Quod non primo quia, si sic, sequeretur quod Beatus Petrus posset videre in verbo omnem creaturam possibilem de facto esse productam consequentia patet quia cum quodlibet verum ideatum seu praesentatum in verbo aeque possit ostendi clare Petro Beato sed illud est quoddam verum, ut patebit infra, igitur. Verumtamen illud consequens reputat falsum bachalarius praedicatorum, in secunda conclusione secundi sui articuli primi principii , ubi dicit impossibile est Deum tot creaturas per se ipsum, scilicet mediante creatura producere inesse quod in essentia divina idealiter repraesentari est necesse.

Secundo, si quo esset vera, sequeretur quod Beatus Petrus vident verbum visione simplici et incomplexa patet consequentia quia clare et limpide visioni correspondet aliquis simplex conceptus visus rei, sed falsitas consequentis probatur cum visio clara deitatis seu verbi sit communicabilis coniuncto intellectui, ut patuit in paulo.

Tertio, sequitur quod intellectus coniunctus aliquid posset incomplexe cognoscere, sed illud consequens reputat falsum bachalarius numerorum in tertia conclusione cuiusdam sui articuli , ubi dicit omne quod ab intellectu coniuncto est intelligibile ab eodem praecise est complexe cognoscibile.

Tertio, si Beatus Petrus videret in verbo aliquam perfectionem specificam, sequeretur quod videret illam perfectionem tantum distare a suo primo et immediate efficiente quantum distat quaecumque alia species creata aut creabilis. Consequentia patet quia clare videns Deum videt ipsum esse immense perfectum et clare videns aliquod creatum videt ipsum imperfectione limitatum et mensum aliter non vere nec clare videret, sed tamen consequens primum reputat falsum bachallarius carmelitarum in primo corporo secundae conclusionis secundi articuli, ubi dicit in secunda parte eiusdem cor? , necesse est non omnia specifice differentia aequaliter ab immediato efficiente distare.

Item, si quo esset vera, sequeretur quod videret vel videre posset se necesse obligari lege rationis seu naturalis acuminis ad Deum super alia diligendum et beatificae utendum. Patet consequentia quia ratio recta homini indita seu concreata dictat et obligat indispensaire creaturam rationalem summum bonum super omnia diligendum igitur verum. Falsitas primi consequentis videtur patere per Reverendum Magistrum Petrum de Allyaco dicentem in quadam propositione praeambula suae primae conclusionis sic possibile est creaturam rationalem obligari a divina bonitate et non ab alia lege.

Quarto sequitur quod verbum non prius causaliter potuisset possibilitatem illius perfectionis producere quam illa possibilitas habuit esse. Consequentia patet quia illa possibilitas fuit aeternaliter sed verbum non influxit ad extra aeternaliter sed solum temporaliter, ut patet per Bachalarium Bernardum , ergo. Consequentia bona, nihilominus consequens primum dicit falsum esse in conclusione prima sui secundi articuli ubi dicit prius causaliter est in essentia divina producendi potans quam insit creaturae de per se potestas essendi vel non essendi sed solum extrinsece denotative.

Quinto, sequeretur quod non staret Beatum Petrum esse et ipse suae beatitudinis notitiam non habere consequentia patet quia inter res creatas notitia suae beatitudinis formalis videtur sibi magis necessaria cum certitudo perpetuitatis illam includat et concernat necessaria, ut patebit verum, tamen consequens reputat falsum Reverenuds Bachalarius Giradus de Hoysen in primo corollario 7 conclusionis suae , ubi dicit stat creaturam perfecte esse beatam et non cognoscere se deum videre et eo frui.

Sexto Septimo , sequeretur quod non posset videre beatifice et clare filium sine patre. Consequentia patet quia videns clare filium videt filii generationem passivam, et per consequens videt Patrem a quo beneratur. Sed falsitas consequentis videtur sequi ex dictis Magistri Nicholay de Meserero in primo corollario secundae conclusionis tertii articuli , dicentis, possibile est intellectum causam aliquam cognoscere et eius effectum quemlibet ignorare. Sed non videtur maior ratio de causa respectu sui effectus et patre respectu filii, cum videns clarissime causam videat eam esse causam.

Septimo, sequitur quod nullus viator manens viator posset divinum verbum Beato Petro videre limpidius. Consequentia patet quia visio patriae improportionaliter excedit quamlibet visionem viatori communicabilem, ut viator est cum sit perfectoris speciei, verum tamen consequens dicit esset falsum Bachalarius Vallis Scolarium, dicens in conclusione secunda articuli secundi quod stat viatoris animam qualibet creatura beata limpidius videre divinam essentiam.

Octavo, si sic, sequeretur quod stante iudicio in anima Petri de Deo beatifice est fruendum voluntas ipsa dimissa suae naturae non posset se illi iudicio dis?nare conformare. Consequentia patet quia cum deo frui beatifice sit finis ultimus et supernaturalis creaturae illae finis non p? a creatura ex puris naturalibus attingere, verum tamen falsitas consequentis patet per Bachallarium ordinis servorum beatae mariae dicentem in secunda conclusione secundi articuli quod tanta est libertas volitive creatae quod dimissa sibi et a nullo impedita cuilibet dictamini rectae rationis in volendo se potest conformare.

Nono et ultimo, sic sequitur quod Beatus Petrus videret seu videre posset se non posset simul esse beatum et miserum, et per consequens sciret impossibilitatem actualis meriti et actualis demeriti. Consequentia prima patet quia de hoc habuit vel saltem habere potuit notitiam in via, igitur et in patria. Secunda consequentia probatur quia ad incompossibilitatem terminorum sequitur repugnantia motuum ad illos terminos, ut docet Philosophus in libro , si ergo Petrus scit se non posset simul esse beatum et miserum, sequitur quod etiam scit se non posset moveri ad illos terminos simul oppositos sed tamen illud consequens falsum videtur reputare Bachalarius Collegii Maioris Monasterii in prima parte primae conclusionis primi articuli dicens, cum gratia actualiter operante actum meritorium potest viator peccare venialiter sed mereri et peccare seu demereri videntur motus ad contrarios terminos quia unus ad miseriam Apostolus .

In oppositum, arguitur quia non stat aliquem esse beatum et non videre in verbo se et suam beatitudinem formalem igitur necessario, saltim necessitate contradictionata Beatus Petrus per suae visionis etc. Consequentia probatur quia quodlibet individuum est aeque perfectum simpliciter et essentialiter, sicut sua species et antecedens in sequentibus probabitur

Pro testationibus praelibatis venio ad quaestionem propositam in qua sine longua quaestionis de articulatione aut decisione si permissus fuero propono sic procedere. Nam primo praeponam seu perferam iuxtam materiam quaestionis argumentorum factorum conclusiones probabiles non in toto asservias. Secundo inferam ex qualibet conclusione unam vel duas propositiones cum reverendum patribus collativas.

Tertio proferam ad rationes ipsorum quasdam, licet debiles et frivolas solutiones evasivas. Quarto, referam honoris impensi ordini in persona mea gratiarum actiones conclusivas.

Pro primo sit haec prima conclusio, sicut stat verbum divinum omnem latitudinem visionis creabilis causaliter efficere, sic stat per verbum divinum omnem latitudinem entis creabilis actualiter existere utraque pars probatur medio communi quoniam quilibet gradus entis creabilis est a verbo in esse producibilis et nullus gradus illius latitudinis est alteri repugnans aut incompossibilis, ergo tota conclusio vera. Tenet consequentia quia ex quo non est repugnantia ex parte verbi potentis producere nec ex parte creaturae quo ad actualiter existere sequitur quod verbum immense activum potest illud facere, antecedens vero patet quia productio aut existentia unius entitatis positivae alterius productivum non videtur repugnare.

Primum corollarium, licet omne ens positivum creabile et complexum a verbo poni inesse sit possibile, tamen non quodlibet quod aliquo modo est factibile a verbo in esse est ponibile. Prima pars patet ex conclusione. Secunda probatur quia sine verbo factum est nihil , primo .

Secundum corollarium, si verbum divinum omnem creaturam ad extra producibile produceret non ex hoc minus potens intrinsece aut extrinsece redderetur aut existeret. Patet per conclusionem. Confirmatur tum quia quamlibet producibili entitate pota inesse adhuc verbum potest illam annihilare et reproducere seu recreare, tum secundo quia, si ignis omne combustibile combuxisset non propter hoc eius activitas intrinsece mutata autem remissa esset ergo a simili.

Tertium corollarium, infero contra praedicatorum quod verbum divinum producere inesse tot creaturas per se ipsum vel mediante creatura actualiter non repugnat quot creaturas idem verbum seu creatrix essentia necessario idealiter idem repraesentat. Patet per conclusionem, et probationem.

Confirmatur quia verbum divinum seu divina essentia non plures creaturas repraesentat idealiter quam tota latitudo entis producibilis continet actualiter sed tota illa latitudo secundum se et quodlibet sui est per verbum inesse ponibilis, ut probatum est, ergo. Antecedens est praedicti patris in probatione primi corollarii secundae conclusionis secundi articuli. Quarto, ex dictis infero contra eundem quod licet hoc sit possibilis verbum omnem creaturam producit independenter, tamen hoc est impossibilis verbum agit ad extra necessari et non habetur satis patet per dicta, verum quod oppositum tertii mei corollarii ponit dictus pater in secunda conclusione secundi articuli dicens, impossibile est Deum tot creaturas per se ipsum vel mediate creatura producere inesse quot in essentia divina idealiter repraesentari est necesse et hoc potest multum efficaciter sic quia infinitas creaturas repraesentari in essentia divina est necesse idealiter, et impossibile est ipsum infinitas creaturas producere, ergo. Respondetur negando secundam partem antecedentis quia oppositum probavi in media medi media conclusione et videtur quod assumat quod deberet probare sine alia probatione.

Item, praedictus pater posuit oppositum secundi corollarii per me illati contra ipsum in tertio corollario primae conclusionis secundi articuli dicens formaliter in prima parte illius sic necesse est quamlibet creaturam a Deo produci vel emanari et pro probatione illius dicit quod id patet ex fide. Cui respondeo quod fides magis dicit oppositum quam propositum posset, enim ex fide faciliter deduci creaturam a Deo contingenter produci seu emanari et non necessario ut ipse dicit, credo tamen ipsum habere bonum intellectum.

Et posset illud reduci contra primum dictum suum sic necesse est quamlibet creaturam a Deo produci, ergo Deus quamlibet creaturam necessario producit, ergo possibile est dictum tot creaturas producere inesse quod in essentia divina repraesentari est necesse. Tenet prima consequentia a passiva ad activam, et secunda patet quia a necesse sequitur possibile et hoc contra istum patrem sicut dicta.

Circa materiam secundi argumenti sic, haec secunda conclusio sicut possibile est a viatore Deum intuitive et clare videri sic possibile est a viatore conceptum simplicem de Deo haberi. Probatur conclusio quia secundum Augustinum et communem scolam Paulus et l Moses viderunt clare Deum in via sed non beatifice sed clare visioni seu rei clare visae in se absolute correspondet aliquis simplex conceptus eiusdem rei, ergo.

Confirmatur quia intellectus cognoscens Deum sub ratione bonitatis habet notitiam illius bonitatis sed illa est Deus igitur intellectus habet notitiam de Deo simplicem sed quod notitia quam habet de bonitate sit simplex et incomplexa. Patet quia aut talis intellectus cognoscit talem bonitatem sub illa ratione aut sub alia. Si primum, habetur propositum quod illa est notitia simplex et incomplexa. Si secundum, tunc oportet ponere processum in infinitum in rationibus illis.

Primum corollarium, licet nulla rei substantia notitia clara simplex et intuitiva possit ex se praecise causare in vidente odium seu displicentiam, tamen aliqua simplex et intuitiva notitia potest causare in vidente dilectionem et complacentiam. Prima patet quia ad hoc quod res visa causet odium vel displicentiam requiritur quod apprehendatur sub aliqua ratione displicibili sed talis cognitio vel est vel includit iudicium complexum, igitur. Secunda pars probatur quia quaelibet res in se intuitive visa in suo primo aspectu habet rationem bonitatis et diligitis.

Secundum corollarium, infero contra minorem quod non quodlibet ab intellectu coniuncto cognoscibile ab eodem praecise est complexe intelligibile. Patet ex conclusione et probationibus.

Et confirmatur quia intellectus habens notitiam complexam de aliquo habet notitiam incomlexam terminorum seu significatorum per terminos illius complexi sed notitia partialis est simplex et incomplexa, igitur.

Secundo, contra eundem infero quod haec consequentia est formalis a est ab intellectu demonstrative scitum autem clare visum ergo ab eodem intellectu aliqualiter cognitum. Patet quia oppositum consequentis formaliter infert oppositum antecedentis, ergo antecedens probatur quia sumendo oppositum consequentis sequitur a, non est ab intellectu aliqualiter cognitum, igitur a, ab eodem intellectu nullo modo est cognitum igitur a non est ab illo intellectu demonstrative scitum seu cognitum quod est oppositum antecedentis informa. Secunda consequentia est nota et prima patet quia negatio quam ipse praeponit habet negare essentiam modum sciendi seu cognoscendi ab illo intellectu secundum bonam logicam.

Ex hoc clare sequitur quod quodlibet ab anima coniuncta est demonstrative scitum est ab eadem aliqualiter cognitum, oppositum tamen horum posuit praenominatus pater, nam oppositum primi ponit in tertia conclusione tertii articuli , dicens omne quod ab intellectu coniuncto est intelligibile ab eodem praecise est complexe cognoscibile quod probat sufficienter sic quia omne quod intelligit vel intelligit distincte secundum omnem rationem quam habet vel praecise secundum aliquam et sine sic vel sic intelligit semper complex igitur.

Ad quam responsio negando antecedens ratione insufficientis divisionis intellectus potest rem apprehendere conceptu simplici et incomplexo non fundato in aliqua ratione seu conditione rei apprehensa ab intellectu illo.

Secundo, pro materia argumenti dico quod, licet in visione animae beatae simplex apprehensio intuitiva divinae essentiae praecedat natura vel origine complexum iudiciium quo intellectus iudicat deum esse summum bonum et ipsum esse trinum in personis, tamen illa simplex apprehensio esse non praecedit tale iudiciium tempore ex quo patet quod non quaelibet cognitio qua intellectus cognoscit est complexa.

Reduco ergo rationem contra istum patrem sic omne quod intellectus intelligit vel intelligit distincte secundum quamlibet rationem quam habet vel praecise secundum aliquam sed sive detur primum sive 2m intelligit illud incomplexe ergo non quodlibet etc. quod est oppositum suae conclusionis et prima pars antecedentis sua et secunda probata est quia si intelligit rem sub aliqua ratione sequitur quod intellectus intelligit illam rationem autem ergo intelligit illam per aliam rationem et sic erit processus infinitus in ilis rationibus aut intelligit illam rationem secundum naturam aliam rationem sed in se absolute, et sic sequitur quod intelligit illam incomplexe et habetur contra eum.

Item, ponit oppositum tertii corollarii mei in tertio corollario suae conclusionis secundae eiusdem articuli dicens non quodlibet quod ab anima coniuncta est demonstrative scitum est ab eadem anima aliqualiter cognitum quod sic probat quia oppositum illius est falsum quia istae propositiones idem significant quodlibet quod est ab anima demonstrative scitum est ab eadem aliqualiter cognitum et ista copulativa quodlibet est ab anima intellectiva demonstrative scitum et quodlibet ab anima intellectiva est aliqualiter cognitum sed ista copulativa est falsa, ergo prima pars quae est oppositum corollarii, hic dico negando antecedens quoniam oppositum sufficienter probavi in corollario meo. Et ad probationem antecedentis, dicitur quod illae propositiones non idem significant quia utraque pars copulativae false significat nisi forte vellet dicere quod secunda pars antecedentis posset verificari in anima Christi quae secundum Magistrum habet param scientiam cum verbo quo ad numerum scitorum, sed hoc non faceret ad propositum, nec probaret intentum, et haec contra istum patrem.

Circa materiam tertiae rationis sit haec tertia conclusio, licet una creatura sit alia perfectior simpliciter tamen omnis creatura a primo distat aequaliter. Prima pars probatur quia unum creatum plus participat et mittatur naturam etiam primi simpliciter perfecti quam aliud ergo. Tenet consequentia quia tanta est perfectio creaturae quantum ipsa participat primum.

Secunda pars probatur quia quodlibet creatum tantum distat a perfectione primi quantum ipsum primum ens quodlibet creatum imperfectione transcendit et excedit sed primum quodlibet creatum exedit immense quia se toto ergo a quolibet immense distat, ergo quodlibet ab eo aliud aequaliter distat.

Primum corollarium quod non proprie penes distantiam a primo attenditur perfectio in ente creato. Patet quia tunc omnia aequaliter essent perfecta cum omnia aequaliter distent ab ipso. Confirmatur quia illa distantia est creaturae extrinseca, ergo non proprie eius dicitur misera.

Secundum corollarium, penes imittationem seu participationem perfectionis vel bonitatis divinae attenditur perfectio cuiuslibet entitatis creatae. Patet ex probatione primae partis conclusionis .

Confirmatur quia quaelibet creatura quanto magis accedit ad ens primum seu imitatur ipsum tanto perfectius esset habet ergo. Tenet consequentia quia ad ipsum accedere et ipsum imittari est a creatura perfectionem ipsius participari.

Tertium corollarium, infero contra carmelitam quam repugnat individua diversarum specierum ad ens primum se habere aequaliter tam repugnat unum creatum minus alio distare a primo ente simpliciter. Prima pars probatur quia non stat individua diversarum rationum aequaliter primum ens imitari seu aequaliter eius perfectionem participare ostendo eorum repugnantiam et incompossibilitatem, ergo

Secunda pars contra istum patrem probatur, sic quod quodlibet extremum remotissimum quod deus attingit infinite distat a suo fontali principio ergo quodlibet creatum seu creabile infinite et immense distat a tali principio sue ab ente primo ergo nullum creatum distat ab eo plus aut minus alio. Tenet prima consequentia quia fontale principium cuiuslibet creati est Deus, et secunda patet quia una distantia immensa non est maior aut minor alia, antecedens vero informa est secunda pars secundae conclusionis secundi articuli in qua dicit quod quamvis creatum simpliciter primum attingat extremum remotissimum illud tamen nihilominus deficit infinite seu distat citra summum fontale principium.

Confirmatur quia quodlibet creatum est extremum a Deo, ergo nullum est ab eo remotius alio. Tenet consequentia quia remotissimo nihil est remotius, et antecedens est suum in eadem conclusione.

Tertio, probatur corollarium tertium quia Deus nullum effectum ad extra creare potest quin si illum produceret ab eo infinite distaret et immense, ergo omnia et specie differentia immense et qualiter distant ab immediato suo efficiente. Tenet consequentia quia immediatum suum efficiens cuiuslibet effectus est Deus et una distantia infinita non est maior alia, ergo. Antecedens vero informa est suum improbatione illius secundae conclusionis, ex quo patet quod non solum de facto immo de possibili nititur probare oppositum corollarii sui verumtamen oppositum huius ponit Reverendus Pater Praefatus in secunda parte secundi corollarii secundae conclusionis secundi articuli , dicens sic, necesse est non omnia specie differentia aequaliter ab immediato principio distare et ego dico quod necesse est omnia specie differentia et genere aequaliter distant ab ipso primo sed pater ille multum bene probat dictum suum contra me sic per quaecumque essentialiter et intrinsecus specie differentia una species dicitur a Deo quod illa distat essentialiter ab eodem et intrinsece sed hoc est per intrinsecas et essentiales specierum differentias secundum Porphirium et alios philosophos et ultra sed cum res distantes a Deo de facto sunt inaequales essentialiter, ergo inaequaliter distant a Deo. Ad hanc rationem patet dici concedo totum antecedens et negando consequentiam Ratio quia dato quod res seu species creatae differant et distent a deo per suas intrinsecas et essentiales differentias, tamen non praecise distant quantum sunt perficere quia sic nulla creatura infinite deficeret et distaret a suo fontali principio cuius oppositum ipsemet informa dicit in secunda parte conclusionis secundae articuli secundi quod probat sic quia nullum effectum adextra Deus producere potest quin si illum produceret ab eo infinite distaret et immense ubi patet quod manifeste ex intentione nititur probare oppositum, licet forte assumat quod debet probare sine alia probatione, dico ergo cum ipso in illa conclusione contra eum in corporo suo quod res creatae non praecise distant a Deo per latitudinem suarum perfectionum essentialium quin immo et per totam distantiam quae est inter illas et Deum quam per totam latitudinem specierum producibilium inter illas et Deum.

Secundo, pater meus illud dictum confirmat sit nota minus secundum se totum distat quilibet talium graduum a gradu essendi simpliciter primo quam linea pedalis a puncto sed linea minor semper minori distantia distat a puncto quam maior igitur a simili.

Hic dico concedo primam partem antecedentis seu maiorem sed negando minorem quia quotienscumque et quantumcumque replicaretur punctus seu multiplicaretur numquam faceret aut redderet lineam quantumcumque parvam et econverso quantumcumque parva linea minoraretur numquam efficeretur punctus ideo ratio non concludit, haec ratio posset reduci contra facientem formando aliam minorem sub sua maiore sic non minus secundum se totum distat quilibet gradus etc. sed linea minor non minori nec maiori distantia distat a puncto quam maior igitur minor gradus specificus non minus nec plus distat a Deo quam maior seu perfectior maior est sua et minor est vera et probata et econverso est contra eum ergo et hoc sit contra istum patrem

Circa materiam 4ti absoluti sit haec Quarta conclusio, non stat creaturam rationalem peccare mortaliter seu agere difformiter et ipsam non obmittere seu commitere legi rationis vel naturae difformiter haec conclusio probatur supponendo quod talis creatura habeat notitiam ultimi finis et principiorum moralium quia dato quod nullum esset praeceptum divinum creaturae adhuc creatura rationalis lege rationis seu dictaminis naturalis indispensabiliter obligaretur sub poena peccati deo reddere honorem et obedientiam seu ei obedire et ipsum non odire ergo conclusio vera consequentia bona quia quod obligat stante constantia subiecti obligabilis antecedens probatur quia lex naturalis est immutabilis et indelebilis in suis principiis quae sunt bonum facere et malum fugere ut ostendit Sanctus Thomas primae secundae, quaestione 49, quarto et sexto articulo , unde articulo sexto allegat, Augustinum II dicentem, lex scripta est in cordibus hominum quod nec quidem delet iniquitas , sed lex scripta in cordibus hominum est lex naturalis, ergo lex naturalis deleri non potest hanc rationem, informa facit Sanctus Doctor ubi supra.

Confirmatur secundo per Beatum Augustinum, secundo libro , ubi dicit nulla est anima quamvis perversa quae tum ratiocinari possit in cuius conscientia non loquatur Deus, quis enim scripsit legem naturalem in cordibus hominum nisi Deus de qua Apostolus gentes quae legem non habent naturaliter ea quae legis sunt faciunt super quo verbo dicit etiam glossa lex naturalis est illa qua quisque intelligit quid malum sit et quid bonum.

Primum corollarium quam necessario verbum est creaturae lex vel ars observatoria seu conservativa tam necessaria verbum est creaturae lex vel ars obligatoria seu obligativa patet de necessitate conditionata quia non stat creaturam esse et ipsam a verbo non conservari sed non stat ipsam conservari et ratione conservationis secundum secundum legem recti dictaminis deo non obligari ergo corollarium verum

Secundum corollarium, non stat creaturam inesse consistere seu in esse existentiae conservari et ipsam duplici obligatione non obligari. Patet quia, si ipsa creatura est ipsa est obligata divina lege malum vitare et lege naturali seu rationis.

Tertium corollarium, infero contra Magistrum Petrum de Allyaco quod impossibile est creaturam rationalem obligari a divino velle et eam non obligari aliqua alia lege patet ex conclusione. Et corollario patet etiam quia non stat creaturam rationalem obmittere vel committere contra Deum et non contra dictam rationis rectae, ergo non stat eam ad aliquid obligari per deum quin ad idem obligetur a dictamine rectae rationis. Confirmatur per eundem quia in mente rationalis creaturae est proprie lex se regula iuste vitae sed regula menti rationali intrinseca est lex ditaminis rectae rationis quae indissolubiliter obligat creaturam ad nihil agendum contra conscientiam, ergo corollarium verum. Antecedens est secunda corollarii primi suae tertiae conclusionis, ubi dicit sic virtus iustitiae solum est in mente et non in scripto vel voce sic in ipsa est proprie lex seu regula iustae vitae, oppositum tamen mei corollarii ponit praefatus dominus in quadam proportione praeambulae primae conclusionis suae , ubi dicit possibile est rem aliquam obligari a divina bonitate et no ab aliqua lege et per rem obligabilem intelligit creaturam rationalem quia nec alia creatura est obligabilis, ut patet in quarta propositione praeambula secundae conclusionis suae . Et istam propositionem suam probat multum subtiliter sunt, sicut prima causa quidquid cum lege alia potest obligare se sola potest sed divina voluntas est lex simpliciter prima, ergo.

Ad hanc rationem fortem diceretur evadendo cum correctione quod inter obligare et effective causare est magna dissimilitudo et differentia quia non quodlibet obligare est agere seu action quod patet quia lex scripta obligat ad sui observantiam et tamen illa non videtur ad producere vel agere obligando

Secundo, potest dici quod aliquam legem obligare creaturam potest dupliciter intelligi, uno modo principaliter et effective, alio modo multipliciter et obiective. Primo modo concederetur maior, sed negatur minor, saltim quo ad secundam partem, quia videtur implicare contradictionem quod creatura habeat usum rationis et non obligatur per illam vel secundum illam, et per hoc ad formam rationis negatur maior. Sed secunda pars antecedentis ratione dissimilitudinis quae est inter causare effective et obligare, unde, sicut non sequitur, deus cum causa secunda beatificat creaturam vel albificat parietem, igitur se solo potest beatificare creaturam et albefacere parietem sine albedine, sic in proposito non valet, Deus cum lege alia a se obligat creaturam, igitur se solo potest sic creaturam beatificare. Et haec sint exiliter dicta contra istum .

Circa materiam quinti articuli sit haec 5 conclusio nullius creaturae possibilitas aut futuritio fuit aut est a verbo causaliter sine sui principio seu initio probatur quia autem rei possibilitas vel futuritio sunt aliquid aut nihil aut aliqua. Si nihil, sequitur quod numquam fuerunt, et per consequens non fuerunt a verbo causaliter fine initio. Si aliquid, vel aliqua, aut ergo deus, et hoc non, aut aliquid citra Deum ab ipso productum, et hoc non quia tunc divinum influere ad extra non esset solum temporale, quod negat opinio. Contraria patet quia nullius rei possibilitas cepit esse ex tempore.

Confirmatur quia, si sic, sequeretur quod verbum divinum ageret ad extra de necessitate. Patet consequentia quia nullius rei potestas potest desinere esse aliter possibile fieri posset impossibile simpliciter, quod est falsum. Item, sequeretur quod esset causa possibilitatis peccati quod etiam est falsum.

Primum corollarium, quamvis omne possibile incomplexum possit poni in esse per divini verbum activitatem, tamen possibile inesse possibilitatis nullum habet esse divini verbi causalitatem. Patet per Commentatorem, et eius probationem.

Secundum corollarium contra Robertum de Voto Bernadum, quod ponere Deum respectu possibiltiatis aeternae se habere effective causaliter etiam ipsum ad extra solum influere temporaliter est ponere incompossibilia formaliter, aut saltim virtualiter. Patet quia sequitur Deus producit aeternaliter hanc possibilitatem, ergo influxit ad extra non solum temporaliter, immo aeternaliter.

Ex alia parte, sequitur Deus a extra solum influxit temporaliter, ergo nihil ad extra producit aeternaliter. Tenent consequentiae quia opposita consequentium inferunt opposita antecedentium. Confirmatur autem illa possibilitas pro aliqua mensura habuit non esse vel non. Si primum, sequitur quod possibilitas esse cepit, et sic non fuit ab aeterno, quod est contra eum. Si secundum, sequitur quod Deus aeternaliter produxit illam in esset, et sic Deus aeternaliter influxit ad extra quod iterum est contra eum in dictis suos

Tertium corollarium, infero contra eundem quod, sicut creatura non habet a Deo causaliter sui esse possibilitatem, sic creatura de se habet in nihil seu in non esse vertibilitatem. Prima patet per dicta. Secunda pars probatur quia secluso quolibet extrinseco creaturae ipsa creatura non esset seu haberet non esse ergo creaturae de se in est possibilitas non essendi quia illud dicitur in esse alicui de per se quod sibi derelictum quolibet alio scemoto sibi in est seu de ipso vere praedicatur sed creatura sibi derelicta et dei manutenentia subtracta creatura nullum habet esset sed solum non esse igitur.

Confirmatur quia, si nullus Deus esset aequae non esset antichristus, sicut modo non est sed tunc deus non esset causa non esse antichristi ergo nec modo est causa positiva illius plura dicta Augustini et Gregorii possunt ad hoc adduci sed verumtatis causa obmitto.

Verumptamen oppositum corollarii mei secundi ponit pater praeditus in prima conclusio secundi articuli , dicens, prius causaliter et naturaliter est in essentia divina adextra producendi possibilitas quam insit creaturae essendi potestas hanc probavit sic quia sicut creaturam sub tanto gradu vel tanto posse esse est ex hoc quod agens sub tanto gradu potest agere, ita de posse simpliciter esse ad posse agere.

Hic dicitur quod, si intelligi secundam partem sui antecedentis sic, quod creatura quae non est et potest esse ideo potest poni inesse quia Deus potest ipsam producere inesse sic conceditur tota ratio sed non probat suam conclusionem. Si vero intelligeret sic, quod creatura quod non est et potest esse ante suum existere habet aliquod esse possibile seu aliquam possibilitatem a tali creatura et a Deo distinctam respectu cuius Deus se habeat causaliter, sicut sonat, sic negatur tota ratio seu similitudo quam adduxit quam debet probare.

Oppositum vero tertii corollarii ponit idem in corollario primo eiusdem conclusionis , dicens, nulli creaturae de per se inest potestas essendi vel non essendi sed solum extrinsece et denotative. Patet conclusio quia nullum est intrinsece potens esse vel potens non esse, ergo. Hic dicitur quod creatura quae est est intrinsece potens non esse sic intelligendo quod quolibet extrinseco scemoto et qualibet influentia scemota de se habet non esse seu non est vel est nihil quia sic etiam potest dici quod per nullam potentiam potest fieri quin creatura quae non est possit producit in esse per deum nulla tamen creatura habet in se principium intrinsecum producendi se in esse .

Iuxta materiam sexta rationis sit haec sexta conclusio, non stat sine videre et diligere seu absque visione et dilectione creaturam beatificari, sic repugnat aliquem esse beatum perfecte et ipsum de perpetuitate suae beatitudinis non certificari. Prima pars probatur quia beatitudo formalis consistit secundum decretalem Deum benedictis in illis duobus actibus, scilicet in visione et fruitione seu in clare videre et frui perfecte. Secunda patet per Augustinum XII capitulo 12 , dicens, beatus non est qui de sua beatitudine certus non est. Confirmatur quia aliter sequitur quod Paulus in raptu fuisset beatus. Consequens non admittitur, et probatur consequentia pro tanto enim negatur ipsum fuisse beatum quia non habuit de illa visione certitudinem et permanentiam.

Primum corollarium, quaelibet anima beata possit numquam fuisse beata, tamen quilibet beatus numquam erit non beatus. Prima patet quia beatus potest non esse beatus, ergo beatus potest numquam fuisse beatus. Tenet consequentia quia si non esset beatus numquam prius fuisset beatus quia numquam fuisset de perpetuitate suae beatitudinis certificatus. Secunda pars, patet per conclusionem quia beatitudo includit perpetuitatem.

Secundum corollarium, quod beatitudo formalis ipsius creatae essentiae non consistit in unico agere creato possibile. Probatur quia, si consisteret in unico actu vel agere aut ille actus esset sola visio sine dilectione, et hoc non quia talis visio est viatori communicabilis, et tamen per ipsam non redditur beatus vel ille actus esset dilectio visione seclusa, et hoc non quia tunc voluntas incognitum diligeret contra Augustinum .

Tertium corollarium, infero contra Magistrum robertum Gerardum Heynen quod ad perfectam beatitudinem creaturae rationalis, sequitur ipsam habere certitudinem cognitionem fruitionis suae aeternalis. Patet ex conclusione quia repugnat creaturam esse beatam perfecte et eandem non certificari de habitione perpetua suae beatitudinis sed non stat creaturam esse certificatam de aliqua re et illam nescire seu ignorare, ergo non stat quod anima certificetur de aliqua reputa de perpetuitate suae fruitionis quin habeat illius notitiam in se. Antecedens probatur quia certitudo perpetuitatis gloriae est Dei eius intrinseca ratione aliter paulus in raptu fuisset beatus quod non conceditur, oppositum tamen huius corollarii ponit Praelibatus Bachallarius in primo corollario 7 conclusionis suae dicens quod stat creaturam perfecte esse beatam et non cognoscere se deum videre nec eo frui, et hoc probat sic, quia rationes obiectales actuum reflexorum sunt distinctae a rationibus obiectalibus actuum rectorum et sunt posteriores actibus rectis, ergo non repugnat creaturam intellectualem esse solum recte cognoscitivam et reflexionem seu experientiam suorum actuum non habere, ergo stat creaturam etc. Patet haec consequentia quia talis species rationalis creaturae non esset capax secundum conditionem suae speciei reflexionis illius seu experientiae suorum actuum.

Ad istam rationem, cum sua regula posset dici quod non universaliter actus reflexi sunt posteriores actibus actibus rectis et maxime imperfectam beatitudine quia non prius tempore intellectus videt deum quam sit securus de sua beatitudine concesso, ergo quod ibi unum esset prius alio origine vel natura, non tamen inter illa est prioritas temporis.

Secundo, potest dici quod deus creat seu creare potest in anima simul cum visione beatifica iudicium complexum quo anima iudicabit se habere dei visionem et illius securitatem et permanentiam et potest esse actus distinctus a visione beatifica.

Tertio, potest dici quod, non sequitur haec res distinguitur ab illa ergo potest esse sine ea nam visio intuitiva realiter et essentialiter distinguitur ab obiecto visio, et tamen non potest esse sine obiecto praesente ipsi potentiae, et sic de multis aliis potest dari exemplum.

Ad formam, ergo concessa prima parte antecedentis, negatur secunda pars universaliter quia dato quod ibi esset cognitio reflexa, non tamen esset posterior tempore cognitione recta. Si autem intelligi de prioritate originis aut naturae, tunc negatur consequentia ultima qua infertur ergo stat creaturam perfecte esse beatam etc quia si illa creatura est perfecte beata necessario sit se certificatam de huius perfectam beatitudinem et illud includit necessario cognitionem visionis suae beatificae sive ille sit actus rectus sive reflexus aliter creatura aliqua esset certa de re et simul illam rem ignoraret quod videtur implicare.

Circa materiam 7 argumenti sit haec conclusio septima, non stat aliquam divinarum personarum ab intellectu creato beatifice videri et eundem intellectum aliquam reliquarum non intueri seu contemplari. Probatur quia non stat intellectum creatum clare videre filium et eius emanationem passivam et activam non percipere clare sed ille emanationes non possunt sic percipi sine visione patris et spiritus sancti.

Primum corollarium, licet visio verbi beatifica inferat visionem rei ab ipso distincte realiter, tamen beatifica visio verbi non arguit visionem rei identice sibi totaliter seu ab ipso indistincte simpliciter. Prima patet quia non stat intellectum creatum beatifice videre filium et non patrem ex conclusione. Secunda pars probatur quia stat clare intellectum videre filium et non videre filium velle b futurum evenire sed illud velle est idem filio realiter et totaliter, ergo.

Secundum corollarium, sola identitas essentialis non est adaequata ratio quare ab intellectu creato pater non potest videri sine filio. Patet quia emanatio filii est potior ratio. Confirmatur quia volito quam filius vult me loqui tam est eadem filio quam idem essentialiter est filio pater, et tamen visio filii infert visionem patris et non huius quod est filium me velle loqui, igitur.

3m corollarium, si per possibile vel impossibile, intellectus beatus originationem filii a patre non percipieret talis intellectus inter patrem et filium non desineret seu distingueret. Patet quia omnis discretio seu distinguo, saltim personalis in divinis fundatur super originem seu origines secundum distinctam.

Ex dictis posset inferri contra bachallarium hariciurae magistrum nycholaum de meseryo quod non stat intellectum causam aliquam clarissime cognoscere et eius effectum quemlibet ignorare aliqualiter. Patet per dicta confirmatur quia omnis clarissime cognoscens causam cognoscit ipsam esse causam, licet hoc non potest cognosci quin cognoscat explicite vel implicite, saltim aliquid cuius est causa.

Secundo, confirmatur quia causa et effectus cum sint relativa sunt simul intelligentia, ergo unus cognitio clarissima non stat cum alterius ignorantia. Patet consequentia quia ignorantia respectu alicuius negat omnem modum scientiae vel sciendi respectu illius scibilis in eodem intellectu. Et antecedens patet per dicta, oppositum tamen huius corollarii ponit Praefatus Bachallarius in primo corollario 3ae conclusionis 3ii articuli , dicens, quod possibile est intellectum causam aliquam cognoscere et eius effectum quemlibet ignorare quod probat multum difficulter quia causa et effectus distinguitur realiter et earum cognitiones similiter, ergo causa sine effectu suo et effectus sine causa potest cognosci.

Ad hanc rationem, posset primo dici negando secundam partem antecedentis quia ut patet ex dictis in conclusione clare cognoscens filium necessario cognoscit patrem eadem cognitione et tamen pater et filius distinguitur realiter.

Item, eadem visione videt quis per gamenum album et in castum nigrum et notum est illa distingui realiter.

Item, intellectus simul cognoscit fiem et ea quae sunt ad finem et voluntas eadem simul sunt vult.

Tertio, dico quod non sequitur formaliter visiones sunt distinctae, ergo una potest esse sine alia. Patet instantia de beatifica visione simplici et complexa divinae essentiae, et sic potest negari consequentia et haec sint leviter dicta contra istum patrem reverendum .

Circa materiam octavi argumenti sit haec octava conclusio ad verbum divinum clarius et limpidius videri, non sequitur formaliter videntem plures veritates in ipso intueri probatur quia si sic, sequitur quod simplex multipliciter decedens cum pluribus meritis sciret plures conclusiones theologicas deducere et oppositas rationes melius solvere quam quicumque doctor decedens cum paucioribus meritis. Consequens est falsum quia Doctor Thomas per acquisitas notitias et habitus in eo derelictos et remanentes multo plura cognoscere debet quam talis mulier, licet propter illas non sit beator essentiali beatitudine. Consequentia patet talis mulier divinam essentiam intuetur limpidius quam doctor minorem habens gratiam et pauciora merita confirmatur quia deus potest concurrere cum habente minus claram visionem, ut plura videat quam habens minorem et de se clariorem visionem.

Primum corollarium contra bachallarium vall? scolarium, quod sicut non stat quemcumque comprehensiorem ab aliquo viatore verius et certius doceri sic non stat divinam essentiam a viatore quolibet beato clarius videri partes huius sunt transpo?tae, Patet quia ex opposito huius corollarii, sequitur Christum posse a viatore doceri et viatorem limpidius Christo divinam essentiam posset intueri, et sic Christus non sciret posset sciret omnia nec esset immense beatus quae non videtur vera.

Secundum corollarium quod pluritas seu maioritas meritorum non semper infert in patrai pluralitatem cognitorum. Patet de simplici fideli et doctore subtili.

Tertium corollarium, quod si de ratione viatoris sit deum cognoscere aenigmatice non stat ipsum attingere genus visionis cherubice. Patet quia eundem simul videre idem obiectum clare et obscure includit repugnantiam, ergo. Confirmatur quia genus visionis cherubice est beatificum sed secundum praedictum dominum non stat viatorem manente infra terminos viae attingere genus visionis beatifice, ergo.

Verumtamen oppositum corollarii mei primi ponit Praedictus Pater in quadam conclusione sui secundi articuli , ubi dicit stat viatoris animam qualibet creatura beata limpidius videre divinam essentiam quod probat supponendo cum Beato Augustino quod paulus et Moses viderunt in via divinam essentiam, ita clare sicut sancti post hanc vitam videbunt et vident tunc arguit, sic Deus potest intendere visionem animae beatricis qua potest videre essentiam divinam ut excedit omnem visionem naturae intellectualis essentiam divinam clare videntis, ergo conclusio vera. Consequentia patet, et antecedens probatur per hoc quod stat animam beatricem talis visionis esse capacem hic posset dici primo quod licet Paulus et Moses clare viderunt deitatem in via tamen alia specie clare visionis illam viderunt quae erat minus perfecta quam species visionis clare qua beati eam vident ideo quantumcumque illa intendentur in sua specie numquam devenirent ad perfectionem visionis beatorum. Item, nota quod verbum est natura intellectualis cuius visio a nullo potest excedi ideo falsum assumit.

Ad dictum Augustini, dicitur quod li sicut denotat similitudinem non omnimode quod patet quia, si sic, illa visio fuisset perpetua et stabilis, et per consequens perpetua beatifica quod ipse negat et bene, sufficit ergo Augustino quod clare viderit sed tamen alia speciei claritatis seu clarae visionis a specie visionis beatificae, et tunc patet quod sua deductio non procedit quia dato quod in gradu aequae bene claro vel clariori viator videret deitatem, tamen non ita limpide quo ad speciem nec ita perfecte.

Ulterius iste pater dicit in sexta conclusione eius de articuli quod possibile est quod viator sit maior theologus in via quam quicumque beatus clare videns Deum in patria. Ex qua conclusione infert quod stat viatorem pro statu viae docere quamcumque videntem Deum beatifice, ubi patet quod non excludit Christum, et per consequens ita dicta sic absolute posita non habent veritatem nec rationes efficaciam. Unde ipse arguit sic stat viatoris animam qualibus creatura beata clarius videre divinam essentiam, ergo conclusio cum corollario vera. Consequentia nota, et antecedens patet ex praecedente conclusione sua. Ad hoc patet responsio ex dictis in mea conclusione quoniam supposita veritate antecedentis adhuc non haec anima clarius videt divinam essentiam, ergo plura cognoscit in ipsa quam alius minus clare videns ipsam. Patet ergo quod consequentia sua nulla est.

Secundo, arguit sic, possibile est maiori latitudine notitiae anima viatoris sic illustrata quam quis beatus clare videns Deum sit illustratus, ergo etc. Hic dicitur quod, si intelligit antecedens de maioritate notitiae quo ad speciem, negatur antecedens. Si de maioritate gradus, negatur consequentia. Et ad probationem, cum dicit quod cuiuslibet beati latitudo notitiae est finita, ergo stat quod maiori latitudine notitiae anima viatoris sit illustrata.

Hic negatur consequentia, nam sicut non sequitur homo non est perfectus simpliciter infinite, infinite ergo stat aliquem equum esse ita perfectum vel perfectiorem homine, sic in proposito consequentia sua non valet. Contra istum sufficiat

Circa materiam novi argumenti sit haec conclusio nova , sicut voluntas creata sine gratia vel auxilio speciali non cuilibet dictamini recto potest se conformare, sic beatitudine apprehensa ab intellectu creato voluntas non potest illam respuere nolle aut refutare. Prima pars conclusionis probatur quia, si sic, sequitur quod ex puris naturalibus potest quis Deum diligere meritorie. Consequens est error Pellagii. Consequentia patet quia voluntas sibi dimissa supposita,. tamen generali influentia potest habere iudicium et dictamen quod Deus est ordinate diligendus et meritorie et cetera propter ipsum ex caritate.

Secunda pars probatur quia homo non potest non velle beatitudinem ergo non potest esse nolle. Tenet consequentia quia a non posse non velle a, sequitur non posse nolle a. Antecedens vero est Augustinus , dicens, peccatoribus reliquatae, inquit, iniquitatem qui non potestis reliquare beatitudinis voluntatem . Confirmatur quia nullus potest velle suam perpetuam miseriam directe, igitur nec nolle beatitudinem apprehensam. Tenet consequentia quia per opinionem contrariam, sicut voluntas se habet ad velle beatitudinem, sic se habet ad nolle suam miseriam et alius . Patet quia aliter damnatus et quilibet afflictus posset se liberare a poena sensus quam patitur, quod est falsum. Et patet consequentia per Anselmum , capitulo 4o , dicentem, quod nihil est poena alicui nisi quod est vel infertur contra eius voluntatem tristitia, enim est de his quae nobis nolentibus accidunt dicit Philosophus.

