoc patet quia propter dei amicitiam vellet subire illam penam poenam sicut sancti martiria propter vitam aeternam optabant

Item 2o posset dici quod si huius pena poena sensus et dampni esset perpetua forte deus non posset illud statutum ponere scilicet quod vellet creaturam velle suam perpetuam miseriam quia ad sic deum velle sequitur creaturam numquam beatam fore nec beatitudinem appetere

Item sequitur quod vellet creaturam in peccato fore cum non sinat sine culpa penas poenas inflictas maxime aeternas et haec dicta exilia sufficiant contra istum patrem etc

Circa materiam 10 articuli sit haec 10a conclusio probabilis quod sicut repugnat eandem caritatem simul intendi et remitti sic non stat aliquem venialiter peccare et non esse transgressorem divini praecepti vel sit conclusio sicut non stat eandem caritatem simul intendi et remitti sic repugnat eundem esse simul transgressorem et inpletorem divini praecepti prima pars probatur quia sequitur a caritas intenditur ergo immediate post hoc erit maior seu intensior quam prius fecerit ex alia parte sequitur a caritas remittitur ergo immediate post hoc erit minor quod repugnat respectu eiusdem 2a pars probatur quoniam per illud praeceptum non falsum testimonium dices prohibetur omne mendacium ut dicit augustinus ut dicit augustinus quaestione 26 sed non omne p mendacium est peccatum mortale ut patet per magistrum distinctione 38 3ii et qua ratione unum veniale prohibetur eadem ratione quodlibet ergo peccans venialiter transgreditur aliquod praeceptum divinum Item 2o non omne est peccatum mortale ut patet extra de furtis ubi dicitur quod cum quis furatur ex aliquali magna neccessitate necessitate non punitur tamquam peccans mortaliter sed quasi pro peccato veniali tamen omne furtum prohibetur illo divino praecepto non furtum facies ergo conclusio vera

primum corollarium stat viatorem divinum praeceptum transgredi actualiter et per hoc non demereri vitam aeternam seu puniri aeternaliter patet de veniali

2m corollarium quod si quis simul meretur et venialiter peccaret simul idem praeceptum transgrederetur et impleret seu implere posset patet quia posset committere mendacium iocosum seu oficiosum vel veniale et velle abstinere a mendacio mortali propter deum ex caritate

3m corollarium infero contra bachallarium maioris monasterii quod non stat viatorem in merito actualiter proficere et eundem simul venialiter peccare seu per peccatum defficere deficere patet quia tunc caritas eadem simul intenderetur et remitteretur patet consequentia quia meritum ex una parte intenderet et peccatum ex alia remitteret saltim quo ad fervorem

confirmatur quia caritas et cupiditas in eadem anima simul intendentur et remitterentur quod patet quia caritas augetur per merita et cupiditas per demerita

confirmatur 3o quia sequitur quod idem homo simul et semel eidem legi ymmo immo eidem praecepto se conformaret et difformaret deformaret quod videtur implicare

Oppositum tamen huius corollarii ponit praedictus prima parte primae conclusionis 3ii articuli sui dicens cum gratia actualiter operante actum meritorium potest viator venialiter peccare et hoc probat subtiliter sic prout potui retinere audiendo quia mihi non misit in scriptis non plus repugnat aliquem simul mereri primum temporale et peccare mortaliter quam repugnat aliquem simul mereri praemium aeternum et peccare venialiter sed primum est possibile ut patet de mendacio obstetricum secundum gregorium

hic potest dici quod quidquid sit de prima parte antecedentis quod 2a est falsa et impossibilis eundem simul mereri vitam aeternam et peccare venialiter quia illi sunt motus contrarii nam unus est recessus a deo aliqualiter et alius est accessus ad ipsum Item termini contrarii sunt eo quod unus est pena poena et alius est gloria 2o arguit per apostolum 7 dicens mente servio legi dei corpori vero lege peccati sed serviere legi dei mente est mereri vitam aeternam servire vero corpore legi peccati est peccare venialiter igitur hoc potest dici quod apostolus intendit ostendere rebellionem carnis ad spiritum quasi vellet dicere quod specie cum mens inclinatur ad serviendum deo retrahitur per corpus quod aggravat animam et quandoque trahit mentem ad peccandum non tamen intendit quod simul peccet et vitam mereatur aeternam vel posset dici quod per servire legi peccati intelligit subiectionem contra corpus humanum et subiectum miseriis et penis poenis quae sunt quae sunt quaedam leges et penitentiae poenitentiae peccati originalis et peccatorum actualium et haec sint dicta faciliter contra istum patrem cui me redeundo Amen explicit primum principium

Liber I, Quaestio 1

Lectio 2 [London Transcription]

Lectio 3 [London Transcription]

Quaestio 4 [London Transcription]

A postolus namque ait etc haec est distinctio 3a in qua magister postquam probavit divinae naturae unitatem et personarum trinitatem per multiplicem auctoritatem scripturae nunc vero intendit hoc idem probare rationibus congruis et similibus naturae et dividitur in tres partes principales quia primo hoc probat ratione et argumento 2o similitudine et vestigio 3o ymagine imagine fundata in animae fundamento 2a ibi nunc restat ostendere 3a ibi nunc vero ad eam

prima dividitur in 4or secundum quod 4or rationibus probat suam intentionem nam primo arguitur ex dei causalitate seu efficientia 2o ex creaturarum mutabilitate et defficientia 3o ex perfectorum bonitate et excellentia 4o ex sponsorum ex caritate seu continentia 2a ibi alio et modo 3a ibi consideraverunt etc 4a ibi intellexerunt

2a pars principalis dividitur in tres nam primo ostendit qualiter vestigium cunctis rebus a prima arte imprimitur 2o qualiter hoc vestigium a rationali mente cognoscitur 3o qualiter hoc vestigium trinitatis sine fide non perficitur 2a ibi in illa enim trinitate 3a ibi ecce ostensum est qualiter in creaturis etc et haec sit divisio et sententia huius distinctionis in generali

U trum animae humanae propago active sit proprie trinitatis divinae ymago imago

quod non quia anima humana non est suorum actuum productiva ergo tenet consequentia et alias probatur quia anima humana non est formaliter activa ut dicit Iohannes de rippa in suis quaestione 2a conclusione 4a tum 2o quia ipsa est suorum actuum receptiva et respectu eorumdem passiva ergo non activa quia tunc idem esset agens et passum

2o non quaelibet res creata est vestigium trinitatis ergo nec in anima est ymago imago eiusdem reperibilis consequentia patet quia sicut se habet anima adesse ymaginem imaginem ita quaelibet creatura adesse vestigium patet antecedens quia aliter sequeretur quod quilibet concipiens vel videns aliquod creatum haberet unum conceptum de eo proprium quod est falsum

3o anima humana non ducit in perfectam notitiam trinitatis ergo non est eius ymago imago patet consequentia quia cum ymago imago sit unitiva illius cuius est ymago imago ducit in perfectam notitiam cuiusquam vestigium antecedens probatur quia aliter de trinitate increata in lumine naturali haberemus perfectam notitiam quod est contra dicta in conclusione praecedente

Ad oppositum est magister in hac distinctione allegans augustinum pro hac parte in multis locis ut patet in textu

prima conclusio quam repugnat animae humanae non esse intellectivam tam ei repugnat non esse formaliter activam et sui actus receptivam probatur quia quodlibet rationalis creatura est sui actus formaliter activa et receptiva ergo consequentia bona quia quod formaliter et intrinsece est tale ei non esse tale repugnat si existit tum 2o quia potentiae animae et anima sunt formaliter idem ut nunc suppono ergo antecedens probatur primo quia secundum magistrum libro 2o voluntas est sui actus effectiva aut ergo est activa formaliter per se et intrinsece aut non si sic habetur propositum si non sed per aliud est activa quaeritur de illo sicut prius aut est formalem activum aut non si sic sequitur quod aeque erat standum in primo si non tunc erit processus in infinitum quod est falsum confirmatur quia anima ideo est activa actuum vitalium quia est vita corporis ergo est formaliter activa consequentia est bona et antecedens patet per philosophum 2o sed quod anima sit sui actus receptiva patet quia aliter nulli essent actus eliciti immanentes consequens est falsum consequentia patet quia pro tanto antiqui negabant animam esse sui actus susceptivam causam effectivam quia tunc idem esset agens et passum movens et motum quod reputabant inconveniens

primum corollarium sequitur ex dictis in conclusione partes ymaginis imaginis animae humanae reali pluralitate carere

2m corollarium stat potentiam perceptivam esse formaliter activam et tamen percepere non esse formaliter agere patet quia deum esse non est formaliter deum creare et tamen deus est formaliter creativus Item se percipere non est se agere et tamen potentia perceptiva eadem formaliter sui ipsius est activa aliorum formaliter

3m corollarium licet quaelibet potentia perceptiva formaliter sit activa non tamen quaelibet potentia activa est formaliter perceptiva patet quia posse perceptivum est inferius ad posse activum Item ignis est activus et tamen non est perceptivus alicuius obiecti

Aliud corollarium si quodlibet posse receptivum seu passivum sit imperfectionis denominatio quilibet angelus est minus perfectus quam quicumque putus homo ymmo immo sequitur quod anima humana sit perfectior quolibet angelo patet quia angelus est maioris capacitatis quam anima humana ergo minus perfectus ergo minus cum capacitas angeli et hominis sit posse receptivum passivum ymo immo sequitur quod quanto anima sit perfectior tanto est imperfectior quod implicat patet cum anima sit sua capacitas quanta ergo est eius capacitas tanta est eius perfectio essentialis ergo quanto est capacior tanto est perfectior ex alia parte arguitur quanto est capacior tanto receptior et magis passiva et quanto est magis passiva et receptivior tanto est imperfectior ergo propositum

2a conclusio licet quodlibet suppositum creatae entitatis gerat vestigium beatae trinitatis stat tamen ab alico aliquo huiusmodi vestigium intueri et ab eodem trinitatis conceptum non haberi prima patet in hac distinctione quia quodlibet suppositum habet unitatem venustatem et bonitatem unitas repraesentat patrem quia sicut unitas est principium numeri ita pater trinitatis est principium et origo fontalis venustas seu pulchritudo filium ad quem sicut ad exemplar omnis creaturae pulchritudo formatur bonitas vero spiritum sanctum qui est amor patris et filii a quo omne bonum procedit 2a probatur quia stat vestigium intueri et ipsum non sub ratione qua vestigium est speculari seu considerari nec ipsum ad trinitatem referri patet quia aliter quicumque cognosceret sortem qui est pater cognosceret eius filium quod est falsum

primum corollarium licet stet creatam entitatem intueri ab alico aliquo et trinitatis notitiam non haberi tamen quaelibet creata entitas perfectius repraesentat beatam trinitatem quam se ipsam entitatem prima patet per conclusionem 2a probatur loquendo de repraesentatione prout creatura est perfecte intuitive visa secundum eius perfectionis gradum quia trinitati competiti primo et per se unitas venustas et bonitas et omnis perfectio simpliciter ergo patet consequentia quia in illis consistit creaturae perfectio

2m corollarium cum vestigium sub ratione vestigii attenditur seu cognoscitur aliquis contuitus trinitatis in mente producitur seu concipitur patet quia vestigium et vestigiatum sunt correlativa ergo cognitio unius sub ratione relativitatis infert cognitionem alterius antecedens patet per philosophum dicentem quod eadem est cognitio oppositorum seu relativorum sicut non stat quod aliquis cognoscat sortem esse patrem quin cognoscat filium vel quin conceptum aliquem habeat de filio

3m corollarium vestigium trinitatis ab alico aliquo cognoscitur aliquo non cognoscitur trinitatis vestigium

3a tertia conclusio sicut anima est suorum actuum causa effectiva seu causativa effective sic eadem est ipsorum actuum receptiva subiective ista conclusio patet per dicta in conclusione prima tamen prima pars aliter probatur quodlibet creatum habet aliquod formale effectivum principale ipsius principii igitur et actus animae habent huiusmodi principium sed nullum tale videtur ponendum praeter animam ergo confirmatur voluntas est causa volitionis ergo et anima probatur consequentia quia voluntas est una mens una substantia una vita secundum augustinum et allegatur a magistro in hac distinctione antecedens patet per eundum libro capitulo 9o ubi dicit nihil tamen est in potestate voluntatis sicut ipsa voluntas 2a pars conclusionis communiter tenetur et patet per dicta in prima conclusione et confirmatur per illud lucae 16 filii recordare etc ubi loquitur ad litteram et fuit historia non parabola solum ut patet per augustinum dicentem capitulo 7o Ad idem est anselmus capitulo 4o in membris corporis nec dolet nec delectatur nisi anima et voluntas rationalis

primum corollarium omnis actus creatae ymaginis imaginis habet plures causas suae originis patet quia obiectum talis actus est vera causa effectiva partialis ut patet per augustinum 9 capitulo 13o dicentem omnis res quam cognoscimus congenerat in nobis notitiam sui sed ultra hanc causam anima est causa principalis ut dicit conclusio ergo patuit et in prima conclusione

2m corollarium non repugnat nec est impossibile causam naturalem actum liberum producere patet quia obiectum creatum causat libere sed naturaliter et naturali influxu concurrit confirmatur quia potentia intellectiva est aliqualiter causa actuum voluntatis ut dictum est supra ergo

3m corollarium est responsivum scilicet affirmativa quaestionis pars vera quod patet quia ibi est essentialis unitas et causalis seu potentialis trinitas ergo consequentia et antecedens patent ex dictis augustini et magistri in hac distinctione

Contra primam conclusionem est opinio iohannis de rippa non stat intellectum divinum esse formaliter activum ergo nec creatum patet consequentia sed antecedens probatur quia si sic sequitur quod in deo esset idem formaliter posse agere a et posse percipere a consequens est falsum quia tunc deus sui ipsius esset activus quod est impossibile

2o secundo posse intellectivum seu perceptivum aliquid addit supra posse activum ergo non sunt formaliter idem consequentia bona et antecedens probatur quia ut dictum est in 3o corollario ignis est activus sed non perceptivus patet etiam quia esse activum est proprietas communis tam potentiae vitali quam non vitali sed perceptivae solum vitali confirmatur quia illud quod est perceptivum addit supra illud quod est activum vel igitur est formaliter activum et tunc sequitur quod posse perceptivum et tunc sequitur quod posse perceptivum est magis posse perceptivum quam quodcumque posse activum non perceptivum sit activum consequens falsum si non sit formaliter activum sed est illud quo animal vel aliquid est formaliter perceptivum ergo esse perceptivum ut sic non est esse activum quod est propositum et idem actum posset fieri de posse passivo

3o si posse perceptivum sit formaliter posse activum aut ergo praecise realiter aut praecise in tentionaliter non primo modo nec 2o modo quia quodlibet posse activum reale dicit maiorem perfectionem in re quam posse activum intentionale sed non quodlibet posse activum reale est maioris perfectionis quam posse activum intentionale formaliter scilicet perceptivum ergo posse perceptivum non est formaliter posse activum realiter vel intentionaliter

4o probatur quod posse vel esse activum non sit formaliter posse vel esse passivum quia esse activum est denominatio perfectionis in quacumque re ergo esse activum non est formaliter esse passivum

contra 2am partem 2ae conclusionis arguitur primo sic non minus dependet creatura a deo quam accidens a suo subiecto sed concipiens accidens format conceptum substantiae proprium ergo videns creaturam seu trinitatis vestigium format in mente conceptum deo proprium

2o secundo contra primam partem et eius corollaria videtur apostolus 5o incomprehensibilia sunt iudicia eius etc

3o nullum immensum cognoscitur seu reputatur mensum et finitum quodlibet creatum est finitum ergo deus non per aliquod tale est cognoscibilis maior patet quia ratio finitatis excludit totaliter rationem immensitatis et infinitatis

contra primam partem primi corollarii et contra 2m arguitur si illa essent vera sequeretur quod videns creaturam intuitive perfectius cognosceret deum quam creaturam consequens est falsum patet consequentia quia per corollarium perfectius repraesentat deum quam creaturam visam cum igitur per huius visionem creatura intuitive et perfecte cognoscatur sequitur quod deus per eam perfectius cognoscetur

6o sexto nullus talis conceptus deo proprius in visione creaturae est perceptibilis nec reperibilis igitur nec ponibilis consequentia bona antecedens patet quia nullus potest discernere talem conceptum a conceptu creaturae

contra 3am conclusionem si esset vera sequeretur quod idem esset movens et motum agens et passum ut supra fuit argutum

2o secundo tunc anima esset infinite virtutis et activitatis quia infinitae receptivitatis

3o tertio si anima esset intrinsece formaliter activa tunc ipsa posset agere sine sensibus corporalibus quod est falsum quia tunc iudicare posset caecus de coloribus

4o contra primum corollarium si obiectum esset causa actionis animae sequeretur quod idem creatum agens praecise eodem modo se habens posset esse causa oppositorum consequens est falsum ut videtur patet consequentia quia stante cognitione obiecti voluntas potest libere velle obiectum et nolle successive et illi sunt actus oppositi causati vel causabiles ab obiecto ergo

5o contra 2m corollarium si obiectum potest esse causa efficiens dilectionis libere sequeretur quod ad intentionem bonitatis in obiecto sequitur dilectionis intentionem in anima consequens experitur falsum ergo

6o contra 3m corollarium si anima esset ymago trinitatis vel ergo secundum eius nudam essentiam vel secundum potentias vel quia suorum actuum est activa et receptiva sed neutrum horum est dicendum ergo

Ad primam negatur antecedens et ad probationem quia idem esset etc negatur hoc quia ut dicit 2m corollarium primae conclusionis aliud est dicere percipere non est formaliter agere et dicere potentia perceptiva non est formaliter activa ista enim duo sunt multum diversa

Ad 2m negatur consequentia Ad confirmationem dicitur quod illud additum licet sit formaliter activum non tamen sequitur quod est magis activum quam quocumque aliud activum

2o posset dici quod nullum inferius addit aliquid supra illud quod significatur per genus superius et sic posset negari antecedens illius argumenti

3o posset dici quod tota ratio nihil plus concludit quam posse activum non est formaliter posse perceptivum sed ex hoc non sequitur quod nullum posse perceptivum sit formaliter activum ut dicit 3m corollarium quia se habent sicut superius et inferius

Ad 3m dicitur quod utroque modo intellectus est activus quia intellectus creat obiectum extra in esse intentionaliter sed actus suos causat realiter et cum dicitur quod quodlibet activum reale etc hoc negatur quia ignis est activus ignis realiter et intellectus solum intentionaliter quia potest causare in se s naturalem similitudinem ignis et constat quod intellectus est perfectius activum quam ignis quia est activum perceptivum ignis vero non

Ad 4m conceditur antecedens sed negatur quod quodlibet esse passivum sit denominatio imperfectionis sumendo esse passivum prout est esse perceptivum informabile subiective aliter enim sequeretur quod angelus quam esset maioris perceptivitatis tanto esset minoris perfectionis ut dictum est

Ad primam contra 2am conclusionem dicitur concedo totam rationem scilicet quod videns trinitatis vestigium format in mente dei conceptum et maxime si considerat vestigium sub ratione qua vestigium ut dicit corollarium

2o posset dici quod concipiens accidens non sub ratione inhaerentiae sed sub ratione qua entitas sic non oportet habere conceptum substantiae

pro solutione nota quod habere conceptum de deo potest esse dupliciter scilicet virtualiter vel formaliter virtualiter vero quando virtute illius quis potest habere formalem conceptum formaliter quando per talem conceptum formalem significatur deus Item hoc potest fieri perceptibiliter vel imperceptibiliter sic quod quandoque percipitur actus principiandi et res concepta quandoque actus principiandi et non res concepta

Ad 3m dicitur quod apostolus intendit quod non sunt comprehensibilia omnimode et perfecte licet imperfecte cognoscantur quia invisibilia dei per ea etc

