Dubium 1

Sed contra praedictas conclusiones sunt dubia non pauca Et primum dubium sit illud quod in primo argumento principali de rectitudinem voluntatis cui respondeo quod neganda est maior si intelligatur de rectitudine naturali quia secundum scriptura deus creavit hominem rectum et tamen secundum magistrum licet homo angelus ex puris naturalibus stare potuerit non tamen proficeret ut patet de angelis distinctione 3 2i et de homine distinctione 24 eiusdem secundi et per consequens rectitudo naturalis non sufficiebat sibi sive ad merendum vitam aeternam rectitudo tamen gratuita bene sufficit sed illa includit gratiam et cum probatur quod non quia secundum anselm rectitudinem illam non posset deus auferre voluntati dicendum quod ita dicit ibi anselmus in d[?] liber arbitrio c 8 ubi probat quod deus non potest auferre rectitudinem voluntatis quia secundum eundem ibidem voluntatem esse rectam non est nisi eam velle illud quod deus vult eam velle sed hanc rectitudinem non potest deus inferre auferre quia si sic aut igitur volens aut nolens non nolens certum est nec volens quia tunc deus posset velle voluntatem non velle illud quod vult eam velle ponatur igitur in esse et tunc implicantur contradictoria scilicet quod deus vult voluntatem non velle illa illud quod vult eam velle consequens est impossibile igitur illud ex quo sequitur scilicet quod deus possit auferre rectitudinem voluntatis

Sed contra istam f?am[?] econtra potest arguitur quia nihil absolutum est in voluntate libere vel a sem?[?] ipsa causabile vel a deo quin deus possit illud ibere destruere nego tri quia non decet en conservata vo?ce[?] igitur omne velle et omne aliud potest sibi deus auferre igitur et rectitudinem si a prima rectitudo sit aliquid receptum in voluntate quia etiam totum mundum potest destruere

Ad istud concedendum est quod nichil nihil absolutum nec velle aliquod potest voluntas creata libere in se producere quin deus possit idem libere destruere et tamen probatur quod non per anselmum

dicendum quod deus volens posset secundum potentiam suam absolutam illam rectitudinem auferre etad probationem contrarii concedo de virtute sermonis loquendo quod deus potest velle voluntatem non velle illud quod vult eam velle saltem in sensu d communicat[?] in talibus assignato quia sic quod modo velit eam velle a esse tamen potest cras velle eam in velle a esse

2o secundo dico quod non solum hic de possibile vera est ymmo immo et haec de in esse est possibilis deus vult voluntatem non velle illud quod vult eam velle quia sequitur deus vult voluntatem nihil velle igitur deus vult voluntatem non velle aliquid in mundo et ita non illud quod vult eam velle nec aliud antecedens est possibile igitur consequens

Praeterea non minor contradictio videtur hic claudi deus non vult voluntatem velle quod vult voluntatem velle quae est etiam propositio quam ultimate infert anselmus non autem prior tamquam impossibilem quam in prior de in esse quia hic directe in p??e[?] parte propositionis verbum principale negatur et in serva affirmatur non sic ex alia parte sed verbum servarium sed hoc 2a secunda est possibilis igitur multo fortius prima probo minoris quia ponatur quod voluntas nichil nihil velit hoc posito affirmativa contra contradicit assumptae naturae falsa eset igitur negativa vera

Si directas quod licet non velit eam minus aliquid velle cum haec tamen stat quod velit eam aliquid velle pro futuro et tunc affirmativa vera est et per consequens negativa sibi contradicens praeassumpta falsa erit

contra aliqua est voluntas possibilis produci contra d[?] nuq?na[?] producet vocetur illa a hic tunc affirmativa falsa est deus vult a velle quod vult a velle quia est affirmativa et implicat falsum igitur eius contradictoria vera non vult a velle quod vult a velle ibi tanta appp?[?] claudi contradictio sicud sicut in prima

prima de voluntate quam deus vult aliquid velle infuturum sed non modo formetur propositio sit haec affirmativa deus vult hanc voluntatem nunc velle falsa est quia nihil vult eam velle igitur eius contradictoria vera quod est propositum patet igitur quod propter contradictionem in propostionem ad quam d[?]outic anselmus in contra secundum veritatem nulla contradictio includitur licet appareat includi non or negare quin deus etiam istam recitudinem de qua est sermo auferre valeat a voluntate et si ponatur in esse nulla includitur contradictio quia licet bene sequatur deus aufert a igitur vult auferre a sic a in voluntate velle illud quod deus vult eam velle tamen non sequitur aufert a igitur a est sed potius sequitur igitur a non est cuius oppositum or[?] anselmus supponere si ad contractionem deducere debeat argumenum suum Generaliter enim quando deus destruit aliquid vel adnihilat tunc ipsum non est et ideo videretur prima facie quod ratio anselmi nullius momenti est in hoc casu

pro reverentia tamen auctoritatis suae dicendum quod forte pro quasi eodem habuit anselmus hanc deus non vult vo?tom[?] velle et certa secunda claudit contradictoria et quod vult eam velle quae satis positio est ut ostendi Et istam deus non vult vo?tom[?] velle et vult eam velle vel istam deus vult voluntatem nolle quod vult eam velle et certe secunda claudit contradicta et non sunt pro eadem habendae nec 2a secunda sequitur ex positione in esse quod deus auferat rectitudinem voluntatis

Aliter potest dici quod deus de potentia sua ordintata id est secundum leges misericordiae suae nunc currentes non potest auferre rectitudinem bonitatis sine eius demerito quam diu autem voluntas persistit in hoc quod vult illud et non aliud nisi quod deus vult eam velle ipsa non demeretur igitur nec tam diu poterit rectitudo auferri sibi a deo et ita haec rectitudo sibi a deo numquam poterit si[?] auferri sed ipsamet cessare potest ab ipsa rectitudine non volendo[?] illud quod deus vult eam velle secundum praecepta sua et tunc potest sibi deus secundum legem communem auferre caritatem et rectitudinem habitualem et cetera dona sua sicud sicut sibi placebit

ubi aliter potest dici glossando anselmus sicud sicut ipse se glossat in libello posterius edito scilicet in et praecise et praed[?] et gratiae cum capitulo 6 ubi postquam descripsit libertatem voluntatis quod est pcans[?] servandi rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem et quod haec liberalitas naturaliter et inseperabiliter sic in homine quamvis ea non semper utatur addit quod ipsa ita foetis est ut nulla res homini rectitudinem praedictam id est iustitiam quam habet valeat quam diu haec libertatem qua voluerit uti auferre iustitia namque non est naturalis sed fuit separabilis etiam in principio in angelis et hominibus et est ad huc in hac vita non tamen neccessitate necessitate sed habentium illam propriam voluntate sed quoniam iustitiam qua iustus est aliquis constat esse rectitudinem voluntatis quam dixi quae rectitudo tantum tunc est in aliquo tamen ipse vult quod deus vult eum velle patet quia deus eandem rectitudinem nulli in vico auferre potest nec potest hoc velle sed nullam velle potest ut eam habens nolens ulla neccessitate necessitate illam deserat haec illae

hic patet quod deus non potest rectitudinem bonitatis auferre invito[?] vel volenti eam auferri et hoc est verum Ex hac autem auctoritate patet responsio supra posita quia et c?[?] quia dicit hic quoniam deus non potest velle auferre eam hac non est verum ut in ipsa responsione probatum est de potentia dei absoluta igitur totum dictum suum intelligendum[?] videtur de potentia ordinata