Primum corollarium contra bachallarium servorum beatae mariae fratrem iohannem de florentia , quod libertas voluntatis creatae a nullo impedita dimissa suae naturae non cuilibet recto dictamini in volendo se potest conformare. Patet ex conclusione et eius profectione.

Secundum corollarium, contra eundem sicut voluntas creata suam beatitudinem non potest non velle sic se esse miseram non potest velle. Patet ex conclusione. Confirmatur quia miseria ut sic nullam habet bonitatem, ergo nullam habet eligibilitatem autem appetitatem.

Tertium corollarium, contra eundem, licet non stet sine dono gratifico Deum super omnia diligi a creata voluntate, tamen stat creatam voluntatem Deum gratifice diligere sine creata caritate. Prima pars probatur quia quilibet Deum diligens super omnia diligit deum plus quam se ipsum, et per consequens praeponit voluntatem divinam suam divinam suae voluntati igitur cum talis sciat deum velle ipsum esse in caritate, sequitur quod ipse facit omne quod in se est ut habeat caritatem, et sic deus confert sibi caritatem, et sic ultra sequitur quod talis voluntas creata non diligit deum sine dono gratifico. Confirmatur quia supposito quod sine caritate creata hoc posset, non tamen sine dono gratifico complexo. Patet quia oportet quod Deus suppleret per se vel per aliud causalitatem caritatis creaturae sed illa supple?o est donum gratuitum complexum quia est voluntatem sic agi vel iuvari a Deo specialiter, licet non sit aliqua una entitias realis incomplexa seu qualitas spiritualis animae infusa, ergo. Secunda pars probatur quia cuiuslibet 2i agentis Deus potest causalitatem efficientem supplere, ergo talis caritas voluntas sine caritate creata poterit Deum beatifice amare. Consequentia notitia et antecedens est communis scola.

Oppositum tamen primi corollarii ponit dictus pater in secunda conclusione secundi articuli , dicens, tanta est libertas volitive create quod sibi dimissa et a nullo impedita cuilibet dictamini rationis in volendo se potest conformare, Hanc conclusionem probat sic quia, si voluntas hoc non posset vel hoc esset ex parte Dei omnipotentis volentis cogere eam et hoc non quia secundum Augustinum voluntas cogi non potest, vel ex parte obiecti difficultatis et hoc non quia, licet obiectum possit diffinire, non tamen cogere vel esset ex parte voluntatis non potentis se conformare sic ex sui natura et hoc non quia non esset libera.

Ad hanc rationem dicitur quod ex parte voluntatis non potentis se conformare cuilibet talis sine speciali dei adiutorio. Et cum dicitur, sequitur quod voluntas tunc non sit libera, negatur consequentia quia similiter probaretur quod divina voluntas non esset libera. Patet arguendo, sicut sua ratio quia voluntas non potest velle deformitatem et se non esse vel aliquod aliud impossibile, ergo non est libera nec actus eius volitivus esset liber. Patet quod consequentiae non vallent et similiter nec sua.

Item, secundo ad idem arguit sic, non est minoris ambitus ipsa volitiva potentia quam intellectiva, ergo si intellectus potest dictare aliquid esse volendum et voluntas illud potest velle vel propter se vel propter aliud.

Hic respondetur negando consequentiam intellecto consequente universaliter, sic quod omnis voluntas sibi dimissa possit cuilibet dictamini se conformare. Et patet consequentiam non vallere quia intellectus divinus et voluntas sunt aequalis ambitus, et tamen intellectus divinus multa intelligit quae voluntas divina non potest velle ut peccata.

Secundo, posset concedi consequens secundum quod iacet, sed tunc non probat conclusionem per illud medium sufficienter quia voluntas potest cum adiutorio speciali Dei sed sibi dimissa non potest.

Reduco ergo rationem contra eum cuilibet dictamini intellectus potest se voluntas conformare sed intellectus potest dictare sine caritate Deum esse diligendum super omnia seu se posse diligere ergo voluntatem sine caritate Deum super omnia diligere est possibile. Maior est sua et minor est vera, et superius probata et converso est opposita quartae propositioni suae conclusionis.

Secundo, idem pater oppositum secundi corollarii poss uit in quarta propositione conclusione propositione eiusdem conclusionis , ubi dicit sicut voluntas creata suam beatitudinem potest nolle sic se esse miseram potest velle et non posset esse ut dicit in conclusione nisi quia intellectus potest sibi dictare sic esse volendum, ergo. Antecedens patet quia multis dictatum bonum esse malum et malum bonum, hic dicitur primo quod intellectus rationabiliter non potest dictare miseriam perpetuam proprie et per se esse volendam et beatitudinem fugiendam, et sic posset negari antecedens. Hoc probat quia, licet aliqui dixerint bonum malum etc. illud tamen non fuit dictamen rectae rationis, sed error et defectus rationis.

Item, posset dici quod si intellectus rationabiliter dictaret miseriam volendam quam si vellet propter Deum meritorie ageret, tunc consequentiam negare intellectus hoc dictat esse volendum, igitur voluntas potest se illi dictamini conformare propter causam iam dictam.

Ad secundam, cum dicit Deus potest ordinare quod desiderans poenam sensus et damni sit amicus Dei, sed tunc intellectus potest rationaliter dictare hoc esse volendum, ergo voluntas potest se illi conformare cum praetendat rationem boni existentis vel appentis, saltim per accidens, ergo, hic dicitur quod, si Deus posset hoc staturere et creatura rationabiliter optare, tamen creatura non propter hoc vellet principaliter et primo suam miseriam sed Dei amititiam, ut consequeretur suam beatitudinem, et sic non haberet nolle suae beatitudinis sed potius velle saltim implicite. Et hoc patet quia quia propter Dei amicitiam vellet subire illam poenam sicut sancti martiria propter vitam aeternam optabant.

Item, secundo posset dici quod si huius poena sensus et dampni esset perpetua, forte Deus non posset illud statutum ponere, scilicet quod vellet creaturam velle suam perpetuam miseriam quia ad sic Deum velle, sequitur creaturam numquam beatam fore nec beatitudinem appetere.

Item, sequitur quod vellet creaturam in peccato fore cum non sinat sine culpa poenas inflictas maxime aeternas, et haec dicta exilia sufficiant contra istum patrem etc.

Circa materiam 10 articuli sit haec 10a conclusio, probabilis quod, sicut repugnat eandem caritatem simul intendi et remitti, sic non stat aliquem venialiter peccare et non esse transgressorem divini praecepti, vel sit conclusio, sicut non stat eandem caritatem simul intendi et remitti, sic repugnat eundem esse simul transgressorem et inpletorem divini praecepti. Prima pars probatur quia sequitur a caritas intenditur, ergo immediate post hoc erit maior seu intensior quam prius fecerit. Ex alia parte sequitur a caritas remittitur, ergo immediate post hoc erit minor quod repugnat respectu eiusdem. Secunda pars probatur quoniam per illud praeceptum non falsum testimonium dices prohibetur omne mendacium, ut dicit Augustinus, ut dicit Augustinus , quaestione 26 , sed non omne p mendacium est peccatum mortale, ut patet per Magistrum, distinctione 38 tertii et qua ratione unum veniale prohibetur eadem ratione quodlibet ergo peccans venialiter transgreditur aliquod praeceptum divinum. Item, secundo non omne est peccatum mortale, ut patet extra de furtis, ubi dicitur quod cum quis furatur ex aliquali magna necessitate non punitur tamquam peccans mortaliter sed quasi pro peccato veniali, tamen omne furtum prohibetur illo divino praecepto non furtum facies ergo conclusio vera.

Primum corollarium, stat viatorem divinum praeceptum transgredi actualiter, et per hoc non demereri vitam aeternam seu puniri aeternaliter patet de veniali.

Secundum corollarium, quod si quis simul meretur et venialiter peccaret simul idem praeceptum transgrederetur et impleret seu implere posset. Patet quia posset committere mendacium iocosum seu oficiosum vel veniale et velle abstinere a mendacio mortali propter Deum ex caritate.

Tertium corollarium, infero contra bachallarium maioris monasterii quod non stat viatorem in merito actualiter proficere et eundem simul venialiter peccare seu per peccatum deficere. Patet quia tunc caritas eadem simul intenderetur et remitteretur. Patet consequentia quia meritum ex una parte intenderet et peccatum ex alia remitteret saltim quo ad fervorem.

Confirmatur quia caritas et cupiditas in eadem anima simul intendentur et remitterentur quod patet quia caritas augetur per merita et cupiditas per demerita

Confirmatur tertio quia sequitur quod idem homo simul et semel eidem legi, immo eidem praecepto se conformaret et deformaret quod videtur implicare.

Oppositum tamen huius corollarii ponit praedictus, prima parte primae conclusionis tertii articuli sui , dicens, cum gratia actualiter operante actum meritorium potest viator venialiter peccare et hoc probat subtiliter sic prout potui retinere audiendo quia mihi non misit in scriptis non plus repugnat aliquem simul mereri primum temporale et peccare mortaliter quam repugnat aliquem simul mereri praemium aeternum et peccare venialiter sed primum est possibile, ut patet de mendacio obstetricum secundum Gregorium .

Hic potest dici quod quidquid sit de prima parte antecedentis quod secunda est falsa et impossibilis eundem simul mereri vitam aeternam et peccare venialiter quia illi sunt motus contrarii nam unus est recessus a Deo aliqualiter et alius est accessus ad ipsum. Item, termini contrarii sunt eo quod unus est poena et alius est gloria. Secundo, arguit per Apostolum 7 dicens mente servio legi dei corpori vero lege peccati , sed serviere legi dei mente est mereri vitam aeternam servire vero corpore legi peccati est peccare venialiter, igitur. Hoc potest dici quod Apostolus intendit ostendere rebellionem carnis ad spiritum quasi vellet dicere quod specie cum mens inclinatur ad serviendum Deo retrahitur per corpus quod aggravat animam et quandoque trahit mentem ad peccandum, non tamen intendit quod simul peccet et vitam mereatur aeternam vel posset dici quod per servire legi peccati intelligit subiectionem contra corpus humanum et subiectum miseriis et poenis quae sunt quae sunt quaedam leges et poenitentiae peccati originalis et peccatorum actualium et haec sint dicta faciliter contra istum patrem cui me redeundo. Amen. Explicit primum principium.

Quod sic, primo quia omnis potentia naturalis potest exire in suam actionem naturalem, sed intellectus est potentia naturalis et sua operatio est scire et intelligere, ergo in ea potest assentire naturaliter sine fidei vel alterius luminis infusione. Confirmatur quia solo rationis dictamento potest assentire quis alicui vero, igitur cuilibet. Patet antecedens et consequentia probatur, tum quia sensus aeque primo potest habere notitiam cuiuslibet sensibilis, cum secundo quia omnia vera unicam rationem habent agendi in ipsum intellectum, igitur omnia ab ipso aeque primo sunt apta nata cognosci.

Secundo, haereticus, damnatus, et diabolus possunt assentire theologicae veritati sine speciali lumine, igitur et viator. Antecedens patet de divite epulatione 16 Lucas 16:19-31. . Tum secundo quia agente et patiente sufficienter applicatis, aequalis sequitur actio. Sed intellectus agens est potens omnia facere et intellectus possibilis omnia fieri Aristoteles, III, 5 (430a14-15). ut patet I . Ergo in homine approximatis aequaliter, sequitur actio in eo.

Tertio, si quaestio foret falsa, sequitur quod tale lumen seu donum speciale infunderetur cuilibet theologo. Consequens falsum quia nullus modernus theologus illud percipit sibi infundi. Consequentia patet quia impossibile est haberi talia lumina seu tales habitus et habentem latere ut arguit Thomas Argentinae, quaestione secunda prologi, articulo primo. Thomas de Argentina, I, prol., q. 2, a. 1 (Venice 1564, 5vb). See the point in Venice 1564, 5vb that begins: "Praeterea philosophus contra Platonem…"

Quarto, viator potest convincere solo rationis dictamine aliam vitam futuram post istam, ergo. Consequentia tenet cum istud sit verum theologicum. Antecedens patet quia quam inditum est lapidi quietari in aliquo ultimate finaliter tam inditum est homini. Sed lapidi est inditum, quod in aliquo aliquibus adeptis, non potest non quietari, ergo erit sic de viatore. Minor patet. Maior probatur quia non minus ordinatur homo ad finem suum naturalem quam lapis. Tunc ultra homini est inditum naturaliter finaliter quietari in aliquo, quo vel quibusque adeptis, non potest non quietari. Sed nihil tale est in praesenti vita, ergo restat alia vita pro hominis quietatione. Maior patet per dictam, et minor patet de se et per illud Augustini I , capitulo primo , ad te Domine nos fecisti et inquietum est cor nostrum donec requiescat in te Augustinus, I, 1, 1 (CCSL 27, 1, ll. 6-7). .

In oppositum est Augustinus dicens Maior est huius scripturae auctoritas quam omnis humani ingenii perspicacitas Augustinus, II, 5, 9 (CSEL 28.1, 39). . Item, Magister, in prologo, dicens ardua arduum scandere, opus ultra vires praesumpsimus agere Lombardus, I, prol. (I, 3, ll. 3-4). . Item, Augustinus II libro cum rationalis anima cogitat ac ratiocinatur quidquid in ea ratione verum est, non est ei attribuendum sed ipsi luci veritatis Augustinus, II, 32 (CCSL 35, 122, ll. 705-708). . Item, nullus potest sapientiam creatam adipisci nisi gratia quae Deus est fuerit illustratus, ergo. Consequentia patet et antecedens est Augustini, , quaestione 24 Augustinus, q. 44 (CCSL 44A, 66, ll. 18-22). .

Prima conclusio: licet assensus theologicus a propositione theologica non sit distinctus, tamen stat duas propositiones eiusdem subiecti vel praedicati idem significantes formari et unam ab alia specifice distingui. Prima pars patet quia, si distinguerentur, sequeretur quod assensus theologicus posset esse sine propositione theologica. Consequens falsum quia tunc quis posset assentire sine notitia complexa, quod repugnat veritati. Secunda pars probatur quia, si ponatur quod fidelis formet illam propositionem Christus est passus et infidelis etiam eadem quoad terminos, tunc sic fidelis assentit significato propositionis per eum formante et infidelis non assentit, igitur specie distinguitur. Patet consequentia quia una realiter et intrinsece est assensus et alia non, et tamen habent idem subiectum et praedicatum. Ergo conclusio vera.

Primum corollarium: quod stat hominem totam Sacram Scripturam scire et ipsum theologum non esse. Patet, si infidelis sciret Scripturam, non esset theologus, quia non assentiret. Confirmatur quia, si fidelis viator sciret et formaret omnes propositiones quibus assentit, infidelis non propter hoc esset infidelis quia eis non consentiret. Ergo a simili, sciens Sacram Scripturam et ei dissentiens non est theologus. Pro quo notandum quod infidelitas est assensus respectu falsi vel dissensus respectu veri determinati per Ecclesiam aut in Scriptura Sacra revelati.

Secundum corollarium: quod stat viatorem habitu theologico informari et ipsum theologum non denominari. Ex quo ultra potest inferri et concedi quod de lege ordinata theologia potest manere fide, sed non potest manere seu stare sine fide theologia. Ex quo ultra sequitur quod non est tam essentiale habitui theologico esse theologicum quam est ei essentiale esse habitum.

Tertium corollarium: quod una propositio indistincta potest habere duo contradictoria specie distincta. Patet quia contradictorium alicuius propositionis potest esse assensus in mente unius et dissensus in mente alterius.

Secunda conclusio: quod licet theologica propositio sit theologica cognitio, tamen non est necesse notitiam qua quis dicitur scire totale obiectum sui ipsius esse. Prima pars probatur quia fides vel notitia theologica non differt ab assensu theologico, sed assensus theologicus est propositio theologica, ergo propositio theologica est notitia seu cognitio theologica. Maior patet quia fides theologica non potest esse sine assensu theologico, alias quis crederet verum et non assentiret illi, quod est falsum. Minor patet ex prima conclusione. Secunda pars probatur quia nihil causatur a se ipso, sed scientia nostra saltem partialiter causatur ab obiecto, ergo scientia non est suum obiectum totale. Confirmatur quia, dato quod visio sit visio sui, tamen requirit aliud obiectum a quo causetur. Sic supposito quod idem sui ipsius sit notitia, nihilominus aliud obiectum requiritur a quo talis notitia causetur, et, per consequens, non est suum totale obiectum, quod erat probandum.

Primum corollarium: quod propositiones quod propositiones theologicae non sunt obiectum Sacrae Scripturae.

Secundum corollarium: quod theologia vel alia scientia non proprie scitur, sed est id quo aliquid scitur vel cognoscitur. Patet quia illud quod scitur est obiectum scientiae, sed scientia non est obiectum sui ipsius, saltem totale, ergo.

Tertium corollarium: quod ista propositio de virtute sermonis est falsa Socrates scit grammaticam, logicam, theologiam vel aliquam aliam scientiam . Patet ex eodem fundamento quia scientia non proprie scitur, sed est id quo aliquid scitur sic esse vel non esse.

Tertia conclusio: licet non repugnet viatori nullam veritatem theologicam credere et actum et habitum fidei habere, tamen stante lege repugnat viatorem sine speciali lumine veritatibus theologicis assentire. Prima probatur primo de habitu. Non est dubium quin multi habent habitum virtutum sine operari. Sed quod actus fidei possit esse sine credere probatur quia non plus identificantur actus fidei et suum actuare vel agere quam accidens et suum inhaerere. Sed Deus potest facere accidens sine inhaerere, ergo. Secunda pars probatur per Augustinum in quadam epistola , ubi inquit, Neque enim cum coepero te in tanti huius secreti intelligentiam introducere (nisi Deus intus advenerit, non potero) Augustinus, CXX, c. 2 (PL 33, 453). et alibi in locis pluribus. Item, Anselmus I , capitulo secundo , Rectus ordo exigit ut profunda Christianae fidei prius credamus quam ea ratione fidei praesumamus discutere Anselmus, I, c. 1 (Schmitt II, 48, ll. 16-17). . Item, Augustinus in dicens, Deus illuminat parvulos et indoctos lumine fidei, maiores autem lumine sapientiae Augustinus, , tract. 1, 18 (CCSL 36, 10). . Ergo ad scientifice assentiendum veritatibus theologicis requiritur speciale lumen.

Primum corollarium: plures salvabuntur finaliter qui numquam crediderunt nec credent actualiter. Patet de pueris post baptismum statim decedentibus. Item, de baptizatis rationis usu carentibus, sicut sunt fatui nati.

Secundum corollarium: multi sunt beati in regno caelorum qui, si credidissent, fuissent damnati et de numero reproborum aut in loco damnatorum. Patet de pueris Graecorum statim post baptismum ante annos discretionis decedentium. Nam constat quod Graeci baptizantur, licet sub alia forma verborum, et per consequens recipiunt gratiam qua mediante possunt salvari. Tamen quia adulti eorum aliter credunt quam Romana Ecclesia credit et credere praecipit, ideo non sunt in statu salutis.

Tertium corollarium: haec est possibilis lege stante, viator non credit sicut ecclesia credere praecipit, et tamen viator in credendo sic nullo peccat seu deficit, vel sic stat aliquem viatorem in credendo non culpabilem deficere, et tamen ipsum sicut ecclesia iubet credendum non credere. Patet quia stat aliquem licite pro aliquo tempore nihil credere, ergo stat talem non errare nec credere sicut Romana Ecclesia credit. Ex dictis, patet pars negativa quaestionis vera.

Contra primam conclusionem , arguitur primo sic, propositio theologica potest esse sine assensu theologico, ergo illa distinguitur. Consequentia bona. Antecedens probatur quia omnem propositionem quam potest formare fidelis potest formare infidelis stante infidelitate. Et cum talis non habeat assensum veri theologici, sequitur quod illa propositio theologica ab eo formata non est intrinsece assensus.

Secundo, sequitur quod si quis theologus theologus fieret infidelis vel haereticus, ipse perderet totam scientiam theologicam. Consequentia patet quia perderet assensum propositionum theologicarum et talis assensus est theologica scientia. Sed falsitas probatur quia talis adhuc sciret defendere fidem nostram, legere et disputare, et argumenta solvere sicut prius, immo non minus sciret quam prius.

Tertio, per assensum assentimus propositioni, igitur assensus theologicus non est propositio theologica. Consequentia patet quia per propositionem non assentimus propositioni quia, si sic, idem esset id quo assentimus et cui assentimus.

Quarto, stat illam propositionem esse et eius assensum non esse, ergo. Probatur antecedens quia aliquis potest credere aliquam propositionem esse veram et postea non, sed oppositum propter aliquas rationes, eadem propositione manente.

Quinto contra secundam partem, arguitur quia, si assensus diversificaret speciem propositionis, si aliquis formaret illam nullus homo est asinus, sequitur quod nullus dissentiens illi posset formare propositionem eiusdem speciei. Patet consequentia ex terminis. Falsitas probatur quia dissentiens illi potest formare propositionem eiusdem subiecti et praedicati, ergo eiusdem speciei. Consequentia patet cum propositiones non distinguuntur a suis terminis simul sumptis.

Sexto contra corollaria, quia vel fides et theologia sunt idem habitus vel non. Si sic, ergo habens habitum theologicum habet fidem et per consequens est theologus. Si diversi, ponatur quod remittatur uniformiter, aequaliter, praecise quoad omnia versus non esse, tunc vel aequaliter desinent non esse vel non. Si primum, ergo sunt aequales et per consequens theologia non est superior fide, quod est falsum et contra Augustinum XIV capitulo primo dicens, hac scientia, scilicet theologia, non pollent plurimi quamvis fide polleant Augustinus, XIV, 1, 3 (CCSL 50A, 424, ll. 61-63). . Si detur secundum, sequitur quod theologia stabit sine fide quod repugnat dictis.

Septimo contra secundam partem secundae conclusionis , omne quod scitur est verum, sed sola propositio est vera, ergo sola propositio scitur, ergo sola propositio est totale obiectum nostrae scientiae.

Octavo contra corollaria eiusdem conclusionis, quia vel obiectum theologiae totale est propositio theologica vel res ad extra vel significatum propositionis. Si primum, habetur contra primum corollarium. Non secundum quia tunc multae scientiae essent de rebus contingentibus potentibus aliter se habere tamquam de obiectis contra Philosophum, VI Aristoteles, VI (1139b19-1139b36). et I Aristoteles, I (71a1-71b9). . Nec tertium eadem radice quia significat propositio rem extra animam. Confirmatur quia eadem ratione res ad extra esset obiectum opinionis fidei et erroris, et per consequens staret quod unus et idem homo sciret et opinaretur, crederet et ignoraret, quae sunt falsa. Patet consequentia, nam stat hominem scire quod Deus est trinus et unus, opinari quod ipse solus moveat caelum, credere quod sit incarnatus, errare putando ipsum esse finiti vigoris.

Nono contra tertiam conclusionem , veritates theologicae sunt per se notae vel ex per se notis deductae, ergo ad earum notitiam fides non est necessaria. Antecedens probatur quia nullus teneretur indubitanter credere aliquid quod non est sibi per se notum vel ex per se notis deductum, sed quilibet tenetur indubitanter credere veritates theologicas, ergo. Maior patet quia omne verum est deductum vel deducibile ex primo principio cum quodlibet tale virtualiter in eo contineatur.

Decimo Secundo , si tale lumen, etc., sequeretur quod quilibet teneretur habere maiorem certitudinem de talibus veritatibus quam sit certitudo scientiae. Consequens falsum, sed patet consequentia quia certitudo fidei est infinita cum infinite distet ab omni gradu dubietatis.

Undecimo, nullum lumen speciale requiritur ad assentiendum mendacio, ergo nec aliter vero theologico quia dicens verum theologicum quod putat esse falsum dicit mendacium.

Ad rationes, ad primam , dico quod propositio theologica potest sumi dupliciter. Uno modo pro quacumque propositione significante rem theologicam, et sic pura propositio vocalis potest dici theologica. Alio modo sumitur pro illa propositione quae intrinsece est assensus theologicus, et sic dico quod talis propositio, quae intrinsece est signum significati theologici, non potest esse sine assensu theologico. Et ad probationem, negatur assumptum accipiendo propositionem theologicam secundo modo, licet possit formare omnem propositionem significantem ad placitum.

Ad secundam , conceditur consequens capiendo scientiam prout includit assensum theologicum. Sed capiendo scientiam pro habitu quo quis potest scire concludere unam propositionem ex alia sic non perderet suam scientiam, sed tamen talis non deberet dici theologus.

Ad tertiam , negatur antecedens. Et ad probationem, dicitur quod ille assensus est ipsamet met propositio qua assentimus, non propositioni, sed sic esse vel non sic esse ex parte rei.

Ad quartam , negatur antecedens. Et ad probationem, dico quod quamdiu manebit illa propositio et assensus etiam quamvis una propositio quodammodo similis ei poterit manere quae non erit assensus. Et tunc illa propositio non est theologica, et sic potest dici quod illa propositio manebit, sed non manebit propositio.

Ad quintam , conceditur consequens. Et ad probationem eius, conceditur antecedens, sed negatur consequentia quia propositio quae est assensus ultra terminos includit aliud, scilicet assensum qui non includitur in altera. Secundo, potest dici quod copula unius non est eiusdem speciei cum copula alterius quia modus coniungendi subiectum cum praedicato est diversus eo quia una propositio est assensus et non alia, sed solum apprehensio.

Ad sextam , dicitur quod non sunt unus habitus. Et cum ponitur quod remittantur uniformiter, forte quidam dicerent quod uniformiter remitti non possunt. Sed admisso casu, dicitur quod remanebit aliquis gradus theologiae, sed non deberet dici theologia quia sine fide non sufficeret ille habitus habentem denominare theologicum. Et sic potest dici conformiter ad praedicta quod theologia potest manere sine fide, sed non potest manere sine fide theologia, non enim sufficeret ille habitus habentem theologicum denominare, saltem secundum legem praesentem. Nota quod Alphonsus tenet quod sit idem habitus theologiae et fidei, quaestione tertia prologi, articulo secundo, conclusione prima Alphonsus Vargas Toletanus, I, prol., q. 3, a. 2, concl. 1 (Venice 1490, 51). , sed Thomas Argentinae tenet oppositum et eius rationes solvit quaestione quarta, articulo secundo Thomas de Argentina, I, prol., q. 4, a. 2 (Venice 1564, 15va-vb). See especially in Venice 1564, 15vb where he says "Sed illa non concludunt: quia illi habitus realiter differunt, quorum unus realiter potest esse altero non existente". .

Ad septimam , quod est contra secundam conclusionem , negatur minor quia multa sunt vera quae non sunt propositiones sicut significata propositionum. Et hoc videtur de mente Aristotelis libro capitulo de oppositis Aristoteles, 5 (4a22-4b19) et 10 (11b15-13b35). , ubi dicit quod significatum unius propositionis contradictoriae contradicit significato alterius, et si unum est verum, reliquum est falsum. Ista autem significata quadam extrinseca denominatione dicunt vera vel falsa quia eorum significata sunt vera vel falsa vel essent si formarentur. Et sic potest dici quod id significatum est verum quod est significabile per veram propositionem et illud falsum quod per falsam. Item, potest dici quod omnia vera significabilia possunt dici vera a prima veritate quae Deus est qui est omnium talium verum et certum iudicium.

Ad octavam , dicitur quod neutrum praedictorum, sed est sic esse vel non esse. Et si quaeratur, utrum sit illud aliqua res, dicitur quod sic, sumendo rem large pro omni significabili complexe vel incomplexe, vere vel false. Et cum dicitur quod de rebus contingentibus esset scientia Vide supra. , etc., hic dicitur quod non, ideo dicuntur scientiae de necessariis quia eorum obiecta sint quaedam res et entitates reales necessariae quia sic nulla est nisi Deus. Sed ideo dicuntur de necessariis quae ea quae sciuntur non contingunt non sic esse. Verbi gratia, hoc scibile, omnis isoceles habet tres angulos, etc., non dicitur necessarium quia necesse est quod sit isoceles vel quod necessario habeat tres, etc., sed quia necesse est, si isoceles est, quod habeat tres angulos, etc. Etiam illud scibile dicitur aeternum quia quandocumque isoceles fuit, habuit tres, et quandocumque existat, semper habebit tres. Ad confirmationem , posset concedi consequens quia eundem Deum scimus esse et credimus terminum et forte possumus errare circa eum tenendo aliquam opinionem falsam, et hoc secundum diversas considerationes et habitudines.

Ad aliam , negatur antecedens loquendo de notitia viatorum. Et ad eius probationem, dicitur quod maior est falsa nisi reciperetur per se notum, id est propter nihil aliud certius assertum, sicut videtur assumere Altissiodorensis, libro tertio suae , dicens quod articuli fidei sunt per se noti Guillelmus Altissiodorensis, IV, tr. 5, cap. 4, q. 3 (Ribaillier IV, 116, ll. 80). . Nota differentiam de per se noto quam ponit Hugolinus, libro primo, distinctione tertia, quaestione prima, articulo primo Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 3, q. 1, a. 1 (Eckermann II, 4-11). .

Ad aliam , negatur consequentia. Ad probationem, negatur quod certitudo fidei sit infinita, immo nulla certitudo creata est infinita quia quaelibet talis est actus vel habitus finitus ad actum finitum inclinans.

Ad ultimam , negatur maior quia aliquis in casu tenetur credere et assentire mendacio sine haesitatione, non tamen inquantum mendacium, sed praecise contra mentem dicentis et putantis falsum quod est verum.

Ad primam rationem factam ante oppositum , conceditur maior et conclusio quae est indefinita quia intellectus naturaliter potest intelligere aliquid. Ad confirmationem , negatur consequentia. Ad probationem, iterum negatur consequentia. Et ad eius probationem, etiam negatur consequentia quia non aeque primo nec eodem modo ratio eorum movet intellectum. De hoc vide Henricum de Gandavio, parte prima, articulo primo, 44 14 quaestionibus Non invenimus. There are several oddities about this reference that make its identification difficult. Because Henry never began a second part of his (though he had planned to write it), Gracilis' reference is unclear, as few authors discuss parts when referencing Henry's . See Gordon Wilson's forthcoming article "The Parts of Henry of Ghent’s ()," , (Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters), Pich, Roberto Hofmeister; Culleton, Alfredo Santiago; and Speer, Andreas (E. J. Brill, Leiden - Köln - New York, 2016). The second oddity is that the first article of the has neither a 14th or 44th question. In fact, no article contains more than 13 questions, and thus the exact target of this reference remains, for the moment, a mystery. .

Ad aliam , quidquid sit de antecedente negatur consequentia. Et ad probationem, dicitur illud esse verum de totali agente et praeciso, sed intellectus agens non est totale agens ipsam intellectionem causans, ideo non concludit.

Ad aliud , conceditur consequens. Et ad improbationem, negatur consequentia quia sic probaretur quod nullus esset habitus caritatis vel gratiae infusus creaturae quia non omnes qui habent percipiunt, immo nemo sic an odio vel amore dignus sit. Secundo, posset dici quod omnis theologus percipit, licet non perfecte percipiat ipsum, nec percipiat se percipere.

Ad ultimam , posset negari consequentia quia si potest convincere sine tali lumine, non tamen taliter vel modo tam perfecto sicut ponit fides vel theologia, et sic posset dici ad primum praecedens.

Secundo, potest negari antecedens et dici quod probationes adductae non probant quia simile probaretur quod homo ex puris naturalibus posset sequi beatitudinem, quod est falsum.

Quod non quia non solum voluntas est dilectionis subiectum, ergo. Antecedens probatur quia dilectio est cognitio, sed cuiuslibet cognitionis creatae intellectus est subiectum, ergo. Maior patet quia non est maius inconveniens ponere dilectionem esse cognitionem quam dicere assensum esse apprehensionem. Tum quia sequitur quod aliquis esset beatus et non videret Deum. Patet quia, si sint duo actus, Deus posset unum sine alio conservare.

Secundo non quia sola Trinitas est ordinatae fruitionis obiectum, ergo. Probatur antecedens, tum quia, quaelibet creatura est infinite diligibilis, ergo et ordinate fruibilis. Patet consequentia quia, si non est fruibilis, ergo est tam diligibilis quod non plus diligibilis. Primum antecedens probatur per Hugolinum libro primo, conclusione tertia, articulo primo Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 1, q. 3, a. 1 (Eckermann I, 217, ll. 85 - 218, ll. 128). . Item, ipsum probat Facinus in suo primo Facinus de Ast, I, non invenimus. quia Deus quamlibet quaelibet creaturam diligit infinite.

Tertio, si angelus Satanae transformaret se in speciem lucis, creatura posset eo licite frui, ergo. Antecedens patet per Magistrum, libro quarto, primo capitulo, distinctione 30 Lombardus, IV, d. 30, c. 1 (II, 438, ll. 26-28). et in eandem secunda quaestione prima Non invenimus. , ubi dicitur quod, in tali casu, credens diabolum esse Christum licite posset adorare eum, nec talis error esset periculosus.

In oppositum est Magister in distinctione praesenti Lombardus, I, d. 1, c. 2 (I, 56, ll. 14-19). allegans Augustinum, I , capitulo 20 , res autem quae nos beatos faciunt et quibus fruendum est sunt Pater et Filius et Spiritus Sanctus Augustinus, I, 5, 5 (CCSL 32, 9, ll. 1-3). .

Prima conclusio de supposito: licet omnis dilectio dependeat causaliter a cognitione, tamen quaelibet obiecti apprehensio vel cognitio cum voluntatis libertate sufficit dilectionem causare. Prima probatur quia, si non, sequitur quod dilectio posset poni seu elici naturaliter a voluntate, seclusa omni cognitione. Consequens est falsum quia tunc voluntas posset diligere in infinitum, contra Augustinum in libro VIII, 2, 10 Augustinus, VIII, 7, 10 (CCSL 50, 284-285). . Patet consequentia quia, positis omnibus causis ad productionem ad productionem alicuius effectus requisitis, omni alio secluso, talis effectus posset naturaliter poni in esse. Secunda pars probatur quia, quia si sola obiecti cognitio, etc., sequitur quod, stante iudicio vel apprehensione alicuius obiecti sub ratione mali boni mali seclusa omnia existentia vel apparentia bonitatis, voluntas posset tale obiectum velle vel diligere. Consequentia nota, sed consequens est contra Philosophum et Commentatorem, I Ethicorum Averroes, non invenimus. quia omnia bonum appetunt Aristoteles, I.1 (1094a1-3). .

Primum corollarium: quod nulla dilectio vel volitio est essentialiter cognitio vel formaliter apprehensio. Patet quia causa et effectus distinguuntur essentialiter. Et antecedens patet per conclusionem quia dilectio causaliter dependet a cognitione et non in genere causae formalis, materialis, nec finalis, ergo efficientis.

Secundum corollarium: si dilectio respectu alicuius obiecti sit in voluntate, necesse est respectu eiusdem cognitionem in intellectu esse vel praefuisse, loquendo naturaliter et de communi lege. Patet per conclusionem quia effectus praesupponit suam causam.

Tertium corollarium: si Deus potest vicem cuiuslibet causae secundae supplere, ipse potest in voluntate dilectionem causare.

Secunda conclusio: quam impossibile est entitatem creatam esse intrinsece bonitatis infinitae et illimitatae, tam est impossibile aliquam talem habere rationem intrinsecam diligibilitatis infinitae. Patet prima quia sola natura increata est et esse potest bonitatis illimitatae intrinsece, ergo. Patet antecedens per Augustinum, 134 , dicens quod solus Deus est summe bonus cui nihil boni simpliciter de esse potest Augustinus, 134, 3-4 (CCSL 40, 1939-1940). . Confirmatur quia aliter creatura posset esse independens. Secunda pars probatur quia quodlibet creatum bonum est insufficiens sufficiens insufficiens sibi et indigens alio bono, ergo nullum est infinite diligibile ex ratione sua intrinseca. Patet consequentia quia non est intrinsece maioris diligibilitatis quam eius bonitas intrinseca.

Primum corollarium: nullus diligens rem incomplexe ordinate debet latitudinem suae dilectionis extendere ultra valorem intrinsecum rei amatae. Patet per Augustinum, IX , capitulo 9 Augustinus, IX, 8, 13 (CCSL 50, 304, ll. 5-9). , ubi ostendit quod quanto res est minus bona quam Deus tanto minus est diligi debet. Et concludit in fine quod quaelibet res, quae non est Deus, debet infinite minus diligi quam Deus.

Secundum corollarium: nullus diligens Deum minus quam creaturam entitate fruitur ipso seu diligit ordinate. Patet quia aequalis perversitas est frui utendis et uti fruendis.

Tertium corollarium: quam repugnat aliquem Deo ordinate uti, tam repugnat creaturam iuste creaturae frui. Patet quia nulli creaturae correspondet tanta bonitas quanta bonitas est Dei, ergo, nec tanta diligibilitas. Nota quod ista est probatio praecedentis corollarii. Sequitur corollarie, omnis ponens Deum esse posse demonstrari habet ponere, ipsum esse, quod super omnia debet amari. Patet ex virtute de vocabuli, nam Deus est id quod melius cogitari non potest Anselmus, 3 (Schmitt I, 103, II. 1-2). secundum regulam Anselmi. Sed quanta est intrinseca bonitas rei, tanta est eius diligibilitas per dicta, igitur.

Tertia conclusio: sicut sola Trinitas increata est ordinatae fruitionis ratio obiectiva, sic eadem sub unica ratione est creatae imaginis ad se fruendum motiva. Prima patet per Augustinum, I Augustinus, I, 5, 5 (CCSL 32, 9, ll. 1-18). ubi prius allegatum. Item, I , ad te Domine nos fecisti et inquietum est cor nostrum donec requiescat in te Augustinus, I, 1, 1 (CCSL 27, 1, ll. 6-7). . Confirmatur quia nulla creatura sibi sufficit ad esse nec ad bene esse, ergo nec sufficit alteri, et sic in creatura non potest esse quietatio ultimata et finalis. Secunda pars probatur quia, si non hoc esset quia moveret intellectum sub ratione veri et voluntatem sub ratione boni, sed hoc non impedit quia omnino est eadem ratio bonitatis et veritatis immensae, sed Trinitas immensa non movet partes imaginis ad se fruendum, nisi sub ratione veritatis et bonitatis immensae. Igitur, unica ratione.

Primum corollarium: sicut Trinitas increata sub unica ratione movet et ostendit se beatifice creaturae imagini, sic non stat creatam imaginem memoriam sine intellectiva beatifice elevari. Prima patet per conclusionem. Secunda probatur tum quia est unica motio, tum quia motum seu receptivum est unum et idem, scilicet memorativa et intellectiva potentia potentiae , ut videtur sentire Augustinus, IX , capitulo tertio Augustinus, X, 11, 18 (CCSL 50, 330, ll. 29 - 331, ll. 63). . Per hoc tamen nolo asserere quin homo posset Deum intelligere clare et non diligere quia forte stat quod videat clare et non diligat, sed non beatifice.

Secundum corollarium: quam repugnat creatam imaginem beatifice frui persona divina sine essentia, tam repugnat ei frui essentia et non qualibet perfectione sua intrinseca. Probatur quia omnis perfectio divina est formaliter et realiter persona et essentia, et econverso.

Tertium corollarium: sicut Beata Trinitas intensius et remissius ad sui fruitivam perceptionem immutat vitaliter, sic quodlibet obiectum vitaliter perceptivum ad sui perceptionem concurrit causaliter. Prima pars probatur quia libere movet potentiam creatam et totam sui perceptionem libere efficit, cum sit agere ad extra. Ex quo posset inferri quod, licet causa totalis et univoca genus speciei non possit excedere, tamen partialis et aequivoca ultra perfectionem naturae propriae potest efficere. Prima patet in multis locis philosophiae. Secunda patet per dicta quia res materialis seu obiectum causaliter concurrit ad cognitionem, quae est immaterialis. Ex dictis sequitur pars affirmativa quaestionis.

Contra primam conclusionem et eius corollaria , arguitur quia aliqua volitio et dilectio formaliter est cognitio, ergo. Antecedens probatur quia, si destrueretur in mente cognitio, remanente dilectione respectu obiecti dilecti, quaeritur autem utrum per talem dilectionem obiectum cognosceretur aut non. Si sic, habetur propositum. Si non, sequitur quod incognitum diligit, contra Augustinum. Item, ad hoc est prima ratio principalis facta ad oppositum quaestionis .

Secundo, ubicumque est unitas obiecti moventis sub unica ratione, ibi est unitas actuum. Sed in operatione intellectus et voluntatis, saltem in fruitione patriae, est unitas obiecti moventis sub unica ratione, ergo ibi est unitas actuum, et per consequens cognitio et dilectio, sive diligere et cognoscere, erit idem actus non plurificatus. Minor patet per secundam partem tertiae conclusionis . Maior patet per Philosophum, II Aristoteles, II, 4 (415b1). .

Contra secundam conclusionem et eius corollaria , arguitur primo quaelibet creatura licite potest infinite plus diligi quam nunc diligitur, igitur.

Secundo, quia Deus et omnis multitudo creata sunt bonitas infinite diligibilis, et aliquae sunt diligibiles infinite et non sunt Deus, sed aliud a Deo, ergo aliud a Deo est fruendum ordinate.

Tertio, Deus diligit quamlibet rem infinite et immense, ergo quaelibet res est diligibilis infinite. Antecedens patet quia Deus diligit tantum et taliter qualiter ipse est, cum suum diligere et sua dilectio et suus modus diligendi sint idem cum ipso realiter qui est infinitus et infinite.

Quarto contra secundam corollarium , homo fruentius licite potest frui in proximum quam in Deum, ergo licite plus diligere. Consequentia patet cum sit in aliud frui sit diligere. Antecedens patet quia quis licite potest plus et fruentius plorare mortem amici quam mortem Christi, et plus temporalia dampnata quam peccata commissa.

Contra tertiam conclusionem , arguitur primo sic, cuiuslibet creaturae rationalis potentia receptiva est finita et limitata, ergo aliqua limitata bonitas potest eam beatificare et finaliter quietare. Antecedens probatur quia nulla creatura est maior perceptibilitas seu capacitas quam entitas.

Contra idem , secundo, Deus solum beatificat finite quamlibet creaturam beatam, ergo bonitas finita potest influxum eius obiectivum in perceptione creaturae supplere. Consequentia patet quia omni finito dato potest dari aliud finitum aequale vel melius in perfectione.

Contra secundam partem eiusdem conclusionis , obiectum intellectus et voluntatis non possit possunt movere sub eadem ratione, ergo. Antecedens probatur quia obiectum intellectus est intelligible ut intelligibile obiectum, vero voluntatis volibile ut sic. Sed illa differunt ratione quod probatur primo quia aliquis potest hodie esse volens et intelligens unum et cras intelligere idem sed non velle.

Secundo, Deus hodie intelligit hominem quem non vult diligere et heri ipsum intellexit et dilexit. Sed illa diversitas non est in Deo, ergo in rationibus obiectalibus.

Tertio, Deus malum culpae intelligit, et tamen non vult ipsum, ergo.

Contra eadem partem secundo, arguitur principaliter sic, sequitur quod quaelibet pars imaginis sit elicitiva fruitionis. Consequens est falsum quia fruitio est actus solius voluntatis, cum sit dilectio seu diligere aliquam rem propter se ipsam. Consequentia patet quia, si una non elicit, ergo una movetur ad eliciendum et alia non. Ergo non unica ratione movet quamlibet illarum, quod est oppositum illius partis.

Ad primam , potest negari primo antecedens. Et ad probationem, dicitur quod, si remaneret dilectio sine notitia, quod tunc vel Deus supplet vicem notitiae, ut dicebatur in uno corollario , vel illud diligeret mediante cognitione ostensiva praecedente.

Secundo, potest dici quod, licet dilectio possit esse quaedam experimentalis notitia seu perceptio, non tamen potest esse nostra cognitio intellectiva, seu iudicativa, vel indicativa. Et per hoc potest solvi prima ratio in oppositum quaestionis negando antecedens. Et ad eius primam probationem dicitur quod non est inconveniens ponere assensum esse apprehensionem quia ad intellectum pertinet assentire et apprehendere. Sed dicere dilectionem esse cognitionem, saltem indicativam, est inconveniens.