2o potest dici quod illud est verum de omnibus iudiciis et omnibus viis eius simul tamen quodlibet per se est investigibile aliquo modo et potest sciri vel per revelationem aut alio modo

Ad 4m primo potest negari maior 2o posset dici quod licet finitum non potest ducere in cognitionem infiniti sub ratione infinita positive tamen hoc potest remotive seu negative quia cognoscere infinitum est cognoscere rem quae non est finita nec limitata

Ad 5m dicitur quod si consequens intelligitur quo ad quoad obiectum cognitum conceditur si vero intelligitur quo ad quoad actum evidentis cognitionis sic negatur consequentia et consequens quia creaturae visae habemus noticiam notitiam evidentem non autem de deo repraesentante

Ad 6m cum dicitur nullus talis conceptus etc patet per distinctiones positas quid dicendum quia stat quod non percipiatur et videatur Item potest esse virtualis non formalis Item non est sic proprius quod deus eodem modo quo est in se ipso subsistat conceptui illi sed quia per talem conceptum cognoscatur et significatur deus et non alius

Ad primam contra 3am conclusionem conceditur consequens de agente partiali et receptivo totali sicut anima respectu suorum actuum loquendo esse de passione quae non est obiectio vel corruptio sed salus est perfectio

2o diceret osbertus quod voluntas est movens secundum se et motum secundum quod informata est per apprehensionem et sic dicitur ultra quod voluntas unquam movet se de novo nisi aliquo modo moveatur ab alio puta a dictamine vel iudicio virtutis apprehensivae et sic non sequitur quod idem sit movens et motum secundum idem

Ad 2m negatur consequentia quia esse receptivum non est perfectionis simpliciter 2o posset dici quod anima non est infinitae virtutis seu activitatis sed finite

Ad 3m negatur consequentia quia anima non est totalis causa multorum iudiciorum sicut est iudicare vel sillogyzare de coloribus sed requiritur causaliter obiectum et organum visus et loquor de totalitate causae non effectus

Ad 4m conceditur consequens de causa partiali requisitive concurrente sicut est obiectum seu cognitio ipsius obiecti

Ad 5m negatur consequentia quia obiectum non est causa totalis sed solum partialis

Ad ultimam negatur assumptum pro 2a parte sed pro materia notandum secundum thomam argeintae in hac distinctione quod ymago imago tripliciter potest sumi primo modo penes ipsam animam et eius potentias praecise 2o modo sumitur pro potentiis actibus informatis 3o modo sumitur magis proprie cum tales actus et habitus sint respectu obiecti immensi sic loquitur augustinus de ymagine imagine 9 capitulo 13o de ymago imago dei est in mente non quia sui meminit amat et intelligit sed quia potest deum a quo facta est meminisse amare et intelligere

Ad rationes in oppositum patet per dicta quid dicendum

Apostolus namque haec distinctio 3a continet 11 conclusiones prima quod homo propter excellentiam qua excellit alias creaturas vel propter convenientiam quam habet cum omni creatura dicitur creatura mundi et est aptus ad cognoscendum divinam veritatem ad cuius cognitionem iuvatur a duobus scilicet a natura propria quae est rationalis et ab operibus a deo factis

2a conclusio deus qui est natura incomprehensibilis seu invisibilis per creaturas ab homine potest sciri et magister ad hoc probandum addunt 4or rationes prima sic potest formari illud est super omnem creaturam et est deus qui fecit quod nulla creatura potest facere sed deus fecit quod nulla creatura facere potest scilicet caelum et terram ergo illud est deus ergo per cognitionem effectuum aliqualiter devenitur ad cognitionem illius quod deus est 2a ratio omne mutabile est imperfectum et imperfectum ostendit aliquid immutabile et perfectum a quo perficiatur sed omnis creatura est imperfecta et mutabilis ergo omnis talis ostendit aliquid immutabile et illud est deus ergo 3a ratio ubicumque est bonum et melius etiam optimum est ibi cuius comparatione de illorum bonitate iudicamus sed in creaturis videmus unum esse aliis melius ergo neccesse necesse est ponere aliquod optimum et illud est deus ergo 4a ratio ubi magis et minus sponsum est ibi sponsissimum est ponendum sed una creatura est alia sponsior ergo est ponere aliquod sponsissimum et illud est deus ergo

3a conclusio deus qui est summe simplex in essentia ex perpetuitate creaturarum intelligitur aeternus ex magnitudine earum omnipotens et dispositione sapiens et ex gubernatione bonus

4a conclusio quod vestigium trinitatis apparet in qualibet creatura quia quaelibet creatura est aliquid unum habens speciem sive pulcritudinem et habens ordinem amorem et bonitatem unitas quae est principium numeri repraesentat patrem qui est principium originis aliarum duarum personarum scilicet filii et spiritus sancti species vero seu pulcritudo repraesentat filium qui est pulcritudo et ad quem sicut ad exemplar omnis creatura formatur ordo verum spiritum sanctum repraesentat qui est summa bonitas et amor patris et filii

5a conclusio per creaturarum contemplationem non potest haberi sufficiens notitia trinitatis sine doctrina et inspiratione divina vel revelacione revelatione

6a conclusio quod anima nostra est ymago imago trinitatis in hoc quia sicut in anima est memoria intelligentia et voluntas quorum unum non est alterum et tamen adinvicem referuntur et sunt aequalia non solum singula singulis sed etiam singula omnibus sunt tamen una vita una essentia sicut etiam sunt tres personae in divinis et una essentia et substantia

7a conclusio licet in mente nostra sit ymago trinitatis tamen est exigua et ex magna parte dissimilis nam unus homo habet ista tria et tamen homo non est ista tria deus autem est tres personae et tres personae sunt unus deus Item una persona scilicet unus homo habet illa tria trinitas autem summa non est vera persona sed tres personae Item haec tria non sunt unus homo sed unus hominis in deo autem illa tria non sunt unius dei sed sunt unus deus

8a conclusio quod alio modo invenitur trinitatis ymago in anima nam ibi est mens et amor ita quod notitia est quasi proles genita a mente sicut a parente quia dum mens se cognoscit sui noticiam gignit 3o est amor qui de notitia et ipsa mente procedit quia dum mens cognoscit se diligit se et prolem suam scilicet suam notitiam subdit etiam magister quod ista tria sunt aequalia in una substantia animae et ideo mens humana ista tria considerans extendit se ad contemplationem creatoris et videt unitatem in trinitate et trinitatem in unitate essentiae

9a conclusio quod mens nostra debet intelligere deum unum unam essentiam unum principium et ipsum esse actorem omnium quia si duo dii essent vel uterque insufficiens esset vel alter eorum superflueret

10a conclusio debemus credere patrem et filium et spiritum sanctum universae creaturae conditorem et rectorem nec patrem esse filium nec spiritum sanctum nec filium esse patrem nec spiritum sanctum nec spiritum sanctum esse patrem aut filium sed trinitatem personarum relativarum ad invicem

11a conclusio fides patriarcharum et apostolorum praedicat unum deum esse trinitatem in qua trinitate est unus pater qui solus deus se ipso genuit unum filium et unum filium qui de uno patre solus essentialiter est natus et unum spiritum sanctum qui solus a patre filioque procedit Addit etiam magister in fine quod haec propositio non debet concedi simpliciter deus genuit se deum vel alium deum et sic dicta sint de quaestione hac

Lectio 5 [London Transcription]

h ic oritur quaestio Ista est distinctio quarta quae sic continuatur ad praecedentem quia postquam magister determinavit de essentiae unitate et personarum trinitate consequenter in hac parte determinat de earum origine et alienitate et dividitur in 4or partes secundum quod 4or facit magister primo movet quaestionem 2o arguit per rationem 3o respondet ad dubitationem et 4o ponit argumenti solutionem 2a ibi si enim deus genuit deum 3a ibi ad quod respondentes dicimus 4a ibi nunc ad praemissam dubitationem seu quaestionem et hoc sit in generali divisio istius distinctionis

U trum prius aeternaliter deus genuit deum quam produxit temporaliter ens deppendens corporeum

quod non quia deus non genuit deum ergo consequentia tenet et antecedens probatur quia non genuit alium deum a se ergo non genuit deum tenet consequentia quia nihil se ipsum potest generare nec alium quia tunc essent plures dii igitur

2o si alium a se deum genuit sequitur quod alica aliqua esset ratio assignalis quare pocius potius istum alium a se gigneret quam alterum consequens est falsum quia nulla talis est ratio reperibilis nec dabilis pro uno quin aeque concludat de altero ymo immo de infinitis

3o filius in divinis incepit esse ergo non prius etc consequentia tenet et antecedens probatur quia filius est in alico aliquo instanti et numquam ante illud instans fuit ergo in illo incepit esse confirmatur quia filius incepit esse in alico aliquo instanti quia si non incepit esse etc sequitur quod non incepit esse in hoc instanti quod est falsum

In oppositum est magister in hac distinctione quia athansius in simbolo aeternus pater aeternus filius etc

prima conclusio licet virgo maria eundem filium concepit temporaliter quem deus pater genuit aeternaliter aliquid tamen concepit virgo mater quod non genuit deus pater prima patet quia idem est filius dei patris et virginis matris 2a patet quia carnem christi virgo concepit et illam non genuit deus pater

primum corollarium licet christus fuerit aeternaliter tamen temporaliter incepit esse christus prima pars patet quia filius fuit aeternaliter 2a patet quia temporaliter incepit homo ergo temporaliter incepit esse christus tenet consequentia quia sicut anima rationalis et caro unus est homo ita deus et homo unus est christus

2m corollarium licet aliquis homo fuerit aeternaliter tamen quidquid est homo incepit esse homo temporaliter

3m corollarium non sequitur demonstrato christo hoc fuit aeternaliter ergo non incepit esse homo temporaliter patet ex eodem medio quia humanitas christi incepit esse temporaliter

aliud corollarium licet christus tam neccessario necessario sit filius sicut deus tamen christus alicuius contingenter est filius prima patet quia quam neccessario necessario pater est pater tam neccessario necessario filius est filius et sunt deus 2a patet quia contingenter est virginis filius

2a conclusio licet quoad nos non sit evidenter probabile in divinis plures filios non esse tamen solum deum patrem gignere unicum filium sibi coaeternum et consubstantialem est neccesse necesse prima patet quia omne medium nobis evidens patrem gignere unum filium inferens potest inferre aequaliter filium producere alium filium quia omnes tres personae sunt eiusdem perfectionis omnipotentiae et activitatis 2a patet in distinctione praesenti Item patet per augustinum 6 capitulo 2o filius est deus de deo sed non nisi per generationem ergo confirmatur quia de facto deus pater produxit seu gignit unum solum filium sibi per omnia aequalem ergo sic esse est neccesse necesse patet consequentia ex supra dictis antecedens est catholicum

primum corollarium quod non plus potest hic in via nobis demonstrari unum filium quam infinitos generari patet per conclusionem

2m non est evidenter probabile producciones diversarum rationum in divinis esse patet quia sola fide tenetur quod sint tantum duae scilicet generatio et spiratio

3m corollarium sicut multa sunt neccessaria necessaria quae a nobis non sunt demonstrabilia nec evidencia sic multa sunt impossibilia quae et contradictionem implicancia implicantia ad quam nullus potest reduci per solam rationem naturalem patet prima pars de articulis fidei significantes trinitatem 2am patet quia patrem non generare filium includit contradictionem latentem quam nullus in solo lumine naturali potest alteri illustrare aut demonstrative ostendere

3a conclusio licet deus pater deum filium aeternaliter genuerit tamen non proprie dicitur quod post eius generationem alicam aliquam rem temporaliter produxerit prima patet per dictam et potest confirmari per illud 2i dominus dixit ad me filius meus est tu ego hodie genui te 2a probatur quia quodlibet agere divinum ad intra mensuratur instanti aeternitatis ergo termini importantes lapsum seu differentias temporis non proprie dicuntur de divinis tenet consequentia quia post ante quando et similes termini concernunt temporis differentias antecedens patet per augustinum 101o ubi dicit aeternitas ipsa dei substantia est quae nihil habet mutabile ibi nihil est praeteritum quasi iam non sit nihil est futurum quasi nundum nondum sit non est ibi nisi est non est ibi fuit vel erit Item idem 12 capitulo 15 iste divisiones seu dimensiones temporalium spatiorum quae usitate et proprie dicuntur tempus a motu siderum ceperunt unde etiam deus cum instituit dixit et sint in signa et tempora et dies et annos Item idem filius dei debet dici natus quia semper nascitur quia eius nativitas seu generatio numquam praeteriit praeterivit sed semper praesens est vide ibi quia illa non sunt verba formalia nota nota tamen quod ibi non sumitur semper pro differentia temporalia sed pro mensura vel instanti aeternali

primum corollarium licet deus pater ante rerum creacionem creationem suum filium non genuerit tamen nulla res creata sibi coeterna fuit prima patet sicut conclusio quia sicut in aeternitate non est post sic nec ante 2a patet quia aliter deus non produxisset ab inicio initio temporis quod est falsum quia deus creavit etc

2m corollarium in alico aliquo signo vel instanti pater generat et numquam ante illud genuit et tamen generare non incepit pater quia in instanti aeternitatis pater generat et numquam ante illud quia ante illud nullum fuit aliquid instans

3m corollarium licet pater in aliquo instanti filium generat et numquam post illud generabit tamen ipsum generare non desinet nec desinit patet ex eodem fundamento de instanti aeternitatis quia post illud instans nihil est vel erit ex istis patet pars negativa tituli videlicet quod non ante corporeum ens factum temporaliter deus genuit deum filium aeternaliter patet sumendo ante dicto modo

contra primam conclusionem in divinis nullus est motus ergo nec generatio tenet consequentia quia omnis motus est generatio antecedens patet primo

2o virgo non genuit nisi creaturam sed filius dei non est creatura ergo maior est augustini 34o capitulo minor patet 3o distinctione II Item contra istam conclusionem est ratio facta ante oppositum

3o contra corollaria eius aliquis actus intelligendi patris praecedit actum generandi ergo filius non fuit aeternaliter patet consequentia quia pater solum novit in filio sed etiam in se ipso ut patet per augustinum 3o ergo videtur quod pater ante verbi expressionem habeat intelligendi cognitionem

contra 2am conclusionem est ratio 2a facta in oppositum

2o si deus deum generat aut ergo generat cum sapientia aut sine sapientia si primum ergo idem est terminus a quo producit et terminus ad quem producit quod non videtur verum si sine sapientia ergo pater ignoranter producit filium quod est falsum

contra 3am conclusionem est ratio 3a in oppositum

2o omnis ratio alia ab esse in deo est posterior ipso esse sed generare filium est denominatio vel ratio alia ab esse dei ergo posterior igitur est ibi prius et posterius maior probatur quia in divina essentia est ordo quidam rationum e essentialium secundum dyonysium capitulo 3o Item prius est ut videtur deum vivere quam intelligere et intelligere quam velle sed haec natura generationem filii praecedunt ergo

3o illud quod habet rationem principii aliquo modo praecedit suum principatum sed pater respectu filii et intelligere patris respectu dicere eius habet rationem principii ergo aliquo modo praecedit confirmatur quia intelligere est commune tribus suppositis et non dicere ergo prius est intelligere ipso dicere

Ad primam negatur consequentia ad probationem dico quod non omnis generatio est motus sicut patet de ista 2o dicitur secundum Iacobum de viterbio quaestione 2a quod quandoque genus dicit imperfectionem et species perfectionem et tunc genus illud non dicitur de deo sed bene species sicut in proposito patet de generatione et motu quandoque econverso et tunc genus dicitur de deo sed species non sicut totum universale dicitur de deo et totum integrale non quia deus non habet partes quandoque tam genus quam species dicunt perfectionem et tunc utrumque convenit deo ex quo patet quod dato quod motus sit superius ad generationem et genus tamen non sequitur generatio dicitur de deo igitur motus

Ad 2m dicitur quod augustinus vult dicere quod virgo non genuit nisi christum qui secundum humanitatem potest dici creatura ut dicit magister 11 distinctione 3ii aliter dicetur ad hoc insequentibus

Ad 3m negatur antecedens ad probationem dicitur quod notitia patris in se ipso non est prior notitia in filio ymmo est eadem essentialiter

Ad primam rationem in oppositum negatur antecedens et ad probationem negatur consequentia quia licet non generet alium deum tamen generat deum filium qui est alius personaliter tamen non est alius deus

Ad primam contra 2am conclusionem quae est 2a ratio in oppositum diceret hugolinus concedo consequentiam rationem huius assignificando per hoc quod pater totam latitudinem cognitionis in esse producit dicendo unum verbum ideo non sunt plura verba nec plures filii sed hoc non videtur ratio sufficiens quia adhuc contravenitur quare pocius potius per istam totam latitudinem immensam cognitionis produxerit filium istum quam alium

2o diceret brinkel ad hoc quod producit hunc filium et non alium quia in deo n est tantum hoc memoria fecunda et non alia potest esse fecunda sed similiter non sufficit quia sic posset dicere quilibet de quolibet homine quod in ipso est tantum una memoria fecunda et tamen eius sunt plura verba Item ipse solvit idem per idem et sic non reddit rationem cum memoria intelligentia et cognitio sint in filio sicut in patre ideo dico aliter quod nulla ratio est nobis nota quare pater generat istum et non alium quae ratio se habeat tamquam antecedens nobis notum ad inferendum illud consequens quia data quacumque ratione tali aequaliter inferretur de filio et spiritu sancto

Ad 2m dicitur quod generat cum sapientia ad bonum sensum et ad improbationem negatur consequentia Item dicitur quod si idem sumitur essentialiter conceditur consequens si personaliter negatur consequentia

Ad 3m dicitur quod deus generat deum ibi stat pro persona ergo sicut conceditur tres esse personas ita tres deos negatur consequentia quia non admittit illas ecclesia aequaliter

Ad primam contra 3am conclusionem negatur antecedens et ad probationem negatur consequentia ex quo sequitur quod non bene nec sufficienter exponitur iste tertius incipit per istas propositiones a est in instanti praesenti et numquam ante hoc fuit ergo a esse incipit sed debet dici a est in isto instanti temporis etc et ita potest dici de desinit suo modo Ad confirmationem negatur consequentia quia arguitur ab inferiori ad superius negatione praeposita a parte praedicati

Ad 2m negatur maior ad confirmationem dicitur quod in divina essentia est ordo rationum essentialium dicitur quod talis ordo intrinsece nullo modo est amittendus nec dyonysius sic ponit in trinitate

Ad 3m conceditur universaliter antecedens sed negatur in divinis Ad confirmationem quidquid sit de consequente negatur consequentia quia nec vivere praecedit intelligere nec intelligere velle nec velle praecedit dicere quia ut dictum est nulla est ibi prioritas nec posterioritas

hic oritur quaestio haec dico continet 4 conclusiones prima concedendum est quod deus genuit deum et unus genuit unum tamen non est concedendum quod deus genuit se deum vel alium deum

2a conclusio potest concedi quod deus pater genuit deum quod non est pater

3a conclusio fides tenet tres personas esse unum deum unam substantiam unam essentiam et econverso unam essentiam esse tres personas et hoc probat magister per augustinum primo cui secundum magistrum in hac materia prae ceteris fides est adhibenda Sciendum tamen quod contra 3am conclusionem videntur esse auctoritates scripturae ubi sapientia increata de se dicit ab aeterno et ante secula creata sum Item filius clarifica me pater claritate quam habui priusquam mundus fieret et cunctae aliae similes possunt adduci ex quibus patet quod termini lapsum significantes dicuntur de divinis Ad primum horum dicitur quod illa auctoritas sic intelligitur ante secula id est si tempora fuissent ante secula fuisse in illis vel dum illa fuissent quia licet deus coexistat cuilibet parti temporis tamen proprie deus non est in tempore sed in aeternitate vel in eius instanti et sic possunt solvi aliae auctoritates ex dictis patet quod non sequitur deus non est prius quia non fuit ergo esse incipit vel incepit

Quaestio 6 [London Transcription]