Contra illud argui potest primo quia voluntate volente recte cuilibet reddere quod suum est et habente etiam actum reflexum quo appetat et velit omnino actum priorem rectum tenere potest deus actum priorem tollere sine posteriori vel posteriorem conservando et tunc nolere voluntate dum voluntas sua libertate uti voluerit auferretur sibi sua rectitudo contra iam recitata ab anselmo

praeterea quod rectitudo gratuita non includit gratiam videtur quia omnis instituta est rectitudo voluntatis propter se servata et omnis habens hanc rectitudinem est iustus et habens iustitiam quoniam omnis habens iustitiam verum est iustitia ista quam habet scilicet naturali vel gratuita et naturali totali vel partiali iustus est secundum anselmum ubi prius capitula 14 idem igitur sunt iustitia et rectitudo et iustus et rectus tunc sic omnibus habentibus gratiam promissa est vita aeterna non omnibus iustis promissa est vita aeterna sed illis tantum qui sunt iusti sine omni iniustitia igitur non omnibus rectis et ita non omnis rectitudo propter se servata includit gratiam maior patet quia secundum anselmum ubi prius capitula 12 9 in fine circbatus[?] gratiae et liberi arbitrii ubi fit haec quaestio an scilicet finilis[?] possint stare gratia et liberum arbitrium a et dicit quod sit quia sicud sicut est de libero arbitrio sine quo nemo salutem meretur postquam intelligibilem[?] habet aetatem ita est de gratia illa sine qua nullus salvatur minor probatur quia anselmus ubi supra immediate c scilicet 14 postquam dixit omnem habentem rectitudinem illam quam dederat in descriptione iustitiae dicens omnem iustitiam esse rectitudinem voluntatis propter se servata et ideo habere iustitiam et esse iustum addit non tamen sentio[?] iustis omnibus promissam esse vitam aeternam ut accepit minor sed illis tantum qui sunt iusti sine omni in iustitia illi 11 proprie et absolute sunt iusti et recti corde est enim aliquis secundum aliquid iustus et secundum aliquid iniustus ut qui castus est et inviderus talibus non promictitur promittitur beatitudo iustorum quoniam sicud sicut vera beatitudo est sine omni indigentia ita nulli datur nisi iusto sine omni iniustia haec ille

praeterea si rectitudo voluntatis gratuita includit gratiam gratificantem tamen rectitudo talis stare possit cum peccato mortali igitur gratia conclusio falsa et minor verum[?] maior igitur falsa est veritas minoris patet quia voluntas secundum anselmum ibi c13 nam potest velle rectitudinem si non habet rectitudinem non tamen omnem iustitiam habeo quia vellem omnem qua illam velit et c21dicit quod voluntas iusititae est ipsa iustitia sed certe cum hoc quod voluntas velit rectitudinem et iustitiam stat quod ipsa sic in peccato mortali quia unus qui ignoret an deus esset trinus et unus et qui crederet fornicarium concubicum ita licere sicud sicut matrimonialem et ideo concubinatum sine omni remorsu frequentaret ita posset iligere deum supra omnia et velle rectitudinem et esse promptus voluntate licet non sci?a[?] ad unde sciendum sicut nos nam et nos modo volumus sine omni murmure conscientiae quae mala esse non aestimamus et tamen illa voluntate deum offendimus et non fornitantes peccamus saltem ita potest esse vel saltem continget iuxta illud apostolus nihil mihi consci?us sine sed non in hoc iustificatus sine ergo cum rectitudine voluntatis scare potest mortale peccatum

Dicetur forte quod maior falsa est nisi de perfecta rectitudine quae est sine omni iustitia iuxta de scriptionem anselmi positam improbatione minoris praetetis[?] rationis proxime

Sed contra hic est processus anselmi postquam[?] enim praemisit in fine capituli 12 quod non vult loqui de alia gratia quam de illa sine qua nullus salvatur homo et post ca 13 diffinivisset iustitiam quod ipsa est rectitudo voluntatis propter se servata dicit si igitur possumus ostendere nullam creatam hanc adipisci posset rectitudinem nisi per gratiam mani?ca[?] erit inter ipsam et liberum arbitrium ad salvandum hominem concordia quam quaerimus assumptum autem consequenter ostendi sit voluntas non vult recte nisi quia recta est nam sicut visus non est acutus quia videt acute sed illud circo videt acute quia est acutus ita voluntas non est recta quia vult recte sed econtra cum autem vult hanc rectitudinem protul duplo[?] recte vult non igitur vult rectitudinem nisi quia recta est idem autem est voluntatem recta esse et rectitudinem habere palam igitur quia non vult rectitudinem nis quia rectitudinem habet licet enim possit velle rectitudinem quam non dum habet ut cum vult maiorem habere quam habet dico tamen inquit nullam eam posset velle rectitudinem si non habet rectitudinem qua illam velit hanc autem rectitudinem non habet a se et habere nequid nequit quia aut volendo aut non volendo volendo quippe nullus valet eam per se addipisci qui nequid nequit illam velle nisi illam habeat nec nolendo seu non volendo hoc enim nullius mens accipit igitur non potest eam creatura habere ex se sed nec a creatura quia sicud sicut creatura nequit creaturam salvara ita non potest eam dare per quam debeat salvari sequitur igitur quod nullam rectitudinem habet creatura quam dixi voluntater[?] nisi per dei grataim deo igitur largiente invenimus re gratiam eius ad salvandum hominem cum libro arbitrio concordare videtur ita ut gratia sola posset hominem salvare nisi eius libro arguo agente sicut sit in infantibus et in intelligentibus ipsa sit semper adiuvat liberum arbitrium naturale quod sine ista nihil valet ad salutem dando voluntati rectitudinem quam servet per liberum arbitrium iste processus plane habet quod omnis rectitudo voluntatis includit vel requirit gratiam iam descriptam nam da quod non non probatur qui volendo possit communis rectitudinem adipisci a se nam hoc non improbatur nisi per hoc quod nullus potest eam velle nisi illam habeat

Ad primum istorum concedendum est quod actum rectum de quo arguitur posset deus tollere conservando reflexum sed iste esset rectitudo ut actus rectus voluntas quiddam iusta est ipsa iustitia ex ca 21 et nulla potest communis rectitudinem velle si non habet rectitudinem talem quamvis vel igitur voluntate in vita possit sibi de potentia dei absoluta auferri actus aliquis rectus seu rectitudo alia non tamen omnis quia ipsa voluntas habendi quod ab ipsa aufertur ceteris paribus sibi pro iustitia et rectitudine imputatur

Ad 2m secundum concedo quod omnis iustitia seu rectitudo simpliciter et non secundum quid sicud sicut anselmus distinguit c 14 includit vel requirit gratiam gratuitam minor autem dicit[?] quod non omnibus iustis promissa est vita aeterna non eset vera de iustis illis qui absolute et proprie secundum eum ibi dicuntur recti et iusti corde sed tantum de illis qui secundum quid sunt iusti et secundum quid sunt iusti quales ibidem destribit et certe runt[?] magister[?] ultra dicere quod ipsa diffinitio iustitiae quod est ipsa rectitudo voluntatis propter se servata non convenit omni iustitiae cuius oppositum plane dicit vel magister[?] dicere quod non omnis habens talem rectitudinem habet eam per gratiam sine qua non est salus et quae sola in infantibus sufficit ad salutem cuius oppositum continet processus ut videtur in 3o tertio argumento positus et ita anselmus videtur sibi ipsi contradicere sed secundum illud solvi habet brt[?] solvendo argumentum 3m tertium

ad 3m igitur dicendum si non ponatur obex ignorantiae[?] voluntarie alico aliquoalico modo opposito scientiae ad salutem neccessariae necessariae rectitudo voluntatis propter se secundum nata non stat cum peccato morali nec sine gratia gratuita de lege dei communi sed si ponatur obex ignorantiae[?] disponis[?] praecise contrariae tali scientiae et hoc invincibilis et in tali causu non est intelligendus processus anselmi posita enim causa sufficiente ponetur effectus si igitur propter hoc servo iustitiam aliquam vel rectitudinem ut poce[?] castitatem et veritatem quia hoc est rectum si scivero rectum esset quod non furer vel non occidam neutrum faciam et sic de similibus mortalibus peccatis iustitiae absolute dicte[?] et rectitudini contrariis Sed contra non omnibus iustis nec per 9 omnibus rectis promissa est vita aeterna secundum anselmum ut poce[?] non illi qui castus est et sic secundum aliquid iustus et tamen simul cum hoc invidus est et per consequens secundum aliquid in iustus et haec saepae similis invenimus institute causa incontinentia quam invidiam malam esse et in iustiam Sed praeterea castitas stans cum invidia est quaedam[?] iustitia ut patet in exemplo anselmi et per consequens ipsa est rectitudo voluntatis propter se servata [?] secundum anselmum omnis iustitia sic rectitudo igitur non omnis talis rectitudo etiam remoto obice illicite ignorantiae habet secum gratiam gratificantem