Ad secundam probationem dicitur quod nullus potest esse perfecte beatus nisi Deum videat. Ideo negatur consequentia, sicut dicit Magister Honofrius Honorius Augustodunensis, non invenimus. . De hoc vide Gregorium, libro primo, distinctione prima, articulo secundo, quaestione secunda Gregorius Ariminensis, I, d. 1, q. 2, a. 1 (Trapp I, 216, ll. 25-32). .

Ad secundam , diceret Alphonsus, libro primo, distinctio prima Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 1, q. 3, a. 3-4, concl. 2 (Venice 1490, 164). An exact matching quotation appears to be lacking, but the relevant discussion seems to be taking place in conclusion 2 , negando minorem quia tenet quod, in fruitione patriae, anima non se habet active sed pure passive.

Secundo, posset dici quod, licet proprie loquendo una potentia moveatur causaliter effective ad eliciendum actum, tamen haec motio non est formalis et obiectiva, sed solum est ad percipiendum. Modo hic loquor de motione formali perceptiva et obiectali et non de alia.

Tertio, posset dici quod quaelibet potentia beatificalis in illa unica ratione habet seu potest suum proprium obiectum reperire quia eius motio obiectalis est libere praesentativam, quod non est in aliis obiectis quae naturaliter se obiciunt et movent.

Ad tertiam , primo diceret Hugolinus, distinctione prima primi, quaestione tertia Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 1, q. 3, a. 2 (Eckermann I, 227, ll. 183-185). . Concedo antecedens sic, quod ab infinitis voluntatibus plus potest in infinitum diligi, sed non ab una voluntate, vide ibi. Aliter dicitur negando hanc consequentiam, haec creatura est infinite diligibilis, ergo est fruibilis, nisi addatur ex valore intrinseco rei.

Ad quartam , conceditur antecedens sic, intelligendo quod nihil aliud a Deo, Deum non includens vel cuius Deus non est pars, est diligibile infinite. Modo illa multitudo includit Deum per positum.

Secundo dici potest quod illa multitudo est diligibilis pluribus dilectionibus quam Deus, sed non plus intensive, seu plura bona debet homo velle tali multitudini quam Deo Dei , non tamen maius bonum. Sic posset dici quod Christus est plus diligendus quam Pater, id est pluribus modis quia passus pro nobis.

Ad quintam , posset negari antecedens.

Secundo, posset negari haec consequentia quaelibet res est diligibilis infinite ex ratione intrinseca, ergo est fruibilis quia requireretur quod ratione suae intrinsecae bonitatis esset intrinsece infinite diligibilis. Item, posset dici quod, licet sit diligibilis infinite, non tamen est diligibilis infinite.

Ad aliud , dicitur quod aliquid frui dicitur tripliciter dupliciter : primo modo cordiali affectu, secundo corporali effectu, tertio sensuali conatu. Sed secundo et tertio modis sumendo frui conceditur antecedens et negatur consequentia.

Ad aliud contra tertiam conclusionem , diceret Thomas de Argentina quod anima est infinitae capacitatis potentia oboedientiali non naturali. Vide quaestione tertia prologi, articulo primo Thomas de Argentina, I, prologus, q. 3, a. 1 (Venice 1564, 9ra). . Aliter posset dici quod anima est infinitae capacitatis et infinitae perceptivitatis, licet non sit potentia perceptiva infinita nec infinite, et posset negari consequentia. Clienton, quaestione tertia Richardus de Kilvington, I, q. 3 (Ms. Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, lat. 4353, f. 34v). dicit quod capacitas animae est finita substantia, sed est capacitas infinita, et sic negaret antecedens rationis. Nota rationes quas idem solvit.

Ad aliud , respondeo quod Deus posset creare unum obiectum ita delectabile quod, si Deus relinqueret animam naturae suae, tantum delectaretur in eo sicut in Deo. Et tamen non sequitur quod talis anima satiaretur vel beatificaretur in illo obiecto creato quia, licet tantum delectaretur cum hoc, tamen staret quod potius vellet illam delectationem habere de Deo quam quam de obiecto creato.

Sed contra istam responsionem, arguitur quia aut talis potest velle ita libenter habere delectionem de creatura sicut de creatore aut non. Si primum, ergo satiatur in illo creato bono, contra dicta. Si secundum, ergo non aequaliter, nec tantum delectatur in uno sic in alio, cuius oppositum concedit casus.

Item, creatura magis inclinatur ad se quam ad Deum, ergo Deus non est finis ultimus ad quem creatura movetur. Antecedens patet quia, si creatura diligit Deum, hoc est ut bene sit, sibi bene quidquid appetit est pro sui conservatione in esse et in bene esse.

Item, creatura rationalis est in potentia oboedientiali ad quietandum in illo in quo Deus vult eam quietari. Ergo finaliter potest quietari in bono creato. Tenet consequentia quia Deus potest hoc velle et ordinate, tum secundo quia Deus potest suspendere motionem suam quam creatura movetur ad quietandum in Deum. Ideo aliter dicitur quod nullum bonum citra Deum animam potest satiare et beatificare et eam quietare quia nullum bonum citra Deum potest causare delectionem de illo genere quae foret quietativa. Ideo secundum hanc rationem, quae est Hugolini, distinctione prima primi, quaestione tertia, circa finem Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 1, q. 3 (Eckermann I, 235, ll. 132-136). , posset negari consequentia.

Item, notandum quod, licet creatura nequeat quietari finaliter in bono creato, tamen potest credere quod sit quietata. Patet quia posset habere aliquod creatum diligibile sic quod credet esse ultimum appetible, tamen decipitur propter malos actus.

Item, stat aliquem nescire Deum esse et capere pro fine ultimo aliquod bonum temporale, et tunc voluntas quietatur in illo et decipitur.

Ultimo, posset dici quod Deus potest creare aliquod bonum in quo anima potest tantum delectari et quietari, prout li tantum dicit gradum vel latitudinem individui in specie et non speciei in genere.

Ad aliud contra secundam partem , dicitur quod potest distingui quia vel talis diversitas rationis respicit motionem consurgentem ex subiecto et praedicamento, et sic non est contra conclusionem, vel respicit praecise obiectum, et sic negatur antecedens. Et ad probationem, quia obiectum , etc., conceditur. Et cum additur, sed illa differunt ratione , conceditur in creaturis, immo etiam differunt re, sed non in Deo. Ideo non habetur contra conclusionem quia in Deo sunt omnino idem.

Ad aliam probationem , negatur consequentia, licet forte concludat quod non est eadem ratio volendi et intelligendi, sed non arguit distinctionem inter intelligibile et volibile.

Ad aliam probationem , primo posset negari consequentia et antecedens concedi. Secundo posset concedi consequens quia solum differentiam in creaturis arguit.

Ad aliam probationem , potest dici quod sicut malum culpae, ut est deformitas, non habet rationem intelligibilitatis sicut nec volibilitatis, et sic privatio non cognoscitur proprie nisi per habitum, sic nec peccatum nisi ut est quaedam boni privatio. Nota Facinum in secundo Facinus de Ast, non invenimus. , ubi de hoc ponit exemplum, dicens quod homo scit se privari floreno non nisi quia in mente sua habet speciem floris super quem reflectitur sua imaginario, et sic in mente specie tali causatur iudicium de carentia floreni. Sic dicit ultra quod Deus cognoscit peccatum non esse in Sorte, nec fore quia sic quod gratiam sine discontinuatione habebit.

Ad aliud , primo posset concedi consequens extendendo elicere ad causaliter efficere quia tunc fruitio includit actum intellectus et sic fruitio non est tantum actus voluntatis, sed etiam intellectus. Alio modo potest negari consequentia sumendo fruitionem stricte prout praecise dicit actum voluntatis, tenendo rationem ex parte obiecti moventis.

Ad ultimam rationem in oppositum Vide supra. , primo dicerent Bradwardinus Bradwardinus, I.1, cor. 32 (Savilius 62A-E). et Holcot Holcot, q. 4, a. 3, concl. 2 (Lyon 1518, f. e4rbS-e4vbU). quod talis frueretur creatura sed excusaretur propter invincibilem errorem et ignorantiam absolutam.

Secundo, diceret Magister Hugolinus Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 1, q. 6, a. 4 (Eckermann I, 327 ll. 263 - 330, ll. 343). quod talis non diligeret creaturam sed Deum, et ideo excusaretur potissime, si in talem errorem non incidisset ex sua culpa.

Tertio, diceret Magister Iohannes Klenkot Iohannes Klenkok, I, d. 26 (Ms. Klosterneuburg, Stiftsbibliothek 304, f. 83v). quod talis excusaretur a tanto, non a toto, quia vel talis est in peccato originali vel non. Si primum, tunc error ille est peccati pena, nec excusatur. Si non, sed est in veniali, adhuc in poenam peccati venialis Deus iuste potest aliquem permittere in mortali cadere, et sic non iterum excusatur quia non est verisimile quod aliquis sine quacumque culpa permittatur a Deo sic errare.

Quod non primo quia Deus non est trinus et unus, igitur. Antecedens probatur quia nullum incommunicabile est communicabile tribus. Sed Pater est incommunicabilis et essentia divina communicabilis. Ergo Pater non est essentia et consequenter potest argui de Filio et Spiritu Sancto.

Secundo, quia per nullum textum falsum potest illud probari. Sed textus Scripturae videtur falsus aut saltem improprius, ergo etc. Minor patet 2 , ubi dicitur lapis de pariete clamabit Habacuc 2:11. . Item, Isaiah Isidorus valet Errare nos fecisti de viis tuis et indurare fecisti cor nostrum, ne timeremus te? Isaiah 63:17. The text clearly says Isidorus, but these would seem to be a clear mistake since Gracilis is listing places in the bible that suggest that the Holy Scriptures are a "false text". Item, caeci vident, claudi ambulant Lucas 7:22. , etc. Item, Magister 5 , nihil est probabile per Scripturam quae diminuerit fidem Non invenimus. This text is not directly found in Lombard. It is possible that he means to cite the end (c. 5) of d. 2, which makes some sense. There the content is close, but the wording is different. See Lombardus, Sent. I, d. 2, c. 5 (I, 68, ll. 15). , sed probare evidenter et articulos est diminuere fidem et eam evacuare, ergo.

In oppositum videtur esse Magister in hac distinctione. Item, Augustinus XIV , capitulo primo dicit quod per studium huius scientiae fides saluberrima gignitur, defenditur, et roboratur Augustinus, XIV, c. 1, n. 3 (CCSL 50A, 424, ll. 59-61). .

Primo conclusio: licet haec propositio, si Deus est, ipse est trinus et unus, possit ex primo principio sufficienter deduci, tamen tantum Deum trinum esse et unum non potest ex eo principio primo evidenter concludi. Prima pars patet quia, ex opposito consequentis, sequitur oppositum antecedentis, ergo. Consequentia bona, quamvis non sciamus eam evidenter esse bonam. Antecedens probatur, nam sequitur, Deus non est trinus et unus, ergo Deus non est. Quanta enim necessitate haec est necessaria Deus est, tanta necessitate est haec Deus est trinus et unus. Secunda pars probatur quia si posset ex primo principio evidenter concludi aut a priori, et hoc non quia nullum tale est possibile esse, nec a posteriori. Tum primo, cum quilibet effectus creatus sit finitus, demonstraret primam causam esse finitam. Tum secundo, cum omnis demonstratio procedat ab effectu creato ad causam summam, est insufficiens quia plures habet dissimilitudines quam similitudines. Et, dato quod posset illo modo suaderi primam causam esse, adhuc nullo modo convinceretur evidenter ipsum trinum esse. Ad hoc sunt verba Magistri in hac distinctione dicens, Non enim per creaturarum contemplationem sufficiens notitia Trinitatis potest haberi sine doctrinae vel superioris inspirationis revelatione Lombardus, I, d. 3, c. 1 (I, 71, ll. 20-24). .

Primum corollarium: quod multae propositiones de Deo dictae seu formabiles sunt ex primo principio deducibiles. Patet ex conclusione, et confirmatur de ista Deus non est lapis quod potest ex illo deduci, quia eius opposita includit contradictionem. Nam sequitur, Deus est lapis essentialiter, ergo Deus est Deus, ergo Deus est intelligens, ergo Deus non est lapis. Consequentia prima patet quia idem praedicatur de se ipso. Secunda patet quia quam necessario Deus est Deus tam necessario Deus est intelligens. Et tertia patet quia nullum intelligens est lapis essentialiter.

Secundum corollarium: licet omnis evidentia arguat certitudinem, non tamen omnis certitudo infert evidentia. Prima patet quia omnis sciens evidenter conclusionem est certus de illa. Secunda patet quia Deum esse trinum est certissimum, quia fide creditum, et tamen de hoc articulo non habemus evidentiam.

Tertium corollarium: quam repugnat nihil esse simpliciter, tam repugnat tria supposita distincta non esse realiter. Ex quo sequitur ultra hanc consequentiam esse necessariam, nulla tria sunt, igitur nihil est. Patet quia sequitur, nulla tria sunt, ergo tria divina supposita non sunt, igitur nullus Deus est, ergo nihil est. Ex quo adhuc infertur quod sequitur bene, unum est, ergo tria sunt quia tria divina supposita sunt. Patet consequentia quia oppositum consequentis infert oppositum antecedentis quia sequitur, nulla tria sunt, ergo tria divina supposita non sunt, ergo nullum unum est.

Secunda conclusio: quam est necesse in divinis unam esse supersimplicem essentiae unitatem, tam est necesse illam esse trinam realem pluralitatem seu alteritatem. Haec patet ex dictis in prima. Confirmatur quia sic est de facto sicut conclusio significat, ergo sic esse est necesse. Antecedens patet ex fide. Consequentia probatur, quia qualitercumque intrinsece est in divina essentia, talis esse est necesse. Patet per Magistrum in hac distinctione Lombardus, I, d. 2, c. 2 (I, 62, ll. 15-24). . Item per Ricardum, libro primo , capitulo 27 , dicentem confidenter fateamur personas in deitate secundum substantiam deitas et substantiam significare et plures ibi personas, non plures substantias esse quia sunt plures habentes unum et indifferens esse ex differenti proprietate, unitas Richardus De Sancto Victore, IV, c. 19 (Ribaillier 183, ll. 48-52). . Ad hoc sunt verba Magistri in hac distinctione, principio hoc itaque Lombardus, I, d. 2, c. 1 (I, 61, ll. 1). , etc.

Primum corollarium: non solum in divinis est solitudo vel naturae singularitas seu simplicitas, sed etiam vera et realis trium personarum aequalium trinitas. Patet ex conclusione, unde IV , alium paracletum dabit vobis Iohannes 14:16. . Item, , tres sunt, qui testimonium dant in caelo I Iohannes 5:7. . Item Athanasius , alia est persona Patris (Denzinger n. 75, p. 51). , etc.

Secundum corollarium: licet paternum notionale dicere sit Filium aequalem sibi producere, tamen non quodlibet suppositum divinum dicens vel intelligens est Spiritum Sanctum producens. Prima pars est Augustini libro , dicentis, Pater dicens se genuit Verbum sibi aequale per omnia; non enim integre perfecteque se dixisset si aliquid minus se vel amplius esset in eius Verbo quam in se ipso Augustinus, XV, 14, 23 (CCSL 50A, 496, ll. 8-10). . Secunda pars probatur quia cum quaelibet persona divina se et alia a se intelligat, sequitur quod Filius produceret se Filium vel alium non se. Primum non est quia nihil se potest producere vel generare secundum Augustinum Augustinus, I, 1, 1 (CCSL 50, 28, ll. 35-36). , nec secundum quia sic esset quaternitas in divinis, quod est impossibile et contra conclusionem.

Tertium corollarium: quam est necesse in Divinis tria supposita esse, tam est impossibile Spiritum Sanctum ad intra aliquid producere. Patet ex dictis quia ipsum ad intra non producere est verum, ergo necessarium, ergo oppositum eius est impossibile.

Tertio conclusio: licet theologus per textum scripturae non possit Deum esse trinum evidenter ostendere, tamen potest, per eundem, meritorie Trinitatem sufficienter ostendere, sufficienter approbare, et deducere. Prima patet quia obiectum illius articuli non potest evidenter ad contradictionem deduci, ut patet ex prima conclusione Vide supra. . Secunda pars probatur quia ille articulus est sufficienter in Sacra Scriptura expressus, ergo. Antecedens patet in hac distinctione, unde Magister , singulae pene syllabae novi testamenti hanc ineffabilem unitatis veritatem atque Trinitatis concorditer insinuant Lombardus, I, d. 2, c. 1 (I, 68, ll. 15-16). . Sed quod meritorie possit inquiri et per Scripturam doceri et deduci arguitur ex dictis Augustini et allegatur a Magistro in hac distinctione Lombardus, I, d. 2, c. 1 (I, 62, ll. 4-5). , dicens quod hac Trinitate nihil fructuosius invenitur Augustinus, I, 3, 5 (CCSL 50, 32, ll. 9-11). . Item, Magister in prologo delectat nos veritas pollicentis Lombardus, I, prol. (I, 63, ll. 6-7). , scilicet spes habendi vitam aeternam quae fuit una de causis moventibus ad compilationem huius operis.

Primum corollarium: nullus Sacrae Scripturae textus in suo proprio sensu est falsus. Contra Ockham in Ockham, I, d. 2, q. 2 (OT, II, 61, ll. 14 - 62, ll. 4) et d. 47, q. 1 (IV, 682, ll. 1- 683, ll. 9). . Patet quia aliter articuli fidei non possent per huius textum probari nec deduci, immo Scriptura redderetur suspecta.

Secundum corollarium: quod studere in Sacra Scriptura est circumstantia augens merita. Patet, si in caritate et propter Deum fiat et fidei Catholicae non repugnet. Immo studere in qualibet scientia non prohibita est meritorium, si imperetur a bono actu voluntatis, ut ostendit Facinus Facinus de Ast, non invenimus. .

Tertium corollarium est pars quaestionis affirmativa , scilicet quod potest probari per textum Sacrae Scriptura, etc. Patet per dicta.

Contra primam conclusionem Vide supra. , arguitur, per rationem naturalem possumus cognoscere et deducere divinam essentiam esse, ergo et Trinitatem personarum. Consequentia nota quia quidquid cognoscitur de essentia divina vere competit Trinitati. Antecedens patet per Tullium, , libro secundo, post principium , omnibus enim innatum est et in anima quasi insculptum esse Deo Cicero, II, 4, 12 (Ax, 54, ll. 5-7). . Ad idem est Augustinus, , capitulo octavo Augustinus, VIII, 2 (CCSL 27, 114-116). loquens de Platonicis, ubi dicit quod ipse ratione devenerit ad notitiam non solum divinae essentiae, sed etiam Trinitatis.

Secundo sic, omnis perfectio reperta in creaturis debet Deo attribui. Sed generare est perfectio in creatura, ergo.

Tertio, quanto natura est actualior, tanto est fecundior. Sed divina natura est infinita actualiter, ergo infinitae fecunditatis.

Quarto, omne bonum est sui ipsius communicativum naturaliter. Sed Deus est infinitum bonum, ergo. Maior est Dionysius, , capitulo 12 Pseudo-Dionysius, , cap. 4 (Dionysiaca I, 199). See: Julien Peghaire, L’aziom bonum est diffusivum sui dans le neoplatonisme et le thomisme. J.P. Jossua, L’axiome bonum est diffusivum sui chez S. Thomas d’Aquin. . Et minor est Anselmus in suo , capitulis multis Anselmus, 2, 3, 13, 20 (Schmitt I, 101-103, 110-111, 115-116). .

Contra secundam conclusionem Vide supra. , si essent tres personae, etc., sequitur quod in divinis est relatio et oppositio relationis, vel ergo erit una tantum vel plures. Si solum unam, ergo erunt tantum duo supposita seu duae personae. Si vero plures, ergo erunt ibi ad minus quattuor supposita quod est haeresis. Patet consequentia quia omnis oppositio relativa requirit duo extrema, scilicet generare et generari, spirare et spirari.

Secundo sic, Deus omni modo est idem quo simpliciter est melius esse idem quam non idem. Sed esse idem essentialiter et est personaliter est melius quam non esse sic idem, ergo. Maior patet per Anselmum, 15 Anselmus, 15 (Schmitt I, 28-29). . Minor patet quia quod convenit Patri et cuilibet personae est melius ipsum quam non ipsum. Sed esse idem essentialiter et personaliter convenit cuilibet personae, ergo sic idem melius ipsum quam non ipsum. Minor patet, quia quaelibet persona personaliter et essentialiter est idem essentiae divinae.

Tertio, sequitur quod sunt tres aeternae personae divinae, et tamen non sunt tres aeternae. Consequens implicat. Patet consequentia quia per conclusionem et corollarium eius sunt tres coaeternae personae, ergo et aeternae. Sed quod non sunt tres aeternae patet per Athanasium dicentem, non tres aeterni, sed unus aeternus (Denzinger n. 75, p. 51). .

Quarto contra secundum corollarium Vide supra. , si per intelligere , etc., sequitur quod quaelibet persona producet Filium. Patet consequentia quia quaelibet intelligit aliquid, sequitur ergo quod producit se vel aliquid ex se per intelligere vel diligere. Confirmatur quia, si cum simplicitate stat Trinitas personarum, pari ratione potest stare quaternitas quia non videtur ratio quare Filius non possit producere Filium per suum intelligere sicut Pater.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , Deum esse trinum nullibi in Sacra Scriptura sacra invenitur expressum, ergo. Probatur antecedens quia, cum Scriptura habeat plures sensus et intellectus, posset adversarius dicere quod Christus et alii de Trinitate loquentes non sunt locuti ad sensum, sed mystice et figuraliter.

Contra primum corollarium Vide supra. , quia multae sunt propositiones quae videntur falsae in sensu litterali, sed ille est proprius sensus Scripturae, ergo. Antecedens patet 10 4 ubi Christus dicit, ego sum ostium Iohannes 10:9. . Item, ego sum vitis vera Iohannes 15:1. . Confirmatur hoc quia Scripturae doctores doctorum inter se contradicunt, ergo. Antecedens patet de Augustino Augustinus, XVIII, 31 (CCSL 48, 648-650). et Ieronimo, , in multis passibus Hieronymus, 3, 5, 21 (PL 26, 445). . Item, confirmatur antecedens quia evangelistae inter se videntur discordare. Patet quia, ob hoc, videtur Augustinus fecisse librum Augustinus, , non invenimus. .

Item, contra conclusionem Vide supra. et secundum corollarium Vide supra. : quia studentes theologiam periculo errandi se exponunt, ergo nullus eam debet studere, nec eius meritorium est studium. Patet antecedens, quia ibi miscentur dicta philosophorum et haereticorum quae legere in propriis locis non licet nec expedit, ut patet de Ieronimo, qui graviter fuit percussus eo quod legit libros Ciceronis, ut habetur in eius legenda Jacobus de Voragine, (1490, n. 142, f. z5va). .

Item, per studium theologiae acquiritur habitus faciliter credendi, ergo per illud perdit studens unam circumstantiam augentem meritum. Antecedens patet. Et consequentia probatur quia difficultas credendi est circumstantia augens meritum, unde Ieronimus in quaedam epistola , res maioris est meriti, quae maioris est laboris Pseudo-Hieronymus, 13, 2 (PL 30, 164). . Item, Ambrosius, in libro , omnis virtus in labore consistit Ambrosius, II, 2, 8 (CSEL 31.1, 384, ll. 17-18). .

Ad idem, videtur esse Philosophus, II Aristoteles, II, 3 (1105a26-b15). , ex quibus videtur sequi quod eligibilior esset status simplicis fidelis viatoris quam profundi ac subtilis doctoris.

Ad primam Vide supra. , quidquid sit de antecedente, negatur consequentia. Ad probationem, dicitur quod Trinitas divina ab aliquo cognoscitur et aliquo non cognoscitur Trinitas divina.

Ad dictum Augustini de Platonicis Vide supra. , primo dicitur quod Augustinus non dicit se invenisse in libro Platonicorum, sed in libro cuiusdam Platonici. Sed plures fuerunt Platonici post adventum Christi, sicut Porphyrius, Plotinus, et Apuleius, qui forte fuerunt boni.

Secundo potest dici quod, si aliquid noverit de Trinitate, hanc habuerit ex divina inspiratione, sicut dicit Augustinus de hermete Mercurii in sermone Pseudo-Augustinus, 3, 1-21 (CCM 60, 264-268). .

Ad secundam Vide supra. , primo posset maior negari quia mereri vel posse mereri est perfectio in creatura, non tamen potest Deo attribui.

Secundo, posset negari minor quia forte generare vel posse generare non est perfectio simpliciter potissime in divinis quia, secundum quod communiter arguitur, cum Filius hoc non potest, careret aliqua perfectione.

Ad tertiam Vide supra. , posset concedi consequens quod divina natura in suppositis Patris et Filii est infinitae fecunditatis quia Pater producit Filium in omnibus sibi aequalem, et Pater et Filius producunt Spiritum Sanctum eis consubstantialem.

Ad quartam Vide supra. , conceditur tota ratio, nec ex hoc concluditur evidenter Trinitas personarum in divinis, immo aeque probaretur per illa media quaternitas et quinternitas, immo forte melius quam trinitas.

Ad aliud Vide supra. , posset negari minor. Et ad probationem, dicitur quod, licet quaelibet persona sit idem essentiae personaliter et essentialiter, tamen non convenit esse idem omnibus tribus personis simul ad invicem personaliter. Item, potest dici quod maior illa, qua dicitur quod convenit Patri et cuilibet personae est melius ipsum quam non ipsum, est vera si non sit relativum sed solum includens relationem.

Ad tertiam Vide supra. , dicitur quod aeternum vel aeternae potest stare substantive, et sic non sunt tres aeterni, sed unus aeternus, vel adiective et sic possunt dici tres aeterni vel aeternae.

Secundo, posset dici quod magis proprie dicitur quod Pater, Filius, et Spiritus Sanctus sunt coaeterni quam aeterni, ideo Athanasius primum concedit et secundum negat.

Ad quartam Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, dicitur secundum Thomas de Argentina , distinctione secunda primi, articulo primo quod dicitur sumitur dupliciter in divinis. Uno modo proprie, et sic idem est quod verbum concipere, et sic sumit ipsum Augustinus, VII Augustinus, VII, 1, 1 (CCSL 50, 244, ll. 20- 245, ll. 30). , dicens quod non nisi Pater est dicens ad intra. Alio modo sumit dicere pro perfecte intelligere Thomas de Argentina, I, d. 2, q. 2, a. 1 (Genoa 1585, 30v). , et sic quaelibet persona dicit se, et conformiter posset dici de intelligere. Sic accipit Anselmus, , 57 et 59 capitulis Anselmus, 57 and 59 (Schmitt I, 68-70). ubi dicit singulae personae se dicunt et quaelibet illarum se dicit. Si autem quaeritur evidens ratio quare Filius non producit Filium per suum dicere sicut Pater, potest dici cum Anselmo, , 85 et 68 capitulis Anselmus, 60 et 59 (Schmitt I, 70-71). Basel v. 1, p. 365, has the same discussion. There, Basel quotes Monologion 57-59 earlier, and, following that, discusses 60 and 59 (in that order). It seems Gracilis is modeling his text on that discussion, but his numeration is corrupted as 85 and 68. , quod hoc transcendit omnis intellectus humani actum active et est a nobis in via inexplicabile. Per idem patet ad confirmationem, cum dicitur, quod eadem ratione , etc., negatur consequentia. Et cum dicitur, quia non videtur ratio Vide supra. , etc., dicitur quod, licet illam proprie nec perfecte sciamus, tamen ad haec aliqua est, et ideo credendo debemus captivare intellectum.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , negatur antecedens, nam patet ultimo Matthaeus 28:19. , primo Iohannes 1:1-18. , et etiam in . Cf. Damasus I (Denzinger n. 152-177, p. 86-88), Leo I (ibid., 284, p. 133), Hormisdas (ibid., 267, p. 173-174), Pelagius I (ibid., 441, p. 202), et Leo IX (ibid., 680-682, p. 310-311). , quibus, qui contradiceret, censeretur haereticus. Nolo tamen dicere illa esse Scriptura Sacra.

Ad secundam Vide supra. , primo posset antecedens negari, loquendo de propositionibus quae non solum narrative, sed et assertive ponuntur in textu Sacrae Scripturae.

Secundo, pro intellectu, nota quod ille dicitur sensus proprius alicuius Scripturae quem sensum auctor actor Scripturae per ipsam intendit. Hoc ostendit Armacanus, libro primo tunc principium illius libri Richardus Armachanus, I, 1 (Paris 1512, 2ra). .

Secundo, nota quod, cum Scriptura habeat plures sensus, si veritas alicuius textus non potest haberi secundum unum sensum, est recurrendum ad alium cui aliae Scripturae magis concordat. Et est summe cavendum, ne figurativa locutio ad litteram accipiatur, et e converso ne vera et propria locutio ad figuram mutetur et figurativa putetur.

Tertio, notandum quod, licet per Scripturam quandoque significetur unum per similitudinem, tamen non oportet propter hoc quod idem in quolibet loco per illud idem significetur unum per similitudinem. Ista notabilia ponit Augustinus, III Augustinus, III (CCSL 32, 77-116). , et ponit de omnibus exemplum.

Ad confirmationem Vide supra. , dicitur quod doctores non sunt Sacrae Scripturae auctores actores , sed tantum expositores. De evangelistis Vide supra. dicitur quod in nullo passu discordant realiter, et insignum huius liber Augustinus, , non invenimus. ille non vocatur de discordia sed De concordia Evangelistarum. Si tamen diceretur de discordia illa non esset vera et realis, sed solum aestimata vel opinata et verbalis.

Ad aliud Vide supra. , negatur antecedens, si studeat qualiter debet. Debet enim talis non quaerere intelligere ut credat, sed credere ut intelligat Anselmus, 1 (Schmitt I, 100, ll. 18-19). , ut dicit Anselmus in fine prologi sui . Ad probationem, de dictis haereticorum Vide supra. , etc., dicitur quod legere talia dicta ad verorum eruditionem et falsorum reprobationem est licitum. Sed illa legere ad credulitatem vel imitationem seu assertionem vel vanitatem vel delectionem inordinatam non est licitum. Et forte Ieronimus ideo fuit flagellatus et percussus quia illa cum delectionem legebat, quia forte amore illorum meliora et utiliora omittebat. Hieronymus, 22, 30, 16, Ad Eustochium (CSEL 54, 189, ll. 9 - 191, ll. 15).

Ad ultimam Vide supra. , dicitur quod, licet studens facilius credat, non tamen propter hoc eius meritum minuitur quia loco eius circumstantiae acquirit alias meliores, sicut intensius credere vel extensius, expressius, et verius. Per huiusmodi enim habitum subordinat fidem suam caritati et in Deum dirigit actualiter.

Secundo, posset dici negando antecedens quia non semper subtilior theologus facilius credit, immo occurrunt sibi plures rationes et instantiae quas simplices fideles non advertunt.

Ex dictis patet quod non sequitur ex eis, per studium theologiae acquiritur notitia respectu articuli fide superior, ergo idem est evidens et inevidens, evidens per scientiam, inevidens per fidem. Sed bene sequitur quod assentit articulo per aliquod medium quod non facit scientificam evidentiam.

Ad primam rationem in oppositum Vide supra. , primo posset dici quod, sumendo communicabile ut communicatum alteri, est distinctum ab illo cui communicatur. Sic dicitur quod essentia proprie non est communicabilis.

Secundo, dicitur, sequendo scholam communem et modum loquendi doctoris, quod essentia est communicabilis et non persona. Et tunc illa maior potest intelligi dupliciter. Uno modo nullum incommunicabile est communicabile tribus, id est, non est illud quod communicatur tribus, et sic maior est falsa. Alio modo nullum incommunicabile, id est, ipsum non potest communicari tribus, et tunc maior est vera, sed forma arguendi non valet.

Ad alias duas, patet per dicta quod sit respondendum.

Quod non quia anima humana non est suorum actuum productiva, ergo etc. Tenet consequentia et alias probatur quia anima humana non est formaliter activa, ut dicit Iohannes de Ripa in suis , quaestione secunda, conclusione quarta Iohannes de Ripa, , q. 2, a. 1 (Combes, 178, ll. 65-66). . Tum secundo quia ipsa est suorum actuum receptiva et respectu eorumdem passiva, ergo non activa quia tunc idem esset agens et passum.

Secundo, non quaelibet res creata est vestigium Trinitatis, ergo nec in anima est imago eiusdem reperibilis. Consequentia patet quia sicut se habet anima adesse imaginem, ita quaelibet creatura adesse vestigium. Patet antecedens quia aliter sequeretur quod quilibet concipiens vel videns aliquod creatum haberet unum conceptum de eo proprium, quod est falsum.

Tertio, anima humana non ducit in perfectam notitiam Trinitatis, ergo non est eius imago. Patet consequentia quia cum imago sit unitiva illius cuius est imago, ducit in perfectam notitiam cuiusquam vestigium. Antecedens probatur quia aliter de Trinitate increata in lumine naturali haberemus perfectam notitiam, quod est contra dicta in conclusione praecedente Vide supra, q. 3, concl. 1. .

Ad oppositum est Magister in hac distinctione Lombardus, I, d. 3, c. 1 (I, 70, ll.20-31). allegans Augustinum pro hac parte in multis locis, ut patet in textu.

Prima conclusio: quam repugnat animae humanae non esse intellectivam, tam ei repugnat non esse formaliter activam et sui actus receptivam. Probatur quia quodlibet rationalis creatura est sui actus formaliter activa et receptiva, ergo. Consequentia bona, quia quod formaliter et intrinsece est tale, ei non esse tale repugnat, si existit. Tum secundo quia potentiae animae et anima sunt formaliter idem, ut nunc suppono, ergo etc. Antecedens probatur, primo quia secundum Magistrum, libro II Lombardus, II, non invenimus. A possible likely reference point is in II, d. 38, where the will is center of consideration. , voluntas est sui actus effectiva. Aut ergo est activa formaliter per se et intrinsece aut non. Si sic, habetur propositum. Si non, sed per aliud est activa, quaeritur de illo sicut prius aut est formalem activum aut non. Si sic, sequitur quod aeque erat standum in primo. Si non, tunc erit processus in infinitum, quod est falsum. Confirmatur quia anima ideo est activa actuum vitalium quia est vita corporis, ergo est formaliter activa. Consequentia est bona et antecedens patet per Philosophum, II Aristoteles, I, 1 (403a7-12). . Sed quod anima sit sui actus receptiva patet quia aliter nulli essent actus eliciti immanentes. Consequens est falsum. Consequentia patet quia pro tanto antiqui negabant animam esse sui actus susceptivam causam effectivam quia tunc idem esset agens et passum movens et motum, quod reputabant inconveniens.

Primum corollarium: sequitur ex dictis in conclusione, partes imaginis animae humanae reali pluralitate carere.

Secundum corollarium: stat potentiam perceptivam esse formaliter activam, et tamen percepere non esse formaliter agere. Patet quia Deum esse non est formaliter Deum creare, et tamen Deus est formaliter creativus. Item, se percipere non est se agere, et tamen potentia perceptiva eadem formaliter sui ipsius est activa aliorum formaliter.

Tertium corollarium: licet quaelibet potentia perceptiva formaliter sit activa, non tamen quaelibet potentia activa est est formaliter perceptiva. Patet quia posse perceptivum est inferius ad posse activum. Item, ignis est activus et tamen non est perceptivus alicuius obiecti.

Aliud corollarium: si quodlibet posse receptivum seu passivum sit imperfectionis denominatio, quilibet angelus est minus perfectus quam quicumque putus homo. Immo sequitur quod anima humana sit perfectior quolibet angelo. Patet quia angelus est maioris capacitatis quam anima humana, ergo minus perfectus, ergo minus cum capacitas angeli et hominis sit posse receptivum passivum. Immo sequitur quod quanto anima sit perfectior tanto est imperfectior, quod implicat. Patet cum anima sit sua capacitas, quanta ergo est eius capacitas, tanta est eius perfectio essentialis. Ergo quanto est capacior, tanto est perfectior. Ex alia parte arguitur, quanto est capacior tanto receptior et magis passiva, et quanto est magis passiva et receptivior, tanto est imperfectior. Ergo habetur propositum.

Secunda conclusio: licet quodlibet suppositum creatae entitatis gerat vestigium Beatae Trinitatis, stat tamen ab aliquo huiusmodi vestigium intueri et ab eodem Trinitatis conceptum non haberi. Prima patet in hac distinctione quia quodlibet suppositum habet unitatem, venustatem, et bonitatem. Unitas repraesentat Patrem quia, sicut unitas est principium numeri, ita Pater Trinitatis est principium et origo fontalis. Venustas seu pulchritudo repraesentat Filium ad quem, sicut ad exemplar, omnis creaturae pulchritudo formatur. Bonitas vero repraesentat Spiritum Sanctum, qui est amor Patris et Filii, a quo omne bonum procedit. Secunda probatur quia stat vestigium intueri et ipsum non sub ratione qua vestigium est speculari seu considerari, nec ipsum ad Trinitatem referri. Patet quia aliter quicumque cognosceret Sortem, qui est pater, cognosceret eius filium, quod est falsum.

Primum corollarium: licet stet creatam entitatem intueri ab aliquo et Trinitatis notitiam non haberi, tamen quaelibet creata entitas perfectius repraesentat Beatam Trinitatem quam se ipsam entitatem. Prima patet per conclusionem. Secunda probatur loquendo de repraesentatione prout creatura est perfecte intuitive visa secundum eius perfectionis gradum quia Trinitati competiti primo et per se unitas, venustas, et bonitas, et omnis perfectio simpliciter. Ergo patet consequentia quia in illis consistit creaturae perfectio.

Secundum corollarium: cum vestigium sub ratione vestigii attenditur seu cognoscitur, aliquis contuitus Trinitatis in mente producitur seu concipitur. Patet quia vestigium et vestigiatum sunt correlativa, ergo cognitio unius sub ratione relativitatis infert cognitionem alterius. Antecedens patet per Philosophum Aristoteles, 7 (6b26-35). , dicentem, quod eadem est cognitio oppositorum seu relativorum, sicut non stat quod aliquis cognoscat Sortem esse patrem quin cognoscat filium vel quin conceptum aliquem habeat de filio.

Tertium corollarium: vestigium Trinitatis ab aliquo cognoscitur, aliquo non cognoscitur Trinitatis vestigium.

Tertia conclusio: sicut anima est suorum actuum causa effectiva seu causativa effective, sic eadem est ipsorum actuum receptiva subiective. Ista conclusio patet per dicta in conclusione prima Vide supra. , tamen prima pars aliter probatur. Quodlibet creatum habet aliquod formale effectivum principale ipsius principii, igitur et actus animae habent huiusmodi principium. Sed nullum tale videtur ponendum praeter animam, ergo. Confirmatur, voluntas est causa volitionis, ergo et anima. Probatur consequentia quia voluntas est una mens, una substantia, una vita Augustinus, X, 11, 18 (CCSL 50, 331, ll. 63). , secundum Augustinum et allegatur a Magistro in hac distinctione Lombardus, I, d. 3, c. 2 (I, 73, ll. 8-12). . Antecedens patet per eundum libro , capitulo nono , ubi dicit, nihil tamen est in potestate voluntatis sicut ipsa voluntas Augustinus, I, 9 (CCSL 57, 25, ll. 71-72). . Secunda pars conclusionis communiter tenetur et patet per dicta in prima conclusione Vide supra. . Et confirmatur per illud 16 filii recordare Lucas 16:25. , etc., ubi loquitur ad litteram et fuit historia, non parabola solum, ut patet per Augustinum, , dicentem capitulo septimo Augustinus, VIII, 5, 9 (CSEL 28/1, 237, ll. 3 - 238, ll. 4). . Ad idem est Anselmus, , capitulo 4 , in membris corporis nec dolet nec delectatur nisi anima et voluntas rationalis Anselmus, 4 (Schmitt II, 145, ll. 23-26). .

Primum corollarium: omnis actus creatae imaginis habet plures causas suae originis. Patet quia obiectum talis actus est vera causa effectiva partialis, ut patet per Augustinum, IX , capitulo 13 , dicentem omnis res quam cognoscimus congenerat in nobis notitiam sui Augustinus, IX, 12, 18 (CCSL 50, 309, ll. 29-30). . Sed ultra hanc causam anima est causa principalis, ut dicit conclusio Vide supra. , ergo. Patuit et in prima conclusione Vide supra. .

Secundum corollarium: non repugnat nec est impossibile causam naturalem actum liberum producere. Patet quia obiectum creatum causat libere sed naturaliter et naturali influxu concurrit. Confirmatur quia potentia intellectiva est aliqualiter causa actuum voluntatis, ut dictum est supra, ergo etc.

Tertium corollarium est responsivum, scilicet affirmativa quaestionis pars vera, quod patet quia ibi est essentialis unitas et causalis seu potentialis trinitas, ergo. Consequentia et antecedens patent ex dictis Augustini Augustinus, IX, 4, 4-5 (CCSL 50, 297-298), et X, 11-12 (CCSL 50, 329-332), et XIV, 8, 11 (CCSL 50A, 435-438). et Magistri in hac distinctione Lombardus, I, d. 3, c. 2 (I, 73, ll. 21-28). .

Contra primam conclusionem Vide supra. , est opinio Iohannis de Ripa Iohannes de Ripa, , q. 2, a. 1 (Combes, 178, ll. 67 - 179, ll. 9). . Non stat intellectum divinum esse formaliter activum, ergo nec creatum. Patet consequentia, sed antecedens probatur quia, si sic, sequitur quod in Deo esset idem formaliter posse agere a et posse percipere a. Consequens est falsum quia tunc Deus sui ipsius esset activus, quod est impossibile.

Secundo, posse intellectivum seu perceptivum aliquid addit supra posse activum, ergo non sunt formaliter idem. Consequentia bona et antecedens probatur quia, ut dictum est in tertio corollario Vide supra. , ignis est activus sed non perceptivus. Patet etiam quia esse activum est proprietas communis tam potentiae vitali quam non vitali, sed perceptivae solum vitali. Confirmatur quia illud quod est perceptivum addit supra illud quod est activum, vel igitur est formaliter activum. Et tunc sequitur quod posse perceptivum et tunc sequitur quod posse perceptivum est magis posse perceptivum quam quodcumque posse activum non perceptivum sit activum. Consequens falsum. Si non, sit formaliter activum, sed est illud quo animal vel aliquid est formaliter perceptivum, ergo esse perceptivum, ut sic non est esse activum quod, est propositum, et idem actum posset fieri de posse passivo.

Tertio, si posse perceptivum sit formaliter posse activum, aut ergo praecise realiter aut praecise intentionaliter. Non primo modo nec secundo modo quia quodlibet posse activum reale dicit maiorem perfectionem in re quam posse activum intentionale. Sed non quodlibet posse activum reale est maioris perfectionis quam posse activum intentionale formaliter, scilicet perceptivum. Ergo posse perceptivum non est formaliter posse activum realiter vel intentionaliter.

Quarto, probatur quod posse vel esse activum non sit formaliter posse vel esse passivum quia esse activum est denominatio perfectionis in quacumque re. Ergo esse activum non est formaliter esse passivum.

Contra secundam partem secundae conclusionis Vide supra. , arguitur primo sic, non minus dependet creatura a Deo quam accidens a suo subiecto. Sed concipiens accidens format conceptum substantiae proprium, ergo videns creaturam seu Trinitatis vestigium format in mente conceptum Deo proprium.

Secundo, contra primam partem et eius corollaria Vide supra. videtur Apostolus, , quinto , Incomprehensibilia sunt iudicia eius Ad Romanos 11:33. , etc.

Tertio, nullum immensum cognoscitur seu reputatur per mensum et finitum. Quodlibet creatum est finitum. Ergo Deus non per aliquod tale est cognoscibilis. Maior patet quia ratio finitatis excludit totaliter rationem immensitatis et infinitatis.

Contra primam partem primi corollarii Vide supra. et contra secundum Vide supra. arguitur, si illa essent vera, sequeretur quod videns creaturam intuitive perfectius cognosceret Deum quam creaturam. Consequens est falsum. Patet consequentia quia per corollarium perfectius repraesentat Deum quam creaturam visam. Cum igitur per huius visionem creatura intuitive et perfecte cognoscatur, sequitur quod Deus per eam perfectius cognoscetur.

Secundo Sexto , nullus talis conceptus Deo proprius in visione creaturae est perceptibilis nec reperibilis, igitur nec ponibilis. Consequentia bona. Antecedens patet quia nullus potest discernere talem conceptum a conceptu creaturae.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , si esset vera, sequeretur quod idem esset movens et motum, agens et passum, ut supra fuit argutum.