P ost haec quaeritur Ista est distinctio 5 In qua post quam magister ostendit qualiter haec sit concedenda deus genuit deum nunc vero magister movet quaestionem concernentem gignens et genitum et dividitur in tres quia primo movet variam quaestionem 2o ponit quaestionis solutionem 3o exponit multiplicem auctoritatem et dat earum variam intentionem 2a ibi ad quod catholicis 3a ibi dicitur quoque

2a pars dividitur in duas quia primo ostendit quod potentia divina non generatur passive 2o quod non generat active 2a ibi itaque non est dicendum prima posset dividi in plures secundum quod magister suam intentionem ponit 2o contra eam obicit partes patebunt legendo et haec sit distinctio, etc

U trum quam repugnet plures causas aliquam rem totaliter efficere tam repugnet eamdem rem semetipsam realiter producere

quod non quia de facto plures causae aliquam rem totaliter efficiunt quod patet primo quia deus et voluntas creata sunt causae totales actuum liberorum voluntatis creatae igitur sequitur quod deus illorum actuum sit causa totalis patet quia totus actus et quaelibet eius pars totaliter deppendet dependet a deo infieri esse et conservari sed quod voluntas eciam etiam sit totalis causa illorum patet quia alias non quaelibet porcio portio actus voluntatis esset a voluntate effective et sic non esset in eius potestate contra augustinum

2o si alicui combustibili puta ligno applicarentur duo ignes aequaliter dispositi cum omnibus circumstantiis qualibet illorum esset causa totalis illius combustionis quod patet quia quilibet illorum est causa sufficiens combustionis qua posita sequitur effectus

3o essentia divina est principium generativum sui ipsius et subiectum suae generationis ergo antecedens patet quia non videtur aliud principium quo nec aliud in quo aliquid generetur ad intra nisi divina essentia

In contrarium In oppositum arguitur quia quodlibet illorum est impossibile et nulla est latitudo impossibilitatis quia omnia impossibilia aeque sunt impossibilia ergo

prima conclusio prima conclusio licet aliquis effectus secundum se et quodlibet sui a pluribus deppendeat dependeat effective causaliter tamen non scat stat eundem effectum a pluribus causis totalibus deppendere dependere aequaliter prima pars patet per primam rationem factam ante oppositum de actibus voluntatis 2a probatur quia prima causa perfeccius perfectius et plus influit in effectum quam 2a ergo tenet consequentia quia prima causa neccessario necessario requiritur ad cuiuslibet effectus productionem ut suppono antecedens patet per auctorem patet etiam quia prima causa indeppendenter independenter causat et influit ergo non aequaliter cum 2a

primum corollarium licet respectu eiusdem sint plures causae totales totalitate effectus effectus causati tamen non scat stat respectu eiusdem simul esse plures causas totales totalitate praecisiva causali patet per conclusionem totum corollarium

2m corollarium quod non sequitur a est aliquo modo causa totalis effectiva de b ergo a posito cum alio remoto divino influxu non sequitur b

3m corollarium quod etiam haec consequentia non valet a totaliter producit b ergo nihil aliud ab a producit b patet idem quia oppositum consequentis scat stat cum antecedente sumpto dicto modo

Ex dictis posset inferri ulterius quod ad productionem muscae requiritur tanta productivas seu potentia activa quanta requiritur ad verbi generationem in divina essentia patet quia utrobique requiritur immensa potentia patet per dicta

2a conclusio 2a conclusio licet in divina essentia intrinsece nomen causae non ponatur tamen ratio principii in divinis non negatur prima patet quia ad causa dicitur esse ad cuius esse sequitur aliud sed in divina essentia non sequitur unum ad aliud quia ibi non est prius nec posterius nec est ibi dare aliud et aliud substantive ergo antecedens patet 5o 2a pars probatur quia vere filius in divinis est a patre et spiritus sanctus ab utroque ergo ratio principii in divinis est ponenda tenet consequentia quia secundum philosophum 5 principium est illud a quo aliquid habet esse antecedens patet in simbolo athanasii filius a patre solo est etc Item spiritus sanctus a patre et filio etc confirmatur quia secundum augustinum pater est principium sine principio filius principium a principio

primum corollarium sola trinitas increata cuiuslibet creaturae potest dici totalis proprie et sufficiens causa patet quia posita eius causalitate respectu cuiuslibet producibilis ad extra omni alio secluso sequitur aliud id est effectus et hoc est esse causam proprie secundum quod dicit probatio conclusionis

2m corollarium licet in creatis principium et causa se habeant convertibiliter tamen in divinis non dicuntur uniformiter

3m quod nulla creatura aut producibilis entitas neccessario necessario exigit ad esse plures efficientes causas patet quia prima causa se sola sufficit

3a conclusio licet aliquid quod non implicat contradictionem a prima causa non possit causari tamen quidquid formaliter et proprie includit contradictionem a prima causa potest fieri et produci prima pars probatur quia prima causa seu deus est aliquid quod nullam includit contradictionem sed deus non potest ab alico aliquo causari ergo maior patet quia nulla entitas simplex incomplexa includit contradictionem 2a pars antecedentis patet quia si deus posset causari aut a se aut ab alio non ab alio quia quaelibet alia causa in esse conservari et agere deppendet dependet a deo ut dictum est nec a se quia secundum augustinum primo capitulo primo nulla res est quae se ipsam gignat 2a pars conclusionis probatur quia solae propositiones formaliter et proprie contradiccionem contradictionem includunt sed omnes tales sunt a prima causa formabiles ergo

primum corollarium quod ratio formalis termini ac etiam principii quo formaliter filius generatur vel spiritus sanctus spiratur divinae essentiae non competit sed ab eadem negatur patet quia aliter idem gigneret se ipsum quod est contra dicta in quaestione et contra magistrum in hac distinctione Item pro isto corollario est determinatio ecclesiae de summa trinitate et fide catholica capitulo dampnamus ubi dicitur quod essentia divina nec generat nec generatur Item illud probat gregorius doctor noster in hac distinctione articulo 4o

2m corollarium sicut divina essentia non est formabile divinae generationis principium productivum ita non est eiusdem principium materiale subiectivum prima patet per dicta 2a pars probatur quia essentia divina non potest perfici ergo nec in hac generatione subici patet consequentia quia terminus cuiuscumque generationis perficit subiectum suum antecedens patet de se

3m corollarium quod deum non esse chimaeram esse totum parte sua minus esse contradictoria simul vera esse non includunt contradictiones formaliter et proprie patet per 2am partem conclusionis quia includunt quia talia non possunt fieri a prima causa ex dictis patet affirmativa pars conclusionis

contra primam conclusionem videntur esse duae rationes factae in oppositum conclusionis

2o contra 2am partem arguitur quia plures possunt esse causae alicuius effectus quarum qualibet posita sequitur effectum poni sed sic esse causam est esse causam totalem ergo antecedens patet de duobus ignibus de pluribus navibus trahentibus quarum medietas posset trahere navem in casu et de multis aliis

3o si prima pars conclusionis et primi corollarii essent verae sequitur dictum philosophi esse falsum quo dicitur quod causa efficiens est sufficiens qua posita ponitur effectus et qua remota removetur patet consequentia quia posita causalitate voluntatis respectu alicuius actus liberi non sequitur effectus nisi ponatur alica aliqua causa concurrens puta deus ergo

contra 2am partem 2ae conclusionis si ratio principii aliter personae divinae conveniret sequitur quod aliquod suppositum divinum principatum dici posset consequens non conceditur et patet consequentia quia principium et principatum sunt correlativa quae simul dicuntur ad convertendam

2o contra primum corollarium si deus esset causa sufficiens et totalis cuiuslibet effectus creati sequeretur quod frustra 2a causa aliquid produceret consequens est falsum patet consequentia quia si non ageret non minus sequeretur effectus ergo

3o contra 3m corollarium si alica aliqua entitas ad sui generationem non exigeret plures efficientes causas sequitur quod deus se solo posset producere odium sui ipsius in alico aliquo consequens est falsum cum ille actus neccessario necessario sit malicia malitia involutus et consequentia patet quia omnis actus est est entitas producibilis

contra primum corollarium 3ae conclusionis arguitur quod essentia generat et generatur primo sic omnis essentia divina vel filius generatur tota trinitas est essentia vel filius ergo tota trinitas generatur praemissae sunt verae et forma est bona ut videtur ergo

2o sic aliquid generat in divinis et nihil aliud ab essentia ergo

3o hic pater generat hic pater est essentia ergo haec essentia generat et potest reduci ad primum modi primae figurae sic omnis pater generat omnis essentia est pater igitur omnis essentia generat

4o generans est essentia divina ergo essentia divina est generans consequentia patet per conversionem simpliciter dictam antecedens probatur quia pater generans est essentia ergo generans est essentia

5o tam convertibiliter pater se habet ad essentiam quam convertibiliter se haberet si solum suppositum patris esset sed tunc quidquid diceretur de patre diceretur de essentia ergo nunc est ita ergo sicut generare dicitur de patre ita potest dici de essentia

6o essentia divina non est non generans et est ergo est generans consequentia videtur nota antecedens probatur quia quidquid est in divinis aut est generans aut ingenitum aut procedens

contra 2m corollarium eiusdem conclusionis probatur quod divina essentia sit subiectum divinae generationis quia illud quod remanet sub utroque termino habet rationem subiecti essentia divina est huiusmodi ergo

2o cuilibet activae potentiae correspondet passiva potentia sed in patre est activa potentia ergo in filio est aliquid se habens passive sed hoc non est relatio ergo essentia

3o quia haec propositio conceditur filius est a patre conceditur ergo li a co gnosc nnot at circumstantiam esse originis causalis vel principii materialis si primum augustinus nihil concludebat libro 3o quia maximinus concessit filium esse a patre si 2m habetur propositum quod essentia in generatione filii est subiectum pro solutione rationis est advertendum quod aliquid esse causam seu deppendere dependere ab alica aliqua causa totaliter potest sumi dupliciter uno modo primo modo quia totum effectum et quodlibet sui effective sine alia causa efficiat ipsum 2o modo quod totum effectum et quodlibet eius efficit seclusa omni alia causa efficiente iuxta primum modum datum de causa totali effectiva seu de deppendentia dependentia effectiva posui et intelligo primam partem conclusionis primae et primam partem ergo primi corollarii eiusdem et ibi duo alia corollaria sed iuxta secundum datum sensum de totali causa posui partem 2am conclusionis et 2am eiusdem corollarii ut patet intuenti

Ad primam igitur conceditur antecedens consequens et consequentia de totali causa in primo sensu non in 2o quia si antecedens sumeretur in 2o sensu esset falsum quia sic solus deus est totalis causa quia nulla causa 2a potest sine ipso efficere supposito tamen generali influxu divino adhuc potest dici quod possunt esse plures causae totales respectu alicuius effectus maxime si idem potest produci effectus a diversi causis creatis et a qualibet illarum sine alia et secundum hoc etiam procedunt aliae tres rationes

Ad primam contra 2am conclusionem dicitur primo quod consequens non est inconveniens sed tamen non debet concedi propter haereticos ne habeant occasionem contra nos dicendi quod alica aliqua persona divina sit finita 2o potest dici quod principium sonat imperfectionem non autem principium ideo consequens simpliciter non est admittendum sed negandum

Ad aliud negatur consequentia rationem assignat facinus in 2o quia deus vult quod causa 2a agat ut perficiatur nam si deus se solo produceret motum caeli intelligentia creata movens ipsum sic non perficeretur per ipsum motum nec anima per motum corporis et sic per aliis ideo licet aeque sequeretur effectus causa 2a non agente sicut quando agit tamen non frustra agit 2a causa

sed contra istam responsionem arguitur quia omnem perfectionem quam anima vel causa 2a consequitur per suam accionem actionem vel per suum coefficere deus potest supplere ergo frustra ut prius Ideo aliter hugolinus respondet dicens quod subtracta causalitate causae 2ae respectu effectus alicuius ille effectus non poneretur in esse supposito quod deus non aliter vellit nunc agere quam ante subtractionem illius causalitatis 2ae causae ratio est quia deus non solum vult se esse effectorem illius effectus sed coeffectorem quod non potest esse nisi 2a causa agat cum eo

Ad 3m conceditur consequens in hoc sensu quod illam entitatem seu qualitatem quae est odium dei deus potest causare et ad improbationem quia ille actus etc negatur hoc quia sicut stat visionem esse et per eam nihil videre aut videri sic stat illam qualitatem quae est odium dei esse et per illam subiectum suum non effici nec actuari unde sicut visio non est videre sic nec odium odire si tamen consequens sumeretur pro utroque scilicet pro qualitate subiectum afficiente vel actuante sic negatur consequentia et consequens et diceretur quod quidquid est ibi entitatis deus se solo posset producere sed non posset afficere per illam quia hoc non est proprie efficere aliquid sed pocius defficere secundum augustinum

Ad primam contra 3am conclusionem negatur maior sicut ista omnis leo vel homo est risibilis et si tales propositiones probentur per inductionem singularium suarum dicendo sic iste leo vel homo est risibilis et iste leo vel homo est risibilis et sic de singulis dicitur quod non sufficit haec inductio quia est nata habere singulares plures

Ad 2m negatur consequentia quia illud non sufficit

Ad 3m dimissis variis modi solvendi illos sillogismos syllogismos pro nunc dico tales non debite per dici de omni regulari quia tales propositiones non sunt universales sufficienter licet vocaliter appareant universales primum patet quia ad bene regulari per dici de omni requiritur quod maior in prima figura reddatur universalis sufficienter et realiter non solum vocaliter et hoc non potest fieri ibi quia omnis propositio sufficienter universalis infert sufficienter unam exclusivam de terminis transpositis et sic si ista esset sufficienter universalis omnis essentia divina est pater hoc esset bona consequentia omnis essentia divina est pater igitur tantum pater est essentia divina quod est falsum ergo

Item ad hoc quod illa maior fuerit sufficienter universaliter requiritur quod subiectum nulli conveniat quin praedicatum eidem conveniat sed sic non est hic unde contingit summere aliquid sub subiecto de quo non dicitur praedicatum in illa omnis essentia divina est pater vel similiter in ista omne illud quod est pater est pater quia filius est essentia divina similiter illud quod est pater praedicatur de filio et spiritu sancto et tamen nec filius nec spiritus sanctus est pater per haec dicta possunt solvi omnes sillogismi syllogismi factibiles in materia illa unde si sic arguitur haec essentia est filius haec paternitas non est filius ergo haec paternitas non est essentia patet quod si fiat circumlocucio circumlocutio vel si maior sufficienter fuerit universalis quod ipsa erit falsa propter rationes dictas

Item hic pater generat hic pater est essentia ergo essentia generat patet quod si maior reddatur sicut debet est falsa et si non fit circumlocucio circumlocutio talis forma non valet

Item omne illud quod est pater est pater omne illud quod est deitas est illud quod est pater ergo omne illud quod est deitas est pater tales formae faciliter solvuntur per dicta quia sicut non sufficienter regulantur sic praemissae non sunt sufficienter universales vel secundum alium modum dicendi non fit debita circumlocutio in praemissis ideo non valent formae

Ad 4m dicitur quod consequens conversionis illius potest dupliciter sumi uno modo essentia divina est generans id est hoc quod generat et sic conceditur alio modo sic essentia divina est generans id est generat sic negatur consequentia quia nec debet sic converti sed primo modo

Ad 5m dicitur quod assumptum est verum quantum ad praedicationes essentiales non notionales quia nunc ibi est oppositio relationis sed tunc nulla esset

Ad 6m negatur antecedens quia est non generans et ad probationem quia quidquid est in divina essentia dicitur quod sic debet intelligi quidquid est in divina essentia vel est generans id est vel est illud quod est generans vel illud quod est genitum etc

Ad primam contra illud corollarium dicitur quod si recipiuntur hic termini producens et productum sic maior est falsa si vero sumuntur termini pro privacione privatione et forma introducta tunc minor est falsa quia filius numquam habuit terminum cum sit aeternus

Ad 2m dicitur quod maior habet veritatem in permixtis potentialibus compositionibus non autem in ente compositione et possibilitate carente simpliciter sicut est in divinis

Ad 3m dicitur quod li a denotat circumstantiam originis substantialis seu consubstantialitatem principii alicuius cum suo producto et ita etiam dicit consubstantialitatem quae notat quamdam distinctionem et tunc non concludit ratio quia maximinus licet concederet patrem generare filium nolebat tamen filium patri consubstantialem esse

ex dictis patet quod antecedens 3ae rationis in oppositum est negandum non plus sed dicta sufficiant

Post haec quaeritur haec distinctio continet 9 conclusiones prima quod pater non genuit divinam essentiam nec divina essentia genuit filium nec essentia genuit essentiam et intelligit magister nomine essentiae divinam naturam quae communis est tribus

2a conclusio quod si pater genuisset divinam essentiam essentia divina relative diceretur ad patrem sed quod relative dicitur non indicat essentiam vel substantiam ut sic scilicet in ratione essentiae ut ostenditur per beatum augustinum 5o

3a conclusio quod si pater genuisset divinam essentiam cum pater sit divina essentia ipse esset genitor eiusdem rei quae est ipse et ita res eadem se ipsam genuisset quod negat augustinus

4a conclusio cum pater divina essentia sit et sit deus si ipsam genuisset ipse esset pater et esset deus eo vel idem quod genuisset et ita genitum esset causa gignenti ut esset quod est falsum similiter pater non est sapiens sapientia quam genuit quia cum sapere ibi idem sit quod esset sequitur quod filius quod est sapientia a patre genita esset causa quare pater esset et quare sapiens esset contra augustinum ubi supra

5a conclusio pater genuit illud quod est ipse idem scilicet filium qui est illud quod pater est quia quod pater est et filius hoc est sed non qui pater est et filius hoc est quia masculum genus refertur ad personam sed terminus neutri generis importat substantiam aut essentiam

6a conclusio cum dicitur essentiam de essentia esse natam vel essentiam de essentia esse et similes intelligendum est quod filius qui est essentia divina est a patre vel est natus de patre qui est divina essentia similiter si inveniatur alicubi quod substantia dei genuit filium qui est eadem substantia intelligendum est quod pater genuit filium qui est eadem substantia vel eiusdem substantiae cum patre

7a conclusio quod filius et spiritus sanctus non dicuntur esse de nihilo sed de aliquo non tamen de materia aliqua sed filius dicitur esse de substantia patris quia est eiusdem substantiae cum eo et spiritus sanctus dicitur de substantia patris et filii quia ab utroque procedit ita quod est eiusdem substantiae

8a conclusio quod solus unigenitus dei dicitur natura filius quia eiusdem naturae et eadem natura est cum patre et haec sufficiant pro praesenti leccione lectione sequitur distinctio sexta

Lectio 7 [London Transcription]

P raeterea quaeri solet haec est distinctio 6 quae ad praecedentem sic continatur nam postquam magister determinavit de divina generatione quantum ad generantem et generatum nunc de ipsa tractare incipit quantum ad generationis modum et dividitur in tres partes nam primo quaestionem proponit 2o solutionem apponit et 3o declarationem responsionis exponit 2a ibi circa primum nec voluntate nec neccessitate necessitate 3a ibi praedicta tamen verba

2a dividitur in duas quia primo circa solutionem ponit suam intentionem 2o apponit et solvit obiectionem 2a ibi sed contra hoc opponitur

3a etiam dividitur in duas nam primo circa declarationem praemittit quod intendit 2o declarationem esse veram concludit 2a ibi dicamus ergo etc

quaeritur circa eam Utrum memoria patris fecunda complacenter et libere filium qui est persona 2a determinetur gignere

quod non quia pater producit naturae ergo non libere consequentia tenet et antecedens probatur per damascenum libro primo capitulo 8o dicens generatio est opus naturae