Ad primum istorum dicendum quod rectis omnibus simpliciter promissa est vita aeterna rectitudo autem simpliciter non plus ponit neccessario necessario cum sit in plena potestate naturali sit recti nisi quod sic propter se servata id est quod est iustitia et rectitudo et quod non lateat uniter[?] habentem alia rectitudo neccessaria necessaria ad salutem et dico quod licet si castus qui simpliciter simul scienter est invidus velit vel velle possint talis existens rectitudinem aliquam ut pote castitatem propter l castitatem non tamen rectitudinem vult tamen invidia propter rectitudinem id est quia rectum est tunc enim nullo sensu esset scienter similiter et voluntariae invidens et certe velle castitatem non quia rectum sed quia cast?us? et quod non est simpliciter velle rectitudinem quia rectitudo est nec tale velle et absolute et proprie rectitudo sed secundum quid unde si ly omnis cum dicitur omni iustitiam esse rectitudinem propter se servata distribuit pro iustitia secundum quid dicam sicut processus anselmi ibi innit tunc ly propter se reciproce restri[?] istam iustitiam de qua fiet sermo et illam rectitudinem utpote quod castitas est rectitudo voluntatis propter se id est propter castitatem servatam et tunc patet quomodo dicta anselmi sibi invicem non repungnant haec omnia quae dixi de velle rectitudinis dicta intellige de velle sufficienti quo ita eligitur rectitudo quia respondeo est haec est quia deus vult et rationale est omnino quod sic fiat sit scilicet quod per nullo citra deum reminueretur[?]

Sed contra primam responsionem qua dictum est anselmum ibi capere negativam non inpossibilem pro affirmativa inpossibili quasi in advertenter ita quod non intendit inaduertenter hanc negativam esset impossibilem propter se reciproce refert istam iustitiam de qua fiet sermo et illam rectitudinem utpote quod castitas est rectitudo voluntatis propter se id est propter cati itatem servata et tunc patet quomodo dicta anselmi sibi invicem non repungnant haec omnia quae dixi de velle rectitudinis dicta intellige de velle sufficienti quo ita eligitur rectitudo quia rectitudo est hoc eset quia deus vult et rationale est omnino quod sic fiat sic scilicet quod pro nullo citra dictat deus non vult me velle quod vult me velle quia haec est probata sufficienter esse possibilis sed intendit hanc affirmativam esse impossibilem deus quod vult voluntatem velle non vult voluntatem velle licet inadvertenter ipsam exprimat et non istam

Contra inquam hic argui potest quia si haec deus vult non voluntatem velle quod non vult eam velle est impossibilis etiam secundum dei potentiam absolutam igitur et antecedens ex quo infertur scilicet quod deus auferat a voluntate rectitudinem est impossibile contra dicta in responsione vel contra sua non valet quia ex possibili non potest anselmus inferre impossibile

praeterea in principio c 8 de libero arbitrio dicit quod totam subiectam quam deus de nihilo facit potest redigere in nichilum nihilum a voluntate vere habente rectitudinem non valet eam separare

Sed prima pars istius dicti non potest intelligi de potentia dei ordinata quia tunc esset falsum igitur in eadem auctoritate aequivocat de dei potentia quod non videtur verisimile vel 2am partem intelligit etiam de potentia dei absoluta et tunc non solum non potest auferre voluntati suam rectitudinem de potentia sua ordinata sicud sicut dicit 2a responsio sed nec de potentia absoluta

ad primum istarum potest multipliciter responderi uno modo suppondendo quod voluntas de sancto[?] velit et aptum facere voluntatem dei id est quod deus vult eam velle et hoc sine [?] demerito annexo et culpa mortali et tunc potest dici quod si 2m legem nunc ordinatam deus sine istius demerito aufert rectitudinem et gratiam a tali voluntate et tamen secundum legem illam velit o[?] voluntatem semel rectam semper rectam esse nisi istam rectitudinem demereatur habere et ista habet eam et non demereatur habere eam per casum igitur sed deus voluntati sic se habenti tollit rectitudinem ergo vult eam velle quod non vult eam velle vel vult eam habere rectitudinem quam non vult eam habere consequentiam[?] ista est bona sed antecedens est ita inpossibile impossibile sicut consequens

Similiter lex eius est voluntati iniute[?] et non demerenti rectitudinem habitam auferri non velle auferre et velle eam velle quod ipse vult accidentaliter vel habitualiter igitur si velit voluntati sic dispositae sine eius demerito auferre rectitudinem quam habet sequitur quod velit eam velle quod non vult eam velle et bene via est quod sicud sicut consequens est impossibile ita est impossibile quod secundum legelm ordinatam qua sic et sic ordinat ut tactum est stante quod sic ordinet voluntati habenti rectitudinem invice et non demerenti tollet eam

aliter potest dici quod voluntas semel recta secundum legem dei tam ordinata quam absolutam fieri non potest non recta culpabiliter culpa accidentali et voluntaria sua id est peccatrix sine sua culpa sine demerito et hoc sine auferatur sibi forma quaebus[?] prius eam informans sine non

3o modo potest dici magister assertive quod anselmus in illo passu non facit mentionem de merito vel demerito et quia intitur[?] habere contradictionem ex terminis quia cum dicit quod deus non potest seperare vel auferre rectitudinem a voluntate habente rectitudinem id est voluntatem actualiter vel habitualiter ac qui od deus vult eam velle intelligit hanc ut supra tactum fuit in[?] prima responsione principali in sensu 9 ad hunc sensum quod hoc est impossibile deus aufert a voluntate velle illud quod ipse vult eam velle quia non stant simul quod illud auferat et tamen quod non velit auferre igitur si auferret velle huius voluntati vult eam non sic velle quomodo vult eam velle et ita vult istam non sic velle quomodo vult eam velle quod plane includit contradictoria nec aliquis unquam differet[?] sibi rationabiliter contrarium sed cum hoc stat quod alias potest sibi auferre velle illud quod nunc habet voluntas secundum dei voluntatem et non probat quin voluntati possit auferre velle quod vult eam velle sumpea[?] ista in sensu d[?] in quo sensu d praecessit prima responsio quia in sensus 9 nulla penitus est difficultas nec per istum sensum aliquid notabile probaretur

ad 2m secundum per idem quia est satis possibile quod ita sit sicut significatur per istam deus adnihilat mundum sed hoc non est possibilis deus facit voluntatem non vult velle quod vult eam velle eundo etiam ad potentiam absolutam non autem procedit illud dictum secundum sensum d nisi aequivoce c et haec sint dicta faciendo voluntatem secundum cum[?] et d ratione de ly potest sed alio modo potest distingui secundum com[?] et di[?] tam ista deus vult voluntatem velle quod non vult eam velle quam ista negativa non vult voluntatem velle quod vult eam velle eo quod potest esse una propositio et tunc est possibilis ista negativa vel duae propositiones ad hanc sensum aliquid non vult eius voluntatem velle et illud vult voluntatem velle velle et ita copulativa est impossibilis In primo sensu hic totum denominatur[?] non esse obiectum divinae volitionis voluntatem velle quod vult eam velle et debet sic praesentari deus non vult voluntatem velle quod vult eam velle et haec est possibilis satis sed non sit in sensu 2o secundo