Secundo, tunc anima esset infinite virtutis et activitatis quia infinitae receptivitatis.

Tertio, si anima esset intrinsece formaliter activa, tunc ipsa posset agere sine sensibus corporalibus, quod est falsum quia tunc iudicare posset caecus de coloribus.

Quarto contra primum corollarium Vide supra. , si obiectum esset causa actionis animae, sequeretur quod idem creatum agens, praecise eodem modo se habens, posset esse causa oppositorum. Consequens est falsum, ut videtur. Patet consequentia quia, stante cognitione obiecti, voluntas potest libere velle obiectum et nolle successive et illi sunt actus oppositi causati vel causabiles ab obiecto, ergo.

Quinto contra secundum corollarium Vide supra. , si obiectum potest esse causa efficiens dilectionis libere, sequeretur quod ad intentionem bonitatis in obiecto sequitur dilectionis intentionem in anima. Consequens experitur falsum, ergo.

Sexto contra tertiam corollarium Vide supra. , si anima esset imago Trinitatis, vel ergo secundum eius nudam essentiam vel secundum potentias vel quia suorum actuum, est activa et receptiva. Sed neutrum horum est dicendum, ergo.

Ad primam Vide supra. , negatur antecedens. At ad probationem, quia idem esset , negatur hoc quia, ut dicit secundum corollarium primae conclusionis Vide supra. , aliud est dicere percipere non est formaliter agere et dicere potentia perceptiva non est formaliter activa. Ista enim duo sunt multum diversa.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia. Ad confirmationem dicitur quod illud additum, licet sit formaliter activum, non tamen sequitur quod est magis activum quam quocumque aliud activum.

Secundo, posset dici quod nullum inferius addit aliquid supra illud quod significatur per genus superius. Et sic posset negari antecedens illius argumenti.

Tertio, posset dici quod tota ratio nihil plus concludit quam posse activum non est formaliter posse perceptivum. Sed ex hoc non sequitur quod nullum posse perceptivum sit formaliter activum, ut dicit tertium corollarium Vide supra. , quia se habent sicut superius et inferius.

Ad tertiam Vide supra. , dicitur quod utroque modo intellectus est activus quia intellectus creat obiectum extra in esse intentionaliter sed actus suos causat realiter. Et cum dicitur quod quodlibet activum reale , etc., hoc negatur quia ignis est activus ignis The deletion here in the manuscript is very subtle. But the sense of the text suggests that its presence is an erroneous repetition, that should be deleted even if the scribe has not done so. realiter et intellectus solum intentionaliter quia potest causare in se s The precise correction is difficult to decipher. A letter, possible "s" stands directly before "n" suggesting that the scribe initially started another word but then recognized his mistake, deleted the letter, and began "naturalem". naturalem similitudinem ignis, et constat quod intellectus est perfectius activum quam ignis quia est activum perceptivum, ignis vero non.

Ad quartam Vide supra. , conceditur antecedens, sed negatur quod quodlibet esse passivum sit denominatio imperfectionis, sumendo esse passivum prout est esse perceptivum informabile subiective. Aliter enim sequeretur quod angelus quam esset maioris perceptivitatis tanto esset minoris perfectionis, ut dictum est.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , dicitur, concedo totam rationem, scilicet quod videns Trinitatis vestigium format in mente Dei conceptum, et maxime si considerat vestigium sub ratione qua vestigium, ut dicit corollarium.

Secundo, posset dici quod concipiens accidens non sub ratione inhaerentiae, sed sub ratione qua entitas, sic non oportet habere conceptum substantiae.

Pro solutione, nota quod habere conceptum de Deo potest esse dupliciter, scilicet virtualiter vel formaliter. Virtualiter vero quando virtute illius quis potest habere formalem conceptum, formaliter quando per talem conceptum formalem significatur Deus. Item, hoc potest fieri perceptibiliter vel imperceptibiliter, sic quod quandoque percipitur actus principiandi et res concepta, quandoque actus principiandi et non res concepta.

Ad secundam tertiam Vide supra. , dicitur quod Apostolus intendit quod non sunt comprehensibilia omnimode et perfecte, licet imperfecte cognoscantur quia invisibilia Dei per ea Romanos 1:20. , etc.

Secundo potest dici quod illud est verum de omnibus iudiciis et omnibus viis eius simul. Tamen quodlibet per se est investigibile aliquo modo et potest sciri, vel per revelationem aut alio modo.

Ad tertiam quartam Vide supra. , primo potest negari maior. Secundo posset dici quod, licet finitum non potest ducere in cognitionem infiniti sub ratione infinita positive, tamen hoc potest remotive seu negative quia cognoscere infinitum est cognoscere rem quae non est finita nec limitata.

Ad quartam quintam Vide supra. , dicitur quod, si consequens intelligitur quoad obiectum cognitum, conceditur. Si vero intelligitur quoad actum evidentis cognitionis, sic negatur consequentia et consequens quia creaturae visae habemus notitiam evidentem, non autem de Deo repraesentante.

Ad quintam sextam Vide supra. , cum dicitur nullus talis conceptus Vide supra , etc., patet per distinctiones positas quid dicendum quia stat quod non percipiatur et videatur. Item, potest esse virtualis, non formalis. Item, non est sic proprius quod Deus eodem modo quo est in se ipso subsistat conceptui illi, sed quia per talem conceptum cognoscatur et significatur Deus et non alius.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , conceditur consequens de agente partiali et receptivo totali, sicut anima respectu suorum actuum, loquendo esse de passione quae non est obiectio vel corruptio, sed salus est perfectio.

Secundo diceret Osbertus Osbertus Pickingham, I, q. 5 (Oxford, Magdalen College 194, 253ra; Reims 494, f. 35ra-rb). quod voluntas est movens secundum se, et motum secundum quod informata est per apprehensionem. Et sic dicitur ultra quod voluntas unquam movet se de novo, nisi aliquo modo moveatur ab alio, puta a dictamine vel iudicio virtutis apprehensivae. Et sic non sequitur quod idem sit movens et motum secundum idem.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia quia esse receptivum non est perfectionis simpliciter. Secundo posset dici quod anima non est infinitae virtutis seu activitatis, sed finitae.

Ad tertiam Vide supra. , negatur consequentia quia anima non est totalis causa multorum iudiciorum, sicut est iudicare vel sillogyzare de coloribus, sed requiritur causaliter obiectum et organum visus, et loquor de totalitate causae, non effectus.

Ad quartam Vide supra. , conceditur consequens de causa partiali requisitive concurrente, sicut est obiectum seu cognitio ipsius obiecti.

Ad quintam Vide supra. , negatur consequentia quia obiectum non est causa totalis sed solum partialis.

Ad ultimam Vide supra. , negatur assumptum pro secunda parte. Sed pro materia notandum, secundum Thomam Argentinae in hac distinctione Thomas de Argentina, I, d. 3, q. 2, a. 1 (Venice 1564, 35ra-b). , quod imago tripliciter potest sumi. Primo modo penes ipsam animam et eius potentias praecise. Secundo modo sumitur pro potentiis actibus informatis. Tertio modo sumitur magis proprie cum tales actus et habitus sint respectu obiecti immensi. Sic loquitur Augustinus de imagine IX , capitulo 13 , dicens, imago Dei est in mente non quia sui meminit, amat, et intelligit, sed quia potest Deum, a quo facta est, meminisse, amare, et intelligere Augustinus, XIV, 12, 15 (CCSL 50A, 442, ll. 1 - 443, ll. 4). .

Ad rationes in oppositum Vide supra. , patet per dicta quid dicendum.

Quod non quia Deus non genuit Deum, ergo. Consequentia tenet, et antecedens probatur quia non genuit alium Deum a se, ergo non genuit Deum. Tenet consequentia quia nihil se ipsum potest generare nec alium quia tunc essent plures dii, igitur.

Secundo, si alium a se Deum genuit, sequitur quod aliqua esset ratio assignalis quare potius istum alium a se gigneret quam alterum. Consequens est falsum quia nulla talis est ratio reperibilis nec dabilis pro uno quin aeque concludat de altero, immo de infinitis.

Tertio, Filius in divinis incepit esse, ergo non prius, etc. Consequentia tenet et antecedens probatur, quia Filius est in aliquo instanti et numquam ante illud instans fuit, ergo in illo incepit esse. Confirmatur quia Filius incepit esse in aliquo instanti quia, si non incepit esse, etc., sequitur quod non incepit esse in hoc instanti, quod est falsum.

In oppositum est Magister in hac distinctione Lombardus, I, d. 4, c. 1 (I, 78, ll. 15-33). quia Athansius, in , aeternus Pater aeternus Filius (Denzinger n. 75-76, p. 51). , etc.

Prima conclusio: licet Virgo Maria eundem Filium concepit temporaliter quem Deus Pater genuit aeternaliter, aliquid tamen concepit Virgo Mater quod non genuit Deus Pater. Prima patet quia idem est Filius Dei Patris et Virginis Matris. Secunda patet quia carnem Christi Virgo concepit et illam non genuit Deus Pater.

Primum corollarium: licet Christus fuerit aeternaliter, tamen temporaliter incepit esse Christus. Prima pars patet quia Filius fuit aeternaliter. Secunda patet quia temporaliter incepit homo, ergo temporaliter incepit esse Christus. Tenet consequentia quia, sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus.

Secundum corollarium: licet aliquis homo fuerit aeternaliter, tamen quidquid est homo incepit esse homo temporaliter.

Tertium corollarium: non sequitur, demonstrato Christo hoc fuit aeternaliter, ergo non incepit esse homo temporaliter. Patet ex eodem medio, quia humanitas Christi incepit esse temporaliter.

Aliud corollarium: licet Christus tam necessario sit Filius sicut Deus, tamen Christus alicuius contingenter est Filius. Prima patet quia quam necessario Pater est Pater, tam necessario Filius est Filius et sunt Deus. Secunda patet quia contingenter est Virginis Filius.

Secunda conclusio: licet quoad nos non sit evidenter probabile in divinis plures filios non esse, tamen solum Deum Patrem gignere unicum Filium sibi coaeternum et consubstantialem est necesse. Prima patet quia omne medium nobis evidens Patrem gignere unum Filium inferens potest inferre aequaliter Filium producere alium Filium quia omnes tres personae sunt eiusdem perfectionis, omnipotentiae, et activitatis. Secunda patet in distinctione praesenti. Item patet per Augustinum, VI , capitulo secundo , Filius est Deus de Deo Augustinus, VI, 1, 2 (CCSL 50, 229, ll. 29). , sed non nisi per generationem ergo. Confirmatur quia de facto Deus Pater produxit seu gignit unum solum Filium sibi per omnia aequalem, ergo sic esse est necesse. Patet consequentia ex supra dictis. Antecedens est catholicum.

Primum corollarium: quod non plus potest hic in via nobis demonstrari unum Filium quam infinitos generari. Patet per conclusionem.

Secundum corollarium: non est evidenter probabile productiones diversarum rationum in divinis esse. Patet quia sola fide tenetur quod sint tantum duae, scilicet generatio et spiratio.

Tertium corollarium: sicut multa sunt necessaria quae a nobis non sunt demonstrabilia nec evidentia, sic multa sunt impossibilia quae et sunt contradictionem implicantia ad quam nullus potest reduci per solam rationem naturalem. Patet prima pars de articulis fidei significantibus significantes Trinitatem. Secunda secundam patet quia Patrem non generare Filium includit contradictionem latentem quam nullus in solo lumine naturali potest alteri illustrare aut demonstrative ostendere.

Tertia conclusio: licet Deus Pater Deum Filium aeternaliter genuerit, tamen non proprie dicitur quod post eius generationem aliquam rem temporaliter produxerit. Prima patet per dictam et potest confirmari per illud 2 Dominus dixit ad me Filius meus est tu, ego hodie genui te Psalmus 2:7. . Secunda probatur quia quodlibet agere divinum ad intra mensuratur instanti aeternitatis, ergo termini importantes lapsum seu differentias temporis non proprie dicuntur de divinis. Tenet consequentia quia post, ante, quando, et similes termini concernunt temporis differentias. Antecedens patet per Augustinum 101 , ubi dicit, Aeternitas ipsa Dei substantia est, quae nihil habet mutabile; ibi nihil est praeteritum quasi iam non sit, nihil est futurum quasi nondum sit; non est ibi, nisi est; non est ibi, fuit vel erit Augustinus, 101, 2, 10 (CCSL 40, 1445, ll. 25-30). . Item, idem XII , capitulo 15 , Istae divisiones seu dimensiones temporalium spatiorum quae usitate et proprie dicuntur tempus a motu siderum ceperunt unde etiam Deus, cum instituit, dixit, Et sint in signa et tempora et dies et annos Genesis 1:14. Augustinus, XII, 16 (CCSL 48, 371, ll. 37-41). . Item, idem , Filius Dei debet dici natus, quia semper nascitur, quia eius nativitas seu generatio numquam praeteriit, sed semper praesens est Augustinus, , q. 37 (CCSL 44A, 59, ll. 6-7). Note that Gracilis explicitly identifies this quotation as rough paraphrase. See his note that immediately follows. . Vide ibi quia illa non sunt verba formalia. Nota tamen quod ibi non sumitur semper pro differentia temporalia, sed pro mensura vel instanti aeternali.

Primum corollarium: licet Deus Pater ante rerum creationem suum Filium non genuerit, tamen nulla res creata sibi coeterna fuit. Prima patet sicut conclusio quia, sicut in aeternitate non est post, sic nec ante. Secunda patet, quia aliter Deus non produxisset ab initio temporis, quod est falsum quia Deus creavit Genesis 1:1. , etc.

Secundum corollarium: in aliquo signo vel instanti Pater generat et numquam ante illud genuit. Et tamen generare non incepit Pater quia in instanti aeternitatis Pater generat et numquam ante illud quia ante illud nullum fuit aliquid instans.

Tertium corollarium: licet Pater in aliquo instanti Filium generat et numquam post illud generabit, tamen ipsum generare non desinet nec desinit. Patet ex eodem fundamento de instanti aeternitatis quia post illud instans nihil est vel erit. Ex istis patet pars negativa tituli, videlicet quod non ante corporeum ens factum temporaliter Deus genuit Deum Filium aeternaliter. Patet sumendo ante dicto modo.

Contra primam conclusionem Vide supra. , in divinis nullus est motus, ergo nec generatio. Tenet consequentia quia omnis motus est generatio. Antecedens patet primo Iacobus 1:17. .

Secundo, Virgo non genuit nisi creaturam, sed Filius Dei non est creatura, ergo. Maior est Augustini, , 34 capitulo Augustinus, 10, 34 (CCSL 46, 68-69). . Minor patet III , distinctione 11 Lombardus, III, d. 11 (II, 77-80). . Item, contra istam conclusionem Vide supra. est ratio facta ante oppositum Vide supra. .

Tertio contra corollaria eius , aliquis actus intelligendi Patris praecedit actum generandi, ergo Filius non fuit aeternaliter. Patet consequentia quia Pater non solum novit in Filio sed etiam in se ipso ut patet per Augustinum, III Augustinus, XV, 7, 12 (CCSL 50A, 476, ll. 53-57). . Ergo videtur quod Pater ante Verbi expressionem habeat intelligendi cognitionem.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , est ratio secunda facta in oppositum Vide supra. .

Secundo, si Deus Deum generat, aut ergo generat cum sapientia aut sine sapientia. Si primum, ergo idem est terminus a quo producit et terminus ad quem producit, quod non videtur verum. Si sine sapientia, ergo Pater ignoranter producit Filium, quod est falsum.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , est ratio tertia in oppositum Vide supra. .

Secundo, omnis ratio alia ab esse in Deo est posterior ipso esse. Sed generare Filium est denominatio vel ratio alia ab esse Dei, ergo posterior. Igitur est ibi prius et posterius. Maior probatur quia in divina essentia est ordo quidam rationum e essentialium secundum Dionysium, , capitulo tertio Pseudo-Dionysius, , cap. 5 (Dionysiaca I, 335-338). . Item, prius est, ut videtur, Deum vivere quam intelligere, et intelligere quam velle. Sed haec natura generationem Filii praecedunt, ergo.

Tertio, illud quod habet rationem principii aliquo modo praecedit suum principatum. Sed Pater respectu Filii et intelligere Patris respectu dicere eius habet rationem principii, ergo aliquo modo praecedit. Confirmatur quia intelligere est commune tribus suppositis et non dicere, ergo prius est intelligere ipso dicere.

Ad primam Vide supra. , negatur consequentia. Ad probationem, dico quod non omnis generatio est motus, sicut patet de ista. Secundo, dicitur secundum Iacobum de Viterbo, quaestione secunda, quod, quandoque genus dicit imperfectionem et species perfectionem, et tunc genus illud non dicitur de Deo, sed bene species, sicut in proposito patet de generatione et motu. Quandoque e converso, et tunc genus dicitur de Deo sed species non, sicut totum universale dicitur de Deo et totum integrale non quia Deus non habet partes Iacobus de Viterbo, , q. 2 (Ypma, I, 55, ll. 592 - 56, ll. 599). . Quandoque tam genus quam species dicunt perfectionem, et tunc utrumque convenit Deo. Ex quo patet quod, dato quod motus sit superius ad generationem et genus, tamen non sequitur, generatio dicitur de Deo, igitur motus.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod Augustinus vult dicere quod Virgo non genuit nisi Christum, qui secundum humanitatem potest dici creatura, ut dicit Magister, 11 distinctione, III Lombardus, III, d. 11, c. 2 (II, 79, ll. 25-26). . Aliter dicetur ad hoc insequentibus.

Ad tertiam Vide supra. , negatur antecedens. Ad probationem, dicitur quod notitia Patris in se ipso non est prior notitia in Filio, immo est eadem essentialiter.

Ad primam rationem in oppositum Vide supra. , negatur antecedens. Et ad probationem, negatur consequentia, quia, licet non generet alium Deum, tamen generat Deum Filium, qui est alius personaliter, tamen non est alius Deus.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , quae est secunda ratio in oppositum Vide supra. , diceret Hugolinus Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 4-7, q. 1 (Eckermann II, 160, ll. 41 - 162, ll. 101). : concedo consequentiam, rationem huius assignificando per hoc, quod Pater totam latitudinem cognitionis in esse producit dicendo unum verbum. Ideo non sunt plura verba nec plures filii. Sed hoc non videtur ratio sufficiens quia adhuc contravenitur, quare potius per istam totam latitudinem immensam cognitionis produxerit Filium istum quam alium.

Secundo diceret Brinkel ad hoc quod producit hunc Filium et non alium Richardus Brinkel, I, q. 9 (Kaluza, 235). quia in Deo est tantum hoc memoria fecunda et non alia potest esse fecunda. Sed similiter non sufficit quia sic posset dicere quilibet de quolibet homine quod in ipso est tantum una memoria fecunda et tamen eius sunt plura verba. Item ipse solvit idem per idem et sic non reddit rationem, cum memoria, intelligentia, et cognitio sint in Filio sicut in Patre. Ideo dico aliter quod nulla ratio est nobis nota quare Pater generat istum et non alium, quae ratio se habeat tamquam antecedens nobis notum ad inferendum illud consequens quia, data quacumque ratione tali, aequaliter inferretur de Filio et Spiritu Sancto.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod generat cum sapientia ad bonum sensum. Et ad improbationem, negatur consequentia. Item, dicitur quod, si idem sumitur essentialiter, conceditur consequens. Si personaliter, negatur consequentia.

Ad tertiam Non invenimus. , dicitur quod Deus generat Deum, ibi stat pro persona. Ergo, sicut conceditur tres esse personas, ita tres deos, negatur consequentia quia non admittit illas ecclesia aequaliter.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , negatur antecedens. At ad probationem, negatur consequentia. Ex quo sequitur quod non bene nec sufficienter exponitur. Iste tertius incipit per istas propositiones a est in instanti praesenti et numquam ante hoc fuit , ergo a esse incipit. Sed debet dici a est in isto instanti temporis , etc., et ita potest dici de desinit suo modo. Ad confirmationem, negatur consequentia quia arguitur ab inferiori ad superius negatione praeposita a parte praedicati.

Ad secundam Vide supra. , negatur maior. Ad confirmationem, dicitur quod in divina essentia est ordo rationum essentialium , dicitur quod talis ordo intrinsece nullo modo est amittendus, nec Dionysius sic ponit in Trinitate.

Ad tertiam Vide supra. , conceditur universaliter antecedens, sed negatur in divinis. Ad confirmationem, quidquid sit de consequente, negatur consequentia quia nec vivere praecedit intelligere, nec intelligere velle, nec velle praecedit dicere quia, ut dictum est, nulla est ibi prioritas nec posterioritas.

Quod non, quia de facto plures causae aliquam rem totaliter efficiunt, quod patet primo quia Deus et voluntas creata sunt causae totales actuum liberorum voluntatis creatae. Igitur sequitur quod Deus illorum actuum sit causa totalis. Patet quia totus actus et quaelibet eius pars totaliter dependet a Deo infieri esse et conservari. Sed quod voluntas etiam sit totalis causa illorum. Patet quia alias non quaelibet portio actus voluntatis esset a voluntate effective, et sic non esset in eius potestate, contra Augustinum.

Secundo, si alicui combustibili, puta ligno, applicarentur duo ignes aequaliter dispositi, cum omnibus circumstantiis qualibet illorum esset causa totalis illius combustionis, quod patet quia quilibet illorum est causa sufficiens combustionis, qua posita sequitur effectus.

Tertio, essentia divina est principium generativum sui ipsius et subiectum suae generationis, ergo. Antecedens patet quia non videtur aliud principium quo nec aliud in quo aliquid generetur ad intra nisi divina essentia.

In oppositum, arguitur quia quodlibet illorum est impossibile et nulla est latitudo impossibilitatis quia omnia impossibilia aeque sunt impossibilia, ergo.

Prima conclusio: licet aliquis effectus secundum se et quodlibet sui a pluribus dependeat effective causaliter, tamen non stat eundem effectum a pluribus causis totalibus dependere aequaliter. Prima pars patet per primam rationem factam ante oppositum Vide supra. de actibus voluntatis. Secunda probatur quia prima causa perfectius et plus influit in effectum quam secunda, ergo. Tenet consequentia quia prima causa necessario requiritur ad cuiuslibet effectus productionem, ut suppono. Antecedens patet per auctorem , non invenimus. . Patet etiam quia prima causa independenter causat et influit, ergo non aequaliter cum secunda.

Primum corollarium: licet respectu eiusdem sint plures causae totales totalitate effectus effectus causati, tamen non stat respectu eiusdem simul esse plures causas totales totalitate praecisiva causali. Patet per conclusionem totum corollarium.

Secundum corollarium: quod non sequitur, a est aliquo modo causa totalis effectiva de b, ergo a, posito cum alio remoto divino influxu, non sequitur b.

Tertium corollarium: quod etiam haec consequentia non valet, a totaliter producit b, ergo nihil aliud ab a producit b. Patet idem quia oppositum consequentis stat cum antecedente sumpto dicto modo.

Ex dictis posset inferri ulterius quod ad productionem muscae requiritur tanta productivas seu potentia activa quanta requiritur ad Verbi generationem in divina essentia. Patet quia utrobique requiritur immensa potentia. Patet per dicta.

Secunda conclusio: licet in divina essentia intrinsece nomen causae non ponatur, tamen ratio principii in divinis non negatur. Prima patet quia ad , causa dicitur esse ad cuius esse sequitur aliud. Sed in divina essentia non sequitur, unum ad aliud quia ibi non est prius nec posterius, nec est ibi dare aliud et aliud substantive, ergo. Antecedens patet V Aristoteles, V, 2 (1013a25-1013b3). . Secunda pars probatur quia vere Filius in divinis est a Patre et Spiritus Sanctus ab utroque, ergo ratio principii in divinis est ponenda. Tenet consequentia quia, secundum Philosophum, V Aristoteles, V, 1 (1013a1-1013a20). , principium est illud a quo aliquid habet esse. Antecedens patet in Filius a Patre solo est (Denzinger n. 75-76, p. 51). , etc. Item, Spiritus Sanctus a Patre et Filio (Denzinger n. 75-76, p. 51). , etc. Confirmatur quia, secundum Augustinum , Pater est principium sine principio, Filius principium a principio Augustinus, II, 17, 4 (PL 42, 784). .

Primum corollarium: sola Trinitas increata cuiuslibet creaturae potest dici totalis proprie et sufficiens causa. Patet quia, posita eius causalitate respectu cuiuslibet producibilis ad extra, omni alio secluso, sequitur aliud, id est effectus, et hoc est esse causam proprie secundum quod dicit probatio conclusionis.

Secundum corollarium: licet in creatis principium et causa se habeant convertibiliter, tamen in divinis non dicuntur uniformiter.

Tertium corollarium: quod nulla creatura aut producibilis entitas necessario exigit ad esse plures efficientes causas. Patet quia prima causa se sola sufficit.

Tertia conclusio: licet aliquid quod non implicat contradictionem a prima causa non possit causari, tamen quidquid formaliter et proprie includit contradictionem a prima causa potest fieri et produci. Prima pars probatur quia prima causa seu Deus est aliquid quod nullam includit contradictionem. Sed Deus non potest ab aliquo causari, ergo. Maior patet quia nulla entitas simplex incomplexa includit contradictionem. Secunda pars antecedentis patet quia si Deus posset causari, aut a se aut ab alio. Non ab alio, quia quaelibet alia causa in esse conservari et agere dependet a Deo, ut dictum est. Nec a se quia secundum Augustinum, I , capitulo primo , nulla res est quae se ipsam gignat Augustinus, I, 1, 2 (CCSL 50, 28, ll. 35-36). . Secunda pars conclusionis probatur quia solae propositiones formaliter et proprie contradictionem includunt, sed omnes tales sunt a prima causa formabiles, ergo ergo .

Primum corollarium: quod ratio formalis termini ac etiam principii quo formaliter Filius generatur vel Spiritus Sanctus spiratur divinae essentiae non competit, sed ab eadem negatur. Patet quia aliter idem gigneret se ipsum quod est contra dicta in quaestione et contra Magistrum in hac distinctione Lombardus, I, d. 5, c. 1 (I, 80-82). . Item, pro isto corollario est determinatio ecclesiae , De summa Trinitate et fide catholica, capitulo Dampnamus , ubi dicitur quod, essentia divina nec generat nec generatur I, 1, 2 (CIC, II, 937). . Item, illud probat Gregorius Doctor Noster in hac distinctione, articulo 4 Gregorius Ariminensis, I, d. 5, q. 2 (additionalis) (Trapp I, 462, ll. 32-35) et I, d. 5, q. 2, a. 1 (Trapp I, 474, ll. 27-29). .

Secundum corollarium: sicut divina essentia non est formabile divinae generationis principium productivum, ita non est eiusdem principium materiale subiectivum. Prima patet per dicta. Secunda pars probatur quia essentia divina non potest perfici, ergo nec in hac generatione subici. Patet consequentia quia terminus cuiuscumque generationis perficit subiectum suum. Antecedens patet de se.

Tertium corollarium: quod Deum non esse, Chimaeram esse, totum parte sua minus esse, contradictoria simul vera esse, non includunt contradictiones formaliter et proprie. Patet per secundam partem conclusionis, quia includunt quia talia non possunt fieri a prima causa. Ex dictis patet affirmativa pars conclusionis.

Contra primam conclusionem Vide supra. , videntur esse duae rationes factae in oppositum conclusionis.

Secundo contra secundam partem Vide supra. , arguitur, quia plures possunt esse causae alicuius effectus, quarum qualibet posita, sequitur effectum poni. Sed sic esse causam est esse causam totalem, ergo. Antecedens patet de duobus ignibus, de pluribus navibus trahentibus quarum medietas posset trahere navem in casu, et de multis aliis.

Tertio, si prima pars conclusionis Vide supra. et primi corollarii Vide supra. essent verae, sequitur dictum Philosophi Aristoteles, non invenimus. esse falsum, quo dicitur quod causa efficiens est sufficiens, qua posita, ponitur effectus, et, qua remota, removetur. Patet consequentia quia, posita causalitate voluntatis respectu alicuius actus liberi, non sequitur effectus, nisi ponatur aliqua causa concurrens, puta Deus, ergo.

Contra secundam partem secundae conclusionis Vide supra. , si ratio principii aliter personae divinae conveniret, sequitur quod aliquod suppositum divinum principatum dici posset. Consequens non conceditur, et patet consequentia quia principium et principatum sunt correlativa, quae simul dicuntur ad convertendam.

Secundo contra primum corollarium Vide supra. , si Deus esset causa sufficiens et totalis cuiuslibet effectus creati, sequeretur quod frustra secunda causa aliquid produceret. Consequens est falsum. Patet consequentia quia, si non ageret, non minus sequeretur effectus, ergo.

Tertio contra tertium corollarium Vide supra. , si aliqua entitas ad sui generationem non exigeret plures efficientes causas, sequitur quod Deus se solo posset producere odium sui ipsius in aliquo. Consequens est falsum cum ille actus necessario sit malitia involutus, et consequentia patet quia omnis actus est est entitas producibilis.

Contra primum corollarium tertiae conclusionis Vide supra. , arguitur quod essentia generat et generatur. Primo sic, omnis essentia divina vel Filius generatur, tota Trinitas est essentia vel Filius, ergo tota Trinitas generatur. Praemissae sunt verae et forma est bona, ut videtur, ergo.

Secundo sic, aliquid generat in divinis, et nihil aliud ab essentia, ergo.

Tertio, hic Pater generat, hic Pater est essentia, ergo haec essentia generat. Et potest reduci ad primum modi primae figurae sic, omnis Pater generat, omnis essentia est Pater, igitur omnis essentia generat.

Quarto, generans est essentia divina, ergo essentia divina est generans. Consequentia patet per conversionem simpliciter dictam. Antecedens probatur quia Pater generans est essentia, ergo generans est essentia.

Quinto, tam convertibiliter Pater se habet ad essentiam quam convertibiliter se haberet, si solum suppositum Patris esset. Sed tunc, quidquid diceretur de Patre, diceretur de essentia, ergo. Nunc est ita, ergo, sicut generare dicitur de Patre, ita potest dici de essentia.

Sexto, essentia divina non est non generans et est, ergo est generans. Consequentia videtur nota. Antecedens probatur quia quidquid est in divinis aut est generans, aut genitum ingenitum genitum , aut procedens.

Contra secundam corollarium eiusdem conclusionis Vide supra. , probatur quod divina essentia sit subiectum divinae generationis quia illud quod remanet sub utroque termino habet rationem subiecti. Essentia divina est huiusmodi, ergo.

Secundo, cuilibet activae potentiae correspondet passiva potentia. Sed in Patre est activa potentia, ergo in Filio est aliquid se habens passive. Sed hoc non est relatio, ergo essentia.

Tertio, quia haec propositio conceditur Filius est a Patre, conceditur ergo li a connotat cognoscitat connotat Note that the word being corrected is quite unclear, and our best guess is something like "cognoscitate". circumstantiam esse originis causalis vel principii materialis. Si primum, Augustinus nihil concludebat , libro tertio Augustinus, II, 14, 2 (PL 42, 771). quia Maximinus concessit Filium esse a Patre. Si secundum, habetur propositum quod essentia in generatione Filii est subiectum. Pro solutione rationis est advertendum quod aliquid esse causam seu dependere ab aliqua causa totaliter potest sumi dupliciter. Primo modo uno modo primo modo , quia totum effectum et quodlibet sui effective sine alia causa efficiat ipsum. Secundo modo quod totum effectum et quodlibet eius efficit seclusa omni alia causa efficiente. Iuxta primum modum datum de causa totali effectiva seu de dependentia effectiva, posui et intelligo primam partem conclusionis primae, et primam partem ergo primi corollarii eiusdem, et ibi duo alia corollaria. Sed iuxta secundum datum sensum de totali causa, posui partem secundam conclusionis et secundam eiusdem corollarii, ut patet intuenti.

Ad primam Vide supra. , igitur conceditur antecedens, consequens, et consequentia de totali causa in primo sensu, non in secundo, quia, si antecedens sumeretur in secundo sensu, esset falsum quia sic solus Deus est totalis causa quia nulla causa secunda potest sine ipso efficere. Supposito tamen generali influxu divino, adhuc potest dici quod possunt esse plures causae totales respectu alicuius effectus, maxime si idem potest produci effectus a diversi causis creatis et a qualibet illarum sine alia. Et secundum hoc etiam procedunt aliae tres rationes.

Ad primam contra secundam conclusionem, dicitur primo quod consequens non est inconveniens, sed tamen non debet concedi propter haereticos, ne habeant occasionem contra nos dicendi quod aliqua persona divina sit finita. Secundo potest dici quod principium sonat imperfectionem, non autem principium, ideo consequens simpliciter non est admittendum sed negandum.

Ad aliud, negatur consequentia. Rationem assignat Facinus in secundo Facinus de Ast, II, non invenimus. quia Deus vult quod causa secunda agat ut perficiatur. Nam si Deus se solo produceret motum caeli, intelligentia creata movens ipsum sic non perficeretur per ipsum motum, nec anima per motum corporis, et sic per aliis. Ideo, licet aeque sequeretur effectus causa secunda non agente sicut quando agit, tamen non frustra agit secunda causa.

Sed contra istam responsionem, arguitur, quia omnem perfectionem quam anima vel causa secunda consequitur per suam actionem vel per suum coefficere Deus potest supplere, ergo frustra ut prius. Ideo aliter Hugolinus respondet Hugolinus de Urbe Veteri, non invenimus. , dicens quod, subtracta causalitate causae secundae respectu effectus alicuius, ille effectus non poneretur in esse, supposito quod Deus non aliter vellit nunc agere quam ante subtractionem illius causalitatis secundae causae. Ratio est quia Deus non solum vult se esse effectorem illius effectus, sed coeffectorem, quod non potest esse nisi secunda causa agat cum eo.

Ad tertiam Vide supra. , conceditur consequens in hoc sensu, quod illam entitatem seu qualitatem, quae est odium Dei, Deus potest causare. Et ad improbationem, quia ille actus Vide supra. , etc., negatur hoc quia sicut stat visionem esse et per eam nihil videre aut videri, sic stat illam qualitatem, quae est odium Dei, esse et per illam subiectum suum non effici nec actuari. Unde sicut visio non est videre, sic nec odium odire. Si tamen consequens sumeretur pro utroque, scilicet pro qualitate subiectum afficiente vel actuante, sic negatur consequentia et consequens, et diceretur quod, quidquid est ibi entitatis, Deus se solo posset producere. Sed non posset afficere per illam quia hoc non est proprie efficere aliquid, sed potius deficere secundum Augustinum Augustinus, non invenimus. .

Ad primam Vide supra. contra tertiam conclusionem, negatur maior, sicut ista omnis leo vel homo est risibilis. Et si tales propositiones probentur per inductionem singularium suarum dicendo sic, iste leo vel homo est risibilis, et iste leo vel homo est risibilis, et sic de singulis, dicitur quod non sufficit haec inductio quia est nata habere singulares plures.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia quia illud non sufficit.

Ad tertiam Vide supra. , dimissis variis modi solvendi illos syllogismos, pro nunc dico tales non debite per dici de omni regulari quia tales propositiones non sunt universales sufficienter, licet vocaliter appareant universales. Primum patet quia ad bene regulari per dici de omni requiritur quod maior in prima figura reddatur universalis sufficienter et realiter non solum vocaliter. Et hoc non potest fieri ibi quia omnis propositio sufficienter universalis infert sufficienter unam exclusivam de terminis transpositis. Et sic, si ista esset sufficienter universalis, omnis essentia divina est Pater, hoc esset bona consequentia, omnis essentia divina est Pater, igitur tantum Pater est essentia divina, quod est falsum, ergo.

Item, ad hoc quod illa maior fuerit sufficienter universaliter requiritur quod subiectum nulli conveniat, quin praedicatum eidem conveniat. Sed sic non est hic. Unde contingit summere aliquid sub subiecto de quo non dicitur praedicatum in illa omnis essentia divina est Pater vel similiter in ista omne illud quod est Pater est Pater quia Filius est essentia divina. Similiter illud quod est Pater praedicatur de Filio et Spiritu Sancto et tamen nec Filius nec Spiritus Sanctus est Pater. Per haec dicta possunt solvi omnes syllogismi factibiles in materia illa. Unde, si sic arguitur, haec essentia est Filius, haec paternitas non est Filius, ergo haec paternitas non est essentia , patet quod, si fiat circumlocutio vel si maior sufficienter fuerit universalis, quod ipsa erit falsa propter rationes dictas.

Item, hic Pater generat, hic Pater est essentia, ergo essentia generat . Patet quod, si maior reddatur sicut debet, est falsa, et si non fit circumlocutio, talis forma non valet.

Item, omne illud quod est Pater est Pater, omne illud quod est deitas est illud quod est Pater, ergo omne illud quod est deitas est Pater . Tales formae faciliter solvuntur per dicta, quia sicut non sufficienter regulantur, sic praemissae non sunt sufficienter universales, vel, secundum alium modum dicendi, non fit debita circumlocutio in praemissis, ideo non valent formae.

Ad quartam Vide supra. , dicitur quod consequens conversionis illius potest dupliciter sumi. Uno modo essentia divina est generans, id est, hoc quod generat, et sic conceditur. Alio modo sic essentia divina est generans, id est, generat, sic negatur consequentia quia nec debet sic converti, sed primo modo.

Ad quintam Vide supra. , dicitur quod assumptum est verum quantum ad praedicationes essentiales, non notionales quia nunc ibi est oppositio relationis, sed tunc nulla esset.

Ad sextam Vide supra. , negatur antecedens quia est non generans. Et ad probationem, quia quidquid est in divina essentia Vide supra. , dicitur quod sic debet intelligi, quidquid est in divina essentia vel est generans, id est, vel est illud quod est generans, vel illud quod est genitum, etc.

Ad primam Vide supra. contra illud corollarium, dicitur quod, si recipiuntur hic termini producens et productum sic, maior est falsa. Si vero sumuntur termini pro privatione et forma introducta, tunc minor est falsa quia Filius numquam habuit terminum, cum sit aeternus.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod maior habet veritatem in permixtis potentialibus compositionibus, non autem in ente compositione et possibilitate carente simpliciter, sicut est in divinis.

Ad tertiam Vide supra. , dicitur quod li a denotat circumstantiam originis substantialis seu consubstantialitatem principii alicuius cum suo producto. Et ita etiam dicit consubstantialitatem, quae notat quamdam distinctionem, et tunc non concludit ratio, quia Maximinus, licet concederet Patrem generare Filium, nolebat tamen Filium Patri consubstantialem esse.

Ex dictis patet quod antecedens tertiae rationis Vide supra. in oppositum est negandum. Non plus, sed dicta sufficiant.

Quod non quia Pater producit naturaliter naturae , ergo non libere. Consequentia tenet et antecedens probatur per Damascenum, libro primo, capitulo octavo dicens generatio est opus naturae Iohannes Damascenus, I, 8 (Buytaert, 32, ll. 77-78). .

Secundo, sequeretur quod Filii generatio esset voluntatis operatio. Consequens videtur falsum quia est actus memoriae Patris. Patet consequentia quia complacentia seu complacere est actus voluntatis secundum Anselmum, , capitulo secundo Anselmus, 3 (Schmitt II, 143, ll. 16-21 et 152, ll. 3-4). . Confirmatur quia actus suppositi paternalis est actus essentialis, ergo non plus determinatur ad gignendum Filium quam Filius ad hoc determinetur, ergo. Conclusio falsa, consequentiae bonae, et antecedens apparet quia omnis actus Patris ad intra est actus immanens et per consequens essentialis et toti Trinitatis communis.

Tertio, Pater nullo modo determinatur ad gignendum Filium, ergo. Antecedens probatur quia determinari dicit imperfectionem, ergo Patri nec cuicumque divino supposito attribuendum. Probatio antecedentis quia a quocumque determinatur aliquid, ab illo est effective productum, vel producitur, vel saltem movetur.

In oppositum est Augustinus IX , capitulo 8 Verbum amore concipitur Augustinus, IX, 7, 13 (CCSL 50, 304, ll. 15). . Ad idem est Magister in fine huius distinctionis sexta Lombardus, I, d. 6, c. 1 (I, 91, ll. 3-6). , ubi allegat Augustinum, Hieronymus, I, 1, 5 (PL 26, 448-449). . Confirmatur ratione sic, Verbi aeterna generatio est perfectissima operatio, ergo complacens et libera. Consequentia tenet quia secundum Philosophum, II Aristoteles, I, non invenimus. et X Aristoteles, X (1174b31-33). , operatio perfectissima est dilectissima. Antecedens probatur quia quanto terminus productus est maioris perfectionis, tanto operatio seu productio est perfectior. Sed Filius in divinis est infinitae perfectionis, ergo et eius productio. Sed ad hoc Pater non est indeterminatus, ergo determinatus.

Prima conclusio: licet Verbum infallibile a Patre gignatur immutabiliter necessitate exigentiae, tamen sine imperfectione Pater ipsum generat delectabiliter ac voluntate complacentiae. Prima pars probatur quia idem qui est purus actus necessario exigit quod existat in tribus suppositis. Sed illa tria non essent nisi Pater gigneret et Filium, et Pater et Filius spirarent Spiritum Sanctum. Ergo, necessitate naturalis exigentiae, Filius a Patre gignitur. Et confirmatur quia Pater non potest non gignere Verbum, ergo necessario generat ipsum.

Primum corollarium: licet Pater Verbum gignat necessitate exigentiae, ab hac tamen excluditur necessitas coactionis et indigentiae. Patet pars prima per conclusionem. Sed secunda patet quia omnipotens cogi non potest, contra Aureolum Aureolus, non invenimus. .

Secundum corollarium: quam repugnat Spiritum Sanctum a Verbo non spirari, tam necessario concurrit amor essentialis ad Verbum generari. Patet per secundam conclusionis partem, quae probatur per Richardum, , libro sexto, capitulo 17, dicentem ingenitum velle de se habere conformem atque condignum idem videtur mihi quod gignere Richardus de Sancto Victore, VI, c. 17 (Ribaillier 252, ll. 52-53). . Ad idem est Dionysius, dicens amor divinus non dimisit Deum esse sine gignitione germinis Pseudo-Dionysius, , cap. 4 (Dionysiaca I, 201). . Unde tertio, Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene Matthaeus 3:17. , etc.

Tertium corollarium: Pater, seu fecunditas paternae memoriae, nullo modo, postquam Verbum produxit, potuit aut voluit Verbum producere. Patet quia aliter ipsum genuisset voluntate antecedente, contra Augustinum, , quaestione 8 Pseudo-Augustinus, 65, q. 7 (PL 40, 736). , et contra Magistrum in littera Lombardus, I, d. 6, c. 1 (I, 89-91). . Item, tunc aliqua prioritas esset in divinis, quod est contra dicta in alia quaestione Non invenimus. .

Secunda conclusio: quam repugnat paternam memoriam verbum fallibile ab aeterno produxisse, tam repugnat omnem actum aeternalem esse notionalem vel fuisse. Prima pars patet per dicta in alia conclusione. Confirmatur tamen quia repugnat aliquod fallibile existere et non mensurari tempore. Ergo nullum tale potuit produci producit sine tempore. Secunda pars probatur quia actus praedestinationis Petri vel alterius est actus aeternus et non est notionales, immo tribus personis communis, ergo.

Primum corollarium: nullius rei futuritio aut eius privatio caruit simpliciter temporis initio, seu semper fuit aut aeternaliter. Patet quia futuritio et privatio et similia aut illa sunt aliquid aut nihil. Si nihil, ergo non fuerunt temporaliter nec aeternaliter. Si sunt aliquid, aut creator vel creatura. Non primum, cum ipse sit purus actus semper praesens. Si aliud a Deo, sequitur quod non fuerunt ab aeterno, ut patet per primam conclusionis partem et eius probationem. Ex dictis videtur sequi quod contradictoria non posse simul esse vera, iudicium vel antichristum fore non fuerunt vera ab aeterno quia non fuerunt ab aeterno. Secundo posset inferri quod ad negationes rerum aeternaliter extitisse, sequitur Deum ad extra aliquid produxisse aeternaliter. Patet quia, si Deus aeternaliter extra se nihil produxit, nullius rei ab aeterno negatio extitit, contra Hugolinum, libro secundo, quaestione secunda, articulo quarto Hugolinus de Urbe Veteri, II, d. 1, q. 2, a. 4 (Eckermann II, 60-63). .