2o sequeretur quod filii generatio esset voluntatis operatio consequens videtur falsum quia est actus memoriae patris patet consequentia quia complacentia seu complacere est actus voluntatis secundum anselmum capitulo 2o confirmatur quia actus suppositi paternalis est actus essentialis ergo non plus determinatur ad gignendum filium quam filius ad hoc determinetur ergo conclusio falsa consequentiae bonae et antecedens apparet quia omnis actus patris ad intra est actus immanens et per consequens essentialis et toti trinitatis communis

3o pater nullo modo determinatur ad gignendum filium ergo antecedens probatur quia determinari dicit imperfectionem ergo patri nec cuicumque divino supposito attribuendum probatio antecedentis quia a quocumque determinatur aliquid ab illo est effective productum vel producitur vel saltim movetur

In oppositum est augustinus 9 capitulo 8 verbum amore concipitur Ad idem est magister in fine huius distinctionis 6 ubi allegat augustinum confirmatur ratione sic verbi aeterna generatio est perfectissima operatio ergo complacens et libera consequentia tenet quia secundum philosophum 2o et 10 operatio perfectissima est delectissima dilectissima antecedens probatur quia quanto terminus productus est maioris perfectionis tanto operatio seu productio est perfectior sed filius in divinis est infinitae perfectionis ergo et eius productio sed ad hoc pater non est indeterminatus ergo determinatus

prima conclusio licet verbum infallibile a patre gignatur immutabiliter neccessitate necessitate exigentiae tamen sine imperfectione pater ipsum generat delectabiliter ac voluntate complacenciae prima pars probatur quia idem qui est purus actus neccessario necessario exigit quod existat in tribus suppositis sed illa tria non essent nisi pater gigneret et filium et pater et filius spirarent spiritum sanctum ergo neccessitate necessitate naturalis exigentiae filius a patre gignitur et confirmatur quia pater non potest non gignere verbum ergo neccessario necessario generat ipsum

primum corollarium licet pater verbum gignat neccessitate necessitate exigentiae ab hac tamen excluditur neccessitas necessitas coactionis et indigentiae patet pars prima per conclusionem sed 2a patet quia omnipotens cogi non potest contra oriolum

2m corollarium quam repugnat spiritum sanctum a verbo non spirari tam neccessario necessario concurrit amor essentialis ad verbum generari patet per 2am conclusionis partem quae probatur per ricardum libro sexto capitulo 17 dicentem ingenitum velle de se habere conformem atque condignum idem videtur mihi quod gignere Ad idem est dyonysius dicens amor divinus non dimisit deum esse sine gignitione germinis unde 3o hic est filius meus dilectus in quo mihi bene etc

3m corollarium pater seu fecunditas paternae memoriae nullo modo postquam verbum produxit potuit aut voluit verbum producere patet quia aliter ipsum genuisset voluntate antecedente contra augustinum quaestione 8 et contra magistrum in littera Item tunc alica aliqua prioritas esset in divinis quod est contra dicta in alia quaestione

2a conclusio quam repugnat paternam memoriam verbum fallibile ab aeterno produxisse tam repugnat omnem actum aeternalem esse nocionalem vel fuisse prima pars patet per dicta in alia conclusione confirmatur tamen quia repugnat aliquod fallibile existere et non mensurari tempore ergo nullum tale potuit producit sine 2a pars probatur quia actus praedestinationis petri vel alterius est actus aeternus et non est nocionales ymmo immo tribus personis communis ergo

primum corollarium nullius rei futuricio aut eius privatio caruit simpliciter temporis initio seu semper fuit aut aeternaliter patet quia futuricio et privatio et similia aut illa sunt aliquid aut nihil si nihil ergo non fuerunt temporaliter nec aeternaliter si sunt aliquid aut creator vel creatura non primum cum ipse sit purus actus semper praesens si aliud a deo sequitur quod non fuerunt ab aeterno ut patet per primam conclusionis partem et eius probationem ex dictis videtur sequi quod contradictoria non posse simul esse vera iudicium vel antichristum fore non fuerunt vera ab aeterno quia non fuerunt ab aeterno 2o posset inferri quod ad negationes rerum aeternaliter extitisse sequitur deum ad extra aliquid produxisse aeternaliter patet quia si deus aeternaliter extra se nihil produxit nullius rei ab aeterno negatio extitit contra hugolinum libro 2o quaestione 2a articulo 4o

2m corollarium principale non quilibet actus patris aeternalis est apropriatus appropriatus seu nocionalis patet per 2am partem conclusionis quia actus quo pater praescit futurum quodlibet et tribus suppositis communis et per consequens non est nocionalis

3m corollarium non omnis actus patris cognitivus est verbi infallibilis productivus patet quia aliquis est actus patris aeternalis nullius termini productivus patet de actu quo petrum praedestinavit

3a conclusio licet memoria paterna sit fecunda complacenter et libere tamen ad verbi generationem non est determinata formaliter et proprie patet per primam conclusionem prima pars 2a probatur quia sic determinari proprie importat imperfectionem ergo memoriae paternae non est attribuendum antecedens patet quia potentia alica aliqua respectu cuius determinatur respectu illius prius fuit in potentia quam in actu sed hoc sonat imperfectionem

primum corollarium quam neccessario necessario pater summa beatitudine fruitur tam neccessario necessario ab eodem verbum infallibile gignitur patet quia tantum sibi complacet in verbo quantum in se ipso ideo 3o dicit hic est filius meus dilectus etc

2m corollarium quam repugnat patri non esse tam repugnat ipsum gignere est neccesse necesse patet tum quia sua actio est sibi connaturalis tum etiam quia suum agere est suum esse

3m corollarium licet a memoria paterna libere complacenter ac naturaliter verbum aeternum dicatur non tamen proprie aut formaliter ad hoc praedeterminatur patet per dicta ex quibus potest inferri pars negativa conclusionis

Contra primam conclusionem arguitur verbum aeternum non potest esse et non esse indifferenter ergo non producitur libere et complacenter antecedens est notum consequentia patet quia illa solum producuntur libere quae possunt aliter se habere seu quae possunt esse et non esse

2o per dictum ricardi 2o capitulo 7o in fine ubi dicit quamvis uterque scilicet filius et spiritus sanctus a patre sit est tamen alius et alius modus procedendi in 6o et in alio sed certum est quod si filius producitur libere et complacenter cum spiritus sanctus etiam sic procedat sequitur quod non esset alius et alius procedendi modus in ipsis

3o contra 3m corollarium videtur esse augustinus 9o capitulo ultimo dicens quod partum mentis praecedit appetitus quidam Item contra hoc vide scotum distinctionem 6 primi

Contra 2am partem 2ae conclusionis et eius corollaria si esset aliquis actus aeternalis non nocionalis sequitur quod essent plures dii patet quia quilibet actus aeternus est ipsemet deus ergo si ponatur multitudo actuum aeternorum oportet ponere multitudinem deorum quod est absonum confirmatur quia in divinis idem est scire et intelligere et velle et hiis his similia

contra 2m corollarium spiritus sanctus eodem amore amat se quo pater et filius amant ipsum sed ille actus amoris in patre et filio est nocionalis ergo etiam in spiritu sancto eadem ratione quilibet actus patris aeternalis erit nocionalis

contra 3m corollarium si deus agit aliquid ad intra actu essentiali ergo aliquid non nocionale producitur ad intra patet consequentia quia ab activo ad passionem est bona consequentia sicut sequitur deus creat ergo aliquid creatur ita sequitur deus agit ergo aliquid agitur

contra 3am conclusionem paterna memoria non potest filium non producere ergo neccessaria necessaria est ipsum producere ergo non libere tenet consequentia quia liberum et neccessarium necessarium opponuntur

2o sequeretur quod voluntas haberet rationem principii ut sic in tali generatione consequens est falsum quia vel esset voluntas accedens antecedens vel coaeva non primum quia ille fuit error eunomii dicens falsum esse filium voluntatis accedentis ut dicit augustinus 3o capitulo 20 nec 2m per 3m corollarium primae conclusionis nec 3m quia filius non diceretur a spiritu sancto quod est erroneum

3o contra 2m corollarium quantam repugnantiam includit patrem esse et non esse tantam includit filium non gignere ergo talis contradictio vel repugnantia potest ostendi via primi principii et sic sequitur quod diversitas vel pluralitas divinarum personarum posset demonstrari evidenter contra superius dicta prima consequentia patet quia patrem esse includit contradictionem ita formaliter quod talis contradictio potest evidenter ostendi ex primo principio ergo patrem filium non producere sequi contradictionem potest ostendi veritate primi principii quod est falsum

Ad primam dicitur quod voluntatem concurrere ad verbi productionem seu voluntatem esse principium productivum filii potest intelligi dupliciter uno modo antecedenter principative alio modo complacenter seu delectanter coexigitive tunc ad rationem conceditur antecedens principale et negatur consequentia sumendo concursum voluntatis 2o modo si autem primo modo conceditur tota ratio nec est contra dicta

Ad 2m quod est auctoritas ricardo cum nostro doctore gregorio libro primo distinctione 6 articulo 2o quod est unicus modus procedendi utriusque nec auctoritas huius doctoris in hac parte est credendum

Ad 3m dicitur quod ibi augustinus loquitur de partu mentis nostrae non divinae ut patet videri in textu sequenti

Ad primam contra 2am conclusionem negatur consequentia ad probationem dicitur quod anselmus capitulo 62o usque ad 65 ubi tractat hanc materiam dicens dubium esse non debet quod pater et filius et eorum unus quisque se ipsum et alios ambos dicit sicut se et alios intelligit quod si ita est quomodo non sunt in summa essentia tot verba quot sunt dicentes et subdit capitulo 63o sicut singulus eorum est sciens et intelligens ita singulus quisque dicens nec tamen omnes simul sunt tres dicentes sed unus solus dicens quid namque ibi dicitur nisi eorum essentia si ergo illa una sola est unum solum est quod dicitur ergo si unum solum est quod dicitur unum etiam solum est quod dicit et quod dicitur sequitur ibi non esse plura verba vide ibi processum

Ad idem est processus henrici de gandavo parte prima articulo 42o ubi quaerit utrum intelligere quod non est nisi essentiale correspondeat in deo aliquod verbum essentiale ubi ostendit quod non satis prolixe qui vult videat per hoc possunt salvi aliae duae rationes et confirmatio primae

Ad primam contra 3am conclusionem conceditur antecedens et consequens primum et negatur consequentia 2a et ad probationem quia libertas opponitur neccessitati necessitati dicitur hoc verum esse de libertate coactionis et indigentiae non autem opponitur neccessitati necessitati complacentiae et immutabilitatis

Ad 2m potest dici sicut ad primum contra primam conclusionem quia si intelligitur quod voluntas producat filium antecedenter principative negatur consequens et consequentia si vero complacenter et coexigitive sic potest concedi consequens et dicitur ultra ad improbaciones improbationes quod voluntate coaeva producitur et cum infertur ergo filius a spiritu sancto non distincta negatur consequentia sumendo uniformiter voluntatem seu voluntarie producere

Ad 3m negatur consequentia quia licet unum repugnet tantum sicut aliud tamen una contradiccio contradictio est non stat nec tantum apparet nobis sicut reliqua ideo non sequitur quod si una repugnantia possit per nos demonstrari veritate primi principii quod etiam alia per nos evidenter possit ostendi

Ad rationes in oppositum patet ex dictis quomodo voluntas concurrit ad generationem filii Item quare memoria paterna non est proprie determinata ut probant argumenta quamvis forte improprie posset dici determinata

hic quaeri solet haec distinctio continet 3 conclusiones prima quod sicut deus pater non neccessitate necessitate nec voluntate nec nolens aut volens est deus sic deus pater non neccessitate necessitate nec voluntate filium genuit nec nolens nec volens ipsum genuit ad intellectum haeretici

2a conclusio quod licet in deo idem sit esse natura et voluntas non tamen sequitur quod si verbum dei est natura filius quod propter hoc sit filius voluntate sicut non sequitur praescientia et divina voluntas sunt idem igitur quidquid dicitur de una et de altera nam praescientia est de bonis et malis voluntas vero tantum de bonis vel respectu bonorum

3a conclusio quod pater genuit filium volens sicut et potens et bonus ipsum genuit et sapiens non tamen voluntate praecedente vel accedente nec naturali coactus neccessitate necessitate vel ductus genuit filium et ideo non nolens sed volens genuit ipsum scilicet voluntate approbante vel complacente ut supra est dictum etc

Liber I, Quaestio 8 [London Transcription]

h ic quaeri solet Ista est distinctio 7a primi quae ad praecedentem sic continatur quia postquam magister determinavit de divina generatione quantum ad modum et formam hic incipit determinare de ea quantum ad agendi potentiam et dividitur in 2 quia primo inquirit an potentia generandi conveniat patri aeterno 2o ante haec reperiatur in filio 2a ibi Item quaeritur a quibusdam

prima in tres quia primo movet quaestionem 2o circa eam ponit suam determinationem 3o ex dictis augustini recitat cuiusdam obiectionis enodationem 2a ibi cui versutiae 3a ibi sed vehementer

2a pars principalis dividitur in tres primo movet quaestionem et ponit eius responsionem 2o suae responsionis ostendit explanationem 2a ibi ita eciam cum dicitur et haec est sententia et divisio in generali praesentis distinctionis

U trum generatio activa in patre sit perfectionis simpliciter immensae

quod non nulla ratio suppositibilis dicit perfectionem ergo nec activa generatio tenet consequentia quia generatio activa est ratio suppositibilis patris antecedens patet quia tunc in divinis foret alia bonitas quam essentialis tum etiam quia non producere tunc argueret imperfectionem et sic nec essentia divina nec spiritus sanctus essent simpliciter perfecti

2o sequeretur quod omnes personae divinae non essent tam perfecte sicut essentia patet consequentia quia quaelibet persona caret alica aliqua ratione suppositibili quia pater non habet rationem suppositibilem filii nec spiritus sancti nec econverso

3o sequeretur quod theologus evidenter posset probare generationem in divinis esse consequens est falsum patet consequentia quia evidenter potest deduci quod quidquid est deus ipse est omne quod melius est ipsum esse quam non esse simpliciter cum sit illud quo maius cogitari non potest ut inquit anselmus in

In oppositum generatio in divinis est pater sed pater est immensae perfectionis seu immensa perfectio ergo

prima conclusio licet a filio et spiritu sancto nullum verbum divinum sit generabile tamen per dicere filii aut spiritus sancti est producibile aliquid prima patet quia aliter essent plura verba in divinis possibilia ymo de facto ponenda contra fidem 2a pars probatur quia per dicere tocius trinitatis omnia creata sunt producta et producbilia produci possunt patet illud ipse dixit et facta sunt Item primo per ipsum omnia facta sunt

primum corollarium quod non omnis dicens verbo dicit verbum licet forte econverso sit verum patet quia dicere verbum divinum praecise et proprie patri convenit dicere autem verbo tribus competit ut patet per conclusionem ex quo videtur sequi quod licet ad intra omne dicere sit intelligere non tamen omne intelligere est dicere

2m corollarium quod posse patris aeternum verbi productivum non est pura relatio seu mere relatum patet quia relatio non est patri ratio sic essendi simpliciter ergo nec ratio agendi ex quo sequi videtur quod sicut essentia est patri ratio essendi sic etiam videtur esse ratio verbum producendi ex quo ultra sequitur quod potentia generandi verbum divinum dicit rem absolutam quantum ad principale significatum licet cognostet cognoscet respectu ad genitum

3m corollarium licet verbum habeat a patre esse et agere tamen pater et filius producunt aeque libere patet quia filius non determinatur a patre alica aliqua naturali neccessitate necessitate ergo aeque libere producunt spiritum sanctum sicut pater ipsum verbum generat antecedens patet ex dictis superius sequitur ulterius quam repugnat verbo intrinsece deppendere dependere tam neccessario necessario repugnat ei patrem praeexigere seu praeindigere patet quia omnia illa important imperfectionem illud corollarium est contra scotum libro primo distinctione 6

[omitted]

3a conclusio quod licet non sit perfectionis non sit in generatione quod aliquid per ipsam producatur de non esse ad esse tamen aliquod posse generare quod esse non est evidenter probabile est perfectionis simpliciter immensae prima pars probatur quia si sic sequeretur quod divina generatio careret alica aliqua perfectione simpliciter consequens est falsum patet consequentia quia filius nec per generationem nec per aliquid aliud producitur de non esse ad esse 2a pars probatur quia si sic sequeretur quod deum esse trinum esset demonstrabile efficaciter et evidenter posset probari consequens fuit prius improbatum patet consequentia quia sicut probaretur personarum dualitas et ipsarum trinitas 3a pars probatur quia posse producere verbum finitum est perfectionis creatae memoriae ergo posse producere increatum erit perfectionis immensae memoriae increatae confirmatur quia intelligere patris est immensae perfectionis ergo patet consequentia quia dicere patris est suum intelligere formaliter et consequenter est actus vitalis et immensae perfectionis

primum corollarium non minoris perfectionis est dicere patris nocionale notionale quam intelligere eius intrinsecum et essentiale probatur quia utrumque est immensae perfectionis ut patet per conclusionem

2m corollarium tam formaliter potest esse beatus suo dicere nocionali notionali quam formaliter beatificatur suo intelligere essentiali patet quia pater beatificatur formaliter omni sua perfectione immensa et ista sunt duo corollaria contra scotum distinctione 6 primi

3m corollarium nulla ratio seclusa fide et clara visione viatorem certificat quare pater in divinis non plura verba seu plures filios producit aut generat intelligo de communi lege patet quia hoc sola fide creditur quod una sola persona in divinis potest esse generata confirmatur quia omnem potentiam et perfectionem quam habet pater habet filius et spiritus sanctus ergo ratione non potest convinci plures filios non posse produci patet ex dictis ex quo patet corollarium responsivum quod licet verbi aeterni generatio sit simpliciter immensa perfectio eius tamen negatio non in quolibet est perfectionis privatio vel non tamen eius negatio in quolibet est perfectionis privatio patet per dominum aegidium distinctione 4a primi parte prima quaestione 2a ubi in solutione primi argumenti principalis dicit aliquid est perfectionis in uno supposito quod non est perfectionis in alio ideo licet sit perfectionis in filio quod generetur non tamen oportet quod sit perfectionis in patre et spiritu sancto etiam per dictam apparet istud corollarium

contra primam partem primae conclusionis cui competit principium generationis in divinis eidem competit verbum divinum generare sed filio et spiritu sancto convenit principium generationis ergo maior patet quia tanti habitus vel latitudinis debet esse actus generationis quantae est principium productivum verbi minor patet quia essentia videtur esse principium generationis

2o filius et spiritus sanctus habent perfectionem simpliciter quam habet pater ergo a filio et spiritu sancto verbum divinum est generabile tenet consequentia quia per dictam posse generare est perfectionis simpliciter immensae antecedens est catholicum

contra 2m et 3m corollarium si essent vera sequeretur quod deus ad extra ageret mere naturaliter et neccessario consequens est falsum quia mere libere agit et contingenter patet consequentia quia eodem modo et eadem accione actione deus producit verbum suum et creaturas suas per corollaria

contra 2am conclusionem in omni producente requiritur quod habeat naturam producti termini seu producendi ergo pater filium aliquo modo praecedit tenet consequentia et antecedens notum quia oppositum videtur contra naturam et rationem

2o filius non potest facere quidquam nisi quod viderit patrem facientem ergo filius a patre deppendet dependet in suo agere antecedens patet in et consequentia videtur nota quia si sortes non potest agere nisi prius videat illud alium agere videtur quod in sic agendo deppendeat dependeat ab illo

3o omne principatum praesupponit suum principium ergo pater praecedit filium tenet consequentia quia pater est principium filii antecedens probatur quia prius est causam esse quam ipsam esse causam quia sequitur a est causa ergo est sed non econverso sed principium non solum praesupponitur a principato in esse causae vel principii sed in esse absoluto ergo

contra 3m corollarium pater est liber a se et filius non sed a patre ergo filius est minus liber quam pater consequentia bona et antecedens patet quia quidquid filius est et habet habet a patre