Sed contra ista replicari potest quod anselmus non possit glossari per potentiam dei ordinatam quia anselmus deducit ad contradictoria et super ita non potest deus de potentia absoluta et quod dicitur de invite[?] non videtur ad propositum quia per ly invite intelligit anselmus quod non nisi voluntate voluntarie demen?te[?] et tunc patet quod deus non potest per quamcumque potentiam auferre eam nisi praecedente demerito

ad istud dicendum quod licet anselmus ad contradictoria mtatur[?] deducere ista tamen deductio deficit sicut ostensum est supra nisi intelligatur alterio dictorum modorum in responsione principali qualiter dictus processus vel decutio anselmi procedat bene ad secundam glosam de invito[?] patet supra ex probatione primae obiectionis contra solomon[?] primi argumenti principalis glossando aut eam de potentia ordinata sic potest sua deductio tollerari quia secundum legelm dei ordinatam ipse vult omnes homines salvos fieri et ad agnitionem[?] veritatis pervenire et velle praecepta inplere faciendo quod bonum est et ideo praecipit hoc et acceptaret quod sic fieret et contrariumpossibly modified somehow dicitur non velle id est non acceptare sed reprobare si contrarium facit homo licet tunc secundum veritatem velit sic fieri quia aliter nihil fieri posset sed hoc est permissive vel cooperative non autem acceptando de tali igitur modo volendi intelligo secundum anselmum rectitudinem voluntatis esse velle quod deus vult eam velle id est quod deus acceptat hic eam velle vel acceptaret si sit vellet paratus sibi cooperari ad hoc quantum in se est

Et ad hunc intellectum sive velit deum tolere tollere actualiter vel honorare parentes et similia sive non sicud sicut deberet et tenetur sed contrarium semper vult eam sic velle id est acceptat quod sic faciat vel acceptaret sit sibi placeret quod sic fieret et paratus est semper ad hoc iuvare cooperandio quantum in se est et cum tali volitione qua semper sine intermissione vult sic non stat quod velit talem rectitudinem non esse quia tunc non acceptaret quod tunc esset nec paratus esset cooperari quantum in se est et per consequens non vellet eam velle sic quod semper vult eam sit velle quae sunt contradictoria et certe ad hunc intellectum est illud ad quod in isto processus ultimate deducit

Impossibile igitur inquit si deus saepe f actam rectitudinem tollit ab alico aliquoalico non vult eum velle quod vult eum velle cuius illatilooks possibly corrected partem 2am secundam semper ponit et non probat sed tamen partem primam[?] quam non est possibile simul esse varro[?] cum secunda quae 2a ex lege dei supponitur esse vera quod suppositum falsum esset si nihil vellet voluntatem velle quod uti quia potest de potentia absoluta cum possit voluntatem ipsam et omnem substantiam quam fecit de nichilo nihilo ad nichilum nihilum redigere simul dicit in principio 8 c eiusdem et per consequens non vellet sibi cooperari ad bonum quantum in ipso est loquendo vero de potentia absoluta consequens illud non est impossibile in sensu com[?] pro ut est una propositio quia si iste de quo fit sermo nihil esset vel nihil vellet illud esset verum in sensu a d qui est iste aliquid est quod deus non vult eum velle et tamen deus vult eum velle illud nullo modo deducitur quin oppositum stare valeat de dei potentia absoluta nam eo ipso quo deus destrueret volitionem qua est quod prae voluit deum tolere tollere sine demerito volentis esset haec falsa et neganda deus vult eum sit velle et quia haec pars non probatur sed supponitur tunc simul ponendo suum oppositum patet quod deductio non concludit

Sed contra quod loquatur loquitur anselmus ibi de potentia dei absoluta et de vil volitione bene pla?ti[?] efficienti et absoluta patet quia in principio istius capituli dicit quod totam substantiam[?] quam d nihil fecit potest ipsam in nichilum nihilum redigere a voluntate vero habente rectitudine non valeret eam separare unde videtur quod in eadem propositione aequivocet de potentia et constat quod prima pars huiusmodi dm[?] intelligitur de potentia de absoluta dici potest uno modo quod ipse quasi irrisorie et interrogative respondet discipulo inquirenti numquid vel deus posset potest voluntati auferre rectitudinem Et magister vide quomodo non possit q[?] d[?] quodammodo potest et alio modo non sed quomodo sit a quomodo non de potentia quidem absoluta potest nam qui totum mundum adnichilare adnihilare potest non valet rectitudinem a voluntate separare quasi diceret ymo immo per locum a mairoi de potentia ordinata non et hoc consequenter deducit quod aliter dici potest quod rectitudinem voluntatis non potest separare ad hunc sensum haec non possibilis rectitudinem voluntatis separat quia si separetur qualitas ista voluntate iam non esset rectitudo vel saltem tunc non esset rectitudo voluntatis

vel 3o tertio modo potest dici quod propter vi?le[?] convium[?] saepe auctores etiam in eadem propositione yposthetica hypothetica vel in eodem processu aequivoce sumunt eundem trinum sicut enim inductive posset explanari

Dubium 2

2m secundum dubium principale sit illud quod tangitur in secundo argumento principali de observantia mandatorum dei dicendum quod divina mandata non possunt de lege communi ad intentionem mandantis servari sine gratia unus augustinus in libro dicit hoc pertinere ad errorem pelagianorum ut credant sine g[?] hominem posse facere omnia dei mandata

Item ad hoc est magister libro 2 distinctione 28 capitulo 1 dicens pelagianorum haersis rectissima a pellagio monacho est exorta hii dei gratia quae praedestinati sumus et qua meruimus de potestate tenebrarum erui[?] intantum invinci sunt ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata

Sed contra hanc responsionem arguit sto[?] sit si deus praecipiens intendebat quemlibet abligare ad servandum praecepta ex caritate igitur quicumque faciens opus praecepti non ex caritate peccat mortaliter et hoc de praecept negativo ad quod tenetur semper et pro semper ita quod si tenatur ad illud ex caritate quando illud servat non ex caritate peccat mortaliter

Et similiter de praecepto affirmativo ad quod tenetur pro aliquando si non servat ex caritate peccat mortaliter consequens videtur falsum quia tunc quicumque occidisset vel quicumque peccatum mortale comisissi si postea non occidat quia deus praecepit non occidere peccat mortaliter vel si servat s?bm[?] quia deus praecepit peccat mortaliter et hoc non videtur aliud quam pervertere omnes qui srl[?] comiserunt[?] peccatum mortale ut nullum bonum opus ex gratia faciant ad quod alias tamen tenetur

praeterea existens in caritate potest facere aliquod opus praecepti non tunc motus ex caritate sed ex pietate et mansuetudine naturali vel ex alico aliquo alio non ferente[?] tunc accidentaliter intentionem suam in finem ultimum igitur si incen?o[?] mandantis scilicet dei sic quod sua mandata ex caritate impleantur in tali casu inpletio illa operis praecepti non esset sibi meritoria

ad primum istorum concedo quod fa?ns[?] opus praecepti non ex caritate quando teneretur exequi opus illud ex caritate peccat mortaliter non quia facit opus praecipi sed quia non ex caritate facit illud et etiam quia tunc teneretur habere caritatem et non habet multo tamen minus peccat tunc non ex caritate faciendo opus quam quam si opus non faceret obligantur enim pro tunc ad prima"tria" written below prima scilict ad habendum caritatem ad operandum tale opus et ad operandum ipsum ex caritate