Secundum corollarium principale: non quilibet actus Patris aeternalis est appropriatus seu notionalis. Patet per secundam partem conclusionis quia actus quo Pater praescit futurum quodlibet est et tribus suppositis communis et per consequens non est notionalis.

Tertium corollarium: non omnis actus Patris cognitivus est Verbi infallibilis productivus. Patet quia aliquis est actus Patris aeternalis nullius termini productivus. Patet de actu quo Petrum praedestinavit.

Tertia conclusio: licet memoria paterna sit fecunda complacenter et libere, tamen ad Verbi generationem non est determinata formaliter et proprie. Patet per primam conclusionem Vide supra. prima pars. Secunda probatur quia sic determinari proprie importat imperfectionem, ergo memoriae paternae non est attribuendum. Antecedens patet quia potentia aliqua respectu cuius determinatur, respectu illius prius fuit in potentia quam in actu, sed hoc sonat imperfectionem.

Primum corollarium: quam necessario Pater summa beatitudine fruitur, tam necessario ab eodem Verbum infallibile gignitur. Patet quia tantum sibi complacet in Verbo quantum in se ipso. Ideo, , tertio , dicit, Hic est Filius meus dilectus Matthaeus 3:17. , etc.

Secundum corollarium: quam repugnat Patri non esse, tam repugnat ipsum gignere est necesse. Patet tum quia sua actio est sibi connaturalis, tum etiam quia suum agere est suum esse.

Tertium corollarium: licet a memoria paterna libere, complacenter, ac naturaliter Verbum aeternum dicatur, non tamen proprie aut formaliter ad hoc praedeterminatur. Patet per dicta, ex quibus potest inferri pars negativa conclusionis.

Contra primam conclusionem Vide supra. , arguitur, Verbum aeternum non potest esse et non esse indifferenter, ergo non producitur libere et complacenter. Antecedens est notum. Consequentia patet quia illa solum producuntur libere quae possunt aliter se habere, seu quae possunt esse et non esse.

Secundo, per dictum Richardi II , capitulo septimo in fine , ubi dicit, quamvis uterque, scilicet Filius et Spiritus Sanctus, a Patre sit, est tamen alius et alius modus procedendi in sexto et in alio Richardus de Sancto Victore, II, c. 7 (Ribaillier 235, ll. 33-37). Cf. III, c. 1 (135, ll. 17-21), and VI, c. 17 (250-252). . Sed certum est quod, si Filius producitur libere et complacenter, cum Spiritus Sanctus etiam sic procedat, sequitur quod non esset alius et alius procedendi modus in ipsis.

Tertio contra tertium corollarium Vide supra. , videtur esse Augustinus IX , capitulo ultimo, dicens quod partum mentis praecedit appetitus quidam Augustinus, IX, 12, 18 (CCSL 50, 310, ll. 69-73). . Item, contra hoc, vide Scotum, distinctionem 6 primi Scotus, I, d. 6, q. 1 (Vatican IV, 95, ll. 4-9). .

Contra secundam partem secundae conclusionis et eius corollaria Vide supra. , si esset aliquis actus aeternalis non notionalis, sequitur quod essent plures dii. Patet quia quilibet actus aeternus est ipsemet Deus. Ergo, si ponatur multitudo actuum aeternorum, oportet ponere multitudinem deorum, quod est absonum. Confirmatur quia in divinis idem est scire et intelligere et velle et his similia.

Contra secundam corollarium Vide supra. , Spiritus Sanctus eodem amore amat se quo Pater et Filius amant ipsum. Sed ille actus amoris in Patre et Filio est notionalis, ergo etiam in Spiritu Sancto. Eadem ratione, quilibet actus Patris aeternalis erit notionalis.

Contra tertium corollarium Vide supra. , si Deus agit aliquid ad intra actu essentiali, ergo aliquid non non notionale producitur ad intra. Patet consequentia, quia ab activo ad passionem est bona consequentia, sicut sequitur, Deus creat, ergo aliquid creatur, ita sequitur quod Deus agit, ergo aliquid agitur.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , paterna memoria non potest Filium non producere, ergo necessaria est ipsum producere, ergo non libere. Tenet consequentia quia liberum et necessarium opponuntur.

Secundo, sequeretur quod voluntas haberet rationem principii, ut sic in tali generatione. Consequens est falsum quia vel esset voluntas accedens, antecedens, vel coaeva. Non primum quia ille fuit error Eunomii dicens falsum esse Filium voluntatis accedentis ut dicit Augustinus, III , capitulo 20 Augustinus, XV, 20, 38 (CCSL 50A, 516, ll. 36-39). . Nec secundum per tertium corollarium primae conclusionis Vide supra. . Nec tertium quia Filius non diceretur a Spiritu Sancto, quod est erroneum.

Tertio contra secundum corollarium Vide supra. , quantam repugnantiam includit Patrem esse et non esse, tantam includit Filium non gignere. Ergo talis contradictio vel repugnantia potest ostendi via primi principii, et sic sequitur quod diversitas vel pluralitas divinarum personarum posset demonstrari evidenter, contra superius dicta. Prima consequentia patet quia Patrem esse et non esse includit contradictionem ita formaliter quod talis contradictio potest evidenter ostendi ex primo principio. Ergo Patrem Filium non producere sequi contradictionem potest ostendi veritate primi principii, quod est falsum.

Ad primam Vide supra. , dicitur quod voluntatem concurrere ad Verbi productionem seu voluntatem esse principium productivum Filii potest intelligi dupliciter, uno modo antecedenter principative, alio modo complacenter seu delectanter coexigitive. Tunc ad rationem, conceditur antecedens principale et negatur consequentia sumendo concursum voluntatis secundo modo. Si autem primo modo, conceditur tota ratio, nec est contra dicta.

Ad secundam Vide supra. , quod est auctoritas Richardi dico, cum Nostro Doctore Gregorio, libro primo, distinctione sexta, articulo secundo Gregorius Ariminensis, I, d. 6, a. 2, non invenimus. Possible suggestions might be "nullus modus producendi alius potest in deo cogitari" (I, 504, l. 7); Marcolino, in similar passage in Basel, suggests simply article 3 (I, 505-508) , quod est unicus modus procedendi utriusque, nec auctoritas huius doctoris in hac parte est credendum.

Ad tertiam Vide supra. , dicitur quod ibi Augustinus loquitur de partu mentis nostrae, non divinae, ut patet videri in textu sequenti.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , negatur consequentia. Ad probationem, dicitur quod Anselmus, , capitulo 62 usque ad 65, , ubi tractat hanc materiam dicens, dubium esse non debet quod Pater et Filius et eorum unus quisque se ipsum et alios ambos dicit sicut se et alios Anselmus, 62 (Schmitt I, 72, ll. 6-8). , intelligit quod si ita est, quomodo non sunt in summa essentia tot verba quot sunt dicentes? Et subdit capitulo 63 , sicut singulus eorum est sciens et intelligens ita singulus quisque dicens, nec tamen omnes simul sunt tres dicentes sed unus solus dicens Quid namque ibi dicitur nisi eorum essentia? Si ergo illa una sola est, unum solum est quod dicitur, ergo si unum solum est quod dicitur, unum etiam solum est quod dicit et quod dicitur. Sequitur ibi non esse plura verba Anselmus, 63 (Schmitt I, 73, ll. 21-28). . Vide ibi, processum. Non invenimus.

Ad idem, est processus Henrici de Gandavo, parte prima, articulo 42 , ubi quaerit, utrum intelligere quod non est nisi essentiale correspondeat in Deo aliquod Verbum essentiale Henricus Gandavensis, , a. 40, q. 7 (Opera Omnia XXVIII, 282, ll. 2-3). , ubi ostendit quod non satis prolixe. Qui vult videat, per hoc possunt solvi salvi aliae duae rationes et confirmatio primae.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , conceditur antecedens et consequens primum, et negatur consequentia secunda. Et ad probationem, quia libertas opponitur necessitati, dicitur hoc verum esse de libertate coactionis et indigentiae, non autem opponitur necessitati complacentiae et immutabilitatis.

Ad secundam Vide supra. , potest dici, sicut ad primum contra primam conclusionem, quia, si intelligitur quod voluntas producat Filium antecedenter principative, negatur consequens et consequentia. Si vero complacenter et coexigitive, sic potest concedi consequens. Et dicitur ultra ad improbationes quod voluntate coaeva producitur, et cum infertur ergo Filius a Spiritu Sancto non distincta, negatur consequentia sumendo uniformiter voluntatem seu voluntarie producere.

Ad tertiam Vide supra. , negatur consequentia quia, licet unum repugnet tantum sicut aliud, tamen una contradictio est quod non stat nec tantum apparet nobis sicut reliqua. Ideo non sequitur quod, si una repugnantia possit per nos demonstrari veritate primi principii, quod etiam alia per nos evidenter possit ostendi.

Ad rationes in oppositum, patet ex dictis quomodo voluntas concurrit ad generationem Filii. Item, quare memoria paterna non est proprie determinata, ut probant argumenta, quamvis forte improprie posset dici determinata.

Quod non nulla ratio suppositibilis dicit perfectionem, ergo nec activa generatio. Tenet consequentia quia generatio activa est ratio suppositibilis Patris. Antecedens patet quia tunc in divinis foret alia bonitas quam essentialis. Tum etiam quia non producere tunc argueret imperfectionem, et sic nec essentia divina nec Spiritus Sanctus essent simpliciter perfecti.

Secundo, sequeretur quod omnes personae divinae non essent tam perfecte sicut essentia. Patet consequentia quia quaelibet persona caret aliqua ratione suppositibili quia Pater non habet rationem suppositibilem Filii, nec Spiritus Sancti, nec econverso.

Tertio, sequeretur quod theologus evidenter posset probare generationem in divinis esse. Consequens est falsum. Patet consequentia quia evidenter potest deduci quod quidquid est Deus, ipse est omne quod melius est ipsum esse quam non esse simpliciter, cum sit illud quo maius cogitari non potest Anselmus, 3 (Schmitt I, 103, ll. 1-2). , ut inquit Anselmus in .

In oppositum generatio in divinis est Pater, sed Pater est immensae perfectionis seu immensa perfectio, ergo.

Prima conclusio: licet a Filio et Spiritu Sancto nullum verbum divinum sit generabile, tamen per dicere Filii aut Spiritus Sancti est producibile aliquid. Prima patet quia aliter essent plura verba in divinis possibilia, immo de facto ponenda contra fidem. Secunda pars probatur quia per dicere totius Trinitatis omnia creata sunt producta et producbilia produci possunt. Patet illud ipse dixit et facta sunt Psalmus 32:9 et Psalmus 148:5. . Item, primo per ipsum omnia facta sunt Ioannes 1:3. .

Primum corollarium: quod non omnis dicens Verbo dicit Verbum, licet forte econverso sit verum. Patet quia dicere Verbum divinum praecise et proprie Patri convenit, dicere autem verbo tribus competit, ut patet per conclusionem. Ex quo videtur sequi quod, licet ad intra omne dicere sit intelligere, non tamen omne intelligere est dicere.

Secundum corollarium: quod posse Patris aeternum Verbi productivum non est pura relatio seu mere relatum. Patet quia relatio non est Patri ratio sic essendi simpliciter, ergo nec ratio agendi. Ex quo sequi videtur quod sicut essentia est Patri ratio essendi, sic etiam videtur esse ratio Verbum producendi. Ex quo ultra sequitur quod potentia generandi Verbum divinum dicit rem absolutam quantum ad principale significatum, licet cognoscet respectu ad genitum.

Tertium corollarium: licet Verbum habeat a Patre esse et agere, tamen Pater et Filius producunt aeque libere. Patet quia Filius non determinatur a Patre aliqua naturali necessitate, ergo aeque libere producunt Spiritum Sanctum, sicut Pater ipsum Verbum generat. Antecedens patet ex dictis superius. Sequitur ulterius, quam repugnat Verbo intrinsece dependere, tam necessario repugnat ei Patrem praeexigere seu praeindigere. Patet quia omnia illa important imperfectionem. Illud corollarium est contra Scotum, libro primo, distinctione 6 Scotus, I, d. 6, q. 1 (Vatican IV, 90, ll. 5 - 91, ll. 4 et 92, ll. 3-7). .

... Presumably a section for a conclusion 2 and accompanying corollaries at some point existed, as evidence by the references to a conclusion 2 and corollaries in the objections and responses. But this conclusion appears to have been mistakenly left out of this manuscript. The error could extend further into the corollaries now grouped as part of conclusion 1, as it is possible that the scribe, while transcribing conclusion 1, accidentally jumped from the corollaries of conclusion 1 to the corollaries of conclusion 2 and then proceeded directly to conclusion 3. This is difficult to determine at present, and thus without further evidence, have decided to leave the above corollaries as part of the conclusion 1 section.

Tertia conclusio: quod licet non sit perfectionis non sit in generatione quod aliquid per ipsam producatur de non esse ad esse, tamen aliquod posse generare quod esse non est evidenter probabile est perfectionis simpliciter immensae. Prima pars probatur quia, si sic, sequeretur quod divina generatio careret aliqua perfectione simpliciter. Consequens est falsum. Patet consequentia quia Filius nec per generationem nec per aliquid aliud producitur de non esse ad esse. Secunda pars probatur quia, si sic, sequeretur quod Deum esse trinum esset demonstrabile efficaciter et evidenter posset probari. Consequens fuit prius improbatum. Patet consequentia quia sicut probaretur personarum dualitas et ipsarum trinitas. Tertia pars probatur quia posse producere verbum finitum est perfectionis creatae memoriae, ergo posse producere increatum erit perfectionis immensae memoriae increatae. Confirmatur quia intelligere Patris est immensae perfectionis, ergo. Patet consequentia quia dicere Patris est suum intelligere formaliter et consequenter est actus vitalis et immensae perfectionis.

Primum corollarium: non minoris perfectionis est dicere Patris notionale quam intelligere eius intrinsecum et essentiale. Probatur quia utrumque est immensae perfectionis, ut patet per conclusionem.

Secundum corollarium: tam formaliter potest esse beatus suo dicere notionali, quam formaliter beatificatur suo intelligere essentiali. Patet quia Pater beatificatur formaliter omni sua perfectione immensa. Et ista sunt duo corollaria contra Scotum, distinctione 6 primi Scotus, non invenimus .

Tertium corollarium: nulla ratio seclusa fide et clara visione viatorem certificat quare Pater in divinis non plura verba seu plures filios producit aut generat. Intelligo de communi lege. Patet quia hoc sola fide creditur quod una sola persona in divinis potest esse generata. Confirmatur quia omnem potentiam et perfectionem quam habet Pater habet Filius et Spiritus Sanctus, ergo ratione non potest convinci plures filios non posse produci. Patet ex dictis ex quo patet corollarium responsivum quod, licet Verbi aeterni generatio sit simpliciter immensa perfectio, non tamen eius negatio in quolibet est perfectionis privatio eius tamen negatio non in quolibet est perfectionis privatio non tamen eius negatio in quolibet est perfectionis privatio In this instance ms. L offers both readings connected by "vel" which we read as the scribe indication that a choice should be made between the two phrases. The latter choice seems to be the clearest and most consonant with the following sense. To read both phrases together as part of the text confuses the sense of the text terribly. . Patet per Dominum Aegidium, distinctione quarta primi, parte prima, quaestione 2, ubi in solutione primi argumenti principalis , dicit aliquid est perfectionis in uno supposito quod non est perfectionis in alio. Ideo, licet sit perfectionis in Filio quod generetur, non tamen oportet quod sit perfectionis in Patre et Spiritu Sancto Aegidius Romanus, I, d. 4, princ. 1, q. 2, ad 1 (Venice 1521, 31vaM). . Etiam per dictam apparet istud corollarium.

Contra primam partem primae conclusionis Vide supra. , cui competit principium generationis in divinis, eidem competit Verbum divinum generare. Sed Filio et Spiritu Sancto convenit principium generationis, ergo. Maior patet quia tanti habitus vel latitudinis debet esse actus generationis, quantae est principium productivum Verbi. Minor patet quia essentia videtur esse principium generationis.

Secundo, Filius et Spiritus Sanctus habent perfectionem simpliciter quam habet Pater, ergo a Filio et Spiritu Sancto Verbum divinum est generabile. Tenet consequentia quia per dictam posse generare est perfectionis simpliciter immensae. Antecedens est catholicum.

Contra secundum Vide supra. et tertium corollarium Vide supra. , si essent vera, sequeretur quod Deus ad extra ageret mere naturaliter et necessario. Consequens est falsum quia mere libere agit et contingenter. Patet consequentia quia eodem modo et eadem actione Deus producit Verbum suum et creaturas suas, per corollaria.

Contra secundam conclusionem Non invenimus. , in omni producente requiritur quod habeat naturam producti termini seu producendi, ergo Pater Filium aliquo modo praecedit. Tenet consequentia et antecedens notum quia oppositum videtur contra naturam et rationem.

Secundo, Filius non potest facere quidquam nisi quod viderit Patrem facientem Iohannes 5:19. , ergo Filius a Patre dependet in suo agere. Antecedens patet in . Et consequentia videtur nota quia, si Sortes non potest agere nisi prius videat illud alium agere, videtur quod in sic agendo dependeat ab illo.

Tertio, omne principatum praesupponit suum principium, ergo Pater praecedit Filium. Tenet consequentia quia Pater est principium Filii. Antecedens probatur quia prius est causam esse quam ipsam esse causam quia sequitur, a est causa, ergo est, sed non econverso. Sed principium non solum praesupponitur a principato in esse causae vel principii, sed in esse absoluto, ergo.

Contra tertiam corollarium, Pater est liber a se et Filius non sed a Patre, ergo Filius est minus liber quam Pater. Consequentia bona et antecedens patet quia quidquid Filius est et habet, habet a Patre.

Secundo, ex dicto Christi 2 , in his quae Patris mei sunt oportet me esse Lucas 2:49. , ergo necessario et non libere agit. Patet consequentia quia per li esse videtur importari necessaris quadam.

Contra corollarium ultimum, Filius tam perfecte procedit a Patre in persona distincta, quam perfecte si procederet distinctus personaliter et essentialiter, sed tunc Filius a Patre dependeret et ipsum praeexigeret, ergo et nunc.

Contra secundam partem tertiae conclusionis Vide supra. , omne illud quod est perfectius est communicabilius, sed ergo Deum se communicare producendo est probabile quia summe perfectum est summe communicabile. Modo est probabile quod Deus est ens summe perfectum.

Secundo, repugnat esse naturam intellectualem independentem et eam non producere aliquod verbum expressivum eius. Sed divina essentia est huiusmodi, ergo. Minor nota et maior probatur quia non repugnat memoriae finitae dicere se per verbum expressum sui comprehensivum, ergo non repugnat memoriae immensae et infinitae, ergo. Tenet consequentia quia Deus est comprehensivus sui per intellectum et per consequens immensi Verbi productivus et formativus et non per creationem, igitur per generationem, et habetur intentum. Ratio fundatur super illo dicto Augustini, libro , ubi dicit, cum mens se cogitat quasi mentem sibi similem generat Honorius Augustodunensis, 11 (PL 40, 1014). . Hoc est fundamentum et medium Hugolini Hugolinus de Urbe Veteri, non invenimus. .

Tertio, quidquid de ratione formali est principium productivum alicuius secundum suam rationem formalem in quocumque illud est erit a se principium productivum alicuius Scotus, I, d. 2, pars 2, q. 4 (Vatican II, 263, ll. 15-18). . Sed intellectus habens obiectum sibi praesens ex ratione formali est principium notitiae genitae Scotus, I, d. 2, pars 2, q. 4 (Vatican II, 259, ll. 10-12). , ergo cum talis sit in Deo, sequitur quod ibi sit notitia genita. Haec est ratio Scoti, distinctione secunda primi

Contra secundum corollarium Vide supra. , si esset verum, sequeretur quod ratio suppositibilis esset ratio beatificativa aequaliter intellectus creati, sicut divina essentia. Consequens est falsum, ergo. Iohannes de Marchia Iohannes de Ripa, I, d. 35, q. 1, a. 1 (Ms. Paris, Bibliothèque Nationale, lat. 15369, f. 299vb-303rb). .

Contra tertiam corollarium Vide supra. , relationes eiusdem speciei non possunt multiplicari nisi secundum naturalem distinctionem. Sed talis talem talis distinctio non est ponenda in divina essentia, ergo ibi esse plures filiationes, et per consequens non possunt esse plures filii. Sanctus Thomas, parte prima, quaestione 41, articulo 6 Aquinas, I, q. 41, a. 6, resp. (Leonine IV, 432). .

Secundo, praecisa ratio quare Pater non potest generare alium Filium est quia ista filiatio huiusmodi est tota quantitas subsistens Aureolus, I, d. 7, q. 2, a. 3 (Buytaert II, 877, ll. 1 - 878 ll. 8). , quare multiplicari non potest. Aureolus, libro primo, distinctione 7, quaestione 2, articulo 3 .

Tertio, quia repugnat esse plures relationes filiationes relationes eiusdem rationis in eodem fundamento nisi propter diversitatem absolutorum. Sed in Deo non possunt esse plura absoluta, ergo nec plures tales relationes Ockham, I, d. 7, q. 3 (OT III, 153, l. 24 - 154, l. 4). , et per consequens nec plures filii. Ockham, distinctione 7 primi, quaestione 3, articulo 2 .

Quarto, actus adaequatus principio productivo et semper stans non compatitur secum alium actum eiusdem rationis ab eodem principio. Sed sic est de actum paternae generationis in divinis, ergo non possunt esse plures filii. Henricus, 6, quaestione prima Henricus Gandavensis, VI, q. 1, sol. (Opera Omnia X, 22, ll. 51 - 25, ll. 22). .

Quinto, si possunt esse plures productiones in divinis eiusdem rationis, ergo infinitae Scotus, , q. 2 , a. 2 (Wadding 12, 51, n. 16). . Sed quidquid potest esse in Deo est ibi de facto, ergo infinitae ibi formet generationes. Scotus, suo , quaestione secunda .

Sexto, producere plures notitias in divinis est simpliciter impossibile ex eo quod notitia ista non esset in natura divina nisi esset Deus, nisi tota latitudo simpliciter infinita notitiae possibilis produci per modum notitiae seu verbi esset productio Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 4-7, q. 2 (Eckermann II, 176, ll. 101 - 177, ll. 108). , ergo. Ratio est assignabilis quare plures filii non generantur, et per consequens non sola fide tenetur. Hugolinus, distinctione 7 primi, quaestione 2, conclusione 2 , vide ibi.

Septimo, Pater non potest alia notitia nosse nosce se quam modo cognoscat se, ergo non potest aliud verbum producere. Consequentia nota quia omne verbum est notitia. Antecedens patet quia Pater nunc infinite novit se tanta quanta sapientia quanta est sua essentia, ut patet per Augustinum, , libro XV, capitulo 14 Augustinus, XV, 13, 22 (CCSL 50A, 495, ll. 38-43). . Confirmatur illud antecedens quia aut illud verbum esset perfectius aut minus aut aeque perfectum. Nullum horum est dandum, ergo.

Octavo, si aliud verbum producere posset, non perfecte Pater se dixisset. Consequens est falsum. Istae tres rationes sunt Bonsemblantes quas ponit in suo primo quaestione Bonsemblantes, (non extat). , qua quaerit utrum potentia generandi sit in Filio.

Nono contra illud corollarium, videtur esse processus Domini Aegidi, distinctione 7 primi, quaestione ultima , ubi dat differentiam inter verbum nostrum et divinum. Prima quia verbum divinum semper de scientia nascitur Aegidius Romanus, I, d. 7, prin. 2, q. 4 (Venice 1521, 45vaL). , nostrum vero verbum quandoque de ignorantia. Secunda quia scientia Dei est immutabiliter stabilis Aegidius Romanus, I, d. 7, prin. 2, q. 4 (Venice 1521, 45vaL). nostra vero amissibilis. Tertia quia verbum divinum numquam est informe Aegidius Romanus, I, d. 7, prin. 2, q. 4 (Venice 1521, 45vaL-M). , semper autem nostrum non est formatum. Quarta quia divinum nascitur de tota scientia Patris Aegidius Romanus, I, d. 7, prin. 2, q. 4 (Venice 1521, 45vaM). , non autem nostrum potest formari de omnibus speciebus in memoria contentis ex quibus videtur concludi unitas divini verbi et pluralitas nostri.

Ad primam Vide supra. , dicitur quod essentia esse principium generationis divini Verbi potest sumi dupliciter. Primo modo ut ipsa essentia in se absolute considerata, et sic non est principium, nec generat, nec generatur. Alio modo capitur ut subsistit paternitati vel ut est in supposito paterno, et sic potest dici principium generationis, et tunc minor est falsa.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia quia, licet illud posse sit perfectionis in Patre, non tamen in Filio aut Spiritu Sancto.

Secundo, potest dici quod, licet Filius habeat omnem perfectionem et potentiam, non tamen potest exire in actum generationis quia non habet proprietatem generationi congruentem, scilicet paternitatem, sed oppositam, scilicet filiationem.

Tertio, posset dici quod eadem perfectio et eadem potentia est qua Pater generat et Filius gignitur quia in nulla re absoluta differunt.

Quarto, cum dicitur quod Filius non habet potentiam generandi quam habet Pater potest dupliciter intelligi. Uno modo Filius non habet potentiam generandi, id est qua possit generare, et sic conceditur. Alio modo non habet potentiam qua possit gigni seu generari vel genitus esse qua potentia Pater est potens ut generet, et sic negatur.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, dicitur quod, si modus et actio sumantur nominaliter et realiter, tunc conceditur antecedens et negatur consequentia quia unicus est modus quo producit Deus. Si vero sumantur sumatur modaliter et adverbialiter, tunc antecedens negatur.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , negatur antecedens universaliter. Et licet increatis veritatem habeat, non tamen in divinis quia mensura divinae productionis ad intra est aeternitas. Ideo non est ibi praeexigentia nec praecessio tam ratione identitatis essentiae quam illationis corollativae.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia ratione identitatis naturae.

Ad tertiam Vide supra. , loquendo conformiter ad praedictam, posset dici quod in divinis proprie nihil est principatum quia hoc importat imperfectionem.

Secundo, posset negari antecedens loquendo de suppositione vel praeexigentia, sicut debet intelligi conclusio et suum corollarium.

Ad quartam Vide supra. , negatur consequentia ratione ratio identitatis naturae.

Ad illud Vide supra. , dicitur quod li oportet non denotat oportunitatem necessitatis sed potius congruitatis.

Secundo, dicitur quod, si notet necessitatem, non tamen consequentis sed consequentiae, et talis non repugnat libertati, sed simul stant.

Tertio, posset dici quod ibi loquitur secundum humanitatem, hic autem loquor de sola Trinitate, ideo non sequitur.

Ad aliud Vide supra. , negatur consequentia simpliciter.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , dicitur quod non sequitur evidenter, Deus est infinita bonitas et libertas, ergo communicat se producendo Filium sibi aequalem, quia antecedens est concedendum de essentia divina et Spiritu Sancto, et tamen non communicant se illo modo.

Ad secundam Vide supra. , diceret philosophus vel fidei adversarius quod, licet memoria increata intelligeret se, non tamen per verbum distinctum ab ea realiter vel personaliter. Et diceret ultra quod melius et perfectius esset quod memoria creata esset ipsamet met sua intellectio seu notitia quam quod intelligat per verbum vel notitiam ab ea distinctis. Item per idem, posset concludi quod essentia divina generaret Verbum, quod est falsum.

Ad auctoritatem Augustini Vide supra. , dicitur quod solum loquitur de mente creata quod patet per hoc quod dicit generat quasi sibi similem Honorius Augustodunensis, 11 (PL 40, 1014). quia constat quod Verbum divinum simpliciter est non quasi aequale et simile Patri. Et per hoc voluit nos Augustinus manuducere ad sic esse in mente increata, sed per hoc non convincit evidenter.

Ad aliud Vide supra , philosophus et adversarius negarent maiorem.

Ad aliud Vide supra. , sequitur quod ratio suppositibilis, etc. Conceditur consequens.

Ad primam contra tertium corollarium Vide supra. , dicitur quod ratio fundatur super falso. Primo, quod Deus non possit multiplicare individua sub una specie, error Articuli condemnati Parisiis anno 1277, a. 96 (CUP, I, n. 473, p. 549). . Item, quod formae non recipiunt divisionem sine materia, error Articuli condemnati Parisiis anno 1277, a. 191 (CUP, I, n. 473, p. 554). . Isti sunt duo articuli condemnati super quibus ratio videtur fundari.

Ad secundam Vide supra. , negatur antecedens quia si ratio valeret posset concludi quod ibi non essent tres personae quia quaelibet divina persona quantitatem divinam subsistentem includit naturaliter et essentialiter, ut tenet fides, ergo eodem modo sequitur quod non sit nisi una persona. Ratio patet a simili.

Ad tertiam Vide supra. , primo posset negari maior per adversarium quia secundum Alphonsum Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 6, q. 1, a. 2 (Venice 1490, 348). non plus repugnat esse plures in eodem fundamento relationes quam plura activa eiusdem rationis. Sed secundum concedit ipsemet Ockham ibidem Ockham, I, d. 7, q. 3 (OT III, 153, l. 24 - 154, l. 19). , ergo.

Ad quartam Vide supra. , dicitur quod, si ratio concluderet per simile, probaretur quod Pater solus esset in divinis, quod est falsum. Ideo fidei adversarius illam negaret maiorem.

Ad quintam Vide supra. , negatur consequentia de forma quia nec sequitur, in creaturis iste potest generare duos filios, ergo infinitos, quia, si ratio valeret, etiam posset inferri, duae personae sunt productae, ergo infinitae, quod est haereticum.

Ad sextam Vide supra. , negatur antecedens. Ad probationem, dicitur quod non valet quia latitudo tota perfectionis quae est in omnibus tribus personis est in solo Patre, et notitia tota possibilis, et totus amor, et tota perfectio, ex quo posset inferri quod non sunt plura supposita, sed solum Patris. Patet ergo quod non sequitur, Filius est tota latitudo perfectionis, etc. Ergo patet sic arguendo, Pater est tota perfectio deitatis, ergo nullus alius ab eo est immensa perfectio deitatis.

Ad septimam Vide supra. , negatur consequentia. Ad probationem, dicitur quod non ostendit evidenter quia, licet omne verbum sit notitia, tamen posset dici quod ab eodem verbo notitia qui est Pater posset esse aliud verbum. Secundo, posset dici quod, dato quod ratio probaret quod Pater non posset aliud verbum gignere, non tamen ostendit quod Filius non possit generare. Tertio, dicitur quod, si sumitur antecedens pro notitia in qua, tunc supponit quod deberet probare quia secundum Augustinum , Pater omnia novit in se et omnia novit in Verbo Augustinus, XV, 14, 23 (CCSL 50A, 496, ll. 18-19). . Ex quo patet quod verbum est notitia in qua Pater novit. Dicere ergo Pater non potest alia notitia nosse nosce se, sumendo sic notitiam, patet quod petit principium quia supponit quod est probandum. Si vero sumatur notitia qua Pater noscit, tunc adversarius negaret consequentiam primam.

Per hoc patet ad octavum Vide supra. , quod non sequitur, Pater perfecte se dicit, ergo non potest aliud verbum dicere. Et respondeo semper sicut diceret infidelis vel fidei adversarius.

Ad processum Domini Aegidii Vide supra. , dicitur quod solum intendit differentia probare inter Verbum Verbi Dei et nostri. Tamen per hoc non probat evidenter quin Pater posset alium Filium generare et alium Spiritum Sanctum spirare.

Ad primam in oppositum Vide supra. , negatur antecedens. Secundo modo posset dici quod sicut hanc esse personam non dicit perfectionem simpliciter, tamen esse personam dicit perfectionem simpliciter sic esse suppositum dicit perfectionem simpliciter, licet hoc suppositum esse non dicit.

Ad secundam Vide supra. , patet per idem quod, licet Patris suppositum non sit suppositum Filii nec econverso, quia tamen uterque est suppositum nihil deficit eis perfectionis.

Quod non aliqua creatura est indivisibiliter simplex, ergo etc. Antecedens probatur tum quia cuilibet gradui specifico cuiuscumque rei correspondet esse punctale et indivisibile. Patet quia, quantumcumque parvus gradus adderetur aut demeretur, non maneret in illa specie, igitur talis res indivisibiliter est.

Secundo, aliud citra primam causam est necesse esse, ergo. Antecedens patet per Doctorem Sanctum, , libro secundo, capitulo 29 , ubi ex dictis concludit, illae ergo res in quibus non est materia, vel, si est, non est potentialis ad aliam formam, non habent potentiam ad non esse, ergo necesse est simpliciter eas esse Aquinas, II, c. 29 (Leonine XIII, 335). . Sed certum est quod angelus nec anima habent materiam, ergo. Confirmatur quia angelus et anima non habent in se principium deducens ea ad non esse, ergo illa non habent potentiam ad non esse, ergo de se sunt necesse esse.

Tertio, in causa prima est distinctio absoluta modalis et distinctio conceptualis seu virtualis, ergo. Antecedens pro prima parte est Iacobi de Viterbo Iacobus de Viterbo, III, q. 7 (Ypma, I 95, ll. 54-117). et secunda Alphonsi, octava distinctione primi, articulo secundo, conclusione quarta Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 8, q. 1, a. 2 (Venice 1490, 371-372). . Patet consequentia quia quaelibet talis distinctio summae simplicitati repugnat.

In oppositum est Magister in hac distinctione Lombardus, I, d. 8, c. 3 (I, 98) et 6 (I, 100). . Item, Apostolus, 6 dicit quod solus Deus immortalitatem habet I Timotheum 6:16. . Item, Augustinus, III , dicit, solus Deus non mutatur, nec potest mutari Augustinus, V, 2, 3 (CCSL 50, 208, ll. 15-17). .

Prima conclusio: tam necesse est primam causam esse, quam necesse est creaturam esse posse. Probatur quia quanta necessitate Deus est Deus et omnipotens, tanta necessitate est ad extra productivus, et tanta necessitate ad extra aliquid potest produci et potest habere esse, ergo etc. Confirmatur quia, si prima causa nihil posset ad extra producere, hoc videretur ex eo quod quodlibet producibile esset productum, sed hoc est impossibile. Nec etiam obstat hoc quia adhuc posset hoc totum corrumpere et iterum recreare, ergo.

Primum corollarium: licet non stet creaturam non posse non esse, tamen si prima causa ageret ad extra per modum naturae, quodlibet producibile esse esset necesse. Prima pars patet quia quodlibet creatum a Deo contingenter producitur et in esse conservatur. Secunda patet quia, si unum produceret et aliud non, aut hoc esset quia esset determinatus ad producendum illud et non aliud, et hoc non quia illud est libere producere cum aeque possit unum sicut aliud, aut hoc esset quia unum posset produci et aliud non, sed hoc non quia sic esset producibile et non producibile.

Secundum corollarium: si prima causa ageret ad extra necessario et naturaliter, omnia producibilia et corruptibilia produceret et corrumpet simul et aequaliter. Patet quia si a ignis se solo posset producere b calorem et corrumpere b calorem, simul ipsum corrumperet et produceret. Ergo, cum prima causa se sola potest quidquid cum alio potest in genere efficientis, sequitur propositum quod si ageret naturaliter, etc.

Tertium corollarium: non stat primam causam esse productiva omnis producibilis creaturae et ad ipsam ad extra agere de necessitate naturae. Patet ad eam producere naturaliter, sequitur omnia producibilia produci et corrumpi simul et aequaliter. Sed hoc implicat, ergo.

Secunda conclusio: licet tantum tria supposita distinguuntur in supersimplici essentia, tamen ibi non proprie dicitur esse diversitas seu differentia. Prima pars patet per fidem quia alius Pater, alius Filius, alius Spiritus Sanctus, ergo tantum tria supposita distinguuntur in divina essentia. Confirmatur quia distinctio vel differentia nihil est, igitur non sunt ponendae in Deo. Patet quia quidquid est in Deo est aliquid. Antecedens patet quia si solus Deus et homo essent et nihil aliud, adhuc Deus et homo differrent, ergo distinctio vel differentia non sunt aliquid vel aliqua. Pro ista conclusione est processus Augustini, VI , capitulo 4, de magnis et capitulo 14, de parvis Augustinus, VI, 7, 8-9 (CCSL 50, 237, ll. 1 - 238, ll. 18). . Ex secunda parte conclusionis, sequitur quod, licet posset vere dici et proprie quod aliquae res distinguuntur re, et intentione, et ratione, non tamen proprie dicitur quod sit distinctio intentionalis, realis, et rationis. Patet quia distinctio nihil est, ergo non est. Patet consequentia quia quod simpliciter nihil est non est.

Primum corollarium: omnis perfectio quae Deus est realiter est qualibet perfectio Dei formaliter. Patet quia, si divinae perfectiones aliquo modo differret vel differentur, sequeretur quod non tantum divina supposita differentur in divina essentia. Consequentia patet per primam partem conclusionis secundae Vide supra. .

Secundum corollarium: quod sicut inter perfectiones divinas non stat distinctio formalis, sic eis repugnat distinctio rationis aut modalis. Vel sic, sicut non stat divinas perfectiones distingui formaliter, sic repugnat eas distingui ratione ac formaliter. Patet quia aliter in eis non esset summa simplicitas et indifferentia.

Tertium corollarium: quam repugnat ex parte deorum pluralitas, tam repugnat in Deo formalis perfectionum diversitas. Patet quia, si talis formalitatum pluralitas esset possibilis in Deo, sequitur aliquid esse Deum simpliciter formaliter quod non est omnis Deus. Item, sequeretur quod aliquid esset Deus realiter quod est mere contingenter, sed ista tantum repugnat quantum repugnat esse plures deos, ergo. Prima consequentia probatur quia, si iustitia divina est Deus formaliter, tunc divina sapientia, si formaliter non sit iustitia, tunc non non erit Deus formaliter. Secunda patet consequentia quia Deum velle beatificare Petrum est Deus realiter, et tamen per ponentes huiusmodi formalitates est Deus contingenter g .

Ista tria corollaria videntur de mente Anselmi, , 17 capitulo , dicens, quemadmodum quamadmodum unum est quod de essentia summa dicitur essentialiter, ita ipsa uno modo una consideratione est quidquid essentialiter est. Cum enim aliquis homo dicatur et corpus et rationalis et homo, non uno modo nec una consideratione haec tria dicuntur. Ita vero essentia divina summa nullo modo dicitur sic aliquid ut illud idem secundum aliam et aliam considerationem non sit illud Anselmus, 17 (Schmitt I, 31, ll. 25-32). , haec ille. Ex his videntur patere corollaria illa.

Tertio conclusio: sicut prima causa sola est omnem perfectionem habens simpliciter et in se includens, sic est omni modo compositionis formaliter, totaliter carens et a se excludens. Prima pars probatur quia secundum Anselmum Deus est illud quo maius vel melius cogitari non potest Anselmus, 3 (Schmitt I, 103, ll. 1-2). . Secunda pars probatur quia simplex praeponendum est composito secundum Augustinum, , capitulo 12 Augustinus, 11, 17 (CSEL 89, 152, ll. 17-22). , ergo. Sed sola prima causa summe sit simplex. Patet quia de ratione simplicitatis sunt indivisibilitas, immutabilitatis, et per se actualitas, sed haec tantum competunt Deo nec creaturae convenire possunt.

Primum corollarium: quaecumque species vel formae datae vel dabiles in superiorem formam vel speciem perfecte sunt confluibiles. Patet quia nulla talis species est immutabiliter suum esse, ergo Deus potest facere eas in superiorem unitive confluere.

Secundum corollarium: non stat aliquod individuum a primo dependere et omnem perfectionis gradum unitive continere. Patet quia tunc tale individuum non posset cum alio individuo in speciem superiorem vel in aliquod individuum perfectius unitive confluere.

Tertium corollarium: non stat aliquod individuum quam repugnat quodlibet dependens creatum accidenti non posse subesse subiective tam repugnat omnem simplicitatis gradum ipsum creatum vere videre vere posse continere unitive. Patet quia nullum individuum cuiuscumque speciei datae aut dabilis potest esse tam simplex quin illud possit esse est subiectum actus eliciti vel alicuius habitus a Deo infusi, ergo. Antecedens patet quia huiusmodi simplicitas soli Deo competit. Ex dictis sequitur pars affirmativa quaestionis.

Contra primam conclusionem Vide supra. et eius corollaria, aliud a Deo est necesse esse, ergo. Probatur antecedens quia divina perfectio exigit quod producatur sibi simile quantum non repugnat creaturae. Sed necesse esse non repugnat creaturae, ergo divina bonitas sic eam producit. Maior nota videtur. Minor patet quia, si necesse esse creaturae repugnaret, videretur esse eo quod est ab alio. Sed hoc non obstat quia Filius habet ab alio esse, et tamen non habet esse contingenter, ergo.

Secundo, si angelus vel anima possent non esse, hoc ideo esset quia Deus suam influentiam eis subtraheret. Sed hoc est impossibile quia sua bonitas tunc mutaretur, ergo talia non possunt non esse.

Tertio, substantiae separatae a materia non habent potentiam passivam privationi vel corruptioni subiectivam, ergo non possunt non esse. Consequentia tenet cum materia sit ratio continentiae et corruptionis in creaturis. Istae sunt rationes Sancti Doctoris Aquinas, II, c. 29 (Leonine XIII, 335). , ubi prius fuit allegatum in principio quaestionis Vide supra. .

Quarto, quia aut illi necesse esse correspondet praecise esse punctale vel quantitivum. Si primum, ergo non est immensae perfectionis. Si secundum, ergo potest imaginari in illa specie maius et minus necesse esse quia, sicut omni quanto potest dari minus, sic illi necessitati potest dari minor quantitas, et sic erunt plura necesse.

Quinto, si tota linea producibilium se haberet contingenter ad esse et non esse, sequitur quod tota et totaliter posset poni in esse. Consequens est falsum per dictam quia tunc prima causa non posset agere ad extra. Patet consequentia quia ipsa tota potest non esse ut dicit primum corollarium Vide supra. .

Sexto, nullum individuum speciei inferioris potest continere totam perfectionem suae speciei, ergo unum necesse esse non potest continere totam latitudinem necessitatis, ergo non est tantum unum individuum in illa specie. Antecedens patet per secundum corollarium tertiae conclusionis Vide supra. , et consequentiae patent. Confirmatur quia sic esse, sicut propositio homo est animal significat, est necesse esse, ergo plura sunt necesse esse. Tenet consequentia quia illud non est Deus. Item, ad istam propositionem nihil est, non sequitur contradictio, ergo ipsa potest esse vera, ergo nullum est necesse necesse esse. Tenent consequentiae, et antecedens probatur quia ad nullam negativam sequitur affirmativa, ergo nec aliqua contradictio quia omnis contradictio componitur ex affirmativa et negativa vel saltem includit ipsam.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , primo arguitur auctoritas Damasceni, libro primo, capitulo tertio ubi dicit quaecumque dicimus de Deo affirmative non naturam ipsius sed ea, quae sunt circa naturam eius, ostendit. Et enim si bonum, si iustum, et si sapiens, et si quaecumque dixeris, non naturam dicis Ioannes Damascenus, I, c. 4 (Buytaert, 21, ll. 41-45). .

Contra primum corollarium Vide supra. , si Deus esset immense simplex, aut divisibiliter aut indivisibiliter. Non primum quia tunc haberet partes. Nec secundum quia tunc solum per indivisibilem staret a nihilo, et sic infinite minus distaret divina essentia angelo quam quaecumque creatura, quod est falsum.

Secundo, sapientia in communi non est iustitia in communi, ergo nec infinita sapientia infinita iustitia. Tenet consequentia quia infinitas non tollit rationem propriam alicuius rei, ut videtur.

Contra secundum corollarium Vide supra. , illa quae non sunt synonyma significant diversas res vel eandem diversis rationibus. Sed bonitas et iustitia, misericordia et aeternitas non sunt synonyma in Deo, ergo. Sed non significant diversas res, ergo diversos modos. Ergo in Deo est distinctio modalis Iacobus de Viterbo, tertio, quaestione septima Iacobus de Viterbo, III, q. 7 (Ypma, I, 94, ll. 39-53). .

Secundo, sequitur quod volitiva divina formaliter esset intellectiva divina et econverso. Consequens est falsum quia tunc, quidquid esset obiectum unius esset obiectum alterius. Modo hoc est falsum quia Deus intelligit malum culpae quod tamen nullo modo vult.