2o ex dicto christi 2o in hiis quae patris mei sunt oportet me esse ergo neccessario necessario et non libere agit patet consequentia quia per li esse videtur importari neccessaris necessaris quadam

contra corollarium ultimum filius tam perfecte procedit a patre in persona distincta quam perfecte si procederet distinctus personaliter et essentialiter sed tunc filius a patre deppenderet dependeret et ipsum praeexigeret ergo et nunc

contra 2am partem 3ae conclusionis omne illud quod est perfeccius perfectius est communicabilius sed ergo deum se communicare producendo est probabile quia summe perfectum est summe communicabile modo est probabile quod deus est ens summe perfectum

2o repugnat esse naturam intellectualem indeppendentem independentem et eam non producere aliquod verbum expressivum eius sed divina essentia est huiusmodi ergo minor nota et maior probatur quia non repugnat memoriae finitae dicere se per verbum expressum sui comprehensivum ergo non repugnat memoriae immensae et infinitae ergo tenet consequentia quia deus est comprehensivus sui per intellectum et per consequens immensi verbi productivus et formativus et non per creationem igitur per generationem et habetur intentum ratio fundatur super illo dicto augustini libro ubi dicit cum mens se cogitat quasi mentem sibi similem generat hoc est fundamentum et medium hugolini

3o quidquid de ratione formali est principium productivum alicuius secundum suam rationem formalem in quocumque illud est erit a se principium productivum alicuius sed intellectus habens obiectum sibi praesens ex ratione formali est principium notitiae genitae ergo cum talis sit in deo sequitur quod ibi sit notitia genita haec est ratio scoti distinctione 2a primi

contra 2m corollarium si esset verum sequeretur quod ratio suppositibilis esset ratio beatificativa aequaliter intellectus creati sicut divina essentia consequens est falsum ergo Iohannes de marchia

contra 3m corollarium relationes eiusdem speciei non possunt multiplicari nisi secundum naturalem distinctionem sed talem is distinctio non est ponenda in divina essentia ergo ibi esse plures filiationes et per consequens non possunt esse plures filii sanctus thomas parte prima quaestione 41 articulo 6o

2o praecisa ratio quare pater non potest generare alium filium est quia ista filiatio huiusmodi est tota quantitas subsistens quare multiplicari non potest oriolus libro primo distinctione 7 quaestione 2a articulo 3o

3o quia repugnat esse plures filiationes relationes eiusdem rationis in eodem fundamento nisi propter diversitatem absolutorum sed in deo non possunt esse plura absoluta ergo nec plures tales relationes et per consequens nec plures filii okam distinctione 7 primi quaestione 3a articulo 2o

4o actus adaequatus principio productivo et semper stans non compatitur secum alium actum eiusdem rationis ab eodem principio sed sic est de actum paternae generationis in divinis ergo non possunt esse plures filii henricus 6 quaestione prima

5o si possunt esse plures producciones productiones in divinis eiusdem rationis ergo infinitae sed quidquid potest esse in deo est ibi de facto ergo infinitae ibi formet generationes scotus suo quaestione 2a

6o producere plures notitias in divinis est simpliciter impossibile ex eo quod notitia ista non esset in natura divina nisi esset deus nisi tota latitudo simpliciter infinita notitiae possibilis produci per modum notitiae seu verbi esset productio ergo ratio est assignabilis quare plures filii non generantur et per consequens non sola fide tenetur hugolinus distinctione 7 primi quaestione 2a conclusione 2a vide ibi

7o pater non potest alia notitia nosce se quam modo cognoscat se ergo non potest aliud verbum producere consequentia nota quia omne verbum est notitia antecedens patet quia pater nunc infinite novit se quanta sapientia quanta est sua essentia ut patet per augustinum libro capitulo 14o confirmatur illud antecedens quia aut illud verbum esset perfeccius perfectius aut minus aut aeque perfectum nullum horum est dandum ergo

8o si aliud verbum producere posset non perfecte pater se dixisset consequens est falsum Istae tres rationes sunt bonsemblantes quas ponit in suo primo quaestione qua quaerit utrum potentia generandi sit in filio

9o contra illud corollarium videtur esse processus domini aegidi distinctione 7 primi quaestione ultima ubi dat differentiam inter verbum nostrum et divinum prima quia verbum divinum semper de scientia nascitur nostrum vero verbum quandoque de ignorantia 2a quia scientia dei est immutabiliter stabilis nostra vero amissibilis 3a quia verbum divinum est informe semper autem nostrum non est formatum 4a quia divinum nascitur de tota scientia patris non autem nostrum potest formari de omnibus speciebus in memoria contentis ex quibus videtur concludi unitas divini verbi et pluralitas nostri

Ad primam dicitur quod essentia esse principium generationis divini verbi potest sumi dupliciter primo modo ut ipsa essentia in se absolute considerata et sic non est principium nec generat nec generatur alio modo capitur ut subsistit paternitati vel ut est in supposito paterno et sic potest dici principium generationis et tunc minor est falsa

Ad 2m negatur consequentia quia licet illud posse sit perfectionis in patre non tamen in filio aut spiritu sancto

2o potest dici quod licet filius habeat omnem perfectionem et potentiam non tamen potest exire in actum generationis quia non habet proprietatem generationi congruentem scilicet paternitatem sed oppositam scilicet filiationem

3o posset dici quod eadem perfectio et eadem potentia est qua pater generat et filius gignitur quia in nulla re absoluta differunt

4o cum dicitur quod filius non habet potentiam generandi quam habet pater potest dupliciter intelligi uno modo filius non habet potentiam generandi id est qua possit generare et sic conceditur alio modo non habet potentiam qua possit gigni seu generari vel genitus esse qua potentia pater est potens ut generet et sic negatur

Ad 2m negatur consequentia et ad probationem dicitur quod si modus et accio actio sumantur nominaliter et realiter tunc conceditur antecedens et negatur consequentia quia unicus est modus quo producit deus si vero sumatur modaliter et adverbialiter tunc antecedens negatur

Ad primam contra 2am conclusionem negatur antecedens universaliter et licet increatis veritatem habeat non tamen in divinis quia mensura divinae produccionis productionis ad intra est aeternitas ideo non est ibi praeexigencia praeexigentia nec praecessio tam ratione ydemptitatis essentiae quam illacionis illationis corollativae

Ad 2m negatur consequentia ratione ydemptitatis naturae

Ad 3m loquendo conformiter ad praedictam posset dici quod in divinis proprie nihil est principatum quia hoc importat imperfectionem

2o posset negari antecedens loquendo de suppositione vel praeexigentia sicut debet intelligi conclusio et suum corollarium

Ad 4m negatur consequentia ratio ydemptitatis identitatis naturae

Ad illud dicitur quod li oportet non denotat oportunitatem neccessitatis necessitatis sed pocius potius congruitatis

2o dicitur quod si notet neccessitatem necessitatem non tamen consequentis sed consequentiae et talis non repugnat libertati sed simul stant

3o posset dici quod ibi loquitur secundum humanitatem hic autem loquor de sola trinitate ideo non sequitur

Ad aliud negatur consequentia simpliciter

Ad primam contra 3am conclusionem dicitur quod non sequitur evidenter deus est infinita bonitas et libertas ergo communicat se producendo filium sibi aequalem quia antecedens est concedendum de essentia divina et spiritu sancto et tamen non communicant se illo modo

Ad 2m diceret philosophus vel fidei adversarius quod licet memoria increata intelligeret se non tamen per verbum distinctum ab ea realiter vel personaliter et diceret ultra quod melius et perfectius esset quod memoria creata esset met sua intellectio seu notitia quam quod intelligat per verbum vel notitiam ab ea distinctis Item per idem posset concludi quod essentia divina generaret verbum quod est falsum

Ad auctoritatem augustini dicitur quod solum loquitur de mente creata quod patet per hoc quod dicit generat quasi sibi similem quia constat quod verbum divinum simpliciter est non quasi aequale et simile patri et per hoc voluit nos augustinus manuducere ad sic esse in mente increata sed per hoc non convincit evidenter

Ad aliud philosophus et adversarius negarent maiorem

ad aliud sequitur quod ratio suppositibilis etc conceditur consequens

Ad primam contra 3m corollarium dicitur quod ratio fundatur super falso primo quod deus non possit multiplicare individua sub una specie error Item quod formae non recipiunt divisionem sine materia error isti sunt duo articuli condampnati condemnati super quibus ratio videtur fundari

Ad 2m negatur antecedens quia si ratio valeret posset concludi quod ibi non essent tres personae quia quaelibet divina persona quantitatem divinam subsistentem includit naturaliter et essentialiter ut tenet fides ergo eodem modo sequitur quod non sit nisi una persona ratio patet a simili

Ad 3m primo posset negari maior per adversarium quia secundum alphonsum non plus repugnat esse plures in eodem fundamento relationes quam plura activa eiusdem rationis sed secundum concedit ipsemet okam ibidem ergo

ad 4m dicitur quod si ratio concluderet per simile probaretur quod pater solus esset in divinis quod est falsum ideo fidei adversarius illam negaret maiorem

Ad 5m negatur consequentia de forma quia nec sequitur in creaturis iste potest generare duos filios ergo infinitos quia si ratio valeret etiam posset inferri duae personae sunt productae ergo infinitae quod est haereticum

Ad 6m negatur antecedens ad probationem dicitur quod non valet quia latitudo tota perfectionis quae est in omnibus tribus personis est in solo patre et notitia tota possibilis et totus amor et tota perfectio ex quo posset inferri quod non sunt plura supposita sed solum patris patet ergo quod non sequitur filius est tota latitudo perfectionis etc ergo patet sic arguendo pater est tota perfectio deitatis ergo nullus alius ab eo est immensa perfectio deitatis

Ad 7m negatur consequentia ad probationem dicitur quod non ostendit evidenter quia licet omne verbum sit notitia tamen posset dici quod ab eodem verbo notitia qui est pater posset esse aliud verbum 2o posset dici quod dato quod ratio probaret quod pater non posset aliud verbum gignere non tamen ostendit quod filius non possit generare 3o dicitur quod si sumitur antecedens pro notitia in qua tunc supponit quod deberet probare quia secundum augustinum pater omnia novit in se et omnia novit in verbo ex quo patet quod verbum est notitia in qua pater novit dicere ergo pater non potest alia notitia nosce se sumendo sic notitiam patet quod petit principium quia supponit quod est probandum si vero sumatur notitia qua pater noscit tunc adversarius negaret consequentiam primam

per hoc patet ad 8m quod non sequitur pater perfecte se dicit ergo non potest aliud verbum dicere et respondeo semper sicut diceret infidelis vel fidei adversarius

Ad processum domini aegidii dicitur quod solum intendit differentia probare inter verbi dei et nostri, tamen per hoc non probat evidenter quin pater posset alium filium generare et alium spiritum sanctum spirare

Ad primam in oppositum negatur antecedens 2o modo posset dici quod sicut hanc esse personam non dicit perfectionem simpliciter tamen esse personam dicit perfectionem simpliciter sic esse suppositum dicit perfectionem simpliciter licet hoc suppositum esse non dicit

Ad 2m patet per idem quod licet patris suppositum non sit suppositum filii nec econverso quia tamen uterque est suppositum nichil nihil defficit deficit eis perfectionis

hic quaeri solet haec distinctio continet 4or conclusiones prima quod patrem generare filium non est aliquid subiectum potentiae divinae aut voluntati est tamen alica aliqua potentia vel voluntas nec tamen sequitur personam quae hoc potest vel vult potenciorem potentiorem esse persona quae hoc non potest vel vult

2a conclusio quod licet filius non possit generare hoc tamen non est ex impotentia sed ex proprietate quia non oportet eum generare aliter qua ratione filius generasset nepotem fratri nepos generasset pronepotem et sic sine statu filius ergo non potest esse pater nec sui nec alterius nec hoc provenit ex impotentia sed ex proprietate generationis qua sic est filius quod non potest esse pater

3a conclusio quod pater est potens natura sive essentia filium gignere et eadem potentia est in filio qua potuit gigni et in patre qua potuit generare

4a conclusio licet sit eadem potentia qua pater potest gignere et filius gigni tamen est alia proprietas seu nocio notio qua pater est genitor et alia qua filius est genitus ita quod referendo posse generare et posse generari ad proprietatem tunc pater habet aliquod posse quod non habet filius et econverso et illud posse est nocionale notionale et relativum quia non dicit quid sed ad ad unde non sequitur pater habet potentiam generandi et filius non ergo alicam aliquam potentiam vel aliquod posse habet pater quod non habet filius sed eadem potentia pater generat qua filius generatur quia pater potest generare et filius generari sicut etiam non sequitur pater habet potentiam quod sit pater et hanc non habet filius ergo alicam aliquam potentiam habet pater quam non habet filius

Lectio 9 [London Transcription]

n unc de veritate sive proprietate etc haec distinctio 8 ad praecedentem sic continatur quia postquam magister ostendit in divinis esse veram generationem nunc in ista distinctione ponit multitudinem proprietatum significantem eius perfectionem et dividitur in tres partes quia primo determinat magister de dei aeterna entitate 2o de eius incommutabilitate 3o de eius simplicitate 2a ibi deus in solius essentia 3a ibi eadem quo

prima in tres nam primo ostendit quomodo hoc nomen esse vel essentia est deo proprium 2o ex dictis movet dubium et 3o respondet ad ipsum 2a ibi hic diligenter 3a ibi illud ergo quod

2a pars principalis manet indivisa sed 3a dividitur in duas quia primo magister ostendit divinae naturae simplicitatem per comparacionem comparationem et respectum ad extra 2o per respectum ad intra 2a ibi hic diligenter 3a ibi et haec est divisio praesentis distinctionis

U trum sola prima causa entis producibilis sit simplex simplex neccessaria necessaria et incommutabilis seu invariabilis

quod non alica aliqua creatura est indivisibiliter simplex ergo etc antecedens probatur tumquia tum quia cuilibet gradui specifico cuiuscumque rei correspondet esse punctale et indivisibile patet quia quantumcumque parvus gradus adderetur aut demeretur non maneret in illa specie igitur talis res indivisibiliter est

2o aliud citra primam causam est neccesse necesse esse ergo antecedens patet per doctorem sanctum libro 2o capitulo 29 ubi ex dictis concludit illae ergo res in quibus non est materia vel si est non est potentialis ad aliam formam non habent potentiam ad non esse ergo neccesse necesse est simpliciter eas esse sed certum est quod angelus nec anima habent materiam ergo confirmatur quia angelus et anima non habent in se principium deducens ea ad non esse ergo illa non habent potentiam ad non esse ergo de se sunt neccesse necesse esse

3o in causa prima est distinctio absoluta modalis et distinctio conceptualis seu virtualis ergo antecedens pro prima parte est iacobi de viterbio et 2a alphonsi 8 distinctione primi articulo 2o conclusione 4a patet consequentia quia quaelibet talis distinctio summae simplicitati repugnat

In oppositum est magister in hac distinctione Item apostolus 6 dicit quod solus deus immortalitatem habet Item augustinus 3o dicit solus deus non mutatur nec potest mutari

prima conclusio tam neccesse necesse est primam causam esse quam neccesse necesse est creaturam esse posse probatur quia quanta neccessitate necessitate deus est deus et omnipotens tanta neccessitate necessitate est ad extra productivus et tanta neccessitate necessitate ad extra aliquid potest produci et potest habere esse ergo etc confirmatur quia si prima causa nihil posset ad extra producere hoc videretur ex eo quod quodlibet producibile esset productum sed hoc est impossibile nec etiam obstat hoc quia adhuc posset hoc totum corrumpere et iterum recreare ergo

primum corollarium licet non stet creaturam non posse non esse tamen si prima causa ageret ad extra per modum naturae quodlibet producibile esse esset neccesse necesse prima pars patet quia quodlibet creatum a deo contingenter producitur et in esse conservatur 2a patet quia si unum produceret et aliud non aut hoc esset quia esset determinatus ad producendum illud et non aliud et hoc non quia illud est libere producere cum aeque possit unum sicut aliud aut hoc esset quia unum posset produci et aliud non sed hoc non quia sic esset producibile et non producibile

2m corollarium si prima causa ageret ad extra neccessario et naturaliter omnia producibilia et corruptibilia produceret et corrumpet simul et aequaliter patet quia si a ignis se solo posset producere b calorem et corrumpere b calorem simul ipsum corrumperet et produceret ergo cum prima causa se sola potest quidquid cum alio potest in genere efficientis sequitur propositum quod si ageret naturaliter etc

3m corollarium non stat primam causam esse productiva omnis producibilis creaturae et ad ipsam ad extra agere de necessitate naturae patet ad eam producere naturaliter sequitur omnia producibilia produci et corrumpi simul et aequaliter sed hoc implicat ergo

2a conclusio licet tantum tria supposita distinguuntur in supersimplici essentia tamen ibi non proprie dicitur esse diversitas seu differentia prima pars patet per fidem quia alius pater alius filius alius spiritus sanctus ergo tantum tria supposita distinguuntur in divina essentia confirmatur quia distinctio vel differentia nihil est igitur non sunt ponendae in deo patet quia quidquid est in deo est aliquid antecedens patet quia si solus deus et homo essent et nihil aliud adhuc deus et homo differrent ergo distinctio vel differentia non sunt aliquid vel alica aliqua pro ista conclusione est processus augustini 6o capitulo 4o de magnis et capitulo 14 de parvis ex 2a parte conclusionis sequitur quod licet posset vere dici et proprie quod aliquae res distinguuntur re et intentione et ratione non tamen proprie dicitur quod sit distinctio intentionalis realis et rationis patet quia distinctio nihil est ergo non est patet consequentia quia quod simpliciter nihil est non est

primum corollarium omnis perfectio quae deus est realiter est qualibet perfectio dei formaliter patet quia si divinae perfectiones aliquo modo differret vel differentur sequeretur quod non tantum divina supposita differentur in divina essentia consequentia primam partem conclusionis 2ae

2m corollarium quod sicut inter perfectiones divinas non stat distinctio formalis sic eis repugnat distinctio rationis aut modalis vel sic sicut non stat divinas perfectiones distingui formaliter sic repugnat eas distingui ratione ac formaliter patet quia aliter in eis non esset summa simplicitas et indifferentia

3m corollarium quam repugnat ex parte deorum pluralitas tam repugnat in deo formalis perfectionum diversitas patet quia si talis formalitatum pluralitas esset possibilis in deo sequitur aliquid esse deum simpliciter formaliter quod non est omnis deus Item sequeretur quod aliquid esset deus realiter quod est mere contingenter sed ista tantum repugnat quantum repugnat esse plures deos ergo prima consequentia probatur quia si iustitia divina est deus formaliter tunc divina sapientia si formaliter non sit iustitia tunc non erit deus formaliter 2a patet consequentia quia deum velle beatificare petrum est deus realiter et tamen per ponentes huiusmodi formalitates est deus contingenter g

Ista tria corollaria videntur de mente anselmi 17o capitulo dicens quamadmodum unum est quod de essentia summa dicitur essentialiter ita ipsa uno modo una consideratione est quidquid essentialiter est cum enim aliquis homo dicatur et corpus et rationalis et homo non uno modo nec una consideratione haec tria dicuntur ita vero essentia divina summa nullo modo dicitur sic aliquid ut illud idem secundum aliam et aliam considerationem non sit illud haec ille ex hiis his videntur patere corollaria illa

3a conclusio sicut prima causa sola est omnem perfectionem habens simpliciter et in se includens sic est omni modo compositionis formaliter totaliter carens et a se excludens prima pars probatur quia secundum anselmum deus est illud quo maius vel melius cogitari non potest 2a pars probatur quia simplex praeponendum est composito secundum augustinum capitulo 12 ergo sed sola prima causa summe sit simplex patet quia de ratione simplicitatis sunt indivisibilitas immutabilitatis et per se actualitas sed haec tantum competunt deo nec creaturae convenire possunt

primum corollarium quaecumque species vel formae datae vel dabiles in superiorem formam vel speciem perfecte sunt confluibiles patet quia nulla talis species est immutabiliter suum esse ergo deus potest facere eas in superiorem unitive confluere