Si tamen sciat ?omnia[?] pro qua obligatur sit operari ex praecept et qui aliquid eorum illa ad quae pro illa hora obligatur facit minus in tanto peccat quam si nihil faceret ceteris paribus et hoc etiam concedo tam de negativis quam affirmativis pro actibus voluntatis conformibus praeceptis hiis vel illis obligor enim ex praecepto de non furando non solum ad non furandum unquam verum etiam aliquando ad velle aliquando furari numquam et illum actum pro tunc et non semper teneretur ex caritate elicere vel eum habere nec sequitur quod post commissum peccatum mortale si non occidat aliquis peccat mortaliter quia ex hoc quod non occidit numquam peccat sicut nec ex alia parte ex hoc quod facit opus praeceptum sed in hoc peccat quod non ex caritate detestatur vel non ex caritate vult non occidere seu respuit homicidium et hoc tenetur quotiens de neccessitate distincte recolere obligatur dei praecepta et in singulari forte quia tunc forte distincte de necessitate tenetur velle pro loco vel tempore quo ad quaedam vel pro semper conclusio ad aliqua obedire vel alias quando deus novit et certe tunc patet quod non sequitur illud absurdum quod tunc infertur quod post unum peccatum commisum non esset opus ex genere bonum fat?d[?] quia iam patet quod nisi illud faceret quando tenetur gravius i?ca[?] peccaret facere etiam quod non tenetur est valde expediens et ad gratiam disponens sicut opus supererogationis

ad 2m secundum assumptum mihi videtur verum et bene verum est quod inpletio operis exteriorum non ex caritate non et sibi meritoria si fient pro hora pro qua teneretur motus ex caritate sic agere sed sed haberet secum tunc novum annexum sibi peccatum sed pro multis aliis horis credo quod meritorium esset sibi quia per gratiam redditur pro ut aestimo persona ista grata deo quod omne bonum ex gne[?] et motu bono scundum instinctum negatur sibi factum a tali persona est sibi meritorium dum modo non tunc teneretur illud facere ex caritate non tamen ita meritorium sicud sicut si ex caritate fieret

Sed contra istud videtur esse dictum gregoris in ubi cum descripsisset modum caritatis dicens iste enim veraciter caritatem hanc qui et amicum diligit in deum et inimicum propter deum addit nam sunt non nulli qui diligunt proximos sed per affectionem cognationis et terrenis quibus tamen in hac dilectione satra eloqui non contradicunt sed aliud est quod sponte impenditur naturae aliud quod praeceptis dominantis[?] ex caritate debetur obedientiae hii nimiarum et proximum ob est hii nimiarum obedine diligunt et tamen ista sub lumina[?] dilectionis praemia non assecuntur quia amorem suum non spiritualiter sed carnaliter inpendunt impendunt haec iste igitur opera facta ex motu pietatis naturalis vel affectionis carnalis non sunt meritoria nec valet dicere quod hoc est quia ex quo tantum carnaliter moventur peccant quia hoc est plane contra gregoris qui hoc dicit quibus in hanc dilectione satra[?] eloqui non contradicunt et tamen constat quod peccatis tam venialibus quam mortalibus sacra[?] eloquentia contradicunt diciendum igitur mihi videtur quod nulla talia sunt meritoria vitae aeternae ex hoc solo quod talia sunt sed tantum ex hoc quod fiunt a persona deo cara bene mortaliter quod dico pro actibus indifferentibus licitis vel pro actibus indelibe?te[?] elicitis sicut est confirmatio barbe vel huius ex hoc inquam sunt meritori licet non ita meritorii sicud sicut si mediante caritate elicerentur

Praeterea contra responsionem istam ad 2m secundum principalem potest argui quia secundum augustinum looks corrected somehow praecepta dei sunt de lege naturae igitur ex solis naturalibus possunt inpleri impleri

dicendum quod non possunt meritorie inpleri impleri sine gratia possunt tamen opera exteriora praeceptorum pro maiori parte inpleri impleri ex naturalibus sine gratia informante sed sic forte intelligit augustinus sed actus interiores etiam naturaliter causabiles si tenentur[?] quidam saltem iste qui esset dei finens[?] amore super omnia et aliorum propter ipsum aestimo quod semper in habente notitiam neccessariam necessariam ad salutem eo ipso deus infundat gratiam nec aliter esset potest de lege ista statuta

Dubium 3

3m tertium sit illud quod tangitur in primo argumento principali ad partem oppositam quaestionis quod omnis contradictio est a?em[?] esse gratum sine gratia vel carum sine caritate

dicendum quod nulla penitus est repugnantia quod aliquis sit gratus deo et carus sine caritate sibi formaliter inhaerente sed quod sine caritate et gratia acceptante

Dubium 4

4m quartum dubium sit illud quod tangitur in 2o secundo argumento principali ad partem oppositam compositionis[?] quod peccatum mortale est infinitum et ideo videtur ipsum non posset tolli per naturalia

dicendum quod licet peccatum mortale sic malum infinitum ex hoc quod fit contra praeceptum bonum[?] infiniti vel in conceptum boni infiniti et ita sic offensa re infinite quod aliqui vocant esse infinitum secundum extrinsecam denominationem ab obiecto tamen secundum magnitudinem extrinsecam entitatis actus peccati non est infinituspossibly corrected ymmo immo forsan pnr[?] nihil est sicut de peccato mortali pure omissionis sed quod sit tale patet et tale tali modo infinitatis si deo placeret posset quilibet actus voluntatis quo deus ipse super omnia diligitur et quilibet etiam habitus ad actum talem incinans dici infinitus isto etiam modo nunc diligo deinde infinite licet finito actu quia praefero eum in amore meo in comparabiliter ultra omne aliud bonum existens vel possibile

ad formam tamen dicendum quod licet peccatum sic malum non concesso infinitum potest tamen dimicti dimitti seu deleri per gratiam infinitam quae dei acceptatio est infinita istam responsionem probatur quod sit intensive infinitum quia capiatur peccatum mortale temporale per illud infincies[?] devemur contra praeceptum dei quia infinita instantia ibi sunt etc dicendum quod non infi?es[?] noviter et libere vel noviter inputa imputa igitur[??]

Dubium 5

5m quintum dubium est quod videtur quod gratia non sit neccessaria necessaria ad salutem sed est inpeditiva impeditiva quia illud quo potest capitur est inpedimentum impedimentum sed per gratiam peccatur nam si habens graviam[?] mortaliter post peccet gravius peccat quam qui gratiam non habuisset nec haberet quia talis magis in grate[?] faceret quia facilius posset peccatum cauere dato quod omnia alia fiant paria igitur gratia est sibi tam quod gravius peccat nam illud quo solo addito super conditiones alterius iste gravius peccat quam altier est causa quare[?] gravius peccatum quam alter et grava est huius per causam igitur et etc

dicendum quod illud quod est inpeditum impeditum salutis per se et non solum accidentaliter vel occo?ter[?] non est neccessariam necessariam ad salutem

aliter tamen bene potest nam de virtutibus posset homo superbire et de fioe[?] substantiae et scientia et de bonitate naturali animae et tunc ista bona quorum etiam multa sunt ad salutem neccessaria necessaria possent ? occasio non data sed accepta peccati virtus etiam et scientia vel fides qua scitur vel creditur quid sit agendum vel quid vicandum si homo nolit conformare se recto dictamini rationis est occasio et causa per accidens quare gravius peccat quam faceret ydiota idiota sed scientia non agit per se peccatum ymo immo reluctat quantum in se est iudicans et instruens ut non peccetur

Similiter quodammodo est deca?te[?] licet minus quia nec per se nec per accidens est causa mortalis peccati quia non stat cum ipso quia tamen habens causalitatem teneretur per eam respuere peccatum et posset et non utitur ea sicut posset ideo gravius peccat non quod agat ea ad peccatum concedo igitur quod talis gravius peccat sed nego consequentiam igitur gratia est sibi causa gravius peccandi sed ipse met non vicens gratia cum posset et deberet ex hoc quod ea non utitur gravius peccat et eam perdit et illud complexe significabile valet quod non utitur habita gratia sicut posset et deberet ad se s resistendum et vitandum temptationem peccati est quo posito gravius peccat et quo amoto non gravius peccaret et non est alia entitas significabilis incomplexe praeter ipsum operantem sicut causa quare sciens gravius peccat quam ignorans ceteris paribus est quia non conformat se suae scu?e[?] in volendo et agendo et non alia entitas vera nisi operans ipse li[?] autem sunt dicta supposito quod ceteris paribus gravius peccet praehabens caritatem immediate ante peccatum quam non prae habens caritatem videretur enim forte probabiliter posset dici quod in casu ubi prae habens caritatem licet non haberet maiorem quam tenetur habere ideo gravius peccat quam qui non habet caritatem omnibus aliis condictionibus et circumstantiis existentibus paribus quia iste eam non habet teneretur habere eam sicud sicut alius et quod non habet sibi imputatur ad peccatum nec excusat eum in alico aliquo ut videtur sed aggravat et pari modo diceretur de sciente et ignorante peccantibus omnibus aliis conditionibus existentibus paribus et hoc si scientia quam habet unus et qua caret alter sic neccessaria necessaria ad salutem sint est scientia praeceptorum dei tunc enim qui ignorat aeque teneretur scire[?] et punietur causa quia ignorat quam quia male operatur