Tertio Tertia , illa quae necessitat intellectum ad actus distinctos essentialiter secundum rationem vel conceptibiliter distinguitur. Sed perfectiones divinae necessitant ad actus distinctos essentialiter intellectum, ergo huiusmodi perfectiones divinae conceptibiliter seu virtualiter sunt distinctae. Maior patet ubi una res necessitat ad actus distinctos essentialiter facit illud idem quod facerent s res diversae realiter distinctae. Minor patet quia sapientia divina necessitat intellectum ad conceptum sapientiae et bonitas ad conceptum bonitatis, et tales conceptus sunt realiter et essentialiter distincti, ergo. Alphonsus Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 6, q. 1, a. 2 (Venice 1490, 348). .

Quarto contra tertium corollarium Vide supra. , sapientiae divinae ut sic non repugnat non iustitia, ergo sapientia aliquo modo non est eadem cum iustitia. Sed sapientiae divinae non repugnat simpliciter alius deus, ergo.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , est propositio alia qua dicitur quod intelligentia est substantia quae non dividitur VI(VII) (Pattin 64). , ergo non solus Deus.

Secundo, Philosophus, II , dicit, intellectus simpliciter est impermixtus et immaterialis Aristoteles, III, 4 (429b22-25). .

Tertio, contra primum corollarium Vide supra. est prima ratio in oppositum Vide supra. quia quaelibet simplex est tam simplex quod ei correspondet unicus gradus et esse punctuale, ergo.

Quarto, autoritate Commentatoris, XII , dicentis quod, omnes formae sunt sunt actu existentes in primo motore quae in potentia sunt in materia prima Averroes, XII, commento 24. (Iunta VIII , 309r) , ergo in Deo non est omnimoda simplicitas.

Ad primam Vide supra. , negatur antecedens. Ad probationem, negatur maior et minor. Et ad probationem minoris, dico quod necesse esse repugnat creaturae non solum ex eo quod est ab alio, sed quia etiam libere contingenter producitur de nihilo et contingenter conservatur.

Ad secundam Vide supra. , conceditur assumptum et negatur quod illud sit impossibile quia nec sequitur voluntatem divinam mutari vel esse mutabilem, aliter posset probari quod necessario omne futurum eveniret.

Ad tertiam Vide supra. , negatur consequentia quia tunc accidentia et lumen productum in medio aliquo modo non possent non esse.

Secundo, dico quod licet non habeant materiam, habent tamen suum nihil quasi materiam et hoc sufficit.

Ad quartam Vide supra. , dici potest quod esse punctuale sibi correspondet et indivisibile, et negatur consequentia, ergo non est immensae perfectionis quia simul est indivisibilis, supersimplex, et immensus, non habens in se formaliter latitudinem gradualem, quamvis supereminenter contineat omnem perfectionis latitudinem.

Ad quintam Vide supra. , conceditur consequens quia quaelibet pars illius latitudinis potest poni in esse, et si infertur igitur potest poni in esse tota simul. Negatur consequentia quia, sicut etiam non sequitur, quaelibet pars illius latitudinis potest poni in esse, ergo possibile est poni in esse quamlibet eius partem, sic non sequitur, quaelibet pars a continui a Sorte potest videri, ergo Sortes potest videre a continui quamlibet partem. Nec sequitur, quilibet gradus perfectionis possibilis potest poni in esse, ergo possibile est quod ponatur in esse quilibet gradus perfectionis possibilis, licet consequens tenuerim probabiliter in meo principio Vide supra. contra praedicatorem.

Ad sextam Vide supra. , negatur consequentia quia deitas non se habet per modum speciei creatae personae nec divinae personae per modum individuorum quia, licet duos homines sunt aliquod unum maius quam unus solus, tamen duae personae divinae non sunt maius quam una sola, ut dicit Augustinus, VIII , capitulo primo Augustinus, VIII, prooem., 1 (CCSL 50, 268, ll. 15-22). .

Ad aliud, negatur consequentia quia conclusio et corollaria intelliguntur de entitatibus realibus et non de complexe significantibus.

Ad aliam, negatur antecedens quia ad illam, sequitur necesse esse non esse necesse esse. Et ad improbationem, dico quod ad impossibile, sequitur quodlibet, et per consequens ex negativa, sequitur affirmativa.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , dicitur quod Damascenus Ioannes Damascenus, I, 4 (Buytaert, 21, ll. 41-45). non loquitur de perfectionibus quod non realiter sint in Deo, sed de nominibus quae de Deo praedicantur, quorum aliqua secundum eum non praedicantur naturam, sed ea quae sunt circa naturam quod non est intelligendum quantum ad rem significatum quia, si res quae est sapientia divina non esset divina natura, sed aliquid circa naturam, non solum distingueretur formaliter, sed realiter et simpliciter, quod est falsum. Sed intelligitur quoad modum praedicandi quia talia nomina praedicantur de Deo denominative. Et quae sic praedicantur de Deo quantum ad modum praedicandi non dicunt naturam, sed aliquid circa naturam. Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 8, q. 1, passim (Venice 1490, 362-386). Haec est solutio Alphonsi .

Ad secundam Vide supra. , primo posset dici quod divisibiliter seu per divisibile distat angelo quia distat per totam perfectionem omnium creaturarum actualium et possibilium. Et negatur consequentia, igitur partes quia illa divisibilitas non est Deo intrinseca sed extrinseca.

Secundo, posset dici hanc negando consequentiam, distat indivisibiliter, ergo infinite minus quam quaecumque citra, quia illud indivisibile per quid distat est immensum quia est Deus.

Ad aliud Vide supra. , negatur consequentia. Ratio quia sapientia infinita et bonitas infinita in re sunt aliquid circumscripta omni ratione intellectus, sapientia vero in communi et bonitas in communi non sunt sic quia non sunt nisi quidam conceptus vel entia rationis. Et ad probationem, quia infinitas non tollit rationem formalem alicuius Vide supra. , conceditur. Sed hoc non probat intentum quia sapientia et bonitas in communi non solum praedicantur de sapientia et bonitate infinita, sed etiam de finita. De hoc vide Alphonsum.

Ad aliud contra tertium corollarium Vide supra. , concesso antecedente, negatur consequentia, nam non sequitur, haec res diversimode est, quia possibile est quod propositum idem significatum una sit vera et alia falsa, non tamen sequitur quod significatum sit verum et falsum.

Ad aliud Vide supra. , conceditur consequens. Et ad improbationem, quia tunc obiectum unius Vide supra , etc., conceditur. Et cum improbatur, quia Deus intelligit malum Vide supra , etc., conceditur, sed non sequitur quod infertur.

Secundo, dico quod voluntas divina intelligit omnem malum quia intellectus divinus qui intelligit est formaliter voluntas divina. Malum ergo est obiectum voluntatis, non ut volitum, sed ut cognitum et intellectum.

Tertio, posset negari illa consequentia, voluntas divina et intellectus sunt idem, igitur quidquid intellectus intelligit, voluntas vult.

Ad aliud Vide supra. , negatur maior et minor quia non oportet quod omne illud quod necessitat ad conceptus distinctos sit conceptibiliter distinctum nisi velimus ab uti vocabulo. Nec etiam perfectio divina necessitat ad distinctionem actuum diversorum ut assumit ratio.

Ad rationem contra tertium corollarium Vide supra. , negatur maior quia sapientia divina est omnis perfectio formaliter, et omne quod est melius esse quam non esse simpliciter sub bono intellectu.

Ad primam auctoritatem contra tertiam conclusionem Vide supra. , intelligentia est substantia quae non dividitur. Hoc est verum quantum ad partes naturae vel quantum ad durationem, quae est tota simul.

Ad aliam Vide supra. , dicitur quod intellectus est virtus simplex, id est, non organica. Hoc voluit Philosophus Aristoteles, III, 4 (429b22-25). .

Secundo dicitur simplex aliquo modo non simpliciter quia omnis creatura aliquo modo est composita et potentialitati subiecta.

Ad primam rationem in oppositum Vide supra. , dicitur quod, si antecedens intelligitur de simpliciter simplici, est falsum. Et ad probationem, dicitur quod non valet consequentia. Et si ultra inferretur anima non est simplex, igitur habet partes, consequentia negatur.

Ad aliud Vide supra. , dicitur huiusmodi formas in primo motore esse indistinctas actu quia creatura in Deo non est aliud quam divina natura penitus indistincta.

Ad alias rationes in oppositum, patet solutio per dictam.

Quod non quia Verbum est mensura creaturae, ergo Verbum non est Patri coaeternum. Antecedens patet et consequentia probatur quia mensura debet aequari et mensurative suo mensurato proportionari.

Secundo, Verbum divinum est immensum, ergo aeternitate non est mensuratum quia contradictio videtur quod immensum mensuretur. Antecedens est catholicum. Confirmatur quia Verbum est supra et ultra aeternitatem, ergo aeternitate non est mensuratum. Alias probatur tertio , Dominus regnabit et ultra Exodus 15:18. .

Tertio, aeternitas est facta, ergo Verbum non est aeternitas, nec ea mensuratur. Antecedens patet per Augustinum, ubi dicit, Deus est auctor aeternitatis Augustinus, , q. 23 (CCSL 44A, 27, ll. 11-12). . Item, Boetius dicit quod sicut nunc fluens facit temporis, sic nunc stans et permanens facit aeternitatem Boethius, IV (Moreschini, 176, ll. 242-245). .

In oppositum est Magister in hac distinctione Lombardus, I, d. 9, c. 2 (I, 103, ll. 15-17). . Item, in simile, in hac Trinitate nihil prius aut posterius (Denzinger n. 75, p. 51). , etc.

Prima conclusio: licet aeternaliter seu aeternitatis duratio in abstracto ad extra non sit communicabilis perfectio, ipsa tamen est cuiuslibet producti aeterna et formalis mensuratio. Prima pars quia sequeretur quod creatura Deo posset esse coaeterna vel quod quaelibet creatura esset producta ante quodlibet tempus, sed utrumque est falsum, impossibile, ergo. Secunda pars probatur quia Deo respectu creaturae conveniunt proprietates mensurae proprie et non transumptive solum, ergo. Antecedens ostendit Aegidius, libro secundo, distinctione octava, quaestione tertia, parte secunda Aegidius Romanus, I, d. 8, p. 1, princ. 2, q. 1, a. 3 (Venince 1521, 48va). quoniam sibi competit ratio numeri tripliciter, uniformiter, simpliciter, et indivisibiliter. Secundo, quia creaturae competit ratio adaequationis dupliciter, scilicet per conformitatem et imitationem, ergo sequitur quod Deus causaliter, formaliter sit mensura cuiuslibet entis producti. Prima pars conclusionis confirmatur quia nulli creaturae potest competere invariabilitas, immutabilitas, et simultaneitas, ergo nec aeternitas. Patet consequentia quia illae sunt proprietates aeternitatis ut post patebit. Et antecedens patet quia secundum Gregorium , eo ipso quo creatura est vicissitudinem mutabilitatis habet Gregorius Magnus, V, c. 38, 68 (CCSL 143, 267, ll. 6-7). .

Primum corollarium: immensitas et aeternitas mensurae non infert immensitatem mensuratae naturae, contra Iohannem de Marchia, quaestione prima , determinationum in responsione rationis primae contra secundam conclusionem Iohannes de Ripa, , q. 1, a. 1 (Combes, 38, ll. 12-19). . Patet quia Deus immensus est formalis mensura creaturae, et tamen creatura non est immensa, et per consequens non est ei adaequata proportionaliter, ut dicit ibi.

Secundum corollarium: aeternitatis formalis ratio non est perfectionis simpliciter denominatio. Patet quia quaelibet talis perfectio est ad extra communicabilis creaturae concretive, sed aeternitas non est communicabilis creaturae, igitur.

Ex primo corollario p et conclusione sequitur quod quaelibet materialis et divisibilis natura mensuratur immateriali et indivisibili mensura aliquo modo et non adaequate.

Tertium corollarium: licet aeternitas ut sic non sit perfectio ut si simpliciter denotative, tamen est modus perfectionis identitate, realiter, et entitative. Prima patet per corollarium secundum Vide supra. . Secunda probatur quia aeternitas essentialiter est Deus aeternus.

Secunda conclusio: sicut summa bonitas est sua supersimplex natura, sic sua aeternitas est eius omnis mensura. Probatur per Anselmum, 24 ubi ait summam substantiam constat sine principio et sine fine esse, nec habere praesens, praeteritum, nec futurum Anselmus, 24 (Schmitt I, 42, ll. 11-12). . Item, Alexander, libro , propositione 52 , dicit tempus rem a suo principio distare facit, aeternitas vero rem suae causae continuat et coniungit, in aeternitate non est pars neque prius aut posterius Adam Pulchrae Mulieris, 54 (Baeumker, 64, ll. 21-24). . Item, propositione 44 dicit quod nullum immutabile mensuratur mensura successiva aut succedente sed aeterna Adam Pulchrae Mulieris, 56 (Baeumker, 68, ll. 13-17). .

Prima corollarium: mensura cuiuslibet divinae operationis seu causalitatis est instans semper praesens et indivisibile aeternitatis. Patet quia Deus est sua operatio nominaliter et active sumpta, ergo. Confirmatur quia tam Deus quam creatura mensurantur aeternitate, et per consequens eius instanti quia sunt idem praecisive.

Secundum corollarium: quam repugnat pluralitas deorum divinitati, tam repugnat multiplicitas signorum aeternitati. Patet quia summa natura est eius omnis mensura, ergo quaelibet eius mensura est sibi adaequata totaliter. Sed quodlibet signum vel instans aeternitatis est eius propria mensura, ergo quodlibet tale est simplex non multiplex. Et intelligo per mensuram aequalem cum Deo permanentiam, durativam, supersimplicem, et independentem, et principio carentem.

Tertium corollarium: sicut aeternitas est pluralitatem signorum mensura intrinsece excludens, sic instans aeternitatis est omnem successionem durativam contentive includens. Prima pars est contra Scotum in locis pluribus Scotus, I, d. 12, q. 2 (Vatican V, 59, ll. 6 - 61, ll. 4) et II, d. 1, q. 1 (Vatican VII, 9, ll. 5 - 11, ll. 3). , quae probatur sic quia aliter tota Trinitas foret multiplicior eius significatione significans , quod est falsum et contra secundum corollarium Vide supra. . Item, illud signum esset simplicius eius aeternitate, quod est falsum. Secunda pars est contra Hugolinum Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 9, q. 1, a. 1 (Eckermann II, 210, ll. 236 - 211, ll. 245). quae probatur quia instans aeternitatis est adaequate ipsa aeternitatis, ergo cuiuscumque aeternitatis aeternitas aeternitatis est praecontentiva instans aeternitatis est illud contentive includens et illud inclusive continens. Sed aeternitas praecontinet et includit omnem moram durativam, successivam, realem, et imaginativam, ergo.

Tertia conclusio: aeterni verbi generatio seu aeternum generari instanti aeternitatis censendum est mensurari. Haec patet per Damescenus, libro primo, capitulo octavo generatio divina est sine initio et aeterna aeternae , naturae opus existens Ioannes Damascenus, I, 8 (Buytaert, 32, ll. 77-80). . Item, probatur ratione quia haec generatio est invariabilis, incorruptibilis, simultanea absque successione, sed istae sunt proprietates aeternitatis, ergo. Prima pars antecedentis patet, et secunda per Augustinum, III , capitulo tertio , dicentem quod, Deus est vera aeternitas Augustinus XV, 5, 7 (CCSL 50A, 469, ll. 29-30). . Item, IV , capitulo 19 vera illius incommutabilis ipsa est aeternitas Augustinus, IV, 18, 24 (CCSL 50, 193, ll. 63-64). . Ad idem est dicens Aegidius, distinctione 8 primi, parte secunda, quaestione secunda Aegidius Romanus, I, d. 8, p. 2, princ. 2, q. 2, a. 2 (Venice 1521, 49rb). , ubi ponit has proprietates in forma.

Primum corollarium: non stat Verbum pro aliquo signo posse dici et in illo ipsum per generationem non produci contra Scotum, distinctione 22 primi, quaestione secunda Scotus, I, d. 12, q. 2 (Vatican V, 60, ll. 1-12). . Probatur quia, si in aliquo signo Pater posset generare Filium et pro illo non generaret eum, sequitur quod generatio non mensuraretur instanti carente principio. Consequens est falsum per dicta. Patet consequentia quia primum signum in quo persona prima habitualiter est fecunda praecederet generationem Filii, et per consequens pro illo foret negatio Verbi praecedens, quod est falsum.

Secundum corollarium: pro quocumque signo Pater generat unigenitum, pro eodem signo Filius spirat Spiritum Sanctum, contra Scotum, ubi supra Vide supra. probatur, et signo primum signum originis in quo Pater est fecundus et Filius non secundum eum. Et sit illud signum a et secundum signum in quo Filius est fecundus et sit b, tunc sic a habet annexam negationem fecunditatis Filii, ergo in a non est Filius fecundus et a est prius b, ergo Filius prius est non fecundus quam fecundus. Patet consequentia quia a est prius b posterius, aliter a non esset primum et b secundum ut dicit. Sed hoc consequens est falsum quia tunc Filius inciperet esse fecundus et non sine initio esset fecundus contra dictam, ergo verum est corollarium.

Tertium corollarium est titulus quaestionis affirmativus quod probat Dominus Alphonsus, distinctione prima Alphonsus Vargas Toletanus, , non invenimus. , vide ibi. Confirmatur quia in divinis non est aliqua prioritas praeter originis aliquo non in quoquam. Non intendo negare per dicta in quaestione quia solum loquor de prioritate mensurativa contra modum ponendi Scoti qui imaginatur quod in instanti aeternitatis sunt tria signa originis. In primo sunt omnia essentialia, scilicet scientia, sapientia, bonitas, etc. In secundo Pater generat Filium. In tertio spirat Spiritum Sanctum. Et dicit consequenter quod Pater prius origine spirat Spiritum Sanctum quam Filius, vide Alphonsum, distinctione 9 primi Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 9-10, q. 1, a. 2 (Venice 1490, 390). . Corollarium responsivum probat Alphonsus Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 9-10, q. 1, a. 2 (Venice 1490, 390). sic, virtualiter Filio et cuilibet personae divinae pro quocumque signo originis vel naturae repugnat non esse, ergo et posterius esse, ergo nulla persona divina est prior alia. Antecedens patet quia quaelibet est summe necesse esse. Et consequentia patet, si enim pro aliquo signo una persona est prior alia posterior, aut igitur in illo signo Filius habet esse aut non. Si sic ergo in illo Pater non est prior eo. Si non ergo Filius habet esse post non esse et sic producitur de non esse ad esse. Patet consequentia quia in secundo habet esse, immo sequitur quod Filio non repugnat non esse, quod est oppositum antecedentis.

Contra primam conclusionem Vide supra. , Deus non est eiusdem generis cum creatis, ergo earum non est mensura. Haec consequentia consequentiam patet per Philosophum, X , dicentem, mensura debet esse unigena Aristoteles, X, 1 (1053a15-23). , id est, unius generis cum mensurato.

Secundo, Deus non est creaturae proportionalis. Item, non est replicabilis. Item, quantitas non convenit Deo vel aeternitati, sed istae sunt mensurae proprietates, ergo.

Contra secundam conclusionem Vide supra. et corollaria eius, si mensura aeterna foret propria cuilibet operationi divinae intrinsece, sequitur quod facere divinum esset aeternum. Consequens non videtur verum, sed apparet consequentia quia tum velle divinum sit aeternum et divinum velle sit facere, sequitur divinum facere esse aeternum, et sic ab eo aeterno omnia facta fuissent.

Secundo, sequitur quod duo contradictoria in instanti aeternitatis sint simul vera. Consequens est falsum. Consequentia probatur quia Deus non vult modo Christum pati, et illud non velle est aeternum. Et voluit Christum pati, ergo illud velle fuit aeternum. Et sic in eodem instanti illud voluit et noluit seu non voluit, quae sunt contradictoria.

Tertio, si aeque praesens velle futurum esse esset et praeteritum esse praeteritum, sequitur quod aeque necessariam esset unum sicut reliquum. Consequens est falsum.

Quarto contra corollaria, omne illud quod dicit indivisibile esse indivisibiliter est simplicius illo quod dicit indivisibile esse et non indivisibiliter. Sed signum vel instans aeternitatis dicit indivisibile indivisibiliter, aeternitas vero indivisibile sed non indivisibiliter, ergo etc.

Quinto, contra secundum et tertium corollarium videtur esse illud 16 , ubi dicitur de Spiritu quaecumque audiet loquetur Ioannes 16:13. . Sed certum est quod illud futurum non potest referri nisi ad aliquod signum aeternale et sic erunt plura in aeternitate signa. Item 12 clarifica me Pater claritate quam habui priusquam mundus fient Ioannes 17:5. . Item, contra conclusionem est dictum Boetii augustini boetii superius allegati Vide supra. quia si aeternitas est facta, sequitur quod non sit Deus. Item, auctoritas Augustini Vide supra. .

Contra tertiam conclusionem Vide supra. est ratio facta in oppositum quia Verbum divinum etc. Vide Supra. ,

Secundo, per illud 3 , Dominus regnabit et ultra Exodus 15:18. .

Tertio, generatio passiva et Filius habet principium, ergo eius duratio habet principium. Patet consequentia quia sunt idem. Antecedens patet per Augustinum, V 14 , dicentem, Pater est principium Filii Augustinus, V, 13, 14 (CCSL 50, 220, ll. 1 - 221, ll. 15). .

Quarto, in divinis est numerus. Antecedens patet quia Trinitas. Et consequentia patet quia in quolibet numero dualitas sequitur unitatem et unitas praecedit eam.

Quinto, quidquid est primo propinquius illud videtur prius. Sed Filius est propinquior primo quia immediatior Patri, igitur Filius est prior Spiritu Sancto et pari passu Pater Filio. Maior nota et minor probatur quia Spiritus Sanctus procedit a Patre mediante Filio.

Pro solutione rationum contra primam conclusionem, notandum quod mensura dicitur multipliciter. Uno modo per ipsius mensurae replicationem, et sic sumitur X Aristoteles, X, 1 (1053a15-23). de ponderibus.

Secundo modo per assimulationem et approximationem aliorum ad ipsum et imitationem.

Tertio sumitur secundum causalitatem, prioritatem, et determinationem, et sic dicitur ars mensura artificienti, sic dicitur V Aristoteles, V, 24-27 (1023a26-1024a29). Cf. Aristoteles, , X, 1 (1052b1-1053b8). de intelligibili.

Quarto modo secundum formalem reformationem seu receptationem, et sic scientia dicitur mensura scitorum.

Quinto modo per situs interpositionem et altitudo istius situs est mensura tantae vel tantae distantiae.

Primo et ultimo modis, Deus non dicitur mensura, licet bene secundo, tertio, et quarto modis est mensura rerum.

Ad primam Vide supra. , dico quod sumendo genus large pro quocumque communi verificante de pluribus sive univoce vel aequivoce, sic potest concedi Deum esse eiusdem generis cum creaturis quia isto modo ens dicitur de creaturis et Deo. Si vero genus sumatur stricte et proprie pro aliquo quod dicitur de pluribus univoce, tantum sic conceditur antecedens et negatur consequentia, primo pro illo sensu sed in alio non.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod, licet inter Deum et creaturas non sit proportio quantitative adaequationis, tamen inter ea est proportio ordinis, seu exemplaris, imitationis, et hoc sufficit ad hoc quod sit rerum mensura.

Ad tertiam Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, dicitur quod replicatio non est de ratione mensurae simpliciter, sed tantum mensurae quantitative.

Ad quartam Vide supra. , negatur consequentia quia, licet nomen quantitatis fuerit in potentiam rebus quantitatis primo et proprie, tamen cum hoc stat quod significatum possit Deo competere.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , conceditur consequens, sed tamen non est aeternum facere loquendo de facere Dei ad extra. Posset etiam dici quod non omne velle Dei est facere, licet non non While L has clear deleted the "non" in this case, the sense seems to demand it and thus we have supplied it. econverso.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia. Ad probationem, dico quod Christum pati potest dupliciter sumi. Uno modo pro dicto seu pro hac propositione Christus patitur. Secundo modo pro re dicti, scilicet pro instanti pro quo Christus patiebatur et passione Christi. Si primo modo sumitur, non probatur consequentia quia illae propositiones non aeternaliter fuerunt. Si secundo modo, tunc dicitur quod Deus vult quidquid unquam voluit et omne volitum est praesens in suo praesenti instanti aeternitatis ubi nullus est fluxus praeteriti vel futuri. Et per illam solutionem possunt solvi plura argumenta similia in hac materia.

Ad tertiam Vide supra. , negatur consequentia quia talis necessitatis temporis praeteriti non provenit ex intrinseco notitiae divinae, sed potius ab extrinseco. Puta quia res posita est in esse actuali.

Ad quartam Vide supra. , negatur minor quia tam simplex et tam indivisibiliter est aeternitas, quam simplex vel indivisibile est signum vel instans aeternitatis et econverso.

Ad quintam Vide supra. de Spiritu Sancto, hic respondet Augustinus, homelia 45 Augustinus, 45, 9 (CCSL 36, 392, ll. 1-35). , ostendens quod vere dicimus de Deo, fuit et erit, quia numquam de eo deerit, numquam defuit, non quidem quod aliqua signorum pluralitas in ipso sit.

Aliter potest dici quod Deus, licet proprie non sit in tempore et personae quia non variatur secundum tempus per accidens, tamen est in tempore quia est quando tempus est Aegidius Romanus, I, d. 8, par. 1, prin. 2, q. 2, a. 4 (Venice 1521, 50rb). , ideo verba praeteriti et futuri temporis de Deo dici possunt. Haec responsio trahitur ex dictis Aegidi, libro primo, distinctione hac, parte tertia, quaestione quarta .

Tertio, potest dici quod li antequam mundus fieret potest se habere habitualiter, hoc est, si fuisset tempus ante mundum, habuisset claritatem in illo.

Quarto, posset dici quod, si recipitur tempus pro quacumque imaginaria successione possibili positiva vel privativa, tunc infinitum tempus fuit ante mundum quia talia possunt capi pro talibus signis illius imaginarii successus.

Ad Boetium Vide supra. dicentem quod nunc stans Vide supra. , etc., conceditur quantum ad nostrae mentis apprehensionem sive quantum ad nostri intellectus cogitationem.

Ad Augustinum Vide supra. dicitur quod loquitur de aeternitate participata et secundum quid, non autem de aeternitate simpliciter seu loquitur de aeternitate a parte post.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , dicitur quod, licet Verbum divinum sit immensum mensura ab eo distincta, tamen dicitur mensum mensura quae est sua aeternitas, prout ostendit Aegidius, distinctione 8 primi, parte tertia, quaestione tertia Aegidius Romanus, I, d. 8, par. 1, prin. 2, q. 2, a. 3 (Venice 1521, 50raC). .

Ad illud 3 Vide supra. , dicitur quod sumitur aeternitas dupliciter, uno modo primo pro periodo unius cuiusque vitae naturalis, secundo modo pro uniformi et immobili simultanea existentia. Primo modo conceditur simpliciter, sed secundo modo negatur.

Secundo, posset dici secundum Anselmum, , capitulo tertio , quod Deus est ultra illa quae etiam finem non habebunt, tum quia illa nullatenus sine eo esse possunt, ipse autem non minus esse si omnia in nihilum irent, tum secundo quia illa possunt cogitari habere finem, Deus vero nequaquam, tum etiam quia Dei et eorum aeternitas est Deo tota sed eis non Anselmus, 20 (Schmitt I, 115, ll. 20-27). .

Ad tertiam Vide supra. , primo negatur consequentia quia similiter posset argui quod essentia haberet principium quia ipsa est idem Filio. Item, posset dici quod, si sumatur principium pro durationis communicatione, sic Filius et Spiritus Sanctus habent principium quia, sicut Pater communicat Filio deitatem, ita et aeternitatem. Si autem sumatur pro durationis limitatione, sic nulla persona divina habet principium.

Ad quartam Vide supra. de numero, dicitur quod sicut in divinis est sapientia, magnitudo, tamen non qualitas aut quantitas, sic est ibi ternarius, non tamen proprie dictus numeris, et de hoc videbitur infra.

Ad quintam Vide supra. , negatur minor quia non ideo dicitur quod Pater producit Spiritum Sanctum mediante Filio quia Pater non immediate producit ipsum, sed quia Filius habet a Patre virtutem spirativam. Sed contra hoc obicitur per Augustinum, libro ubi dicit iusti in patria videbunt quid interest inter generationem et spirationem et videbunt quod Pater praecedit Filium, non natura, sed origine Pseudo-Augustinus, , cap. 6 (PL 40, 996). .

Ad hoc, tamen dicit Alphonsus quod Augustinus vult dicere quod inter Patrem et Filium est prioritas originis non in quo, sed a quo, id est, quod Filius ordine naturae est a Patre, non tamen est ibi prioritas signorum realis, durativa, et mensurativa ut Scotus et sequaces sui nituntur probare, quorum rationes solvit Alphonsus in hac distinctione nona Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 9, a. 3-4 (Venice 1490, 395). . Vide ibi.

Quod non quia tunc sequitur primo quod tantum repugnaret Spiritum Sanctum a Filio non produci sicut ab ipso non distingui. Consequens est falsum quia, si, per impossibile, Filius Spiritum Sanctum non produceret, adhuc distinctio esset inter ipsos, ergo. Prima consequentia probatur quia, si eodem modo Pater et Filius spirent, tum ergo Pater taliter spiret quod, si non spiraret Spiritum Sanctum, non diceretur ab eo. Sequitur quod si Filius etiam non non spiraret, nec distingueretur.

Secundo, quod Filius non spirat Spiritum Sanctum probatur auctoritate Damasceni, libro primo, capitulis 10 et 11 , dicens, Spiritum Sanctum ex Patre dicimus et Patris Spiritum Sanctum nominamus, ex Filio vero non dicimus, sed Spiritum Filii nominamus Damescenus, I, c. 8 (Buytaert 47, ll. 326-329). . Ergo, si nota est ex Filio, non videtur procedere ab eo.

Tertio, si sic, sequeretur quod ab eis naturaliter procederet. Consequens est falsum quia procedit modo amoris et libertatis seu voluntatis. Sed probatur consequentia quia ad intra est unicus procedendi modus in divinis inplurificabilis ut fuit dictum supra. Sed Filius modo naturali seu naturaliter a Patre procedit, igitur, si Spiritus Sanctus ab aliquo procedat, hoc erit naturaliter et non libere.

Ad oppositum est Magister in hac 11 distinctione Lombardus, I, d. 11, c. 1 (I, 114, ll. 13). , et , De summa Trinitate et fide catholica, libro 6 VI, 1, 1, 1 (CIC, II, 937). .

Prima conclusio: licet Spiritus Sanctus non prius nec magis procedat a Patre quam a Filio, tamen Spiritum esse vel procedere ab aliquo solum ostendi potest fidei medio. Prima pars probatur quia pro quocumque signo Spiritus Sanctus est spiratur a Filio, sed pro omni signo pro quo spiratur a Patre est, igitur pro quocumque signo spiratur a Patre pro eodem spiratur a Filio. Maior patet quia, si detur oppositum, sequitur quod in aliquo signo Spiritus Sanctus esset ab uno tantum et non a duobus, contra fidem. Secunda, scilicet minor, probatur quia pro quocumque signo pro quo spiratio activa est, spiratio passiva etiam est, ergo. Probatur antecedens quia aliter sequeretur quod Pater pro aliquo signo spiraret Spiritum Sanctum, pro quo signo non spiraretur Spiritus Sanctus, quae est contradictio. Secunda pars conclusionis probatur quia sequeretur quod Trinitas divinarum personarum posset evidenti ratione ostendi, quod est falsum ut probatum est. Item, omnis ratio citra fidem probans Spiritum Sanctum procedere probaret Spiritum Sanctum alium spiritum sanctum producere, sicut fuit dictum de generatione Filii. Sed quod fidei medio ostendi potest patet , De summa Trinitate et fide catholica, libro sexto, capitulo fideli fidei VI, 1, 1, 1 (CIC, II, 937). Concile de Lyon II (oecum. XIV), 7 mai - 17 juillet 1274 (sous le Bienheureux Grégoire X); Session II, 18 mai 1274: Constitution "de summa Trinitate et fide catholica", (Enchiridion Symbolorum, Denzinger. 850 460) . Item, per Augustinum, IV , capitulo 53 de parvis Augustinus, IV, 20, 29 (CCSL 50, 199, ll. 105 - 200, ll. 114). , ubi deducit hoc multis auctoritatibus Sacrae Scripturae.

Primum corollarium: sicut Pater non prius dicit Verbum quam spiret Sanctum Spiritum, sic generatio Verbi Divini non est realiter prior spiratione Spiritus Sancti. Prima patet quia Filius non est prior Spiritu Sancto, ergo. Antecedens probatur quia, sicut probatur, Pater non est prior Filio, sic probatur quod Filius non est prior Spiritu Sancto. Secunda pars probatur quia in divinis nulla est realis prioritas in quo, ut probatum est. Si etiam generatio praecederet spirationem, sequeretur quod generatum praecederet spiratum, quod improbatum est.

Secundum corollarium: quod in Deo causaliter Filius Spiritum Sanctum producit quia eius expressa imago et perfecta similitudo existit. Patet quia eadem ratione probaretur quod Spiritus Sanctus produceret Filium, ergo.

Tertium corollarium: non praecise ex eo quia Filius est Deus Spiritum Sanctum spirat vel producit Filius. Patet quia sic probaretur quod Spiritus Sanctus produceret se ipsum vel alium, quod est falsum. Et patet consequentia quia non minus est Deus quam sit Pater vel Filius.

Secunda conclusio: licet nulla alia res a spiratione activa sit Spiritus Sancti a Filio distinctiva, tamen haec consequentia non est formalis Spiritus Sanctus a Filio non producitur, ergo Filius a Spiritu Sancto non distinguitur . Prima pars probatur quia nihil est in Filio quod non sit spiratio activa, ergo. Secundo, quia si per aliud distingueretur, sequitur quod Filius non esset summe simplex. Patet consequentia quia plures entitates incomplexae essent in eo. Secunda pars probatur quia Filius non praecise distinguitur a Spiritu Sancto quia praecise ipsum spirat, ergo illa consequentia non est formalis. Patet consequentia quia in illa consequentia arguitur a pluribus causis veritatis ad unam, sed talis consequentia non valet. Sed antecedens principale arguitur quia Filius distinguitur sufficienter a Spiritu Sancto per hoc quod ipse procedit a Patre nascendo et Spiritus Sanctus non sed tantum procedendo. Haec ratio etiam confirmatur dicto Augustini, V , capitulo 14 , ideo Spiritus Sanctus non est Filius cum uterque a Patre exeat quia ipse exit non quomodo natus sed quomodo datus Augustinus, V, 14, 15 (CCSL 50, 222, ll. 9-10). . Item, , capitulo 2 , aliud est natum esse, aliud procedere, ideo alius Filius, alius Spiritus Sanctus Fulgentius of Ruspe, I, 6 (CCSL 91A, 716, ll. 144-147). .

Primum corollarium: non solum oppositio relativa est personarum divinarum distinctiva. Patet quia, si inter Filium et Spiritum Sanctum non esset huiusmodi oppositio, adhuc distinguerentur per conclusionem. Confirmatur quia personae divinae se ipsis et non solum relationibus distinguuntur. Hoc corollarium est contra Thomam de Argentinensis, libro primo, distinctione 11, quaestione 2, articulo 2 Thomas de Argentina, I, c. 11, q. 2, a. 2 (Venice 1564, 61ra). .

Secundum corollarium: si, per impossibile, Filius Spiritum Sanctum non produceret, adhuc staret quod nulla divina persona per modum generationis et spirationis procederet. Contra Aegidium, primo , quaestione 6 Aegidius Romanus, I, q. 6 (Louvain 1646, 13a-15a). . Item, contra Ockham Ockham, I, d. 11, q. 2 (OT III, 369, ll. 16 - 371, ll. 8). et Aureolus Aureolus, I, d. 11, q. 1, a. 2 (Rome 1596, 356a). . Probatur quia illo casu posito, adhuc sufficienter personae productae distinguerentur abinvicem, ut dicit secunda conclusionis pars Vide supra. .

Tertium corollarium: haec consequentia non est evidens nec formalis, Spiritus Sanctus a Filio non procedit, ergo Spiritus Sanctus non est nec existat , contra Gregorium, libro primo, distinctione 11, articulo 2 Gregorius Ariminensis, I, d. 11, q. 1, a. 2 (Trapp II, 186, ll. 6-7). . Patet corollarium quia, si consequentia esset formalis, sequitur quod si Spiritus non produceretur a Verbo, ipse non distingueretur ab eo, quod est improbatum in conclusione. Confirmatur quia Spiritus Sanctus per aliquod incomplexum praeter spirationem sufficienter a Verbo distinguitur, ergo seclusa spiratione, per impossibile vel possibile, adhuc Spiritus Sanctus a Verbo distingueretur. Antecedens est suum in primo articulo eiusdem quaestionis Gregorius Ariminensis, I, q. 1, a. 1 (Trapp II, 178, ll. 24-28). et consequentia patet per dictam.

Tertia conclusio: licet Pater spirare activum communicet Filio, tamen Spiritus Sanctus producitur ab utroque eodem modo naturali et libero. Prima pars patet in distinctione 12 primi in qua dicitur quod Pater dat Filio quod spiret Spiritum Sanctum Lombardus, I, d. 12, c. 2 (I, 120, ll. 8-9). This is a significant paraphrase, but it seem clear that Gracilis is performing a quotation, though it doesn't align perfectly with anything in Lombard. The provided reference is our best guess at what Gracilis intended target with this quotation act. , ergo. Sed quod modo naturali producant Spiritum Sanctum patet auctoritate Hilarii, V Hilarius, V, 37 (CCSL 62, 191, ll. 6-7). , et eum allegat Magister in textu , ubi dicit, ex virtute naturae in naturam eandem processionem subsistit Spiritus Sanctus Lombardus, I, d. 18, c. 3 (I, 156, ll. 18-20). . Sed quod praecedat libere patet quia voluntarie ut dicit Augustinus, XV , capitulo 17 Augustinus, XV, 27, 50 (CCSL 50A, 533, ll. 103-106). . Vide in fonte. Confirmatur etiam quia non repugnat Filium generari naturaliter et libere, ergo nec Spiritum Sanctum repugnat spirari naturaliter et libere. Consequentia patet per simile, sed antecedens probatum est supra.

Primum corollarium: Spiritus immensae bonitatis non producitur per modum voluntatis contra Scotum, libro primo, distinctione 18, quaestione prima, articulo primo Scotus, I, d. 10, q. 1 (Vatican IV, 342, ll. 4-18). , et contra Ockham, eadem distinctione, quaestione prima Ockham, I, d. 10, q. 1 (OT III, 326, ll. 8 - 327, ll. 6). . Probatur quia vel voluntas sumitur essentialiter vel notionaliter. Non primum quia certum est quod voluntas non producit Filium nec Spiritum Sanctum. Nec secundum quia tunc Spiritus Sanctus produceret se ipsum. Consequentia patet per Augustinum, XV 17 , capitulo 3 de magnis, et 16 de parvis , dicentem, voluntas Dei, proprie si dicenda est aliquid in Trinitate persona, magis hoc nomen Spiritui Sancto convenit sicut caritas. Nam quid est aliud caritas quam voluntas? Augustinus, XV, 20, 38 (CCSL 50A, 516, ll. 36-39). . Per hanc rationem arguit Augustinus contra Eunomium haereticum Augustinus, XV, 20, 38 (CCSL 50A. 515, ll. 1- 516, ll. 39). quod Filius non sit Filius voluntatis seu voluntate.

Secundum corollarium: in eodem principio, respectu eiusdem termini, unitive libertas et necessitas concurrunt active spiratione. Probatur quia unicus est terminus simplex, scilicet Spiritus Sanctus, sed ille est a Patre et Filio libere et naturaliter productus et necessario per spirationem. Nota tamen quod haec libertas non est contradictionis sed complacentiae et naturalis dilectionis, contra Gregorium Gregorius Ariminensis, I, d. 10, q. 1, a. 2 (Trapp II, 167, ll. 2 - 175, ll. 15). improbantem Scotum Scotus, I, d. 10, q. 1 (Vatican IV, 348, ll. 9- 349, ll. 14). .

Tertium corollarium est pars quaesiti affirmativa.

Contra primam conclusionem Vide supra. , arguitur primo sic, auctoritate Dionysii, capitulo 2 , dicentis, non est audendum de Spiritu Sancto dicere et occulta divinitate praeter ea quae divinitus nobis ex sacris litteris sunt expressa Pseudo-Dionysius, , cap. 1, 2 (Dionysiaca I, 12-13). . Sed in sacris litteris canonis non videtur haec veritas expressa, igitur non est ponenda.

Secundo, sequitur quod maior sit identitas inter Patrem et Filium Spiritum Filium quam inter Patrem et Spiritum Sanctum. Consequens est falsum. Patet consequentia quia ultra identitatem essentiae est identitas spirationis activae.

Tertio, cuiuslibet actionis simpliciter simplex est principium unum, ergo. Sed hoc est falsum quod probatur primo quia, si esset unum principium spirans Spiritum Sanctum, tunc esset aliqua persona quarta in divinis, cum Filius non sit illud principium unum nec Pater. Secundo, sequitur tantum duas esse ibi personas. Probo quia tantum principium spirativum et spiratum principium vel terminus spirationis. Tertio, sequitur Patrem et Filium aliqualiter esse unum, qualiter qualiter Spiritus Sanctus non esset illud unum. Consequens est falsum, et patet consequentia quia Pater et Filius sunt unum principium Spiritus Sancti, sed Spiritus Sanctus non est sic unum cum eis, ergo. Antecedens patet quia aliter sequitur primo, quod idem terminus indivisibilis unica relatione ad plura referretur. Secundo, quod unum et idem a pluribus causis totalibus simpliciter produceretur quod supra est improbatum Vide supra. . Tertio, sequitur quod effectus dependent a causa, qua remota, non minus produceretur. Haec sunt falsa, ergo.

Quarto principaliter, aut ista veritas necessario et expresse sequitur ex dictis Sacrae Scripturae aut non. Si primum, mirum est quod hoc non viderunt doctores Graecorum, sicut Damascenus, Theophilus, Gregorius Nazianzus, et Cyrillus. Si secundum, sequitur quod nec nos debemus docere, nec fideles ad hoc credendum debent artari, nec oppositum debet haereticum dici.

Quinto, aliquod principium Spiritus Sancti non est Filius, ergo nullum principium Spiritus Sancti est Filius. Antecedens patet quia Pater, qui non est Filius, est principium Spiritus Sancti. Et consequentia probatur quia in materia naturali indefinita vel singularis infert universalem, sicut est in proposito.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , arguitur primo sic, a quocumque aliquid constituitur inesse ab eodem distinguitur illo. Sed Filius constituitur in esse personali filiatione, ergo ea formaliter distinguitur ab omni alia persona. Ergo, circumscripta per possibile vel impossibile spiratione, remanebit Filius personaliter distinctus a quacumque alia persona, ergo non solum per spirationem distinguitur a Spiritu Sancto, ut dicit prima pars conclusionis Vide supra. . Haec est ratio Scoti, 11 distinctione, quaestione 2 Scotus, I, d. 11, q. 2 (Vatican V, 16, ll. 5 - 17, ll. 7). .

Secundo, inter divinas personas non potest esse distinctio nisi per aliquam oppositionem, quae non potest esse nisi relativa. Sed talis non potest esse nisi per aliquam originem. Ergo, si nulla est origo Spiritus Sancti a Verbo, nec aliqua relatio, ergo nec distinctio. Doctor Sanctus in , parte prima, quaestione 36, articulo 2 Aquinas, I, q. 36, a. 2 (Leonine IV, 337a-b). .

Contra secundum corollarium Vide supra. , generatio activa et spiratio activa in Patre dicunt eandem rem Thomas de Argentina, I, d. 11, q. 2, a. 2 (Venice 1564, 61ra). , ergo generatio passiva non concerneret spirationem passivam nisi concerneret generationem activam. Sed si Spiritus Sanctus non procederet a Filio, generatio passiva non concerneret spirationem activam passivam activam , ergo eadem esset persona genita et spirata. Thomas ubi supra .