2m corollarium non stat aliquod individuum a primo deppendere dependere et omnem perfectionis gradum unitive continere patet quia tunc tale individuum non posset cum alio individuo in speciem superiorem vel in aliquod individuum perfeccius perfectius unitive confluere

3m corollarium non stat aliquod individuum quam repugnat quodlibet deppendens dependens creatum accidenti non posse subesse subiective tam repugnat omnem simplicitatis gradum ipsum creatum videre vere posse continere unitive patet quia nullum individuum cuiuscumque speciei datae aut dabilis potest esse tam simplex quin illud possit est subiectum actus eliciti vel alicuius habitus a deo infusi ergo antecedens patet quia huiusmodi simplicitas soli deo competit ex dictis sequitur pars affirmativa quaestionis

Contra primam conclusionem et eius corollaria aliud a deo est neccesse necesse esse ergo probatur antecedens quia divina perfectio exigit quod producatur sibi simile quantum non repugnat creaturae sed neccesse necesse esse non repugnat creaturae ergo divina bonitas sic eam producit maior nota videtur minor patet quia si neccesse necesse esse creaturae repugnaret videretur esse eo quod est ab alio sed hoc non obstat quia filius habet ab alio esse et tamen non habet esse contingenter ergo

2o si angelus vel anima possent non esse hoc ideo esset quia deus suam influenciam influentiam eis substraheret sed hoc est impossibile quia sua bonitas tunc mutaretur ergo talia non possunt non esse

3o substantiae separatae a materia non habent potentiam passivam privationi vel corruptioni subiectivam ergo non possunt non esse consequentia tenet cum materia sit ratio continenciae continentiae et corruptionis in creaturis istae sunt rationes sancti doctoris ubi prius fuit allegatum in principio quaestionis

4o quia aut illi neccesse necesse esse correspondet praecise esse punctale vel quantitivum si primum ergo non est immensae perfectionis si 2m ergo potest ymaginari imaginari in illa specie maius et minus neccesse necesse esse quia sicut omni quanto potest dari minus sic illi neccessitati necessitati potest dari minor quantitas et sic erunt plura neccesse necesse

5o si tota linea producibilium se haberet contingenter ad esse et non esse sequitur quod tota et totaliter posset poni in esse consequens est falsum per dictam quia tunc prima causa non posset agere ad extra patet consequentia quia ipsa tota potest non esse ut dicit primum corollarium

6o nullum individuum speciei inferioris potest continere totam perfectionem suae speciei ergo unum neccesse necesse esse non potest continere totam latitudinem neccessitatis necessitatis ergo non est tantum unum individuum in illa specie antecedens patet per 2m corollarium 3ae conclusionis et consequentiae patent confirmatur quia sic esse sicut propositio homo est animal significat est neccesse necesse esse ergo plura sunt neccesse necesse esse tenet consequentia quia illud non est deus Item ad istam propositionem nihil est non sequitur contradictio ergo ipsa potest esse vera ergo nullum est neccesse necesse neccesse necesse esse tenent consequentiae et antecedens probatur quia ad nullam negativam sequitur affirmativa ergo nec alica aliqua contradictio quia omnis contradiccio contradictio componitur ex affirmativa et negativa vel saltim includit ipsam

contra 2am conclusionem primo arguitur auctoritas damasceni libro primo capitulo 3o ubi dicit quaecumque dicimus de deo affirmative non naturam ipsius sed ea quae sunt circa naturam eius ostendit et enim bonum si iustum et si sapiens et si quaecumque dixeris non naturam dicis

contra primum corollarium si deus esset immense simplex aut divisibiliter aut indivisibiliter non primum quia tunc haberet partes nec 2m quia tunc solum per indivisibilem staret a nihilo et sic infinite minus distaret divina essentia angelo quam quaecumque creatura quod est falsum

2o sapientia in communi non est iustitia in communi ergo nec infinita sapientia infinita iustitia tenet consequentia quia infinitas non tollit rationem propriam alicuius rei ut videtur

contra 2m corollarium illa quae non sunt synonyma significant diversas res vel eandem diversis rationibus sed bonitas et iustitia misericordia et aeternitas non sunt synonyma in deo ergo sed non significant diversas res ergo diversos modos ergo in deo est distinctio modalis iacobus de viterbio 3o quaestione 7a

2o sequitur quod volitiva divina formaliter esset intellectiva divina et econverso consequens est falsum quia tunc quidquid esset obiectum unus esset obiectum alterius modo hoc est falsum quia deus intelligit malum culpae quod tamen nullo modo vult

3a illa quae neccessitat necessitat intellectum ad actus distinctos essentialiter secundum rationem vel conceptibiliter distinguitur sed perfectiones divinae neccessitant ad actus distinctos essentialiter intellectum ergo huiusmodi perfectiones divinae conceptibiliter seu virtualiter sunt distinctae maior patet ubi una res neccessitat necessitat ad actus distinctos essentialiter facit illud idem quod facerent s res diversae realiter distinctae minor patet quia sapientia divina neccessitat necessitat intellectum ad conceptum sapientiae et bonitas ad conceptum bonitatis et tales conceptus sunt realiter et essentialiter distincti ergo alphonsus

4o contra 3m corollarium sapientiae divinae ut sic non repugnat non iustitia ergo sapientia aliquo modo non est eadem cum iustitia sed sapientiae divinae non repugnat simpliciter alius deus ergo

contra 3am conclusionem est propositio alia de causis qua dicitur quod intelligentia est substantia quae non dividitur ergo non solus deus

2o philosophus 2o dicit intellectus simpliciter est impermixtus et immaterialis

3o contra primum corollarium est prima ratio in oppositum quia quaelibet simplex est tam simplex quod ei correspondet unicus gradus et esse punctale punctuale ergo

4o autoritate commentatoris 12o dicentis quod omnes formae sunt actu existentes in primo motore quae in potentia sunt in materia prima ergo in deo non est omnimoda simplicitas.

Ad primam negatur antecedens ad probationem negatur maior et minor et ad probationem minoris dico quod neccesse necesse esse repugnat creaturae non solum ex eo quod est ab alio sed quia etiam libere contingenter producitur de nihilo et contingenter conservatur

Ad 2m conceditur assumptum et negatur quod illud sit impossibile quia nec sequitur voluntatem divinam mutari vel esse mutabilem aliter posset probari quod neccessario necessario omne futurum eveniret

Ad 3m negatur consequentia quia tunc accidentia et lumen productum in medio aliquo modo non possent non esse

2o dico quod licet non habeant materiam habent tamen suum nihil quasi materiam et hoc sufficit

Ad 4m dici potest quod esse punctale punctuale sibi correspondet et indivisibile et negatur consequentia ergo non est immensae perfectionis quia simul est indivisibilis supersimplex et immensus non habens in se formaliter latitudinem gradualem quamvis supereminenter contineat omnem perfectionis latitudinem

Ad 5m conceditur consequens quia quaelibet pars illius latitudinis potest poni in esse et si infertur igitur potest poni inesse tota simul negatur consequentia quia sicut etiam non sequitur quaelibet pars illius latitudinis potest poni inesse ergo possibile est poni inesse quamlibet eius partem sic non sequitur quaelibet pars a continui a sorte potest videri ergo sortes potest videre a continui quamlibet partem nec sequitur quilibet gradus perfectionis possibilis potest poni inesse ergo possibile est quod ponatur inesse quilibet gradus perfectionis possibilis licet consequens tenuerim probabiliter in meo principio contra praedicatorem.

Ad 6m negatur consequentia quia deitas non se habet per modum speciei creatae personae nec divinae personae per modum individuorum quia licet duos homines sunt aliquod unum maius quam unus solus tamen duae personae divinae non sunt maius quam una sola ut dicit augustinus 8 capitulo primo

Ad aliud negatur consequentia quia conclusio et corollaria intelliguntur de entitatibus realibus et non de complexe significantibus

Ad aliam negatur antecedens quia ad illam sequitur neccesse necesse esse non esse neccesse necesse esse et ad improbationem dico quod ad impossibile sequitur quodlibet et per consequens ex negativa sequitur affirmativa

Ad primam contra 2am conclusionem dicitur quod damascenus non loquitur de perfectionibus quod non realiter sint in deo sed de nominibus quae de deo praedicantur quorum alica aliqua secundum eum non praedicantur naturam sed ea quae sunt circa naturam quod non est intelligendum quantum ad rem significatum quia si res quae est sapientia divina non esset divina natura sed aliquid circa naturam non solum distingueretur formaliter sed realiter et simpliciter quod est falsum sed intelligitur quoad modum praedicandi quia talia nomina praedicantur de deo denominative et quae sic praedicantur de deo quantum ad modum praedicandi non dicunt naturam sed aliquid circa naturam haec est solutio alphonsi

Ad 2m primo posset dici quod divisibiliter seu per divisibile distat angelo quia distat per totam perfectionem omnium creaturarum actualium et possibilium et negatur consequentia igitur partes quia illa divisibilitas non est deo intrinseca sed extrinseca

2o posset dici hanc negando consequentiam distat indivisibiliter ergo infinite minus quam quaecumque citra quia illud indivisibile per quid distat est immensum quia est deus

Ad aliud negatur consequentia ratio quia sapientia infinita et bonitas infinita in re sunt aliquid circumscripta omni ratione intellectus sapientia vero in communi et bonitas in communi non sic quia non sunt nisi quidam conceptus vel encia entia rationis et ad probationem quia infinitas non tollit rationem formalem alicuius conceditur sed hoc non probat intentum quia sapientia et bonitas in communi non solum praedicantur de sapientia et bonitate infinita sed etiam de finita de hoc vide alphonsum

Ad aliud contra 3m corollarium concesso antecedente negatur consequentia nam non sequitur haec res diversimode est quia possibile est quod propositum idem significatum una sit vera et alia falsa non tamen sequitur quod significatum sit verum et falsum

Ad aliud conceditur consequens et ad improbationem quia tunc obiectum unius etc conceditur et cum improbatur quia deus intelligit malum etc conceditur sed non sequitur quod infertur

2o dico quod voluntas divina intelligit omnem malum quia intellectus divinus qui intelligit est formaliter voluntas divina malum ergo est obiectum voluntatis non ut volitum sed ut cognitum et intellectum

3o posset negari illa consequentia voluntas divina et intellectus sunt idem igitur quidquid intellectus intelligit voluntas vult

Ad aliud negatur maior et minor quia non oportet quod omne illud quod neccessitat necessitat ad conceptus distinctos sit conceptibiliter distinctum nisi velimus ab uti vocabulo nec etiam perfectio divina neccessitat necessitat ad distinctionem actuum diversorum ut assumit ratio

Ad rationem contra 3m corollarium negatur maior quia sapientia divina est omnis perfectio formaliter et omne quod est melius esse quam non esse simpliciter sub bono intellectu

Ad primam auctoritatem contra 3am conclusionem intelligentia est substantia quae non dividitur hoc est verum quantum ad partes naturae vel quantum ad durationem quae est tota simul

Ad aliam dicitur quod intellectus est virtus simplex id est non organica hoc voluit philosophus

2o dicitur simplex aliquo modo non simpliciter quia omnis creatura aliquo modo est composita et potentialitati subiecta

Ad primam rationem in oppositum dicitur quod si antecedens intelligitur de simpliciter simplici est falsum et ad probationem dicitur quod non valet consequentia et si ultra inferretur anima non est simplex igitur habet partes consequentia negatur

Ad aliud dicitur huiusmodi formas in primo motore esse indistinctas actu quia creatura in deo non est aliud quam divina natura penitus indistincta

Ad alias rationes in oppositum patet solucio solutio per dictam

Nunc de veritate seu proprietate haec distinctio continet 9 conclusiones prima quod solus deus vere et proprie est quia eius essentia non novit praeteritum vel futurum hoc est non subest praeteritioni aut futuritioni sicut cetera creata

2a conclusio ideo dicit deus semper fuit vel erit ut intelligatur quod non incepit esse nec desinet

3a conclusio quod licet verba substantiva diversorum temporum dicantur de deo scilicet fuit erit est et erat non tamen de deo dicuntur quia esse divinum praeteritioni aut subiectio futuritioni subiaceat cum temporalis motus deo repugnet sed dicuntur ad denotandum deum esse aeternitatem et permanentiae ipsius proprietatem

4a conclusio solius dei essentia incommutabilis proprie dicitur quia nec mutatur nec mutari potest omnis autem creatura mutari potest deus autem non nec loco nec tempore nec affectione et ita sine sui mutatione cunctas condidit creaturas et per consequens solus deus proprie habet immortalitatem omnis autem creatura est mortalis ex sua natura quia sua mutatio mors appellatur

5a conclusio deus solus est vere ac proprie simplex quia in eo nec partium nec accidentium sive formarum est diversitas vel vario modo sive multitudo omnis creatura est multiplex quamvis spiritualis creatura respectu corporalis dicitur simplex non tamen est vere simplex quia in tali est diversitas accidentium sive formarum accidentalium ut in animalibus humanis et angelis nullum enim quod est vere simplex est mutabile

6a conclusio quod anima respectu corporis simplex dicitur quia mole non diffunditur per saptium loci sed in uno quoque unoquoque corpore est in toto tota et in qualibet eius parte tota

7a conclusio quod licet deus dicatur multipliciter scilicet bonus iustus sapiens et magnus tamen hoc non est propter diversitatem accidentium sed propter multitudinem nominum quae licet multa sint et diversa unum tamen significant scilicet naturam divinam

8a conclusio quod proprie deus non dicitur substantia quasi sit subiectum suae bonitatis vel alicuius accidentis sicut substantia corporalis quae ideo dicitur substantia quia subsistit et est multorum accidentium subiectum sed deus proprie et vere dicitur essentia

9a conclusio deus ideo simplex dicitur quia ipse est quidquid habet excepto quod persona dicitur relative ad alteram nec tamen una est altera nam pater habet filium ad quem relative dicitur et tamen pater non est filius et filius habet patrem nec tamen est pater in quo vero ad semet ipsum dicitur non ad alteram hoc est quod habet unde ipse deus est unus et habet vitam et est ipse una vita nec aliud est habens et aliud quod habetur sicut in ceteris rebus ubi semper sequitur alica aliqua distinctio

Lectio 10 [London Transcription]

N unc ad distinctionem personarum haec est 9a distinctio huius primi in qua postquam magister determinavit de generatione divina nunc determinat de duratione patris et filii coaeterna et dividitur in duas quia ostendit primo eorum coaeternitatem quantum ad modum essendi intrinsecum 2o quantum ad modum dicendi vel significandi extrinsecum 2a ibi hic quaeri potest

prima dividitur in 4or quia primo praemittit divinarum personarum distinctionem 2o subiungit earum aequalem durationem 3o inducit contra hoc haereticorum obiectionem 4o fefellit oppositis praesumptionem 2a ibi genitus est enim 3a sed contra hoc 4o sed quaeris

2a principalis dividitur in tres quia primo movet quamdam disputabilem sententiam 2o concordat doctorum apparentem repugnantiam 3o infert conclusionem circa hoc tenendam 2a ibi dicamus ergo filium 3a ibi et haec est divisio huius lectionis

U trum cuilibet supposito seu personae divinae naturae repugnet prioritas cuiuscumque durativae mensurae

quod non quia verbum est mensura creaturae ergo verbum non est patri coaeternum antecedens patet et consequentia probatur quia mensura debet aequari et mensurative suo mensurato proportionari

2o verbum divinum est immensum ergo aeternitate non est mensuratum quia contradiccio contradictio videtur quod immensum mensuretur antecedens est catholicum confirmatur quia verbum est supra et ultra aeternitatem ergo aeternitate non est mensuratum alias probatur 3o dominus regnabit et ultra

3o aeternitas est facta ergo verbum non est aeternitas nec ea mensuratur antecedens patet per augustinum ubi dicit deus est auctor aeternitatis Item boetius dicit quod sicut nunc fluens facit temporis sic nunc stans et permanens facit aeternitatem

In oppositum est magister in hac distinctione Item in simile in hac trinitate nihil prius aut posterius etc

prima conclusio licet aeterniter seu aeternitatis duratio in abstracto ad extra non sit communicabilis perfectio ipsa tamen est cuiuslibet producti aeterna et formalis mensuratio prima pars quia sequeretur quod creatura deo posset esse coaeterna vel quod quaelibet creatura esset producta ante quodlibet tempus sed utrumque est falsum impossibile ergo 2a pars probatur quia deo respectu creaturae conveniunt proprietates mensurae proprie et non transumptive solum ergo antecedens ostendit aegidius libro 2o distinctione 8 questione 3a parte 2a quoniam sibi competit ratio numeri tripliciter uniformiter simpliciter et indivisibiliter 2o quia creaturae competit ratio adaequationis dupliciter scilicet per conformitatem et imitationem ergo sequitur quod deus causaliter formaliter sit mensura cuiuslibet entis producti prima pars conclusionis confirmatur quia nulli creaturae potest competere invariabilitas immutabilitas et simultaneitas ergo nec aeternitas patet consequentia quia illae sunt proprietates aeternitatis ut post patebit et antecedens patet quia secundum gregorium eo ipso quo creatura est vicissitudinem mutabilitatis habet

primum corollarium immensitas et aeternitas mensurae non infert immensitatem mensuratae naturae contra iohannem de marchia quaestione prima determinationum in responsione rationis primae contra 2am conclusionem patet quia deus immensus est formalis mensura creaturae et tamen creatura non est immensa et per consequens non est ei adaequata proportionaliter ut dicit ibi

2m corollarium aeternitatis formalis ratio non est perfectionis simpliciter denominatio patet quia quaelibet talis perfectio est ad extra communicabilis creaturae concretive sed aeternitas non est communicabilis creaturae igitur

ex primo corollario p et conclusione sequitur quod quaelibet materialis et divisibilis natura mensuratur immateriali et indivisibili mensura aliquo modo et non adaequate

3m corollarium licet aeternitas ut sic non sit perfectio ut si simpliciter denotative tamen est modus perfectionis ydemptitate identitate realiter et entitative prima patet per corollarium 2m 2a probatur quia aeternitas essentialiter est deus aeternus

2a conclusio sicut summa bonitas est sua supersimplex natura sic sua aeternitas est eius omnis mensura probatur per anselmum 24 ubi ait summam substantiam constat sine principio et sine fine esse nec habere praesens praeteritum nec futurum Item alexander libro propositione 52 dicit tempus rem a suo principio distare facit aeternitas vero rem suae causae continuat et coniungit in aeternitate non est pars neque prius aut posterius Item propositione 44 dicit quod nullum immutabile mensuratur mensura successiva aut succedente sed aeterna

prima corollarium mensura cuiuslibet divinae operationis seu causalitatis est instans semper praesens et indivisibile aeternitatis patet quia deus est sua operatio nominaliter et active sumpta ergo confirmatur quia tam deus quam creatura mensurantur aeternitate et per consequens eius instanti quia sunt idem praecisive

2m corollarium quam repugnat pluralitas deorum divinitati tam repugnat multiplicitas signorum aeternitati patet quia summa natura est eius omnis mensura ergo quaelibet eius mensura est sibi adaequata totaliter sed quodlibet signum vel instans aeternitatis est eius propria mensura ergo quodlibet tale est simplex non multiplex et intelligo per mensuram aequalem cum deo permanenciam permanentiam durativam supersimplicem et indeppendentem independentem et principio carentem

3m corollarium sicut aeternitas est pluralitatem signorum mensura intrinsece excludens sic instans aeternitatis est omnem successionem durativam contentive includens prima pars est contra scotum in locis pluribus quae probatur sic quia aliter tota trinitas foret multiplicior eius significans quod est falsum et contra 2m corollarium Item illud signum esset simplicius eius aeternitate quod est falsum 2a pars est contra hugolinum quae probatur quia instans aeternitatis est adaequate ipsa aeternitatis ergo cuiuscumque aeternit as atis est praecontentiva instans aeternitatis est illud contentive includens et illud inclusive continens sed aeternitas praecontinet et includit omnem moram durativam successivam realem et ymaginativam imaginativam ergo