Sed contra istud videtur quod omnes universaliter concordare quod ignorantia dummodo non sit affectata[?] excusat a tanto licet a toto et eadem ratione in proposito de carentia[?] caritatis

Et assumptum probatur per illud apostoli nimiam[?] consecutus sum quia ignorans feci et dicens in dimitte illis pater quia nesciunt quid faciunt igitur talis si simile peccatum communicat cum sciente minus peccat

dicendum quod si cetera sint paria non est concedendum ut videtur quod ignorans ignorantia scientia vel fidei quam homo obligatur habere excusetur in aliquo et negatur quod talis ignorantia attenuat suum peccatum propter causam supra dictam Et ad argumentum in oppositum dicendum quod illud commune dictum verum est ubi peccatur ex ignorantia non affectata et non ubi ignoranter tamen peccatur

Exemplum primi fuit in apostolo et in casu et etiam iudaei illi pro quibus in isto casu rogavit habuerunt voluntatem bene faciendi talem quod si habuissent scientiam oppositam nullo modo fecissent quod ferunt quia secundum apostolum si cognovissent numquam dominum[?] gloriae[?] etc 2 et in christus venit hora ut omnis qui inter fecit vos arbitretur etc et haec fecerunt quia non noverunt patrem nullum me q d si novissent non fecissent

aliud enim est ignorantem facere et ideo eum facere quia ignorat 3oc sic ignoranter peccavit apostolus sicut plane facetur ita quod si scivisset non peccasset sit sed certe habens scientiam et nihilominus peccans non sic se habet sicud sicut peccans ex ignorantia sic peccat ut scientia sua sit causa per accidens sui peccati et similiter ignorants sit dispositus quod etiam si haberet scientiam nihilominus peccaret talis enim ut aestimo nace?us[?] per ignorantiam excusatur et ideo cetera paria non sunt sicud sicut habet supponere responsio supradicta igitur non excusat

Dubium 6

6m dubium principalem est de cornelio qui ut videtur fuit in statu salutis ante habita gratiam quia 10 habetur de cornelio quod orationes eius elemo[?]e[?] erant do[?] accepte antequam haberet fidem et per consequens antequam haberet gratiam quia gratia idem est realiter quod caritas infusa caritas aut infusa fidem praeexigit vel coexigit de dei potentia ordinata et tamen ut videtur erat in statu salutis igitur gratia ad hoc non requiritur

dicendum quod quantum mihi videtur quod vel ist ipse non erat in statu salutis habuit tamen operationes et volitiones quales non hm[?] in homine de lege communi sine gratia dummodo fides et scientia neccessaria necessaria ad salutem non de sit in eo autem de fuit meruit tamen de congruo instrui vel fidem sibi et notitiam neccessariam necessariam a deo infundi sibi vel dato sicud sicut est verisimilitudo quod fuerit in statu salutis ante petri adventum tunc habuit gratiam et fidem infusam sed non acquisitam sed non actum credendi sicud sicut post explicatur praecise s citra trinitatem personarum et verbi incarnationem licet habuerit fidem unius dei etc et haec pars secundum sanctos est vera sicut vult gregorius in ubi vult quod per opera bona pervenit ad fidem explicitam et non econverso hanc etiam sententiam tenet gregorius et haec est via scoti super primum

Dubium 7

7m septimum dubium est de lege dei ordinata circa salutem illius viatoris denirato[?] alico aliquo tali dixi enim gratiam inhucem[?] non esset neccessariam necessariam ad salutem nisi neccessitate necessitate secundum quid quae neccessitas necessitas est solum legis dei institutae

contra lex illa est aeterna igitur absolute neccessaria necessaria antecedens manifestum quia lex a deo instituto non potest poni a deo principio ex tempore ordinari sine mutatione dei contra patet quia ex opposito consequentis sequitur oppositum antecedentis scilicet quod si non sit absolute neccessaria necessaria tunc neccesse necesse est eam aliquando non fuisse ex quo sequitur quod non ab aeterno habuit esse ista est deductus aristoteles primo et 12o

ad illud 7m septimum dubium dicendum quod de vi sermonis antecedens est verum et etiam consequens et consequentia bona quia ista lex non est nisi deus qui sit ordinavit qui voluit quod sic foret tamen ad intellectum argumentis eundo qui videtur intelligere antecedens ad hunc sensum lex ista est absolute aeterna id est ab aeterno sit ordinavit deus concedo antecedens et nego consequentiam et etiam istam consequentiam qua ex opposito consequentis infertur oppositum antecedentis quia non sequitur non est absolute neccessaria necessaria sed potius si?e[?] et consequenter sic ordinavit deus ergo neccesse est eam non fuisse id est neccesse necesse est deum aliquando non sic ordinasse et ad probationem averoys dicendum quod licet consequentia esset bona secundum opinionem commentorum et aristotelis de aeterno et absolute neccessario necessario ad primum intellectum antecedentis et consequentis primae consequentiae tamen forma ista ultima et illa consequentia non valent ad 2m secundum in caelum sumendo istas propositiones primae consequentiae et hoc generaliter etiam secundum mentem commentoris nam illa consequentia non valet secundum eum prima materia ab aeterno fuit inpotentia impotentia ad hanc formam quam nunc recipit et loquor de potentia ante actum et reduci?li[?] naturaliter ad actum per causas naturales igitur hoc stante neccessario necessario est inpotentia impotentia ad hanc formam nec sequitur secundum eum on est absolute neccessario necessario inpotentia impotentia ad hanc forma igitur neccesse necesse est eam non fuisse inpotentia impotentia ad hanc formam quia sit nunc primum instans in quo recipit eam certe tunc non abstante quod ab aeterno et semper fuerit usque nunc inpotentia impotentia ad eam modo tamen non est sit in potentia ad eam nec unquam erit sit inpotentia impotentia ad eam secundum viam suam quia numquam post poterit naturaliter noviter eam recipere

Ista patent secundum opinionem suam super primum c et in commento 210 ubi dicit quod si potentia ad aliquid fuerit accepta non in loco propinquo gn?omi[?] sed in materia prima tunc aeterna fuit inpraeterito sed tamen ista potentia quae fuit inpotentia impotentia materia est individui entis accidentis et tamen quidam homines acceperunt hanc potentiam quae est per accidens quasi essentialiter tenurunt esse possibilem ut aliquid non sic per tempus in finitum inpraeterito deum post erit qua propter est potentia ad suum esse infinita et tamen putaverunt quod potentiam ad esse possibile est ut sit infinita aestimaverunt etiam quod possibile est ut potentia ad corruptionem in aliquo futuro error igitur horum est quod acceperunt essentialiter illud quod est accidentaliter deinde[?] assimilaverunt essentialem potentiam ad corruptionem infinitam neque accidentaliter neque essentialiter potentiam autem ad generationem possibile est infinitam reperiri accidentaliter non essentialiter

Ex hiis dictis eius satis patet quod simul stant secundum eum quod materia ab aeterno fuit impotentia ad hanc formam et tamen quod potuit non esse inpotentia impotentia ad istam quia cum semel illam habuerit non potest redire illa secundum opinionem suam licet simils bene posset

dico tamen quod mens erat aristotelis primo et commentaris 12 quod nullum ec?uum[?] potest non esse absolute loquendo arguit enim hic aristoteles primo per 124 et 130 sit licet idem simul habeat potentiam ut sederat et non sedeat ut sit et non sit tamen nihil potest vel habet potentia ut simul sit et non sic ut simul se habeat et non sedeat sed in alio et alio tempore si itaque aliqui infinito tempore plurium habet virtutem vel ut loquitur littera[?] commentaris hanc potentiam ad plura infinito tempore illud non faciat istas acciones actiones in tempore et tempore sed omnes in eodem tempore in similis[?] qua propter si quid infinite tempore ens corruptible est virtutem itaque habebit eius quod est non esse sed ita que in infinito tempore est sic existens quod potest non esse simul igitur erit et non erit secundum actum sed hoc est impossibile igitur illud ex quo sequitur nam quod ponitur non est impossibile illo dato sed possibile