Contra tertium corollarium Vide supra. , Spiritus Sanctus non esset, si a Filio non procederet. Illa consequentia est formalis Spiritus Sanctus non procedit a Filio, ergo non distinguitur ab eo. Consequentia bona quia quod non est a nullo distinguitur. Antecedens probatur tripliciter. Primo quia, si Spiritus Sanctus non procederet a Filio, non esset donum Patris et Filii Gregorius Ariminensis, I, d. 11, q. 1, a. 2 (Trapp II, 186, ll. 17-18). , igitur nec Spiritus Sanctus. Secundo, quia Filius per se est principium Spiritus Sancti, ergo si eum non spiraret, tunc Spiritus Sanctus non esset Gregorius Ariminensis, I, d. 11, q. 1, a. 2 (Trapp II, 187, ll. 10-12). . Tertio, si aliqua creatura non produceretur a Filio, non produceretur a Filio nec a Patre Gregorius Ariminensis, I, d. 11, q. 1, a. 2 (Trapp II, 187, ll. 27-29). , ergo sic erit de Spiritu Sancto. Et per consequens, si Filius non produceret Spiritum Sanctum, ipse non esset Gregorius Ariminensis, I, d. 11, q. 1, a. 2 (Trapp II, 187, ll. 10-12). . Ista est ratio Doctoris Nostri Gregorii, 11 distinctione primi, articulo 2 .

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , Pater sufficienter producit Spiritum Sanctum, ergo Filium producere superfluit. Consequentia bona quia sicut frustra sit per plura, etc., a fortiori frustra sit plura quod sufficienter de facto fit per unum solum. Sed Deus et natura nihil agunt frustra, ergo. Antecedens probatur quia non perfectius producitur a duobus quam ab uno tantum.

Secundo, aliqualiter Pater producit Spiritum Sanctum qualiter Filius non producit ipsum, ergo non eodem modo. Antecedens probatur quia Pater non habet suum producere ab alio, sed Filius habet a Patre, ergo.

Tertio, diversorum suppositorum diversi sunt actus. Sed Pater et Filius sunt diversa supposita, ergo, si spirant, diversae sunt spirationes et diversi actus. Consequens est falsum. Patet consequentia, sed antecedens probatur quia, licet duo angeli se diligant, tamen non sequitur quod sit unus amor duorum, ergo sic est in divinis.

Contra primum corollarium Vide supra. , voluntas est principium ad intra productivum, et non nisi amoris, ergo Spiritus immensae bonitatis producitur, etc. Scotus, distinctione 10 Scotus, I, d. 10, q. 1 (Vatican IV, 341, ll. 21 - 342, ll. 18). . 2m connterse

Contra secundum corollarium Vide supra. , sequeretur, si sic, quod inter liberum et necessarium non esset differentia, contra Philosophum, IX Aristoteles, 8, 5 (1048a5-8). . Et consequens probat Gregorius, 10 distinctione, articulo 2, conclusione 2 Gregorius Ariminensis, I, d. 10, q. 1, a. 2 (Trapp II, 167, ll. 14 - 169, ll. 34). .

Contra tertium corollarium Vide supra. , principium productivum Spiritus Sancti est voluntas, ergo libere producitur et non naturaliter seu necessario. Patet consequentia quia, sicut intellectus non habet modum liberum agendi, sic nec voluntas modum naturalem. Antecedens patet quia Spiritus Sanctus est amor, ergo producitur a voluntate Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 11, a. 2, concl. 3 (Venice 1490, 405-406). . Haec ratio est Alphonsi, distinctione 11 primi, articulo 2, conclusione 3 .

Secundo, Spiritus Sanctus non producitur quomodo natus Augustinus, V, 14, 15 (CCSL 50, 222, ll. 9-12). , ergo non naturaliter. Antecedens est Augustini, libro , capitulo 12 . Consequentia probatur quia quidquid producitur naturaliter in eadem natura cum producente producitur ut natum, ergo ex opposito quod non producitur ut natum non producitur naturaliter, ergo consequentia fuit bona.

Ad primam Vide supra. , quod est dictum Dionysii dicitur quod illa auctoritas et similes debent intelligi per aliud vel praeter, et sic id est contrarium vel adversum, ut patet quia ipsemet Dionysius multa docuit quae expresse non habentur in canone, et ita possunt exponi aliae auctoritates multae.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, dicitur quod identitas spirationis non addit aliquid ultra essentialem.

Ad tertiam Vide supra. , posset primo concedi consequens sicut dicit Thomas, parte prima, quaestione 36, articulo 4 Aquinas, I, q. 36, a. 4 (Leonine IV, 384b). . Sed non videtur conformiter loqui in , primo , ubi dicit non possumus dicere quod Pater et Filius est spirans vel spirator, sed debemus dicere quod sunt duo spirantes vel spiratores quia duo supposita Aquinas, I, d. 11, q. 1, a. 4 (Mandonnet I, 284). , et in dicit ubi supra quod non debent dici duo spiratores propter unicam spirationem Aquinas, I, q. 36, a. 4, ad 7 (Leonine IV, 384b). .

Secundo, Noster Gregorius diceret quod haec propositio, Pater et Filius sunt unum principium Spiritus Sancti, valet tantum sicut haec, Pater et Filius uno et eodem modo tamquam unum principium spirant Spiritum Sanctum . Et sic ipse non concederet Patrem et Filium unum esse principium Spiritus Sancti productivum vel spirativum quia sunt duo qui spirant. Vide rationes ibi.

Tertio, diceret Hugolinus , quasi sequens Gregorium, non sunt unum principium spirandi Spiritum Sanctum, capiendo li unum stricte pro uno numero simplici Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 3 (Eckermann II, 222, ll. 18-20). quia vel esset illud essentia, vel duae personae, vel una tantum, vel aggregatum ex essentia et relatione, vel relatio communis, sed nullum horum dici debet, ergo. Secundo dicit idem quod quando dicit , De summa Trinitate, libro sexto VI, 1, 1, 1 (CIC, II, 937). , fideliter fatemur capitulo quod Spiritus Sanctus aeternaliter ex Patre et Filio tamquam non ex duobus principis sed tamquam ex uno principio non duabus spirationibus sed una spiratione procedit Second Council of Lyon, Session II (Denzinger n. 850, p. 460). , hoc debet intelligi quod non intendit affirmare unum principium vel unitatem principii, sed unitatem et uniformitatem modi principiendi, ideo non dicit tamquam ex duobus principiis, etiam voluit asserere unitatem numeralem spirationis seu processionis Spiritus Sancti. Ex cuius dictis, patet quod, licet secundum eum haec non sit vera Pater et Filius sunt unum principium Spiritus Sancti, tamen haec a doctoribus ponitur conclusio communis.

Quarto, posset dici quod, licet concedatur Patrem et Filium esse unum principium Spiritus Sancti, non tamen concedendum est eos esse idem principium Spiritus Sancti, ne identitas personae intelligatur. Item, non est concedendum quod Pater sit aliud principium Spiritus Sancti quam Filius, ne pluralitas spirationis notetur.

Quinto, notandum quod non est concedendum Pater et Filius est aliquod principium Spiritus Sancti propter li aliquod quod est principium denotans relationem intrinsecam, sicut non admittitur Pater et Filius sunt aliquid Deus.

Sexto, notandum quod habetur in , De summa Trinitate , ubi supra super illo verbo unica spiratione VI, 1, 1, 1 (CIC, II, 937). , ubi obicit dicens, supposita sunt plura, ergo plures erunt actiones quia actiones sunt suppositorum Iohannes Monachus, I, 1, 1 (Paris 1535, 11r-v). . Respondet dicens, ubi sunt plura supposita et plures rationes agendi, ibi sunt plures actiones, ubi sunt plura supposita et unica ratio agendi, non oportet ibi esse plures actiones Iohannes Monachus, I, 1, 1 (Paris 1535, 11r-v). , sicut est in proposito quia, licet Pater et Filius spirent, tamen quia est una ratio, ideo una spiratio.

Ex dictis posset inferri aliter ad formam negando quod unus actionis unum sit principium. Et ad probationem, quia si non Vide supra. , etc., conceditur hoc consequens, sicut eadem albedine Sortes est similis Platoni albo et dissimilis Iohanni nigro.

Ad secundam, illatum conceditur, sicut fuit expositum distinctione quinta Non invenimus. , loquendo de totalitate termini producti quia Spiritus Sanctus producitur totus a Filio, non tamen est eius causa.

Ad tertiam, etiam conceditur consequens.

Ad quartam Vide supra. , principale dicitur quod veritas illa sequitur ex dictis Sacrae Scripturae prout Augustinus testatur superius Augustinus, IV, 20, 29 (CCSL 50, 199, ll. 95 - 200, ll. 114); V, 17, 27 (CCSL 50A, 501, ll. 2-5); XV, 27, 48 (CCSL 50A, 529, ll. 1 - 530, ll. 37). et Magister in hac distinctione Lombardus, I, d. 11, c. 1 (I, 114, ll. 15 - 115, ll. 3). adducens ad hoc plures auctoritates Novi Testamenti quae patent in littera Johannis 5:19, 15:26, 16:7, 20:22; Lucas 24:49; Ad Titum 3:3-5. . Et quando dicitur quomodo doctor, etc., dicitur quod forte eorum pertinacia fuit et est causa eorum excaecationis et ignorantiae.

Ad quintam sextam Vide supra. , posset negari consequentia, et ultra dici quod illa regula logicalis non est generalis sed praecise, ubi est praedicatio simpliciter et essentialis.

Secundo, dicitur quod forma non valet quia similiter dicerentur aliquid est Pater et non est Filius, ergo essentia, quae est Pater, non est Filius, quod est falsum.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , conceditur maior, sed negatur minor, tum quia proprie nulla persona divina constituitur in esse personali, tum quia Filius per nihil constituitur in huius esse personali quod non est formaliter ipse Filius.

Ad secundam Vide supra. , primo potest dici quod ratio fundatur super falsa imaginatione quia imaginatur quod personae divinae non se ipsis sed solum relationibus distinguuntur, quod negatur.

Secundo, hoc concesso, non tamen solum relationibus oppositis sed etiam disparatis.

Ad rationem contra secundum corollarium Vide supra. , negatur consequentia quia illa non est ratio quare paternitas et spiratio activa non constituit duas personas quia non sunt relationes oppositae, sed quia spiratio activa est communicabilis Filio, ideo non est constitutiva suppositi. Et patet quia, si illa esset ratio de facto, Filius et Spiritus Sanctus non essent duae personae quia Filius et Spiritus Sanctus non constituuntur diversis relationibus oppositis Alphonsus Vargas Toletanus, I, d. 11-12, q. 1, q. 2, a. 2 (Venice 1490, 400-401). quia Filio non opponitur spirationi passivae. Haec est responsio Alphonsi, distinctione 11 primi, articulo secundo . Aliter, dico quod ratio fundatur super falso quia imaginatur constitutionem et distinctionem personarum esse per relationes et non distingui personas se ipsis, quod non diceret.

Ad rationem contra tertium corollarium Vide supra. , negatur antecedens. Et ad probationem, quia tunc non essent, posset negari consequentia. Primo et ad auctoritates Apostoli et Augustini, dicitur quod locuntur sicut nunc est, sed non sicut esset in illo casu. Secundo, posset dici quod donum Filii tunc esset, sed non esset donum Filii. Tertio, posset illa negari consequentia quia, licet non esset donum Filii sic quod esset a Filio, esset tamen donum Filii quia a Filio donaretur, sicut de facto dicunt Graeci.

Ad secundam, eius motivum negatur consequentia.

Ad tertiam eiusdem, negatur etiam consequentia quia non est simile de actibus notionalibus ad intra et essentialibus ad extra.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , dicitur a quibusdam quibus quod consequentia non valet propter unicum principium spirandi ac propter unicam vim producendi quae est essentia divina, sed quia ad hoc sequitur essentiam divinam esse principium quo productionis ad intra, quod non dico. Ideo aliter respondeo negando consequentiam quia aliter sequeretur, a simili Pater sufficienter est Deus, ergo Filius superflue est Deus vel Spiritus Sanctus. Item, solus Pater sufficienter producit creaturas, ergo superflue tres divinae personae producunt illas.

Ad secundam Vide supra. , primo posset negari antecedens simpliciter.

Secundo, diceret Magister Iohannes Klenkok Iohannes Klenkok, I, d. 11 (Ms. Klosterneuburg, Stiftsbibliothek 304, f. 77r). negando consequentiam, concedendo antecedens quia eodem producere scilicet se ipso Pater aliter producit Spiritum Sanctum quam Filium et aliter producit Pater et aliter Filius Spiritum Sanctum. Et si obicitur per I, 1, 1 (CIC II, 5). , qui dicit quod aequaliter et pariter producunt, posset dici quod illa aequalitas ad originationem debet referri activam quia tam Pater quam Filius originant active seu spirant Spiritum Sanctum.

Tertio, posset dici quod li aliter potest teneri adverbialiter, et sic conceditur antecedens et negatur consequentia, vel nominaliter, et sic negatur antecedens et conceditur consequentia.

Quarto, potest dici quod li aliter potest dicere ipsum Patrem, vel ipsum producere, vel Spiritum Sanctum. Si sumatur secundo vel tertio modis, negatur antecedens, si secundo modo, negatur consequentia.

Ad tertiam Vide supra. , negatur antecedens universaliter suppositum quia aliter creatio esset triplex actus, cum sit actus trium suppositorum. Et ad probationem, de duobus angelis Vide supra , dicitur quod non est simile propter identitatem essentialem divinorum suppositorum.

Ad aliud contra primum corollarium Vide supra. , dico primo quod voluntas non est formale principium productivum, saltem ad intra.

Secundo, potest dici quod, cum nulla res se ipsam gignat vel producat, et inter voluntatem et Spiritum Sanctum nulla sit distinctio, ideo ratio non concludit.

Ad aliud contra secundum corollarium Vide supra. , conceditur consequens de libertate immutabilitatis quia necessitati summae non repugnat, et de hac loquitur corollarium.

Ad aliud Vide supra. , negatur antecedens. Et ad probationem, negatur consequentia sumendo voluntatem essentialiter sicut sumpsi. Tamen bene sequitur quod aliquid quod est voluntas est principium Spiritus Sancti quia Pater et etiam Filius. Secundo, dicitur quod non sequitur, amor est actus voluntatis, ergo non naturalis quia multipliciter sumitur natura vel naturaliter, prout Scotus ostendit distinctione 10 primi Scotus, I, d. 10, q. 1 (Vatican IV, 344, ll. 7 - 345, ll. 14). , et similiter Bonsemblantes Bonsemblantes, I, d. 10, dub. 1 (non extat). .

Ad aliud Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, quia quidquid producitur Vide supra , etc., hoc negatur, non enim videtur magis inconveniens Spiritum Sanctum procedere naturaliter quam Filium esse voluntarie. Et tamen Magister, distinctione 6 primi, capitulo ultimo inquit, Dicamus ergo, quod Pater sicut sapiens, ita volens genuit Filium Lombardus, I, d. 6, c. 1 (I, 91, ll. 1-2). , ita similiter videtur dici posse de Spiritu Sancto.

Ad primam Vide supra. et tertiam rationes in oppositum Vide supra. , patet solutio ex dictis.

Ad secundam Vide supra. , respondet Doctor Noster Aegidius Aegidius Romanus, I, d. 11, prin. 1, q. 1 (Venice 1521, 64rb-va). primo quod non est standum sententiae Damasceni quia ipse fuit Graecus. Aliter dicit Thomas Argentinensis Aegidius Romanus, I, d. 11, princ. 1, q. 1 (Venice 1521, 64rb-va). Gracilis appears to have made a mistake in his attribution to Thomas of Argentina. , salvando dictum Damesceni, quod Graeci bene crediderunt et credidissent hunc articulum, sed quia non fuerunt vocati ad consilium ubi illud credere fuit ordinatum, ideo credere noluerunt. Secundo dicit quod illae dictiones a vel ab et ex significant apud Graecos principalitatem quamdam quae principalitas Filio non convenit. Quare non negant Spiritum Sanctum procedere a Filio, sed negant ipsum principaliter procedere ab ipso, et hoc videtur veritati consonum.

Aliter respondet Armicanus in sua in , libro 6, capitulo 2 Richardus Armachanus, VI, 11 (Paris 1512, 43rb). , dicens quod Damscenus solum tractat de his quae suo tempore solum erant solum expressa diffinita et tradita ad credendum, ideo excusatur. Unde de Damesceno dicit Magister, , libro III, distinctione 11 quod nulla pravae intelligentiae notatus est suspicione Lombardus, III, d. 5, c. 1 (II, 45, ll. 13). , ideo potest excusari de hoc quia supposito quod crediderit Spiritum Sanctum non procedere producere a Filio quia nondum per ecclesiam extiterat determinatum quod ab utroque procedit.

Quod non quia, si Spiritus Sanctus non esset genitus, sequeretur quod viator theologus posset scire differentiam vel distinctionem inter generationem et processionem. Consequentia est bona et falsitas consequentis patet per Augustinum Augustinus, 2, 14, 1 (PL 42, 770-71). et Magistrum in litera huius distinctionis 13 dicentem, inter generationem et processionem, dum hic vivimus, distinguere non possumus Lombard, I, d. 13, c. 3 (I, 122, ll. 29 - 123, ll. 32). .

Secundo, productiones ad intra divinae sunt eiusdem rationis et speciei, ergo sicut Filius per unam dicitur genitus, ita Spiritus Sanctus per similem in specie potest dici genitus. Patet consequentia quia identitas specifica productionum et producentium et terminorum productorum arguit sufficienter identitatem denominationum seu proprietatum naturalium. Alias staret quod productio Sortis et Platonis esset eiusdem speciei, et tamen unus esset eiusdem speciei et alius non. Antecedens primum probatur quia termini seu personae per illas productiones productae non differunt specie, sed solum numeraliter vel personaliter.

Tertio, Spiritus Sanctus est et non est genitus, ergo est ingenitus ergo ingenitus . Patet consequentia quia negativa infert unam affirmativam de praedicato negato, et propositio de praedicato negato infert unam de praedicato infinito vel infinitato, ergo etc.

In oppositum est Magister in hac distinctione 13 Lombardus, I, d. 13, c. 3-4 (I, 122, ll. 29 - 125, ll. 25). et Augustinus, I , capitulo sexto Augustinus, V, 6-7 (CCSL 50, 211, ll. 1 - 215, ll. 66). .

Prima conclusio: licet sit impossibile non distingui productionem Filii a productione Spiritus Sancti, tamen de communi lege in vita praesenti nullus potest cognoscere huius distinctionem ratione evidenti. Prima pars probatur quia aliter possibile esset esse in divinis quam nunc de facto sit si illae productiones non distinguerentur. Sed hoc est impossibile, ergo. Impossibilitas patet per superius dictam Non invenimus. quia qualitercumque est ad intra taliter necesse est esse. Secunda pars patet per Magistrum in hac distinctione Lombardus, I, d. 13, c. 3 (I, 123, ll. 21-32). . Item, per Augustinum XIII , capitulo 13 , dicentem quod illam Trinitatem in hac luce videbimus ubi nulla ratio erit Augustinus, XV, 25, 45 (CCSL 50A, 523, ll. 17 - 524, ll. 21). . Et confirmatur tota conclusio per Damascenum, libro primo, capitulo 10 dicentem quomodo est quaedam differentia generationis et processionis dicimus, quis autem est modus differentiae, nequaquam Iohannes Damascenus, I, 8 (Buytaert, 40, ll. 216-217). . Pro ista etiam conclusione sunt verba Magistri in textu .

Primum corollarium: quo non sequitur, evidenter Filius a solo Patre et Spiritus Sanctus ab utroque producitur, ergo generatio Filii a processione Spiritus Sancti distinguitur. Patet quia unitas vel pluralitas producentium non infert pluralitatem vel distinctionem productionum, maxime ubi est unus modus agendi, sicut est in proposito, ut dictum est supra Vide supra. .

Secundum corollarium: quod eodem modo non sequitur, producta supposita distincte plurificantur, ergo productiones earumdem aliquo modo distinguuntur. Patet ex eodem.

Tertium corollarium: quod ex modo producendi distinctio talis non potest evidenter ostendi. Patet quia , si modus procedendi sufficiet, hoc esset, ideo quia Filius procedit quomodo natus et Spiritus Sanctus quomodo datus Augustinus, V, 14, 15 (CCSL 50, 222, ll. 9-12). , ut dicit Augustinus, V , capitulo 14 . Sed ista ratio non ostendit cur Spiritus Sanctus non procedit quomodo natus, ergo illa non sufficit. Ex dictis posset inferri quod aliquod est necesse esse quod nullus viator stante lege potest noscere nosce . Patet de distinctione productionum illarum personarum.

Secunda conclusio: quam repugnat distinctio specifica inter personas divinas, tam repugnat distinctio eadem inter productiones aeternas. Probatur quia utrobique repugnat, ergo aeque repugnat. Patet consequentia quia repugnantia seu oppositio contradictionis non habet latitudinem nec suscipit magis aut minus eodem modo sumpta. Antecedens probatur quia omnis distinctio specifica arguit et infert diversitatem naturae. Sed talis repugnat in divina essentia, ergo distinctio specifica in divinis personis vel productionibus non est ponenda. Secunda pars probatur quia productiones non sunt distinctae nisi ratione distinctionis personarum vel quia terminantur ad distinctas personas. Sed personae non specie, sed solum numero distinguuntur, ergo. Secundo, probatur conclusio quia supposita divina sunt eiusdem perfectionis simpliciter, ergo eiusdem speciei. Tenet consequentia quia, sicut nullae duae species sunt eiusdem perfectionis, sic etc. Antecedens est catholicum. Tertio, confirmatur per Damascenum, libro III, capitulo sexto dicentem, numero et non specie seu natura differre dicimus hypostases Iohannes Damascenus, III, 6 (Buytaert, 186, ll. 9-10). , igitur.

Primum corollarium: sed supposita divina et productiones ad intra non distinguuntur specifice, tamen illa distingui numero conceditur catholice. Patet per dictam.

Secundum corollarium: non sequitur, a per generationem producitur et b per generationem non producitur, ergo a ab ipso b specifice distinguitur. Patet quia Filius et Spiritus Sanctus non distinguuntur specifice, et tamen Filius generatur et Spiritus Sanctus non.

Tertium corollarium: licet in divinis sint tria supposita numero distincta, tamen non proprie dicuntur tria eiusdem speciei individua. Istud corollarium ponit Thomas Argentinensis, libro primo, distinctione 13 Thomas de Argentina, I, d. 12-13, q. 1, a. 3 (Venice 1564, 64rb). , dicens non potest esse quia individuum importat alteritatem naturae non autem suppositum.

Tertia conclusio: sicut non stat Spiritum Sanctum esse Patrem aut Filium sic repugnat Spiritum Sanctum esse genitum vel ingenitum. Probatur prima pars quia personae divinae necessario distinguuntur, ergo. Tenet consequentia et antecedens probatur quia, si non, esset confusio personarum in divinis vel tantum esset una, utrumque est error et impossibile, ergo. Secunda pars probatur quia esse genitum est esse Filium et esse ingentium est esse Patrem, ergo etc. Antecedens patet in hac 13 distinctione Lombardus, I, d. 13, c. 4 (I, 124, ll. 5-8). , ubi dicitur quod, si Spiritus Sanctus esset genitus, duo filii essent in divinis, et si esset ingenitus, duos patres in Trinitate poneremus Pseudo-Augustinus, 65, q. 2 (PL 40, 734). , ut dicit Augustinus , ergo.

Primum corollarium: sicut cum naturali identitate stat personarum alteritas, ita cum trina personalitate stat productionum dualitas. Probatur quia in divinis sunt tantum duae productiones, scilicet generatio et processio.

Secundum corollarium: sicut solus Pater a nullo est productus, sic solus Pater proprie dicitur ingenitus. Patet per dictam. Item per Damascenum, libro primo, capitulo nono , dicentem, solus Pater est ingenitus, solus Filius genitus, solus Spiritus Sanctus processibilis seu procedens Damescenus, I, c. 9 (Buytaert 36, ll. 154-157). .

Tertium corollarium: licet Spiritus Sanctus possit dici ingenitus improprie et negative, non tamen debet dici ingenitus proprie et privative. Prima pars patet quia Spiritus Sanctus non est genitus, ergo est ingenitus, exponendo negative ingenitus. Secunda patet per dictam quia tunc persona Spiritus Sancti esset persona Patris, quod est impossibile. Ex quibus omnibus sequitur pars conclusionis affirmativa.

Contra primam conclusionem Vide supra. , arguitur primo rationibus Hugolini contra Gregorium arguentis libro primo, distinctione 10 usque ad 14 Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 4. (Eckermann II, 224). , quia Filius est ab uno, Spiritus Sanctus a duobus, ergo ex modo procedendi inter generationem et processionem potest distinctio haberi. Sed Magister Gregorius dicit quod non sufficit Gregorius Ariminensis, I, d. 13, q. 1, ad resp. (Trapp II, 198, ll. 8-20). , ideo Hugolinus replicat contra , ubi est productio Verbi non requiritur duplex producens Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 4 (Eckermann II, 224, ll. 11-12). vel productivum, ergo ratio distinctionis inter generationem et processionem potest assignari. Antecedens patet quia unum producens sufficit.

Secundo, ubi est generatio viventis personae, ibi non possunt esse pluries generantes nisi alter illorum se haberet per modum matris Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 4 (Eckermann II, 224, ll. 12-13). , sed hoc est impossibile in divinis, ergo.

Tertio, ubi est persona omnipotens et se dicit, si requiritur alia persona, sequitur vel quod non sit omnipotens vel quod aliter producat quam dicendo Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 4 (Eckermann II, 224, ll. 13-15). , ergo.

Quarto contra tertium corollarium Vide supra. , quia, licet Spiritus Sanctus sit notitia, non tamen processione est notitia, nec Filius est amor generatione Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 4 (Eckermann II, 224, ll. 30-31). . Ideo illae productiones sufficienter distinguuntur ex eo quia Filius non est amor per generationem nec Spiritus Sanctus habet quod sit notitia per spirationem Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 10-13, q. 1, dub. 4 (Eckermann II, 224, ll. 31 - 225, ll. 35). . Hugolinus, libro primo, distinctione 10 et 11, articulo 4, vide ibi arguit contra Gregorium .

Quinto, omnis perfecta operatio terminatur ad aliquem terminum productum. Sed potest ratione convinci quod in Deo est perfecta operatio intellectus et voluntatis, ergo potest convinci quod intelligere divinum terminatur ad verbum et velle ad amorem. Sed cum nihil producat se ipsum, sequitur quod productum realiter differat a producente. Sed talis differentia non potest esse in essentia, ergo in personis et earumdem processionibus.

Sexto, naturam creatam reperiri in pluribus suppositis est perfectionis simpliciter in creatura, ergo est naturae divinae attribuendum. Consequentia tenet quia quidquid est perfectionis in creatura debet Deo attribui.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , productio divinarum personarum est secundum formas specie distinctas, ergo tales productiones specie distinguuntur. Tenet consequentia quia illa distinctio est specifica quae est secundum formas distinctas. Et antecedens patet quia relationes divinae sunt specie distinctae, scilicet paternitas, filiatio, et passiva spiratio, et per tales distinguuntur supposita divina, ergo.

Secundo, supposita divina, distinctis per ipsa, non possunt dare aliam distinctionem quam illam quae ipsis competit secundum eorum formalem rationem. Sed paternitas et filiatio secundum earum formales rationes differunt specie, ergo illa quae faciunt esse distincta distinguuntur speciei.

Tertio contra corollaria, in tribus personis divinis non est maior bonitas quam in una, ergo frustra ponitur tres, ergo hoc non est ponendum. Patet haec consequentia quia Deus et natura nihil faciunt frustra Aristoteles, I, 4 (271a33). I , et antecedens est catholicum.

Quarto, sicut se habet summe bonum ad malitiam, sic summe unum ad multitudinem. Sed repugnat in summe bono esse malitiam, igitur in summe uno multitudinem. Ergo, sicut repugnat Deo peccatum vel peccabilitas, sic personarum pluralitas.

Quinto, omnis oppositio realis relativa exigit duo extrema distincta realiter, vel oportet ergo ponere in divinis unam oppositionem relativam vel duas. Si unam, sic duo erunt extrema tantum. Si duas, tunc quattuor extrema, et per consequens quattuor personae, quod non est dicendum.

Sexto, idem est Patrem se dicere quod Verbum generare. Sed Filius et Spiritus Sanctus ita perfecte se dicunt sicut Pater se intelligunt, ergo vel tria verba dicuntur vel nullum dicitur.

Septimo, Pater amando Filium et Filius reamando Patrem producunt Spiritum Sanctum. Sed Pater non minus amat Spiritum Sanctum quam Filium, nec minus reamatur a Spiritu Sancto quam a Filio, ergo Pater et Spiritus Sanctus producunt alium Spiritum Sanctum vel nulla persona producitur per amorem.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. et corollaria, arguitur primo per Ieromium quem allegat Magister in distinctione 11 Lombard, I, d. 13, c. 4 (I, 124, ll. 21-24). , dicens, Spiritus Sanctus Pater non est, sed est ingenitus, tamen Pater non est quia Patris est Syagrius, 8 (PLS 3, 136). , ergo Spiritus Sanctus est ingenitus.

Contra primum corollarium Vide supra. , unicus est modus communicandi naturam Averroes, 8, comm. 46 (Iunta IV, 387rbD-vaH). , ut dicit Commentator, VIII , sed per quamlibet productionem ad intra communicatur natura, ergo tantum erit una productio.

Tertio, inter generationem et processionem non est oppositio relativa, ergo nec distinctio. Consequentia tenet quia omnia sunt idem ubi non obviat relationis oppositio Anselmus, I (Schmitt II, 181, 2-3). . Et antecedens probatur quia omne quod generatur procedit quamvis non econverso, ergo.

Ad primam Vide supra. , negatur assumptum universaliter quia verbum mentis nostrae secundum esse procedit tam a mente quam ab obiecto.

Secundo, dico quod, supposito quod unum producens sit sufficiens, si tamen sunt duo, non minus procedit Verbum.

Ad secundam Vide supra. , posset negari antecedens universaliter sumptum quia non quilibet modus generationis omnium viventium est notus nobis.

Secundo, dico quod solum illa habet veritatem in his quae materialiter ad generationem producti concurrunt, et sic non est de Patre et Filio respectu Spiritus Sancti quia aequaliter spirant Spiritum Sanctum.

Tertio, ratio reducitur contra facientem, in nulla productione viventis ex vivente possunt esse pluries producentes nisi unus sit, etc. Sed productio Spiritus Sancti est productio viventis ex vivente, ergo Filius se habet loco matris.

Ad tertiam Vide supra. , dicitur quod antecedens non habet maiorem veritatem de dicere quam de diligere. Constat enim quod Pater se diligendo est omnipotens, et tamen requiritur Filius, qui se diligat, ad productionem Spiritus Sancti.

Secundo, dicitur quod una persona divina non proprie requirit aliam, prout hoc verbum sonat indigentiam et imperfectionem.

Tertio, dico quod, secundum eum ipsamet met , consequentia non valet, ad productionem b requiruntur plures personae, ergo neutra est omnipotens. Nam distinctione 7 dicit hanc consequentiam non valere, a est tantae potentiae quod sufficit solus producere b, et a solus non potest producere creaturam d, igitur maior potentia requiritur ad producendum d quam b Hugolinus de Urbe Veteri, I, d. 4-7, q. 2 (Eckermann II, 182, ll. 263-266). .

Ad quartam Vide supra. , dicitur quod ratio petit principium quia, cum Spiritus Sanctus procedat et eadem natura per processionem, utrique aeque communicatur perfecte quare est quod una productio non est alia dicere. Ergo quod Filius non sit amor per generationem, etc. est manifestare idem per idem vel magis notum per minus.

Ad aliud Vide supra. , diceret adversarius quod illud non habet veritatem in operationibus immanentibus sicut sunt velle et intelligere ad intra, unde IX Non invenimus. et I Non invenimus. dicitur quod per per operationes immanentes nihil constituitur, aliter aeque probaretur quod Spiritus Sanctus produceret ad intra.

Ad sextam Vide supra. , negatur antecedens quia natura spiritualis non multiplicata in pluribus suppositis est perfectior quam ista materialia et corruptibilia quae multiplicatur per individua supposita.

Ad primam contra secundam conclusionem Vide supra. , primo negatur antecedens quia, sicut Pater non distinguitur specie a Filio, sic nec Filio a paternitate quia Filio et Filius sunt idem.

Secundo, posset dici quod dato quod paternitas et filiatio non distinguerentur specifice consideratae secundum se, tamen, ut constituunt divina supposita, habent modum proprietatum individualium Thomas de Argentina, I, d. 12-13, q. 1, a. 3 (Venice 1564, 64rb). . Sed quia non dico personas constitui per illas proprietates, ideo sto in prima solutione et dimitto secundam quam est Thomae de Argentina .

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod maior non habet veritatem de his quae dant esse individuale et incommunicabile, sicut hic. Sed tenet de principiis divinis quae distinctis per ipsam dant esse simpliciter.

Ad tertiam Vide supra. , negatur consequentia quia illa bonitas pluribus modis est ibi.

Ad quartam Vide supra. , transeat maior, sed cum ultra dicitur quod Deo vel essentiae divinae, quae sic est summe bona, repugnat tam plurificari quam peccare et dampnari, conceditur, sed tamen cum ipsius unitate stat bene personarum pluralitas.

Ad quintam Vide supra. , dicitur quod in divinis sunt tantum duo relationes oppositae. Ex prima habemus habere Patrem et Filium. Ex secunda Spiritum Sanctum quia alterum extremorum duae relationis non constituit personam, scilicet spiratio activa quae communis est Patri et Filio.

Ad sextam Vide supra. , dicitur quod, licet non possit ratio evidens assignari seclusa fide quare dicere vel intelligere Filii non terminatur ad aliquem terminum productum, tamen supposita fide potest dici quod dicere potest dupliciter sumi. Uno modo proprie prout idem est quod verbum concipere, et sic sumit Augustinus, V , cum dicit quod non singulus in divinis, sed Pater est dicens Augustinus, VII, 1, 1 (CCSL 50, 244, ll. 20- 245, ll. 55). . Et sic conceditur illae maior et negatur minor seu secunda pars antecedentis. Alio modo sumitur dicere pro perfecte intelligere, et sic debet intelligi minor. Et tunc nota non sequitur conclusio quia medium mutatur.

Secundo, posset dici quod non solum potest producere eo quod perfecte intelligit praecise, sed eo quod perfectum intelligere est in ipso Patre cum inclusione respectus necessario requisiti ad Filium producendum qui respectus est paternitas. Filius autem et Spiritus Sanctus, licet intelligant, tamen illum respectum non habent, ideo non generant per intelligere, sed sic dicendo est solvere idem per idem.

Ad septimam Vide supra. , dicitur sicut prius quod non sequitur, licet enim Spiritus Sanctus aeque perfecte diligat quam super Pater et Filius, tamen non habet illud diligere cum respectu requisito necessario ad producendum Spiritum Sanctum qui est spiratio passiva passiva activa, quae opponitur spirationi passive quam Spiritus Sanctus habet vel est.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , dicitur ad Hieronymum quod ingenitum potest accipi tripliciter. Primo, pro illo qui non habet in se generationem passive sumptam. Secundo, pro illo qui non habet huius generationem. Tertio, pro illo qui non habet generationem nec est ab habente eam et cum hoc habet proprietatem oppositam tali generationi passive. Primo modo Spiritus Sanctus dicitur ingenitus quia non genitus et secundum hunc modum loquitur Hieronymus. Secundo essentia divina dicitur ingenita. Tertio modo, solus Pater, et isto modo loquitur conclusio.

Ad secundam Vide supra. , dicitur Commentator loquitur de communicatione naturae creatae.

Ad tertiam Vide supra. , dicitur primo quod so ratio fundatur super falso. Primo, quia personae non solum relationibus oppositis distinguuntur. Secundo, quia productiones divinae differunt se ipsis et non tantum relationibus, ideo nihil concludit ratio.

Ad primam rationem in oppositum Vide supra. , patet per dictam in prima conclusione quia non sequitur quod possit viator scire, licet ita sit.

Ad secundam Vide supra. , negatur consequentia.

Ad tertiam Vide supra. , patet ex tertia conclusione et solutione rationum contra eam quia Spiritus Sanctus potest dici ingenitus et improprie iuxta primum modum distinctionis positae.

Secundo, posset negari illa consequentia, est non genitus, igitur ingenitus, sicut non sequitur, hoc est non iustum, ergo iniustum. Quia de lapide antecedens est verum et consequens falsum.

Quod non quia Spiritus Sanctus non datur nec mittitur temporaliter creaturis, ergo. Antecedens probatur quia, si sic, vel ergo talis datio requireret aliquam dispositionem praeviam in creatura recipiente, vel naturam. Si primum, sequitur quod dispositionis sit dispositio et sic erit processus infinitus in dispositionibus talibus praerequisitis vel erit dabilis aliqua simpliciter prima non praesupponens aliam, et tunc similiter potest dici de datione Spiritus Sancti quod erit prima non praerequirens aliam. Si secundum, sequitur quod aeque esset aptus ad recipiendum Spiritum Sanctum indispositus sicut dispositus, quod est falsum, ergo. Secundo, probatur antecedens quia, si Spiritus Sanctus daretur creaturae, sequeretur quod sibi uniretur ut caritas habitualis, quod est falsum.

Secundo principaliter, arguitur vel ergo daretur Spiritus Sanctus cum quolibet suo dono, vel cum nullo, vel cum aliquo et aliquo non. Non primum quia tunc Spiritus Sanctus staret in eodem cum dono timoris, quod est falsum quia caritas foras mittit timorem. Nec secundum quia tunc contraria verificarentur de eodem sine mutatione vel nova positione rei, contra articulum Articuli condemnati Parisiis anno 1277, a. 39 (CUP, I, n. 473, p. 545). . Nec tertium quia non est maior ratio de uno quam de alio, ergo.

Tertio principaliter, quam repugnat temporale aeternaliter dari, tam repugnat aeternum temporaliter dari vel procedere, sed primum est impossibile, ergo. Antecedens patet cum quia persona procedens tum quia omne temporale est mutabile, ut inquit Augustinus, IV , capitulo 2 Augustinus, IV, 2 (CCSL 47, 99, ll. 21-22). .

In oppositum est Magister in hac distinctione Lombardus, I, d. 14, c. 1 (I, 126, ll. 3-13). . Et confirmatur quia quae solum ratione differunt idem sunt realiter. Sed missio Spiritus Sancti temporalis et processio aeternalis sunt huiusmodi, ergo. Minor patet quia quando processio Spiritus Sancti terminatur ad obiectum aeternum dicitur aeterna, quando vero ad temporale dicitur temporalis.

Prima conclusio: stat quodlibet donum incomplexum Spiritus Sancti inhaerere formaliter creaturae rationali et per huius dona creaturam Deo non gratificari. Probatur quia stat quodlibet donum incomplexum creatum a Deo conservari et ad esse sibi gratiosum non acceptari ab eodem, ergo. Confirmatur quia solus Deus se solo sufficit mentem iustificare et gratuite elevare, ergo.

Primum corollarium: licet Spiritus Sanctus sive donum increatum sit solum mentis creatae sufficiens gratificativum, non tamen per modum doni vel gratiae habitualis est menti inhaesivum. Prima patet quia mens est primo grata Deo quam sibi detur creata caritas, igitur confirmatur quia Deus non elegit nos ex tempore sed ante mundi constitutionem Ephesios 1:4. secundum Apostolum . Secunda pars probatur quia imperfectionis est inhaerere aliter per modum habitus, ergo a Deo est hoc negandum penitus.

Secundum corollarium: nullum Spiritus Sancti donum incomplexum creatum damnationi vel culpae repugnat formaliter et intrinsece extrinsece intrinsece seu est incompossibile. Patet quia omne tale repugnans est intrinsece gratificativum et culpae sufficienter expulsivum.

Tertium corollarium: nulla gratia creata nec aliquod donum creatum sufficit per se remittere culpam aut mortale peccatum. Patet quia cuilibet tali dono creato incomplexo, sicut est caritas creata, peccatum est compossibile, per praecedens corollarium Vide supra. .

Secunda conclusio: licet Spiritus Sanctus sit omnium donorum suorum ratio causalis effectiva, non tamen inest eis simul existendi necessaria ratio connexiva. Prima patet per illud 2 ipsius factura sumus creati in Christo Iesu in operibus bonis quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus Ephesios 2:10. , super quo Augustinus inquit non utique illa creatione, qua homines facti sumus sunt sumus , sed de ea ipse dicebat, qui iam homo erat, cor mundum crea in me Deus Psalmus 50:12. Augustinus, VIII, 20 (PL 44, 893). . Secunda pars probatur quia Spiritus Sanctus non habet maiorem connexionem nec magis necessariam respectu unius quam respectu omnium, sed non habet respectu omnium connexionem ergo necessariam secundum Apostolum , primo , dicentem, divisiones gratiarum sunt I Corinthios 12:4. . Et sequitur omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus dividens singulis prout vult I Corinthios 12:11. , ubi etiam patet utraque conclusionis.

Primum corollarium: stat Spiritum Sanctum illabi menti rationali et nullum gratuitum donum creatum incomplexum ei communicari. Patet quia inter illa non est necessaria et absoluta connexio per communicationem. Confirmatur quia Spiritus Sanctus liberrime dona sua communicat, non solum quae vult, sed etiam quando vult, secundum Apostolum, ubi supra Vide supra. , ergo.

Secundum corollarium: stat Spiritus Sancti dona in mente rationali diffundi et personam Spiritus Sancti per illapsum specialem eidem non infundi. Patet quia dona sunt ab eo distincta. Item, non habent necessariam connexionem, ut simul in eodem existant necessario, ergo.

Tertium corollarium: quamvis Spiritus Sanctus possit communicari sine quolibet eius dono gratuito incomplexo creato, tamen Spiritus Sanctus non potest dari sine quocumque alio dono gratuito. Prima patet per dictam . Secunda pars probatur quia impossibile est menti rationali dari Spiritum Sanctum Spiritus Sanctus sine innovatione vel renovatione qua creatur in eo cor mundum Psalmus 50:12. et esse iustum. Sed hoc est quoddam Spiritus Sancti donum complexum. Puta mentem esse iustam et Deo gratam.

Tertia conclusio: licet missio qua Spiritus Sanctus viris temporaliter communicatur ab eiusdem processione aeternali non realiter distinguitur, improprie tamen huiusmodi missio seu gratuita diffusio temporalis nuncupatur. Prima pars probatur quia summe simplex indivisibile a se ipso proprie non est distinguibile nec realiter, et Spiritus Sancti missio, etc., est huiusmodi, ergo. Maior nota. Minor probatur quia aliter Spiritus Sanctus inciperet incipet quandoque habere aliquam dispositionem seu realem productionem quam non habuit ab aeterno, quod est falsum. Secunda pars patet per Magistrum in primo capitulo 14 distinctionis ubi dicit hanc productionem esse temporalem Lombardus, I, d. 14, c. 1 (I, 126, ll. 5-6). . Sed hoc non potest dici proprie et intrinsece, ergo improprie et terminative alicuius relationis novae extrinsecae quod est propositum.

Primum corollarium: tam perfecte potest producere Spiritum Sanctum in mente iusti viatoris, quam perfecte Spiritus Sanctus producitur in fonte originali summi spiratoris. Patet quia eadem productione realiter et nominaliter producitur in viatoris mente et inspiratoris fonte.

Secundum corollarium: quod aeternalis Spiritus Sancti emanatio est temporalis viri sancti iustificatio vel gratificatio. Patet quia Spiritus Sancti in mente diffusio est mentis gratificatio, et illa non est alia realiter ab eius aeterna emanatione, ergo.

Tertium corollarium: quamvis Spiritus Sancti diffusio gratuita facta viris sanctis dicatur et fuerit Spiritus Sancti processio temporalis, tamen nullo modo est vel esse potest mutabilis. Patet quia eadem est cum aeternali processione, quae omnino immutabilis est, igitur. Ex quibus sequitur titulus quaestionis affirmativus.

Ad rationem principalem Vide supra. , negatur antecedens. Et ad probationem, dicitur per tertiam conclusionem Vide supra. quod saltem de potentia et lege Dei absoluta Spiritus Sanctus potest communicari et mitti sine donis illis, et econverso quia inter illa non est connexio necessaria. Nec tamen ex hoc sequitur contra articulum Articuli condemnati Parisiis anno 1277, a. 39 (CUP, I, n. 473, p. 545). quia sine positione novae rei possunt verificari contradictoria quia sumendo rem large, prout se extendit ad modum rei, illa datio Spiritus Sancti non fieret sine quocumque dono creato complexo quia conferret menti esse iustum et gratum. Et hoc sufficit articulo, fieret tamen sine dono habituali creato incomplexo, ut dicit corollarium tertium conclusionis secundae Vide supra. .