3a conclusio aeterni verbi generatio seu aeternum generari instanti aeternitatis censendum est mensurari haec patet per damescenus libro primo capitulo 8o generatio divina est sine inicio initio et aeternae aeterna naturae opus existens Item probatur ratione quia haec generatio est invariabilis incorruptibilis simultanea absque successione sed istae sunt proprietates aeternitatis ergo prima pars antecedentis patet et 2a per augustinum 3o capitulo 3o dicentem quod deus est vera aeternitas Item 4o capitulo 19 vera illius incommutabilis ipsa est aeternitas Ad idem est dicens aegidius distinctione 8 primi parte 2a quaestione 2a ubi ponit has proprietates in forma

primum corollarium non stat verbum pro alico aliquo signo posse dici et in illo ipsum per generationem non produci contra scotum distinctione 22 primi quaestione 2a probatur quia si in aliquo signo pater posset generare filium et pro illo non generaret eum sequitur quod generatio non mensuraretur instanti carente principio consequens est falsum per dicta patet consequentia quia primum signum in quo persona prima habitualiter est fecunda praecederet generationem filii et per consequens pro illo foret negatio verbi praecedens quod est falsum

2m corollarium pro quocumque signo pater generat unigenitum pro eodem signo filius spirat spiritum sanctum contra scotum ubi supra probatur et signo primum signum originis in quo pater est fecundus et filius non secundum eum et sit illud signum a et 2m signum in quo filius est fecundus et sit b tunc sic a habet annexam negationem fecunditatis filii ergo in a non est filius fecundus et a est prius b ergo filius prius est non fecundus quam fecundus patet consequentia quia a est prius b posterius aliter a non esset primum et b 2m ut dicit sed hoc consequens est falsum quia tunc filius inciperet esse fecundus et non sine inicio initio esset fecundus contra dictam ergo verum est corollarium

3m corollarium est titulus quaestionis affirmativus quod probat dominus alphonsus distinctione prima vide ibi confirmatur quia in divinis non est alica aliqua prioritas praeter originis aliquo non in quoquam non intendo negare per dicta in quaestione quia solum loquor de prioritate mensurativa contra modum ponendi scoti qui ymaginatur imaginatur quod in instanti aeternitatis sunt tria signa originis in primo sunt omnia essentialia scilicet scientia sapientia bonitas etc In 2o pater generat filium in 3o spirat spiritum sanctum et dicit consequenter quod pater prius origine spirat spiritum sanctum quam filius vide alphonsum distinctione 9 primi corollarium responsivum probat alphonsus sic virtualiter filio et cuilibet personae divinae pro quocumque signo originis vel naturae repugnat non esse ergo et posterius esse ergo nulla persona divina est prior alia antecedens patet quia quaelibet est summe neccesse necesse esse et consequentia patet si enim pro aliquo signo una persona est prior alia posterior aut igitur in illo signo filius habet esse aut non si sic ergo in illo pater non est prior eo si non ergo filius habet esse post non esse et sic producitur de non esse ad esse patet consequentia quia in 2o habet esse ymmo immo sequitur quod filio non repugnat non esse quod est oppositum antecedentis

Contra primam conclusionem deus non est eiusdem generis cum creatis ergo earum non est mensura haec consequentiam patet per philosophum 10 dicentem mensura debet esse unigena id est unius generis cum mensurato

2o deus non est creaturae proportionalis Item non est replicabilis Item quantitas non convenit deo vel aeternitati sed istae sunt mensurae proprietates ergo

contra 2am conclusionem et corollaria eius si mensura aeterna foret propria cuilibet operationi divinae intrinsece sequitur quod facere divinum esset aeternum consequens non videtur verum sed apparet consequentia quia tum velle divinum sit aeternum et divinum velle sit facere. Sequitur divinum facere esse aeternum et sic ab eo aeterno omnia facta fuissent

2o sequitur quod duo contradictoria in instanti aeternitatis sint simul vera consequens est falsum consequentia probatur quia deus non vult modo christum pati et illud non velle est aeternum et voluit christum pati ergo illud velle fuit aeternum et sic in eodem instanti illud voluit et noluit seu non voluit quae sunt contradictoria

3o si aeque praesens velle futurum esse esset et praeteritum esse praeteritum sequitur quod aeque neccessariam necessariam esset unum sicut reliquum consequens est falsum

4o contra corollaria omne illud quod dicit indivisibile esse indivisibiliter est simplicius illo quod dicit indivisibile esse et non indivisibiliter sed signum vel instans aeternitatis dicit indivisibile indivisibiliter aeternitas vero indivisibile sed non indivisibiliter ergo etc

5o contra 2m et 3m corollarium videtur esse illud 16 ubi dicitur de spiritu quaecumque audiet loquetur sed certum est quod illud futurum non potest referri nisi ad aliquod signum aeternale et sic erunt plura in aeternitate signa Item 12o clarifica me pater claritate quam habui priusquam mundus fient Item contra conclusionem est dictum augustini boecii superius allegati quia si aeternitas est facta sequitur quod non sit deus Item auctoritas augustini

contra 3am conclusionem est ratio facta in oppositum quia verbum divinum etc.

2o per illud 3o dominus regnabit et ultra

3o generatio passiva et filius habet principium ergo eius duratio habet principium patet consequentia quia sunt idem antecedens patet per augustinum 5o 14 dicentem pater est principium filii

4o in divinis est numerus antecedens patet quia trinitas et consequentia patet quia in quolibet numero dualitas sequitur unitatem et unitas praecedit eam

5o quidquid est primo propinquius illud videtur prius sed filius est propinquior primo quia immediacior immediatior patri igitur filius est prior spiritu sancto et pari passu pater filio maior nota et minor probatur quia spiritus sanctus procedit a patrem mediante filio

pro solucione solutione rationum contra primam conclusionem notandum quod mensura dicitur multipliciter uno modo per ipsius mensurae replicationem et sic sumitur 10 de ponderibus

2o modo per assimulationem et approximationem aliorum ad ipsum et imitacionem imitationem

3o sumitur secundum causalitatem prioritatem et determinationem et sic dicitur ars mensura artificienti sic dicitur 5o de intelligibili

4o modo secundum formalem reformationem seu receptationem et sic scientia dicitur mensura scitorum

5o modo per situs interpositionem et altitudo istius situs est mensura tantae vel tantae distanciae distantiae

primo et ultimo modis deus non dicitur mensura licet bene 2o 3o et 4o modis est mensura rerum

ad primam dico quod sumendo genus large pro quocumque communi verificante de pluribus sive univoce vel aequivoce sic potest concedi deum esse eiusdem generis cum creaturis quia isto modo ens dicitur de creaturis et deo si vero genus sumatur stricte et proprie pro aliquo quod dicitur de pluribus univoce tantum sic conceditur antecedens et negatur consequentia primo pro illo sensu sed in alio non

Ad 2m dicitur quod licet inter deum et creaturas non sit proportio quantitative adaequationis tamen inter ea est proporcio proportio ordinis seu exemplaris imitacionis imitationis et hoc sufficit ad hoc quod sit rerum mensura

Ad 3m negatur consequentia et ad probationem dicitur quod replicatio non est de ratione mensurae simpliciter sed tantum mensurae quantitative

Ad 4m negatur consequentia quia licet nomen quantitatis fuerit in potentiam rebus quantitatis primo et proprie tamen cum hoc stat quod significatum possit deo competere

Ad primam contra 2am conclusionem conceditur consequens sed tamen non est aeternum facere loquendo de facere dei ad extra posset etiam dici quod non omne velle dei est facere licet non econverso

Ad 2m negatur consequentia ad probationem dico quod christum pati potest dupliciter sumi uno modo pro dicto seu pro hac propositione christus patitur 2o modo pro re dicti scilicet pro instanti pro quo christus paciebatur patiebatur et passione christi si primo modo sumitur non probatur consequentia quia illae propositiones non aeternaliter fuerunt si 2o modo tunc dicitur quod deus vult quidquid unquam voluit et omne volitum est praesens in suo praesenti instanti aeternitatis ubi nullus est fluxus praeteriti vel futuri et per illam solucionem solutionem possunt solvi plura argumenta similia in hac materia

Ad 3m negatur consequentia quia talis neccessitatis necessitatis temporis praeteriti non provenit ex intrinseco notitiae divinae sed pocius potius ab extrinseco puta quia res posita est in esse actuali

Ad 4m negatur minor quia tam simplex et tam indivisibiliter est aeternitas quam simplex vel indivisibile est signum vel instans aeternitatis et econverso

Ad 5m de spiritu sancto hic respondet augustinus omelia 45 ostendens quod vere dicimus de deo fuit et erit quia numquam de eo deerit numquam defuit non quidem quod aliqua signorum pluralitas in ipso sit

Aliter potest dici quod deus licet proprie non sit in tempore et personae quia non variatur secundum tempus per accidens tamen est in tempore quia est quando tempus est ideo verba praeteriti et futuri temporis de deo dici possunt haec responsio trahitur ex dictis aegidi libro primo distinctione hac parte 3a quaestione 4a

3o potest dici quod li antequam mundus fieret potest se habere habitualiter hoc est si fuisset tempus ante mundum habuisset claritatem in illo

4o posset dici quod si recipitur tempus pro quacumque ymaginaria imaginaria successione possibili positiva vel privativa tunc infinitum tempus fuit ante mundum quia talia possunt capi pro talibus signis illius ymaginarii imaginarii successus

Ad boetium dicentem quod nunc stans etc conceditur quantum ad nostrae mentis apprehensionem sive quantum ad nostri intellectus cogitationem

Ad augustinum dicitur quod loquitur de aeternitate participata et secundum quid non autem de aeternitate simpliciter seu loquitur de aeternitate a parte post

Ad primam contra 3am conclusionem dicitur quod licet verbum divinum sit immensum mensura ab eo distincta tamen dicitur mensum mensura quae est sua aeternitas prout ostendit aegidius distinctione 8 primi parte 3a quaestione 3a

Ad illud 3o dicitur quod sumitur aeternitas dupliciter uno modo primo pro peryodo periodo unius cuiusque vitae naturalis 2o modo pro uniformi et immobili simultanea existentia primo modo conceditur simpliciter sed 2o modo negatur

2o posset dici secundum anselmum capitulo 3o quod deus est ultra illa quae eciam etiam finem non habebunt tum quia illa nullatenus sine eo esse possunt ipse autem non minus esse si omnia in nihilum irent tum 2o quia illa possunt cogitari habere finem deus vero nequaquam tum etiam quia dei et eorum aeternitas est deo tota sed eis non

Ad 3m primo negatur consequentia quia similiter posset argui quod essentia haberet principium quia ipsa est idem filio Item posset dici quod si sumatur principium pro duracionis durationis communicatione sic filius et spiritus sanctus habent principium quia sicut pater communicat filio deitatem ita et aeternitatem si autem sumatur pro duracionis durationis limitacione limitatione sic nulla persona divina habet principium

Ad 4m de numero dicitur quod sicut in divinis est sapientia magnitudo tamen non qualitas aut quantitas sic est ibi ternarius non tamen proprie dictus numeris et de hoc videbitur infra

Ad 5m negatur minor quia non ideo dicitur quod pater producit spiritum sanctum mediante filio quia pater non immediate producit ipsum sed quia filius habet a patre virtutem spirativam sed contra hoc obicitur per augustinum libro de triplici habitaculo ubi dicit iusti in patria videbunt quid interest inter generationem et spirationem et videbunt quod pater praecedit filium non natura sed origine

Ad hoc tamen dicit alphonsus quod augustinus vult dicere quod inter patrem et filium est prioritas originis non in quo sed a quo id est quod filius ordine naturae est a patre non tamen est ibi prioritas signorum realis durativa et mensurativa ut scotus et sequaces sui nituntur probare quorum rationes solvit alphonsus in hac distinctione 9a vide ibi

nunc ad distinctionem personarum haec distinctio continet 9 conclusiones prima quod pater et filius et spiritus sanctus sunt unus deus natura tamen pater non est filius nec filius est pater nec spiritus sanctus est pater vel filius

2a conclusio una essentia est patris et filii et spiritus sancti in qua non est aliud pater aliud filius aliud spiritus sanctus licet personaliter alius sit pater alius filius alius spiritus sanctus

3a conclusio licet filius sit genitus a patre tamen pater non fuit antequam filius sed omnes illae tres personae sunt sibi coaeternae et coaequales

4or conclusio sicut splendor qui gignitur ab igne coaeternus est igni seu esset coaeternus sic filius est patri

5a conclusio cum patrem dicimus vel nominamus filium designamus quia nemo sibi ipsi est pater cum vero filium nominamus etiam patrem fatemur quia nemo sibi ipsi filius est ex quo sequitur quod nec filius sine patre nec pater sine filio esse potest semper ergo pater semper et filius

6a conclusio quod filii dei generatio est ineffabilis quia non plene exemplificari vel intelligi potest a quocumque mortalium licet aliquid de ipsa potest intelligi et dici

7a conclusio licet possit concedi quod filius semper nascitur de patre tamen congruentius dicitur semper natus

8a conclusio quod confitemur natum unigenitum deum ante tempus nec ante esse quam natum nec ante natum quam esse et sic de ista distinctione

Lectio 11 [London Transcription]

N unc post filii aeternitatem haec est distinctio 10a quae continuatur ad praecedentes sic quia postquam magister determinavit de filii generatione nunc vero incipit tractare de spiritus sancti processione et dividitur in duas quia primo determinat de eius modo processivo 2o de eius principio productivo 2a incipit in principio distinctionis 11 hic dicendum est

prima dividitur in duas quia primo ostendit quomodo spiritus sanctus procedit seu producitur secundo quare solus nomine communi exprimitur 2a ibi hic notandum est prima in duas quia primo ostendit modum quo procedit vel emanat 2o quod dixit auctoritatibus confirmat 2a nunc vero quod incepimus et haec est divisio huius distinctionis

sequitur distinctio 11a In qua postquam magister posuit in praecedenti spiritus sancti processionem hic vero circa hoc ponit duplicem operationem quae quidem distinctio iia in 3 dividitur primo enim ostendit magister latinorum concordiam 2o graecorum discordiam 2a ibi graeci tamen

prima in duas quia primo magister praemittit suam intentionem 2o subiungit sui dicti probationem ibi quod autem de utroque

2a principalis in duas quia primo ponit graecorum cum latinis aliqualem convenientiam 2o eorum disconvenientiam ibi non autem verba determinamus et haec sit divisio harum distinctionum duarum

U trum pater et filius eodem modo agendi indistincto spiritum sanctum producant in supposito a se distincto

quod non quia tunc sequitur primo quod tantum repugnaret spiritum sanctum a filio non produci sicut ab ipso non distingui consequens est falsum quia si per impossibile filius spiritum sanctum non produceret adhuc distinctio esset inter ipsos ergo prima consequentia probatur quia si eodem modo pater et filius spirent tum ergo pater taliter spiret quod si non spiraret spiritum sanctum non diceretur ab eo sequitur quod si filius etiam non spiraret nec distingueretur

2o filius non spirat spiritum sanctum probatur auctoritate damasceni libro primo capitulis 10 et 11 dicens spiritum sanctum ex patre dicimus et patris spiritum sanctum nominamus ex filio vero non dicimus sed spiritum filii nominamus ergo si non est ex filio non videtur procedere ab eo

3o si sic sequeretur quod ab eis naturaliter procederet consequens est falsum quia procedit modo amoris et libertatis seu voluntatis sed probatur consequentia quia ad intra est unicus procedendi modus in divinis inplurificabilis ut fuit dictum supra sed filius modo naturali seu naturaliter a patre procedit igitur si spiritus sanctus ab aliquo procedat hoc erit naturaliter et non libere

Ad oppositum est magister in hac 11 distinctione et extra libro 6

prima conclusio licet spiritus sanctus non prius nec magis procedat a patre quam a filio tamen spiritum esse vel procedere ab aliquo solum ostendi potest fidei medio prima pars probatur quia pro quocumque signo spiritus sanctus est spiratur a filio sed pro omni signo pro quo spiratur a patre est igitur pro quocumque signo spiratur a patre pro eodem spiratur a filio maior patet quia si detur oppositum sequitur quod in alico aliquo signo spiritus sanctus esset ab uno tantum et non a duobus contra fidem 2a scilicet minor probatur quia pro quocumque signo pro quo spiratio activa est spiratio passiva eciam etiam est ergo probatur antecedens quia aliter sequeretur quod pater pro alico aliquo signo spiraret spiritum sanctum pro quo signo non spiraretur spiritus sanctus quae est contradictio 2a pars conclusionis probatur quia sequeretur quod trinitas divinarum personarum posset evidenti ratione ostendi quod est falsum ut probatum est Item omnis ratio citra fidem probans spiritum sanctum procedere probaret spiritum sanctum alium spiritum sanctum producere sicut fuit dictum de generatione filii sed quod fidei medio ostendi potest patet extra libro 6o capitulo fidei Item per augustinum 4o capitulo 53 de parvis ubi deducit hoc multis auctoritatibus sacrae scripturae

primum corollarium sicut pater non prius dicit verbum quam spiret sanctum spiritum sic generatio verbi divini non est realiter prior spiratione spiritus sancti prima patet quia filius non est prior spiritu sancto ergo antecedens probatur quia sicut probatur pater non est prior filio sic probatur quod filius non est prior spiritu sancto 2a pars probatur quia in divinis nulla est realis prioritas in quo ut probatum est si etiam generatio praecederet spirationem sequeretur quod generatum praecederet spiratum quod improbatum est

2m corollarium quod in deo causaliter filius spiritum sanctum producit quia eius expressa ymago imago et perfecta similitudo existit patet quia eadem ratione probaretur quod spiritus sanctus produceret filium ergo

3m corollarium non praecise ex eo quia filius est deus spiritum sanctum spirat vel producit filius patet quia sic probaretur quod spiritus sanctus produceret se ipsum vel alium quod est falsum et patet consequentia quia non minus est deus quam sit pater vel filius

2a conclusio licet nulla alia res a spiratione activa sit spiritus sancti a filio distinctiva[?] tamen haec consequentia non est formalis spiritus sanctus a filio non producitur ergo filius a spiritu sancto non distinguitur prima pars probatur quia nihil est in filio quod non sit spiratio activa ergo 2o quia si per aliud distingueretur sequitur quod filius non esset summe simplex patet consequentia quia plures entitates incomplexae essent in eo 2a pars probatur quia filius non praecise distinguitur a spiritu sancto quia praecise ipsum spirat ergo illa consequentia non est formalis patet consequentia quia in illa consequentia arguitur a pluribus causis veritatis ad unam sed talis consequentia non valet sed antecedens principale arguitur quia filius distinguitur sufficienter a spiritu sancto per hoc quod ipse procedit a patre nascendo et spiritus sanctus non sed tantum procedendo haec ratio etiam confirmatur dicto augustini 5o capitulo 14o ideo spiritus sanctus non est filius cum uterque a patre exeat quia ipse exit non quomodo natus sed quomodo datus Item capitulo 2o aliud est natum esse aliud procedere ideo alius filius alius spiritus sanctus

primum corollarium non solum oppositio relativa est personarum divinarum distinctiva[?] patet quia si inter filium et spiritum sanctum non esset huiusmodi oppositio adhuc distinguerentur per conclusionem confirmatur quia personae divinae se ipsis et non solum relationibus distinguuntur hoc corollarium est contra thomam de argentinensis libro primo distinctione 11a quaestione 2a articulo 2o

2m corollarium si per impossibile filius spiritum sanctum non produceret adhuc staret quod nulla divina persona per modum generationis et spirationis procederet contra aegidium primo quaestione 6a Item contra okam et oriolum probatur quia illo casu posito adhuc sufficienter personae productae distinguerentur abinvicem ut dicit 2a conclusionis pars