Praetera per 128 arguit sic quod nihil eaternum sic corruptibile non enim a casu est aliquid vel esse potest in generabile vel in corruptibile quia quod est causale vel a fortuna primi semper et ut frequenter est vel sit sed quod in infinto tempore est et simpliciter aut a quadam parte id est a parte ante vel a parte post aut semper aut frequenter existit ens neccesse necesse igitur nulla talia quandoque quiddam esset quandoque autem non talium autem eadem potentia contradcitionis et materia causa eius quod est esset et non itaque neccesse necesse est similis existere actum opposita libri aristotelis ubi et commentator commento 138 declarans rationem philosophi dicit quod nullae[?] rerum dant eis ut sint semper aut semper non sint aut ut aliquando sint et aliquando non sint si igitur invenietur generabile aeternum non corruptum vel econtra quod essmum[?] corptum id est corruptibile esset possibiel ut natura possibilis transmutaretur in neccessariam necessariam natura neccessaria in possibilem in augente et recipiente quod est inpossibile impossibile et quasi eandem sententiam dicit commento 41

Sed dicendum quod aristotelis ibi arguit contra platonem qui secundum commentatorem 1 c et in commento 124 posuit mundum fuisse aeternum tamen possibilem non esse de se sed agens extrinsecum non esse natum ipsum corpore etc ita quod eius corruptio secundum platonem esset possibilis ut sibi inponit imponit commentator ex parte materiae inpossibile impossibile quo ad agens et certe contra eam satis procedit prima ratio quia sic arguit commentator illo eodem commento quod si aliquid posuerit aliquid esse ens in toto tempore sed quod in eo est potentia ad corruptionem absque hoc quod corruptatur contingit ut duae potentiae inveniantur in similis[?] infinite scilicet potentia ad esse et potentia ad non esse est ergo altera earum otiosa cum nulla accio actio proveniat ex ea id est quod aiquid et sic esse inpotentia impotentia ad duo ad quorum alterum non poterit reduci ad actum quod si ponatur reducit pro eo quod ponitur possibile licet sed falsum accidet inpossibile impossibile

Sed constat quod christianus statim levissime respondebit quod nihil obstat possibilitati quoniam reduci statim possit ad actum quia deus contingenter et libere exterius agit et ita potentia nulla erit otiosa quia reduci posset absolute ad actum sit etiam intelligenda est prima ratio philosophi procedere supponendo etiam quod eo ipso quod aliquid esse aeternum non est agens aliquod potens ipsum corpore et ideo si ponatur simul cum hoc corruptibile et ponatur hoc in esset quod corrumpatur tamquam falsum possibile accidet falsum inpossibile impossibile scilicet quod simul erit quia aeternum non habens corruptum et non erit quia ponitur corrumpi sicut ponitur corruptibile quod autem aristoteles sit intelligat semper ponendo sit deum agere neccessario necessario quidquid agit patet ex hoc quod dato quod li?e[?] possim cras sedere et libere possim cras non sedere pro eodem instanti simul possum hoc et illud simul et tamen me posse sedere cras in a instanti et me posse cras non sedere in a instanti non aliud et aliud tempus vel instans respi?unt[?] sed illud idem igitur respectu talis agentis nihil valet forma arguendi quod non est supponendum de argumento philosophi praecise ubi credidit dem?rare[?] sed secundum priorem intellectum conclu debat satis bene igitur isto modo potius intellexit

ad 2m secundum argumentum aristotelis dicendum est per idem quod naturaliter corruptibile posset ab activo libere infinite potentiae perpetuo conservari et tunc hoc non fieret causaliter nec fortuito nec naturaliter sed a proposito posset etiam accidentalis corrumptibile cuius est caelum secundum viam saltem istam probabilem satis quae non potest ipsum conponi componi ex materia et forma et etiam secundum istam viam quae ponit ipsum componi ex materia et forma dato quod forma talis nullum habet naturaliter sui corrumptum destruere si sibi placeret vel manu?tenere[?] quia libere[?] contingetis agit extra quidquid ibi agit haec est una ratio Scoti libri 1 di 2 q 5 ubi dicit sic argumentum aristotelis contra platonem primo capitulo et m[?] procedit ex suppositione neccessarii necessarii agentis et tunc inquit sic deduco si caelum potest perpetuari ab agente neccessario necessario igitur neccessario necessario perpetuatur huic autem neccessario necessario repungnat repugnat actus corruptionis igitur et potentia ad illum actum quia cuicumque neccessario necessario repungnat repugnat actus eiusdem neccessario necessario potentia ad talem actum licet non cuiusque contingenti igitur non stat potentia ad corruptionem nisi stet potentia ad opposita simul et per hoc tenet ista positio in esse nam expositione possibili in esse non sequitur inpossibilitas impossibilitas nec nova inpossibilitas impossibilitas aut neccessaria necessaria haec istae

aliter tamen respondeo quod processus ille[?] philosophi non est contra me quia non pono aliquod aeternum posse corpori ex hoc quod pono deum aeternaliter sic ordinantem posse non sic ordinasse in sensu d quia si illud possibile ponatur in esse eo ipso sequitur quod non aeternaliter sic ordinavit ut prius dabatur aeternaliter ordinasse et ita nulla sequitur ex hoc mutabilitas vel corruptio vel oppositorum ad invicem successio et hoc dico nisi per potentia in esse rei quae dicebatur sic ordinare vel eius oppositi nam si deus ab aeterno ordinvit aliqui fore pro a instanti veniente a et deinceps non vult illud fore pro a instanti sed p rimo ost a esse vel fuisse et ita ibi de deo ordinante verificantur contradicotira successive per potentiam ab eo voliti in esse vel eius de positi destructionem sed dum illud erat[?] futurum erat talis successiva contradictorum versificatio et talium de quibus est sermo simpliciter impossibilis

Tamen contra hoc quod dicis quod secundum intentionem philosophi nihil aeternum est neccessarius necessarius ab alio potest argui quod sicud sicut dicit commentator 12 ubi tractat opinionem Ioannis gramatici motus est erit nullus et de se in possibilis non in esse et tamen neccessario necessario ab alio

Respondeo primo quod intellexi dictum philosophi sicut ipse commentator suus hiis et aliis rebus permanentibus quae habent totum suum simul esse et non de motu vel de tempore de successionis si eorum esse sit in continuo fieri sicud sicut ibi dicit commentator de motu

3o tertio respondeo quod nihil motus caeli de quo loquitur commentator de usu[?] secundum est de se possibilis non esse secundum mentem aristotelis quia motus iste non est nisi ipsum caelum cuius partes successive nunc sunt hic nun ibi et certe quod nunc sunt hic non est aeternum nec quod sunt ibi sed possunt esse nunc ibi nec ibi et ideo in caelo non est possibilitas ad non esse secundum commentatorem alibi sed ad situm tamen quae possibilitas in ipsis caeli partibus saepe ad actum reducitur

Dubium 8

8m octavum dubium est quia videtur quod gratia informans sit absolute neccessaria necessaria quia haec propositio ille demato[?] sorte est acceptus vel gratus deo significat res et pro rebus est vera sed istam non verificantur deus et sortes quia deo et sortes manentibus etiam in nullo mutatis ista potest esse falsa igitur ut verificetur illa propositio requiritur res alia 3a et distincta scilicet ab utroque scilicet deo et sorte et ita est gratia quia quaecumque res alia detur idem arguetur sicut prius arguebatur de deo et sortes