Contra primam conclusionem Vide supra. , arguitur primo sic, quod sufficit mentem elevare ad quodlibet meritorie agere est principium efficiens et sufficiens mentis gratificativum et gratuite levativum. Sed donum gratuitae caritatis causatae est huiusmodi. Probatio, quia donum creatum tam intense elevat ad posse bene agere, sicut ad bene esse, et econverso, ergo cum elevet ab bene esse intrinsece, ita ad bene agere et habetur propositum.

Contra primum corollarium Vide supra. , forma increata non est medium seu immediate unibilis subiecto, ergo requiritur prima dispositio doni vel formae increatae. Ergo Spiritus Sanctus non potest se solo mentem gratificare seu gratiam reddere.

Contra secundum corollarium Vide supra. , caritas creata est magis bona quam remissio culpae sit bona, ergo ipsa habet sufficientem imputabilitatem seu activitatem ad culpae remissionem. Consequentia patet. Antecedens probatur quia per creatam caritatem mens plus perficitur et supernaturaliter elevatur quam per culpae remissionem.

Contra tertium corollarium Vide supra. sequitur quod habitus caritatis non est effectivus meritorii actus, quod est falsum, quia assistentia non sufficit ad meritorie operandum. Consequentia probatur cum actus meritorius intrinsece et formaliter gratuitus meritorius gratuitus videatur quia videtur impossibile actum esse meritorium vitae aeternae et non esse meritorium vel gratuitum.

Ad primam Vide supra. , negatur minor. Et ad probationem, negatur consequentia. Sed sic debet concludi, et minor formari, sed sufficienter per se intrinsece elevat ad esse bene moraliter, ergo ad operari, et sic arguendo negatur minor.

Ad secundam Vide supra. dico quod si intelligit de unione gratuita formali per sanctificationem mentis, de qua nunc est sermo, negatur antecedens cum quia Deus est agens infinitae virtutis, tum quia anima est quasi immediatum subiectum in illa unione, tum quia agens dicitur esse ubi operatur, sed Deus omnem in nobis dispositionem bonam operatur, ergo prius est in nobis quam tales dispositiones.

Ad tertiam Vide supra. , concesso antecedente, negatur consequentia quia, si valeret, probaretur similiter quod homo sufficeret ad producendum quodlibet individuum speciei inferioris citra ipsum. Patet consequentia quia homo perfectior est illis, puta equo vel asino.

Ad quartam Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, dicitur quod capiendo talem actum pro entitate incomplexa, sic actus non est gratuitus formaliter et intrinsece, sed extrinsece et denotative, scilicet quia a Deo acceptato acceptatae et quia libere acceptat et posset non acceptare. Ideo stat talem entitatem esse et meritoriam non esse.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , arguitur primo sic, impossibile est aliquam creaturam esse et Deum in ipsam per potentiam praesentiam et essentiam non existere, ergo. Antecedens patet per Magistrum, distinctione 37 primi Lombardus, I, d. 37, c. 1 (I, 263, ll. 16 - 265 ll. 4). . Consequentia patet cum quia talia gratuita dona sunt res tum quia his quibus dantur sunt res verae, ergo Spiritus Sanctus erit tam in illis quam in donis, ergo unum sine alio non datur.

Contra primum corollarium Vide supra. , quia sequeretur quod aliquis posset habere esse gratuitum sine forma gratuita. Consequens est falsum quia forma est quae dat esse rei Non invenimus. This is common medieval axiom, but is often not attributed toa known source. For the present, we mark here simply as, author, non invenimus. . Consequentia patet quia forma habitualis gratuita est Dei donum creatum gratuitum, et quicumque habet Spiritum Sanctum habet esse gratuitum, ergo.

Contra secundum Vide supra. sequitur quod forma aliqua habitualis informaret subiectum et non denominaret ipsum vel quod aliquis sine Spiritu vitam aeternam mereri posset, utrumque est falsum. Consequentia probatur quia cum caritas sit Spiritus Sancti donum, si ipsa potest haberi sine Spirito Sancto, vel ergo reddet habentem sufficienter carum ad vitam aeternam vel non. Si non, sequitur quod caritas non denominat ipsum carum, quod est primum inconveniens. Si sic, tunc sequitur secundum, scilicet quod talis meretur, non habendo, vitam aeternam, id est Spiritum Sanctum.

Contra tertium corollarium Vide supra. , quaeritur de illo dono gratuito quid sit. Aut est Spiritus Sanctus praecise, et tunc sequitur quod sine distinctione vel positione, etc., contra articulum Non invenimus. , ut infert Gregorius Non invenimus. , aut est ipsa mens per Spiritum Sanctum elevata, vel aliud consurgens ex his omnibus. Secundum non datur quia tunc mens se ipsam gratificaret nec tertium potest dici, ergo.

Ad primam Vide supra. , negatur consequentia. Et ad probationem, dico quod hic non loquor de illo modo communi essendi quo Deus est in omnibus rebus, sed de illo de quo dicitur Christus, si quis diligit me, etc., mansionem apud eum faciemus Ioannes 14:23. , super quo dicit Frater Iordanus Noster Doctor Iordanus de Quedlinburg, (Ms. Tübingen, Universitätsbibliothek, Mc 125, f. 141v-142r). quod talis unio gratuita melior est menti quam sit vel fuerit unio hypostatica divini suppositi, ut sic cum quia in hac unione non solum una persona sed tota Trinitas unitur et venit propter quod dicitur tum veniemus Ioannes 14:23. , tum etiam quia in hac unione venit propter eum, ad eum, et in eum. Tertio quia non venit recessurus sed aeternaliter remansurus, ideo dicit apud eum mansione faciemus Ioannes 14:23. . Posset ergo dici quod ille modus specialis essendi est caritatis creatae et increatae in corde intimatio, et quaedam dulcedinis divinae immense diffusio, et quaedam divini luminis in intellectu refractio, ut sic quilibet hoc percipiens et accipiens dicere posset illud , Deus tu conversus vivificabis nos Psalmus 84:7. . Hunc modum ponit Magister Hermannus de Scildis super illud 4 dilecto dilectio et ad me conversio eius Hermanus de Schildesche, , c. 7, coll. 16 (Ms. Brno, Univerzitní Kniovna, 36, f. 230va-vb). .

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod aliquem habere esse gratuitum potest esse dupliciter, uno modo habitualiter, intrinsece, et informative, alio modo extrinsece et denotative. Primo modo, negatur consequentia. Secundo modo, conceditur consequentia, et consequens et eius probatio facit pro primo modo, non pro secundo, quia talis anima extrinsece et causaliter per Spiritum Sanctum diceretur grata, non tamen formaliter seu informative.

Ad tertiam Vide supra. , posset dici uno modo quod de potentia absoluta Dei consequens est possibile pro prima parte. Alio modo potest concedi antecedens quod aliquis posset consequi vitam aeternam non habendo Spiritum Sanctum illo modo habendi ipsum. Tertio modo potest dici quod principalis denominatio caritatis creatae non est ut simus nos cari Deo, sed quia Deus sit carus nobis, et sic non sequitur primum consequens.

Ad quartam Vide supra. , dicitur quod nullum illorum est, sed est quidam modus alius quo Deus facit animam iustam et sibi complaciter et gratuite esse acceptam ad vitam aeternam, et hoc sufficit.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , arguitur primo sic, gemina est Spiritus Sancti processio Lombardus, I, d. 14, c. 1 (I, 126, ll. 4-5). , ergo una ab alia est distincta. Consequentia patet ex terminis, et antecedens est Magistri in hac distinctione . Confirmatur quia processiones penes terminos numerantur sicut potest trahi ex IV Aristoteles, III, 2 (200b26-201a9). de motibus. Sed processionis temporalis et aeternalis est alius et alius terminus secundum Commentatorem, X , corruptibile et incorruptibile differunt specie plus quam genere Averroes, 10, comm. 26 (Iunta VIII, 276rbF-vaH). Direct quote is very hard to find. we see this as quais-quotation, more or less paraphraasing content in this section , ergo conclusio falsa.

Contra primum corollarium Vide supra. , sequitur quod Deus non perfectius produceret Spiritum Sanctum in anima unius iusti quam alterius. Consequens est falsum quia sequitur quod Spiritus Sanctus non fuit perfectius in anima Christi quod Petri.

Contra secundum corollarium , sequitur quod gratificatio hominis esset aeterna et immensa. Consequens falsum quia tunc homo immense esset gratus Deo, et sic unus non plus quam alius esset gratus.

Contra tertium corollarium Vide supra. , est Augustinus, IV , capitulo tertio Augustinus, IV, 2 (CCSL 47, 99, ll. 21-22). , approbans verbum Apuleii dicentis in libro suo terrena omnia mutationes, conversiones, interitus intrinsecus habent Apuleius, 34 (Thomas, III, 170, ll. 2-3). . Cum ergo secundum Augustinum omne temporale sit mutabile, sequitur quod si processio Spiritus Sancti sit temporalis quod sit mutabilis.

Ad primam Vide supra. , dicitur quod Magister vult dicere quod Spiritus Sanctus duobus modis procedit et tamen unica processione. Ad confirmationem, conceditur antecedens ubi procedens realiter distinguitur et intrinsece refertur ad tales terminos et non extrinsece secundum rationem solummodo. Unde secundum Augustinum, V , capitulo ultimo Augustinus, V, 16, 17 (CCSL 50, 226, ll. 46-53). , Spiritus Sanctus ad obiectum aeternum refertur secundum esse, ad temporale vero solum secundum rationem.

Ad secundam Vide supra. , dico quod talis productio potest quadrupliciter considerari, uno modo quantum ad actum, quantum ad terminum productum, quantum ad productionis modum, et quantum ad fructum. Primo vel secundo modo potest concedi consequens, sed tertio vel quarto modo non, nec sic volo dicere.

Ad tertiam Vide supra. , dico quod bene sequitur quod hominis gratificatio est immensa, sed non est immensa gratificatio hominis. Similiter posset dici de beatitudine, et aliis multis, hominis beatitudo est immensa, sed non est, etc.

Ad ultimam Vide supra. , dico quod Augustinus loquitur de proprie temporali et intrinsece, talis autem non est Spiritus Sancti processio de qua est sermo.

Ad primam in oppositum Vide supra. , negatur antecedens. Et cum dicitur, quia talis datio praesupponit , etc., verum est lege communi et ordinata, et negatur infinitus processus.

Ad aliud , consequentia negatur.

Ad tertiam Vide supra. , patet per dictam quod stat caritatem esse in aliquo subiecto et tale subiectum non esse gratum vel carum.

Ad aliud patet solutio per dictam.

Ad ultimam Vide supra. , antecedens negatur pro prima parte quia nihil procedit dum non est, modo nullum temporale habuit esse ab aeterno, sed temporalitas potest competere aeterno, non intrinsece, sed extrinsece seu quadam denominatione extrinseca, sine sui mutatione.

Arguitur quod sic quia recipere est purum passivum et percipere activum, ergo unum sine alio stare potest. Tenet consequentia quia respectu eiusdem termini mens creata non potest simul se habere pure passive et active, cum percipere non sit formaliter pati, tum etiam quia posse perceptivum est universaliter perfectius quam posse passivum.

Secundo, si quaestio esset vera, sequeretur quod cuicumque personae divinae competeret percipi eidem competeret mitti. Consequens est falsum quia Patri convenit percipi, et tamen sibi non competit mitti, ut patet in hac distinctione capitulo penultimo Lombardus, I, d. 15, c. 9 (I, 137, ll. 4-14). . Consequentia patet quia, si missio et perceptio sunt idem, sequitur quod percipi et mitti sunt idem.

Tertio, si quaestio esset vera, sequeretur quod quilibet existens in gratia evidenter perciperet. Consequens est falsum quia nemo scit an amore vel odio dignus sit. Et consequentia patet quia percipere aliquid est cognoscere illud. Secundo, sequitur quod noviter baptizatus haberet mentalem perceptionem gratiae vel Spiritus Sancti. Tertio, sequitur quod quilibet quam intense gratiam reciperet tam intense ipsam perciperet. Consequens est falsum quia tunc virgo habuisset intentiorem perceptionem aliquo, immo omnibus angelis, quia maiorem gratiam recepit quam quicumque angelus.

In oppositum sunt verba praesentis distinctionis capitulo 10 Lombardus, I, d. 15, c. 7 (I, 136, ll. 2-5). ubi dicit, tunc unicuique Spiritus Sanctus mittitur cum a quocumque cognoscitur atque percipitur quantum cognosci et percipi potest secundum capacitatem animae rationalis Augustinus, IV, 20, 28 (CCSL 199). . Item, ibidem capitulo 12 Lombardus, I, d. 15, c. 8 (I, 136, ll. 27). , cum ex tempore mente percipitur mitti dicitur Augustinus, IV, 20, 28 (CCSL 199, ll. 84-85). .

Prima conclusio: licet potentia creata intellectiva sit aliqualiter activa respectu alicuius missionis seu visionis divinae, tamen nulla creatura active se potest respectu expressionis Verbi increati per modum dicentis habere. Prima pars patet quia in patria creata intellectiva respectu fruitionis se habet active. Consequentia tenet, et antecedens patet per , Deum benedicti Benedictus XII, Constitutio 'Benedictus Deus' (Denzinger n. 1000-1001, p. 406-407). quia in duobus actus intellectus et voluntatis stat nostra fruitio seu beatitudo formalis consistit quae est tota latitudo formalis gloriae. Secunda pars patet quia sequitur quod Verbum increatum esset terminus productus a potentia creata intellectiva. Consequens est falsum, et consequentia patet quia non videtur possibile quin dictum cuiuslibet dicentis ipsum sit eiusdem dicere terminus productus, et sic dicere creatum haberet terminum increatum, quod est falsum.

Primum corollarium: licet anima beata ad suam fruitionem possit effective concurrere, tamen ipsa non potest lumen gloriae quovis modo producere. Prima pars patet ex conclusione quia tale lumen a solo Deo est producibile.

Secundum corollarium: memoria creata licet possit per divinam essentiam tamquam per speciem intellective beatifice elevari, tamen non stat realiter ab ipsa Verbum increatum proprie formari. Patet quia tunc potentia finita produceret terminum immensum. Oppositum huius corollarii ponit Iohannes de Marchia in suis Iohannes de Ripa, q. 3, a. 3 (Combes, 427, ll. 63-74). . Prima pars patet quia Deus potest supplere duae causae efficientis vicem.

Tertium corollarium: licet anima beata se habeat passive respectu fruitionis, tamen eadem potest se habere simul active respectu suae cognitionis et dilectionis. Prima pars patet quia est illorum actuum receptiva. Secunda patet per dictam in conclusione et corollaria.

Secunda conclusio: licet mitti tantum competat Spiritui Sancto et Filio, tamen cuilibet personae divinae competit activa missio. Prima pars patet quia mitti non convenit Patri, sed Filio et Spiritui Sancto, ergo. Prima pars antecedentis est Augustini IV , capitulo ultimo , dicentis quod Pater non dicitur missus Augustinus, IV, 20, 28 (CCSL 50, 199, ll. 92). . Secunda pars antecedentis patet per Augustinum II , capitulo 5 , dicentem, mitti a Patre Filius sine Spiritu Sancto non ponit, nam Pater intelligitur eum misisse quia ex femina eum fecit quia non utique eum sine Spiritu Sancto fecit Augustinus, II, 5, 8 (CCSL 50, 89, ll. 43-46). . Quod autem Spiritus Sanctus mittatur per eundem Augustinum patet in IV , capitulo 19 , ubi expresse dicit quod Spiritus Sanctus dat et mittit se ipsum Augustinus, XV, 19, 36 (CCSL 50A, 513, ll. 120-132). . Item, 15 mittam vobis spiritum veritatis Ioannes 15:26. . Secunda pars probatur quia opera Trinitatis ad extra sunt indivisa Non invenimus. , sed mittere aliquam personam, etc., ergo. Haec est ratio Magistri in 15 distinctione Lombardus, I, d. 15, c. 1 (I, 131, ll. 3-8). .

Primum corollarium: non plus repugnat Filium a Spiritu Sancto mitti mittit mitti quam Filium spiratorem esse Spiritus Sancti. Patet ex dictis quia utrumque est verum et non repugnans.

Secundum corollarium: cuicumque personae convenit mitti eandem se mittere debet admitti. Patet quia mittere est agere ad extra.

Tertium corollarium: non cuiuslibet personae divinae sub corporali specie perceptio est eiusdem personae talis passiva missio. Patet quia Pater non mittitur, et tamen sub corporali specie apparuit in transfiguratione quando vox eius audita fuit dicens, hic est Filius meus dilectus Matthaeus 17:5; Lucas 15:24; Marcus 9:6. , etc. Ex dictis patet quod mitti non est mere absolutum, sed aliquae originis connotat respectum. Patet quia, si esset mere absolutum, posset convenire, sicut Filio et Spiritui Sancto. Unde Augustinus IV , capitulo 30 dicit, mitti Filium est cognoscere, quod ab alio sit Augustinus, IV, 20, 29 (CCSL 50, 199, ll. 100-101). .

Tertia conclusio: licet non stet Spiritum Sanctum ab aliquo recipi et ipsum a recipiente nullo modo percipi, tamen de communi lege nullus potest scienter percipere se meritorie Deum diligere. Prima pars patet quia Spiritus Sancti missio temporalis est in mente creata perceptio vitalis, ergo. Antecedens est dictum Augustini superius allegatum Vide supra. quo dicitur, cum Spiritus Sanctus ex tempore mente percipitur mitti dicitur Augustinus, IV, 20, 28 (CCSL 50, 199, ll. 84-85). . Secunda pars patet per illud Apostoli 13 , nihil mihi conscius sum sed non in hoc iustificatus sum I Corinthios 4:4. . Item, , capitulo 3 , ubi Spiritus vult spirat sed nescis unde veniat aut quo vadat Ioannes 3:8. . Item, nescio sit an odio Ecclesiastes 9:1. , etc.

Primum corollarium: lege stante, licet nullus potest se scire habere ordinatam dilectionem, tamen aliquis tenetur credere se habere Spiritus Sancti missionem. Prima patet ex dictis. Secunda probatur quia aliquis tenetur credere se habere caritatem, ergo. Consequentia tenet quia Spiritum Sanctum mitti in mente est menti caritatem infundi, ut dicit conclusio. Et antecedens patet de adulto accedente ad sacramentum quo gratia confertur, sicut est baptismus et eucharistia.

Secundum corollarium: non stat fructum missionis divinae in mente augeri et vitalem Dei perceptionem in eadem non intendi. Patet quia, si non, sequitur quod non quilibet recipiens personae divinae missionem haberet eius vitalem perceptionem, quod est contra conclusionem.

Tertium corollarium: non semper intelligimus nos uniformiter cognoscere. Patet quia aliter habens talem perceptionem haberet evidentem et experimentalem cognitionem, quod est contra dictam. Ex dictis patet responsio quod stat aliquae, etc.

Contra primam conclusio Vide supra. , sequitur quod memoria creata posset concurrere per suum posse essentiale active ad claritatem luminis gloriae. Consequens est falsum. Probatur consequentia quia non plus potest intelligentia creata ad dispositionem supernaturalem et unionem vitalem divinae essentiae quam ad lumen gloriae.

Secundo contra primum corollarium Vide supra. , repugnat potentiam naturalem supernaturaliter agere per suum essentiale posse, ergo repugnat intellectum creatum ad fruitionem patriae effective concurrere.

Tertio contra secundum corollarium Vide supra. , intelligentia creata concurrit effective ad motum visionis quo verum increatum redditur praesens vitaliter tali intelligentiae. Sed hoc est verbum increatum dicere, ergo.

Contra tertium corollarium Vide supra. , sequitur quod perfectiori in naturalibus semper correspondebit caeteris paribus intentior beatitudo, et per consequens stante aequalitate meritorum stabit inaequalitas primorum propter priora essentialia, quod est falsum. Et patet consequentia quia puriora essentialia plus possunt quam minus pura et imperfecta.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , mitti et mittere sunt correlativa, ergo cum mitti cognoscet respectum originis, sequitur quod mittere dicit eundum respectum. Sed Spiritus Sanctus nihil originat ad intra, ergo nullam personam potest mittere. Consequentia patet quia secundum Augustinum , mitti est originari, igitur mittere est originare Non invenimus. .

Secundo, quia ille respectus quem dicit mitti vel erit ad eum quam sit missio, et tunc erit communis tribus personis, et sic Pater mittetur. Consequentia patet quia est respectus rationis ad extra. Vel dicit respectum ad ipsum mittentem, et si sic, vel ergo erit rationis tantum, et tunc poterit esse in Patre, vel realis, et tunc etiam mittere non erit essentiale, et per consequens non commune tribus personis, quod repugnat secundae parti illius conclusionis.

Tertio, mitti dicit respectum originis, ergo nulla persona potest se ipsam mittere. Patet consequentia quia nulla potest se ipsam originare.

Quarto, mitti dicit imperfectionem et indignitatem, ergo nulli personae divinae competit. Consequentia bona, sed antecedens probatur quia secundum Dionysium in Pseudo-Dionysius, , non invenimus. , angeli superiores semper assistunt Deo et non mittuntur propter sui dignitatem, sed persona divina est improportionaliter dignior omni angelo, ergo propter sui dignitatem non debet mitti.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , aliquis potest scire se esse dignum vita aeterna, ergo aliquis potest scire se Deum meritorie diligere, saltem habitualiter. Consequentia bona, et antecedens probatur quia aliquis potest scire se habere timorem filialem, ergo et caritatem. Consequentia tenet per super illo , I Io 4:18 (PL 114, 702B). , perfecta caritas foras mittit timorem I Iohannes 4:18. . Antecedens patet 22 , cognovi quia timeas Deum Genesis 22:12. , id est, cognoscere te feci , Genesis 22:12 (Straßburg, 1481, Pars 1, b4v, col. b). . Item, 2 petitiones vestrae innotescant apud Deum Phil. 4:6. , ubi Glossa Lombardus, 4:6 (PL 192, 253D). , non sic accipiendum est tamquam Deo innotescant qui eas antequam essent noverat sed nobis innotescant apud Deum Augustinus 130, 9, 18: (CSEL 44, 61,4-7). .

Item, quis potest scire se omnia propter Deum diligere et omnia reliquisse, ergo scire se esse dignum vita aeterna. Consequentia tenet 19 , omnis qui reliquerit, etc., vitam aeternam possidebit Matthaeus 19:29. .

Item, aliquis potest scire nullum timorem servilem se habere, ergo potest scire se habere caritatem. Consequentia tenet per illud 4 , perfecta caritas I Ioannes 4:18. , etc.

Contra primum corollarium Vide supra. , nullus articulus cogit aliquem credere se esse in caritate, ergo. Antecedens patet quia, si aliquis esset, inderetur ille credo in sanctam ecclesiam catholicam (Denzinger n. 30, p. 34). . Sed hoc non quia ecclesia nullibi hoc praecipit, immo videtur hypocrisis iudicare se in caritate, immo iudicare se esse extra caritatem videtur meritorium, ut patet de publicano 18 Lucas 18:9. .

Secundo contra secundum corollarium Vide supra. , peccator tenetur conteri de peccato, ergo tenetur credere se esse in caritate. Et ultra omnis adultus vel est in caritate vel extra, ergo omnis tenetur se credere esse in caritate, quod est primum.

Contra alia corollaria Vide supra. , omnis perceptio est cognitio aliqualis, et ad intentionem perceptionis, sequitur intensio cognitionis, ergo illa corollaria falsa.

Ad primam Vide supra. , negatur consequentia. Et dicitur ad probationem quod non omnis missio personae divinae est supernaturalis dispositio ut praetendit argumentum loqui de dispositione.

Secundo, posset antecedens negari antecedens generaliter.

Tertio, posset concedi consequentia, iam negata, scilicet quod memoria, etc., non quidem agendo ipsum in ipso et circa ipsum.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod antecedens est verum si per suum naturale posse praecise non repugnat ipsum sic agere cum adiunctione alterius potentiae. Modo in proposito non est solum naturale agens sed etiam supernaturale elevans potentiam seu ipsum posse naturale et actuans ipsum ad agendum.

Ad tertiam Vide supra. , negatur minor quia ad talem motum concurrere non est dicere Verbum incarnatum.

Ad quartam Vide supra. , dicitur primo negando consequentiam quia ad intensionem causae partialis non semper intenditur effectus actionis.

Secundo, posset dici quod non secundum proportionem meritorum stabit retributio primorum quia tunc nullum primum daretur pro gratia baptismali, quod est falsum.

Tertio, posset concedi consequens, Dei tamen voluntate concurrente quae potest distribuere praemia prout sibi placet.

Ad primam contra secundam conclusionem conclusio Vide supra. , distinguitur de mittere quia uno modo accipitur principaliter auctorative, alio modo consequenter determinative. Primo modo, tantum convenit Patri et Filio, secundo modo, tribus. Ideo, si antecedens sumitur primo modo, conceditur. Si secundo modo, negatur consequentia nec antecedens est verum.

Ad secundam Vide supra. , dicitur quod mitti dicit respectum non quidem ad mittentem determinative consequenter sed auctoritative principaliter. Similiter posset dici de mittere quod, si sumitur auctoritative, tunc nulla persona se ipsam mittit nec aliam nisi illam quam producit, sed bene secundo modo patet.

Hoc patet ad tertium argumentum Vide supra. , vide de hoc Thomam Argentinensis Thomas de Argentina, I, d. 15, q. 1, a. 3 (Venice 1564, 67vb). .

Ad quartam Vide supra. , dicitur quod alias est verum in creatura quia cum creatura mitti mutatur et movetur alicubi ubi prius non erat. Sed quia Deus est ubique, ideo sine mutatione et imperfectione mitti potest divina persona quia non mittitur ubi non erat, sed qualiter non erat novum effectum, scilicet causans in creatura sine sui mutatione, non tamen sine mutatione creaturae.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , negatur antecedens. Et ad probationem, dicitur, loquendo de timore formato caritate, negatur illud. Et ad probationem, dicendum quod illud cognovit Abraham ex divina revelatione sibi illud indicante. Et ad aliam probationem, petitiones vestrae Phil. 4:6. , etc., dicitur quod ex Non invenimus. non habetur nisi quod in aliquibus credimus nos a Deo esse exauditos et forte scimus effectum operatum evenisse. Sed ex hoc non sequitur contra conclusionem.

Ad aliud Vide supra. , negatur consequentia quia non ex operibus iustificatur Hieronymus, 3, 19, 28 (CCSL 77 172, ll. 923-924). quia Socrates divitias contempsit secundum Ieromum , et tamen non iustificatus est.

Item, ad aliud Vide supra. , negatur consequentia quia ex puris naturalibus potest aliquis nullum timorem habere.

Ad primam contra corollarium Vide supra. , negatur antecedens quia continetur sub praenominato articulo vel quod idem est ille articulus dicit. Etiam hoc ecclesia dicit de accipientibus sacramentum eucharistiae, ut patet 2 , probet autem se ipsum homo I Corinthios 11:28. , etc. Et hoc potest fieri sine hypocrisi et iactantia.

Ad tertiam Vide supra. , conceditur consequentia et consequens, et negatur ulterior consequentia, sed bene sequitur quod tenetur esse in tali statu in quo credat se esse in caritate, contra Monachum Nigrum Monachus Niger, I, q. 1, a. 1 (Ms. Fribourg, Bibliothèque des Cordeliers 26, f. 83ra). .

Ad quartam Vide supra. , posset concedi consequens de cogitatione habituali, non actuali, de qua loquor in conclusione et corollario. Item, posset dici quod talis cognitio intenditur, non tamen in esse cognitionis, sed solum in esse experimentalis perceptionis. Ex dictis patet.

Quod non quia tunc sequeretur quod distinctio talium specierum visarum inferret proportionaliter distinctionem cognitionum. Consequens falsum quia omnis cognitio intellectus creati in genere qualitatis habet reponi. Sed tales species in quibus Spiritus Sanctus apparuit non semper reponuntur in eodem genere. Patet de columba et igne. consequentia patet quia causae activae contm differentes specifice agentes naturaliter non libere causant actiones specifice distinctas. Sed illae species sunt res naturales, ergo, si immutant intellectum concreando cognitionem in ipso, sequitur quod secundum diversitatem specierum erit diversitas cognitionum. Confirmatur quia II dicitur quod, ad distinctionem obiectorum sequitur distinctio actuum vel operationum et ex distinctione operationum sequitur distinctio potentiarum Aristoteles, II, 4 (415a16-21). .

Secundo, species inexistens memoriae creatae actuat potentiam solum mentaliter et non causaliter, ergo species existens extrinsece non actuat causaliter vel immutat. Consequentia tenet quia non minor ratio de uno quam alio. Et antecedens patet per Iohannem de Ripa, quaestione 2, articulo 3, distinctione 2 Iohannes de Ripa, , q. 2, a. 3 (Combes, 243, ll. 67-70). .

Tertio, species in quibus Spiritus Sanctus apparuit visibiliter solum fuerunt imaginariae et non reales, ergo. Antecedens patet quia secundum Beatum Augustinum, II , capitulo 5 , missio visibilis Spiritus Sancti ad hoc fit ut corda hominum cogita novitate exterioribus visis convertantur secundum intellectum ad occultam deitatem Augustinus, II, 5, 10 (CCSL 50, 93, ll. 128-131). . Sed intellectus creatus movetur a phantasmatibus et imaginariis speciebus, ergo.

In oppositum est textus evangelicus 3 , ubi dicitur descendit corporali specie Lucas 3:22. , igitur non phantasticum seu imaginarium sed verum et reale corpus habuit, igitur.

Prima conclusio: licet persona divina missione visibili apparens possit talem speciem sine causa secunda creare credi, tamen potest angelos beatos tales species corporales formare. Prima patet quia Deus potest se solo quidquid potest cum alio maxime in genere efficientis. Secunda probatur quia secundum Dionysium in , lex divinitatis est infima per media ordinare Pseudo-Dionysius, , cap. 4. .

Primum corollarium: licet columba in qua Spiritus Sanctus visibiliter apparuit fuerit ab angelis formata, tamen humanitas suppositionaliter Christo unita a tribus personis divinis solum fuit creata. Prima patet ex conclusione. Secunda probatur cum ratione dignitatis illius unionis suppositabilis decuit illam materiam immediate a Deo produci, tum secundo illa in instanti fuit formata. Sed hoc non videtur posse fieri a finita potentia, ut nunc suppono. Ad hoc videtur Scriptura 1 , quod in ea natum est de Spiritu Sancto est Matthaeus 1:20. . Item, 1 , Spiritus Sanctus supervenient in te Lucas 1:35. , etc.

Secundum corollarium: licet angelus signum corporale temporalis missionis personae divinae possit producere, angelus tamen huiusmodi signi significatum non potest aliquo modo efficere. Patet quia illud donum gratuitum est menti collatum colatum a solo Deo productum.

Tertium corollarium: sicut donum significatum per talem speciem non subest angelicae activitati, sic non angelus sed persona divina cuius appropriatum illud donum signum donum respicit dicitur apparere vel mitti. Patet quia illud donum principaliter significatum per speciem declarat et denominat personam missam. Et ideo, si illud donum habeat se per modum sapientiae, tunc potest dici quod Filius mittitur quia ei sapientia attribuitur. Si per modum amoris et clementiae, Spiritus Sanctus. Si per modum auctoritatis et potentiae, Pater potest dici apparere, non tamen mittitur quia a nullo originatur.

Ex his posset inferri quod, licet angeli non possint esse creatores, possunt tamen esse rerum creabilium productores. Prima patet quia creare est independenter aliquid de non esse ad esse productione. Secunda pars patet quia, ut dictum est, illa columba eorum mysterio fuit producta, quae creari poterat, immo de facto a Deo posset recreari.

Secunda conclusio: species sensibilis assistens extrinsece et inexistens intrinsece memoriae vitaliter immutat intellectum et actuat ipsum obiectaliter et causaliter. Patet quantum ad species extrinsece existentes per Beatum Augustinum in , capitulo 6 Augustinus, 34, 64 (CCSL 32, 228, ll. 19- 229, ll. 46). et II , capitulo 4 Augustinus, XI, 4, 7 (CCSL 50, 342, ll. 18-38). . Item, patet per Philosophum in , ubi dicit factus enim motus a sensu vel a sensibili imprimit in animam velut quamdam figuram vel picturam sensibilem Aristoteles, 1 (450a27-30). . Secunda pars probatur quia si talis species inexistens memoriae intrinsece et obiectaliter non immutaret potentiam, sequeretur quod non esset differentia inter speciem habitualem et conceptum actualem actu, quod est falsum quia tunc habens talem speciem actualiter cognosceret vel diceret eam, quod non est dicendum. Haec consequentia ultima patet quia phantasma est verbum habituale talis speciei sensibilis, ut patet per Beatum Augustinum ubi supra Vide supra. .

Primum corollarium: stat aliquam potentiam vitaliter immutare et illud nec formam vitalem nec actum eius formalem esse. Patet quia vox et ignis et plures aliae species sensibiles immutant intellectum creatum per sensum, et tamen tales species non sunt formae vitales, nec talis immutatio est actus formalis talium specierum, cum stet illas esse et nihil vitaliter immutare.

Secundum corollarium: stat intellectum aliquid apprehendere et ab eodem moveri vitaliter et illud movens esse praesens intellectui realiter vel situaliter. Patet per Beatum Augustinum in , ubi dicit, se vitaliter apprehendere solem absentem et Romam seu Carthaginem distantes Augustinus, 34, 64 (CCSL 32, 229, ll. 29-37). . Et hoc experimur.

Tertium corollarium: sicut intelligentia potest rem absentem cognoscere, sic etiam potest rem non existentem per speciem repraesentantem cogitative apprehendere. Patet quia sicut rem absentem et distantem cognoscit per speciem abstractive, sic de re non existente potest habere speciem et per illam aliquid concipere, ergo.

Tertia conclusio: licet columba in cuius specie Spiritus Sanctus missus apparuit vera et realis entitas fuerit, non tamen quodlibet signum in quo Spiritus Sanctus s apparuit vel visus fuit fuisse rem realem scriptura exprimit aut asserit. Prima pars patet per Beatum Augustinum, II , ubi, loquens de columba in qua Spiritus Sanctus apparuit in Christi baptismate, dicit non esse dubium quin fuerit verum corpus reale cum scriptura eam corporali specie asserat descendisse Augustinus, II, 6, 11 (CCSL 50, 96, ll. 50-52). . Secunda pars patet eodem libro, capitulo 5 Augustinus, II, 5, 10 (CCSL 50, 93, ll. 125-131). , ubi, de linguis igneis in die pentecostes Spiritus Sanctus apparuit, movet quaestionem utrum fuerit vere res vel imaginarie. Et quaestionem insolutam nec aliquam eius partem asserit, sed tamquam probleuma neutrum reliquit, concludit tamen post plura dicens non enim viderunt linguas velut ignem sed visae sunt eis Actus 2:3. . Nam in spiritualibus dicimus Visum est mihi et vidi. Sed in istis quae per expressam corporalem speciem oculis demonstratur non solet dici visum est mihi sed vidi Augustinus, II, 6, 11 (CCSL 50, 95, ll. 42-48). , ergo conclusio vera.

Primum corollarium: quod non omne signum gratuitum demonstrans vel inferens creaturam esse Deo gratam est creata caritas aut sacramentum aut habitus infusus gratificans mentem. Patet quia missio Spiritus Sancti facta sub aliquo signo visibili est sanctitatis causare signum ad quam mittitur illativa ostensio, et tamen illud signum corporale non est aliquod praedictorum, ergo.

Secundum corollarium: stat aliquam personam in signo corporali apparere et illam numquam mitti vel missam esse. Patet de Patre qui q qui in voce apparuit Christo baptizato dicens, hic est Filius meus Matthaeus 3:17. , etc., et tamen nusquam in scripturis legitur missus quia a nullo originatur.

Tertium corollarium: nulla res in qua apparuit Spiritus Sanctus visibiliter fuit ei unita suppositionaliter. Patet quia Spiritus Sanctus nusquam legitur fuisse columbam, linguam, vel flatum.

Ex his quid dicendum sit ad quaestionem patet, potest enim dici quod aliqua species in qua Spiritus Sanctus apparuit fuit vera res et realis entitas, et aliquae fuerunt solum apparentes et imaginariae, ab omnibus tamen talibus potuit immutari et moveri potentia sensitiva vel intellectiva creata, etc.

Contra primam conclusionem Vide supra. , arguitur, si esset vera, sequitur quod angeli potius quam divinae personae deberent dici missi et apparere vel apparuisse. Consequens falsum. Patet consequentia quia, cum angelus format aliquod corpus ex elementis applicando activa passivis, videtur quod idem appareat in tali corpore formato.

Secundo, simpliciter invisibile non potest visibiliter mitti vel apparere sine fictionem. Sed fictio cuilibet personae divinae repugnat, ergo etc. Patet consequentia quia quaelibet persona divina simpliciter est invisibilis, , lucem habitat inaccessibilem quam nullus hominum vidit I Timotheum 6:16. .

Tertio contra secundum Vide supra. et tertium corollaria Vide supra. , gratuitum donum subest activitati sacramentorum ecclesiae, ergo potest subesse activitati angelicae. Tenet consequentia quia angelus est dignior, perfectior, et activior quam quodcumque sacramentum. Antecedens patet quia sacramentum baptismi confert gratiam et causat in baptismale rite.

Contra secundam conclusionem Vide supra. , si esset vera, sequeretur quod huiusmodi species vel huiusmodi obiectum esset causatum. Consequens falsum quia talis species obiecti vel perfectius repraesentet quam species memoriae vel aeque vel minus. Non primum quia talis species creata in esse dependet et conservari a specie memoriae, et per consequens est imperfectior. Si dicatur quod aeque vel minus repraesentat, tunc frustra ponitur talis actus distinctus a specie, quae est aeque vel plus sufficiens ad talem vitalem immutationem causandum.

Contra primum corollarium Vide supra. , nulla immutatio est vitalis quam stat esse absque hoc quam immutetur potentia, sed immutatio obiectiva causalis est huiusmodi, ergo non est in tale. Maior nota. Minor probatur quia stat aliquem actum causari et inexistere informative et per nullam superadditam actionem, ergo.

Tertio contra secundum Vide supra. et tertium corollaria Vide supra. , illud solum vitaliter apprehenditur quod potentiae vitali vitaliter inest, ergo quidquid sic apprehenditur praesens est potentiae sic apprehendenti. Consequentia bona, et antecedens probatur quia sequitur a vitaliter apprehenditur a potentia intellectiva, ergo a est praesens potentiae intellectivae.

Contra tertiam conclusionem Vide supra. , si esset vera, sequeretur quod Spiritus Sanctus in columba aliquo modo speciali fuisset ultra modum quo Deus est in omnibus. Sed consequens videtur falsum quia vel hoc esset per gratiae infusionem, et hoc non quia non est capax gratiae, vel per unitatem suppositi, et hoc non per corollarium tertium , vel per repraesentationem, et hoc non quia vel tale signum repraesentativum esset naturale et universale, et sic Spiritus Sanctus appareret in qualibet creatura cum quaelibet sit vestigium Trinitatis, vel tale repraesentativum esset signum gratuitum, et sic in quolibet sacramento mitteretur et appareret Spiritus Sanctus. Et patet consequentia cum Spiritus Sanctus sit donum gratuitum.

Secundo contra secundam partem conclusionis Vide supra. , summae veritati repugnat se manifestare per quamcumque fictionem, ergo repugnat Spiritum Sanctum se manifestasse per linguas igneas imaginarias et phantastas et non reales. Patet consequentia quia tales apparitiones phantasmatae sunt fictiones. Patet antecedens quia ostendens se aliquid esse quod non est decipit illum cui fit talis ostensio.

Tertio, sequeretur quod Spiritus Sanctus in illis linguis non apparuisset nisi tantum apostolis et viris sanctis qui Spiritum Sanctum receperunt. Consequens falsum quia pluribus aliis existentibus in domo cum apostolis apparuerunt.

Ad primam Vide supra. , negatur consequentia quia, licet angelus formet tale corpus, tamen non posset formare nec creare donum significatum per tale corpus, sed solum Deus. Ideo illa persona solum dicitur mitti et apparere cuius appropriatum est sig donum illud, ut dicitur in corollario tertio Vide supra. .

Ad secundam Vide supra. , dicitur ad maiorem quod aliquid visibiliter posse apparere potest intelligi dupliciter, primo modo formaliter, intrinsece, seu denominatione intrinseca sibi competente, secundo modo denominatione extrinseca. Primo modo dico quod apparitio repugnat personae divinae, sed non secundo modo quia sic persona divina dicitur apparere visibiliter, non quia ipsa videtur, sed quia aliquid videmus per quod cognoscimus Spiritum Sanctum vel aliam personam divinam speciali modo esse in creatura ad quam tale signum mittitur.

Ad tertiam Vide supra. , posset negari consequentia quia non sequitur, homo est perfectior et activior quam asinus, ergo homo potest producere asinum sicut asinus.

Secundo, dicitur quod, licet gratia subsit activitati sacramentorum instrumentaliter et dispositive, non tamen principaliter et effective.

Ad primam contra secundum conclusionem Vide supra. , primo posset consequentia negari quia talis ratio causalis posset sufficienter terminari ad ipsum actum cognitionis incomplexum vel ad ipsum agere complexe.

Secundo, posset concedi consequens. Et ad improbationem, dicitur quod perfectius et cum improbatur. Negatur consequentia quia talis similitudo non dependet a tali specie tamquam a totali causa sed partiali.

Tertio, posset dici quod, dato quod talis similitudo imperfectius repraesentaret se, praecisae tamen species memoriae cum tali similitudine creata tales species perfectius repraesentant quam species memoriae tantum, cum talis similitudo non frustra ponatur.

Ad secundam Vide supra. , negatur maior quia talis immutatio non procedit a specie tali quasi a totali causa effectiva.

Secundo, posset negari minor quia positivis omnibus requisitis immutatio vitalis obiectiva non potest esse quin potentia immutetur.

Tertio, posset dici quod aliquid immutare vitaliter posset intelligi dupliciter, primo modo sic quod tale immutans sit vitale, secundo modo quod non sit in se vitaliter sed tamen aliquid vitaliter immutat. Primo modo maior habet veritatem in aliquibus, sed modo secundo sumendo vitaliter maior est falsa simpliciter.

Ad tertiam Vide supra. , negatur antecedens quia aliter nulla res existens extra animam posset vitaliter percipi, quod est falsum. Et dico ultra quod haec consequentia non valet, a vitaliter apprehenditur, ergo a est praesens potentiae apprehendenti.

Secundo, posset dici quod aliquid in esse potentiae vitali potest sumi dupliciter, primo modo in se et esse proprio, alio modo in specie vel in suo repraesentativo. Primo antecedens est negandum, sed secundo modo, intellecto antecedente, negatur consequentia.

Ad primam contra tertiam conclusionem Vide supra. , conceditur consequentia quia fuit ibi tamquam in signo gratuito gratiae Spiritus Sancti ostensivo, tamen illud signum non est aliquo modo causa gratiae, licet gratia consequatur ipsum. Vide Thomam de Argentina, distinctione 16, articulo primo Thomas de Argentina, I, c. 16, q. 1 (Venice 1564, 69ra). , ubi triplex ponit signum.

Ad secundam Vide supra. , ad antecedens dicitur quod si fictio sumatur pro quacumque imaginaria revelatione vel repraesentatione, sic dico quod non repugnat Deo sic se creaturae revelare, nam prophetae habuerunt multorum notitiam per tales imaginarias visiones, ut in eorum libris patet. Si autem fictio sumatur pro deceptione, sic conceditur antecedens, sed negatur consequentia.

Ad tertiam Vide supra. , negatur quia illud signum virtute divina potuit multiplicari in phantasiis omnium illorum quibus illae linguae apparuerunt.

Ad primam in oppositum Vide supra. , conceditur consequentia et negatur consequentia improbationis quia perfectio cognitionis non semper quantificatur praecise penes perfectionem obiecti cogitati vel immutantis potentiam obiectaliter vitaliter, ut argumentum videtur innuere. Ad alias rationes patet quid dicendum ex dictis.