3m corollarium haec consequentia non est evidens nec formalis spiritus sanctus a filio non procedit ergo spiritus sanctus non est nec existat contra gregorium libro primo distinctione 11 articulo 2o patet corollarium quia si consequentia esset formalis sequitur quod si spiritus non produceretur a verbo ipse non distingueretur ab eo quod est improbatum in conclusione confirmatur quia spiritus sanctus per aliquod incomplexum praeter spirationem sufficienter a verbo distinguitur ergo seclusa spiratione per impossibile vel possibile adhuc spiritus sanctus a verbo distingueretur antecedens est suum in primo articulo eiusdem quaestioniss et consequentia patet per dictam

3a conclusio licet pater spirare activum communicet filio tamen spiritus sanctus producitur ab utroque eodem modo naturali et libero prima pars patet in distinctione 12 primi in qua dicitur quod pater dat filio quod spiret spiritum sanctum ergo sed quod modo naturali producant spiritum sanctum patet auctoritate hylarii 5o et eum allegat magister in textu ubi dicit ex virtute naturae in naturam eandem processionem subsistit spiritus sanctus sed quod praecedat libere patet quia voluntarie ut dicit augustinus 15 capitulo 17 vide in fonte confirmatur etiam quia non repugnat filium generari naturaliter et libere ergo nec spiritum sanctum repugnat spirari naturaliter et libere consequentia patet per simile sed antecedens probatum est supra

primum corollarium spiritus immensae bonitatis non producitur per modum voluntatis contra scotum libro primo distinctione 18 quaestione prima articulo primo et contra okam eadem distinctione quaestione prima probatur quia vel voluntas sumitur essentialiter vel nocionaliter notionaliter non primum quia certum est quod voluntas non producit filium nec spiritum sanctum nec 2m quia tunc spiritus sanctus produceret se ipsum consequentia patet per augustinum 17 capitulo 3o de magnis et 16 de parvis dicentem voluntas dei proprie si dicenda est aliquid in trinitate persona magis hoc nomen spiritui sancto convenit sicut caritas nam quid est aliud caritas quam voluntas per hanc rationem arguit augustinus contra eunomium haereticum quod filius non sit filius voluntatis seu voluntate

2m corollarium in eodem principio respectu eiusdem termini unitive libertas et neccessitas necessitas concurrunt active spiratione probatur quia unicus est terminus simplex scilicet spiritus sanctus sed ille est a patre et filio libere et naturaliter productus et neccessario necessario per spirationem nota tamen quod haec libertas non est contradictionis sed complacentiae et naturalis dilectionis contra gregorium improbantem scotum

3m corollarium est pars quaesiti affirmativa

contra primam conclusionem arguitur primo sic auctoritate dyonisii capitulo 2o dicentis non est audendum de spiritu sancto dicere et occulta divinitate praeter ea quae divinitus nobis ex sacris litteris sunt expressa sed in sacris litteris canonis non videtur haec veritas expressa igitur non est ponenda

2o sequitur quod maior sit ydemptitas identitas inter patrem et spiritum filium quam inter patrem et spiritum sanctum consequens est falsum patet consequentia quia ultra ydemptitatem identitatem essentiae est ydemptitas identitas spirationis activae

3o cuiuslibet accionis actionis simpliciter simplex est principium unum ergo sed hoc est falsum quod probatur primo quia si esset unum principium spirans spiritum sanctum tunc esset aliqua persona 4a in divinis cum filius non sit illud principium unum nec pater 2o sequitur tantum duas esse ibi personas probo quia tantum principium spirativum et spiratum principium vel terminus spirationis 3o sequitur patrem et filium aliqualiter esse unum qualiter qualiter spiritus sanctus non esset illud unum consequens est falsum et patet consequentia quia pater et filius sunt unum principium spiritus sancti sed spiritus sanctus non est sic unum cum eis ergo antecedens patet quia aliter sequitur primo quod idem terminus indivisibilis unica relatione ad plura referretur 2o quod unum et idem a pluribus causis totalibus simpliciter produceretur quod supra est improbatum 3o sequitur quod effectus deppendent dependent a causa qua remota non minus produceretur haec sunt falsa ergo

4o principaliter aut ista veritas neccessario necessario et expresse sequitur ex dictis sacrae scripturae aut non si primum mirum est quod hoc non viderunt doctores graecorum sicut damascenus theopillus gregorius nazazenus et cyrillus si 2m sequitur quod nec nos debemus docere nec fideles ad hoc credendum debent artari nec oppositum debet haereticum dici

5o aliquod principium spiritus sancti non est filius ergo nullum principium spiritus sancti est filius antecedens patet quia pater qui non est filius est principium spiritus sancti et consequentia probatur quia in materia naturali indefinita vel singularis infert universalem sicut est in proposito

contra 2am conclusionem arguitur primo sic a quocumque aliquid constituitur inesse ab eodem distinguitur illo sed filius constituitur in esse personali filiatione ergo ea formaliter distinguitur ab omni alia persona ergo circumscripta per possibile vel impossibile spiratione remanebit filius personaliter distinctus a quacumque alia persona ergo non solum per spirationem distinguitur a spiritu sancto ut dicit prima pars conclusionis haec est ratio scoti 11a distinctione quaestione 2a

2o inter divinas personas non potest esse distinctio nisi per alicam aliquam oppositionem quae non potest esse nisi relativa sed talis non potest esse nisi per aliquam originem ergo si nulla est origo spiritus sancti a verbo nec aliqua relatio ergo nec distinctio doctor sanctus in parte prima quaestione 36 articulo 2o

contra 2m corollarium generatio activa et spiratio activa in patre dicunt eandem rem ergo generatio passiva non concerneret spirationem passivam nisi concerneret generationem activam sed si spiritus sanctus non procederet a filio generatio passiva non concerneret spirationem passivam activam ergo eandem esset persona genita et spirata thomas ubi supra

contra 3m corollarium spiritus sanctus non esset si a filio non procederet illa consequentia est formalis spiritus sanctus non procedit a filio ergo non distinguitur ab eo consequentia bona quia quod non est a nullo distinguitur antecedens probatur tripliciter primo quia si spiritus sanctus non procederet a filio non esset donum patris et filii igitur nec spiritus sanctus 2o quia filius per se est principium spiritus sancti ergo si eum non spiraret tunc spiritus sanctus non esset 3o si alica aliqua creatura non produceretur a filio non produceretur a filio nec a patre ergo sic erit de spiritu sancto et per consequens si filius non produceret spiritum sanctum ipse non esset ista est ratio doctoris nostri gregorii 11 distinctione primi articulo 2o

contra 3am conclusionem pater sufficienter producit spiritum sanctum ergo filium producere superfluit consequentia bona quia sicut frustra sit per plura etc a fortiori frustra sit plura quod sufficienter de facto fit per unum solum sed deus et natura nihil agunt frustra ergo antecedens probatur quia non perfectius producitur a duobus quam ab uno tantum

2o aliqualiter pater producit spiritum sanctum qualiter filius non producit ipsum ergo non eodem modo antecedens probatur quia pater non habet suum producere ab alio sed filius habet a patre ergo

3o diversorum suppositorum diversi sunt actus sed pater et filius sunt diversa supposita ergo si spirant diversae sunt spirationes et diversi actus consequens est falsum patet consequentia sed antecedens probatur quia licet duo angeli se diligant tamen non sequitur quod sit unus amor duorum ergo sic est in divinis

contra primum corollarium voluntas est principium adintra ad intra productivum et non nisi amoris ergo spiritus immensae bonitatis producitur etc scotus distinctione 10a 2m connterse

contra 2m corollarium sequeretur si sic quod inter liberum et neccessarium necessarium non esset differentia contra philosophum 9 et consequens probat gregorius 10 distinctione articulo 2o conclusione 2a

contra 3m corollarium principium productivum spiritus sancti est voluntas ergo libere producitur et non naturaliter seu neccessario necessario patet consequentia quia sicut intellectus non habet modum liberum agendi sic nec voluntas modum naturalem antecedens patet quia spiritus sanctus est amor ergo producitur a voluntate haec ratio est alphonsi distinctione 11a primi articulo 2o conclusione 3a

2o spiritus sanctus non producitur quomodo natus ergo non naturaliter antecedens est augustini libro capitulo 12o consequentia probatur quia quidquid producitur naturaliter in eadem natura cum producente producitur ut natum ergo ex opposito quod non producitur ut natum non producitur naturaliter ergo consequentia fuit bona

Ad primam quod est dictum dyonisii dicitur quod illa auctoritas et similes debent intelligi per aliud vel praeter et sic id est contrarium vel adversum ut patet quia ipsemet dyonisius multa docuit quae expresse non habentur in canone et ita possunt exponi aliae auctoritates multae

Ad 2m negatur consequentia et ad probationem dicitur quod ydemptitas identitas spirationis non addit aliquid ultra essentialem

Ad 3m posset primo concedi consequens sicut dicit thomas parte prima quaestione 36 articulo 4o sed non videtur conformiter loqui in primo ubi dicit non possumus dicere quod pater et filius est spirans vel spirator sed debemus dicere quod sunt duo spirantes vel spiratores quia duo supposita et in dicit ubi supra quod non debent dici duo spiratores propter unicam spiracionem spirationem

2o noster gregorius diceret quod haec propositio pater et filius sunt unum principium spiritus sancti valet tantum sicut haec pater et filius uno et eodem modo tamquam unum principium spirant spiritum sanctum et sic ipse non concederet patrem et filium unum esse principium spiritus sancti productivum vel spirativum quia sunt duo qui spirant vide rationes ibi

3o diceret hugolinus quasi sequens gregorium non sunt unum principium spirandi spiritum sanctum capiendo li unum stricte pro uno numero simplici quia vel esset illud essentia vel duae personae vel una tantum vel aggregatum ex essentia et relatione vel relatio communis sed nullum horum dici debet ergo 2o dicit idem quod quando decretalis dicit extra de summa trinitate libro 6o fideliter fatemur capitulo quod spiritus sanctus aeternaliter ex patre et filio tamquam non ex duobus principis sed tamquam ex uno principio non duabus spirationibus sed una spiratione procedit hoc debet intelligi quod decretalis non intendit affirmare unum principium vel unitatem principii sed unitatem et uniformitatem modi principiendi ideo non dicit tamquam ex duobus principiis eciam etiam voluit asserere unitatem numeralem spirationis seu processionis spiritus sancti ex cuius dictis patet quod licet secundum eum haec non sit vera pater et filius sunt unum principium spiritus sancti tamen haec a doctoribus ponitur conclusio communis

4o posset dici quod licet concedatur patrem et filium esse unum principium spiritus sancti non tamen concedendum est eos esse idem principium spiritus sancti ne ydemptitas identitas personae intelligatur Item non est concedendum quod pater sit aliud principium spiritus sancti quam filius ne pluralitas spirationis notetur

5o notandum quod non est concedendum pater et filius est aliquod principium spiritus sancti propter li aliquod quod est principium denotans relacionem relationem intrinsecam sicut non admittitur pater et filius sunt aliquid deus

6o notandum quod habetur in glosa cardinalis extra de summa trinitate ubi supra super illo verbo unica spiratione ubi obicit glossa dicens supposita sunt plura ergo plures erunt acciones actiones quia acciones actiones sunt suppositorum Respondet glosa dicens ubi sunt plura supposita et plures rationes agendi ibi sunt plures acciones actiones ubi sunt plura supposita et unica ratio agendi non oportet ibi esse plures acciones actiones sicut est in proposito quia licet pater et filius spirent tamen quia est una ratio ideo una spiratio

ex dictis posset inferri aliter ad formam negando quod unus accionis actionis unum sit principium et ad probationem quia si non etc conceditur hoc consequens sicut eadem albedine sortes est similis platoni albo et dissimilis iohanni nigro

Ad 2m illatum conceditur sicut fuit expositum distinctione 5a loquendo de totalitate termini producti quia spiritus sanctus producitur totus a filio non tamen est eius causa

Ad 3m etiam conceditur consequens

Ad 4m principale dicitur quod veritas illa sequitur ex dictis sacrae scripturae prout augustinus testatur superius et magister in hac distinctione adducens ad hoc plures auctoritates novi testamenti quae patent in littera et quando dicitur quomodo doctor etc dicitur quod forte eorum pertinacia fuit et est causa eorum execationis excaecationis et ignorantiae

Ad 6m posset negari consequentia et ultra dici quod illa regula logicalis non est generalis sed praecise ubi est praedicatio simpliciter et essentialis

2o dicitur quod forma non valet quia similiter dicerentur aliquid est pater et non est filius ergo essentia quae est pater non est filius quod est falsum

Ad primam contra 2am conclusionem conceditur maior sed negatur minor tum quia proprie nulla persona divina constituitur in esse personali tum quia filius per nihil constituitur in huius esse personali quod non est formaliter ipse filius

Ad 2m primo potest dici quod ratio fundatur super falsa ymaginacione imaginatione quia ymaginatur imaginatur quod personae divinae non se ipsis sed solum relationibus distinguuntur quod negatur

2o hoc concesso non tamen solum relationibus oppositis sed etiam disparatis

Ad rationem contra 2m corollarium negatur consequentia quia illa non est ratio quare paternitas et spiratio activa non constituit duas personas quia non sunt relationes oppositae sed quia spiratio activa est communicabilis filio ideo non est constitutiva suppositi et patet quia si illa esset ratio de facto filius et spiritus sanctus non essent duae personae quia filius et spiritus sanctus non constituuntur diversis relationibus oppositis quia filio non opponitur spirationi passivae haec est responsio alphonsi distinctione 11 primi articulo 2o Aliter dico quod ratio fundatur super falso quia ymaginatur imaginatur constitucionem constitutionem et distinctionem personarum esse per relationes et non distingui personas se ipsis quod non diceret

Ad rationem contra 3m corollarium negatur antecedens et ad probationem quia tunc non essent posset negari consequentia primo et ad auctoritates apostoli et augustini dicitur quod locuntur sicut nunc est sed non sicut esset in illo casu 2o posset dici quod donum filii tunc esset sed non esset donum filii 3o posset illa negari consequentia quia licet non esset donum filii sic quod esset a filio esset tamen donum filii quia a filio donaretur sicut de facto dicunt graeci

Ad 2m eius motivum negatur consequentia

Ad 3m eiusdem negatur etiam consequentia quia non est simile de actibus nocionalibus notionalibus ad intra et essentialibus ad extra

Ad primam contra 3am conclusionem dicitur a quibus quod consequentia non valet propter unicum principium spirandi ac propter unicam vim producendi quae est essentia divina sed quia ad hoc sequitur essentiam divinam esse principium quo productionis ad intra quod non dico ideo aliter respondeo negando consequentiam quia aliter sequeretur a simili pater sufficienter est deus ergo filius superflue est deus vel spiritus sanctus Item solus pater sufficienter producit creaturas ergo superflue tres divinae personae producunt illas

Ad 2m primo posset negari antecedens simpliciter

/ 2o diceret magister iohannes clenkoc negando consequentiam concedendo antecedens quia eodem producere scilicet se ipso pater aliter producit spiritum sanctum quam filium et aliter producit pater et aliter filius spiritum sanctum et si obicitur per decretalem qui dicit quod aequaliter et pariter producunt posset dici quod illa aequalitas ad originationem debet referri activam quia tam pater quam filius originant active seu spirant spiritum sanctum

3o posset dici quod li aliter potest teneri adverbialiter et sic conceditur antecedens et negatur consequentia vel nominaliter et sic negatur antecedens et conceditur consequentia

4o potest dici quod li aliter potest dicere ipsum patrem vel ipsum producere vel spiritum sanctum si sumatur 2o vel 3o modis negatur antecedens si 2o modo negatur consequentia

Ad 3m negatur antecedens universaliter suppositum quia aliter creacio creatio esset triplex actus cum sit actus trium suppositorum et ad probationem de duobus angelis dicitur quod non est simile propter ydemptitatem essentialem divinorum suppositorum

Ad aliud contra primum corollarium dico primo quod voluntas non est formale principium productivum saltim ad intra

2o potest dici quod cum nulla res se ipsam gignat vel producat et inter voluntatem et spiritum sanctum nulla sit distinctio ideo ratio non concludit

Ad aliud contra 2m corollarium conceditur consequens de libertate immutabilitatis quia neccessitati necessitati summae non repugnat et de hac loquitur corollarium

Ad aliud negatur antecedens et ad probationem negatur consequentia sumendo voluntatem essentialiter sicut sumpsi tamen bene sequitur quod aliquid quod est voluntas est principium spiritus sancti quia pater et etiam filius 2o dicitur quod non sequitur amor est actus voluntatis ergo non naturalis quia multipliciter sumitur natura vel naturaliter prout scotus ostendit distinctione 10 primi et similiter bonsemblantes

Ad aliud negatur consequentia et ad probationem quia quidquid producitur etc hoc negatur non enim videtur magis inconveniens spiritum sanctum procedere naturaliter quam filium esse voluntarie et tamen magister distinctione 6 primi capitulo ultimo inquit dicamus ergo quod pater sicut sapiens ita volens genuit filium ita similiter videtur dici posse de spiritu sancto

Ad primam et 3am rationes in oppositum patet solucio solutio ex dictis

Ad 2am respondet doctor noster aegidius primo quod non est standum sententiae damasceni quia ipse fuit graecus Aliter dicit thomas argentinensis salvando dictum damesceni quod graeci bene crediderunt et credidissent hunc articulum sed quia non fuerunt vocati ad consilium ubi illud credere fuit ordinatum ideo credere noluerunt 2o dicit quod illae dictiones a vel ab et ex significant apud graecos principalitatem quamdam quae principalitas filio non convenit quare non negant spiritum sanctum procedere a filio sed negant ipsum principaliter procedere ab ipso et hoc videtur veritati consonum

Aliter respondet armikanus in summa sua in libro 6o capitulo 2o dicens quod damscenus solum tractat de hiis quae suo tempore solum erant solum expressa diffinita et tradita ad credendum ideo excusatur unde de damsceno dicit magister libro 3o distinctione 11a quod nulla pravae intelligentiae notatus est suspicione ideo potest excusari de hoc quia supposito quod crediderit spiritum sanctum non producere a filio quia nondum per ecclesiam extiterat determinatum quod ab utroque procedit

nunc post filii aeternitatem haec distinctio continet 4or conclusiones prima est quod spiritus sanctus est amor seu caritas sive dilectio patris et filii qua pater et filius se invicem diligunt et nos

2a conclusio quod caritas aliquando refertur ad substantiam quae communis est tribus personis et tota in singulis aliquando specialiter ad personam spiritus sancti sicut sapientia divina aliquando pro substantia divina sumitur aliquando pro filio capitur

3a conclusio sicut spiritus sanctus in trinitate specialiter dicitur caritas quae est patris et filii unio ita et nomen tenet proprie quod patri et filio quodammodo communiter congruitur

hic dicendum est spiritum sanctum etc haec distinctio 11 continet conclusiones 4or prima quod spiritus sanctus procedit a patre et filio secundum doctores latinos et secundum veritatem quod probatur per multa doctorum testimonia et scripturae sacrae

2a conclusio licet graeci confiteantur et concedant spiritum sanctum esse spiritum filii tamen dicunt spiritum sanctum tantum a patre procedere et non a filio

3a conclusio cum dicitur quid aliud docuerit vel praedicaverit anathema sit hoc est intelligendum est qui oppositum vel contrarium seu contrario modo praedicaverit anathema sit

4a conclusio graeci concedentes spiritum sanctum esse spiritum filii conveniunt nobiscum in fide sententiam eandem quia non est aliud esse spiritum patris vel filii quam esse vel procedere a patre et filio

ex quo videtur sequi quod graeci solum a nobis differunt in verbo quia etiam spiritus sanctus a filio sicut a patre procedat patet per multos graecorum doctores unde doctor subtilis dicit inter latinos et graecos non esse discordiam realem sed vocalem