Ad illud dicendum quod ista inplicat implicat unam de futuro et dependet eius veritas ex futuritione alitus rei non dum existentis et non praecise significat res praesentes sed signficat sortes et deum et quod ipse dabit sorti beatitudinem aeternam nisi sortes ex nunc iam noviter demereatur habere illam et certe positis sortes et deo in praesenti et quod sorti se nisi extint[?] demereatur dabetur vita aeterna eo ipso sortes est gratus et si propositio sit quae hoc praecise complexe significet ipsa est vera et sine 3o tertio istorum non et non plus per gratiam hoc est per illam qualitatem quae dicitur gratia esset sortes gratus do[?] vel carus quam per fidem vel per naturam suam

2o dico quod dato quod nullam rem pro futuro dandam significaret sed solum qualiter se habet in se vel in ordine ad aliud res alias principaliter existentes ad huc non oporteret quod quibuscumque rebus positis eo ipso propositio esset vera sicut patet de ita hic creatur hic conservatur a deo hic dependet a tali ac?vo[?] et ita de multis aliis cuius oppositum videtur supponere argumentum

Dubium 9

9m nonum dubium erat cuidem[?] magistro contra conclusione 4am quartam qua dixi quod nulla gratia est neccessaria necessaria etiam de lege communi ad salutem si habetur et hoc de virtute sermonis loquendo

Contra hoc arguat doctor ille sic si gratia sit neccessaria necessaria ad am[?] intellectum licet non de virtute sermonis vel igitur propositio est vera ut subiectum stat pro intentione vel pro significato non primum modum[?] est et si detur 2m secundum secuntur sequuntur contradictoria scilicet quod nulla gratia est neccessaria necessaria et aliqua

praeterea si nulla gratia est neccessaria necessaria igitur nulla gratia deo nota est neccessaria necessaria ad salutem et ultra sequitur quod nulla gratia a deo creabilis[?] est neccessaria necessaria ad salutem hoc falsum ut videtur

ad quod dicendum quod sive in ista gratia est neccessaria necessaria ad salutem subiectum supponat pro intentione vel pro significato illus intentionis illa est falsa de virtute sermonis licet in hac propositione non sit subiectum natum supponere pro intentione sed pro ista qualitate informante quae vocatur gratia et hoc in proprie sumpta ut apud aliquod in proprie sumentes[?] ista gratia est neccessaria necessaria ad salutem significet idem quod ita si salus debeat de lege tempori haberi neccessaria necessaria est gratia autem alium quod verum est quia hi[?] gratia supponit confuse tantum sicud sicut supponit denarius in illa tibi debeo denarium et non determinate sicud sicut in priori gratia est neccessaria necessaria ad salutem de virtute sermonis supponit determinate iste terminus gratia sicud sicut denarius in hac denarium cui[?] debeo

ad aliam probationem conclusionis est quod de virtute sermonis loquendo nulla gratia deo nota nec etiam alium gratia a deo creabilis est neccessaria necessaria ad salutem tamen ad salutem modo praeexposito in conclusione 5a quinta positionis est neccessaria necessaria gratia hoc est requiritur neccessario necessario gratia alia deo nota et a deo creabilis id est neccesse necesse est si de ommuni lege salvabitur quod habeat gratiam aliquam

Sed contra istud potest sit argui si nulla gratia informans requiritur de lege communi ut iste salvetur igitur nullam unquam habendo gratiam poterit iste de communi lege salvari antecedens verum et consequentia bona igitur consequens verum quod tamen notum est esse falsum et consequentia patet quia singularia consequentis inferunt singularia antecedentis sequitur enim haec gratia informans quacumque demerita non requiritur de communi lege ad salutem sortis igitur hanc gratiam non habendo unquam poterit sortes de communi lege salvari et sic de aliis singularibus et si singularia antecedentis inferunt singularia consequentis igitur consequentia bona sicud sicut posset probari per multas regulas puta per istam quidquid sequitur ad consequens sequitur ad antecedens et similiter quidquid antecedit ad antecedens antecedit ad consequens nam idem antecedit ad suas singulares vel econtra tam a parte antecedentis quam a parte consequentis multi casu igitur etc.

ad illud respondeo pro tcc[?] quod licet singularia antecedentis sic inferant antecedentia[?] consequentis nec sit alium singularis consequentis quin possit inferri ex aliqua vera antecedentis et per consequens quaelibet talis singularis sit vera per se sumpta hanc gratiam non habendo unquam poterit ille de communi lege salvari demeriata[?] alium tamen propositio de copulatio extremo facta ex omnibus singularibus consequentis simul sumptis non est vera et consequens valet talem propositionem de extremo copulato ex omnibus illis simul sumptis ad hunc secundum hanc non habendo et istam non habendo et sic de singulis potest salvari igitur propter hoc non valet consequentia prima quia plus negatur per consequens quam per aliquid infe?le[?] vel alia inferibilia ex antecedente consequens enim notat quod iste poterit de communi lege salvari dato quod numquam habiturus sit hanc gratiam vel illam et sic de singulis quod falsum est

Exemplum neuter oculus requiritur ad hoc quod videas haec est vera sicut inductive patet et tamen non sequitur igitur neutrum oculum habendo potes videre quod patet per eius exponentes communiter datas et etiam in abstractionibus quae falsae sunt quia exponitur sic idem dum neutrorum habens petes videre vel quia neutrum habens vel si neutrorum haberes posses ivdere quae falsae sunt per naturam saltem et tamen singularia antecedentis inferunt modo quo prius singularia consequentis nam sequitur iste oculus demarco[?] dextro[?] non requiritur ad hoc quod videas igitur istum oculum non habendo potes videre et illo oculus non requiritur ut videas demerito[?] secund??stro[?] igitur illum oculum non habendo potes videre et ille oculus non requiritur ut videas demarco[?] sinistro igitur illum non habendo potea videre et tamen non sequitur igitur neutrum oculum habendo potes videre quia notatur quod nec hunc nec illum habendo potest videri id est sr[?] nec hunc nec illum haberes posses videre quod non est verum etva[?] tamen non sequitur ultra igitur neutrorum habendo potes et cetera etiam haec responsio quo ad falsitatem consequentis est ratio magistri abstractionum ad sophisma praetactum ilem[?] daret ad propositum

Aliter potest dici a probabilius quod consequens non aequivalet isti nec habent oculum habendo nec illum potes videre sed huic copulative hunc oculum non habendo potes videre et illum non habendo potes videre et cuiuslibet istarum singularium ratione gerundivi et huius verbi potest potest esse duplex sensus unus[?] istae habent[?] oculum dum non habens potes videre et haec est falsa si istum solum oculum habens vel si neutrorum habens cum sic affirmativa et nocet te et posse videre et hunc oculum non habere eodem modo proportionaliter si exponatur prima per similis[?] quia haberet responderi

Alius sensus potest esse vertendo inexponendo[?] ly potes in posses et exponendo per li ad hunc intellectum si hunc oculum non haberes posses videre et si istum non haberes posses videre dato quod aliud non obstet et differetur probabiliter quod singulares sunt vere et etiam universalis earum sic exposita scilicet neutrorum habendo oculum potes videre

dices exponens universalis est sic falsa igitur et exposita assumptum probatur quia haec est falsa si neutrorum oculum haberes posses videre igitur exposita

dicere potes quod non debet isto modo exponi ad istum sensum sed sit neutrorum oculum et si haberes posses videre quae est vera sicut et quaelibet eius singulares quae sunt tales istum oculum et si non haberes posses videre si aliud non obstaret

Consimiliter ad propositum dicendum est per omnia secundum hanc responsionem quod in expositione recipiendo ly potes in sua forma in indicativo modo sit dicendo nullam gratiam habendo sortes potest salvari ad hunc sensum expondendo per dum id est dum nullam gratiam habet sortes potest salvari et per consequens quia nullam gratiam habet potest salvari falsa est quia est affirmativa notans eum nullam gratiam habere quod falsum est si habet aliquam gratiam et verum si notitiam exponendo per dum si vero exponatur per si et posset si sortes nullam gratiam unquam habenod potest salvari id est nullam gratiam et is unquam haberet posset salvari quod verum est et sic non debet exponi ad illum intellectum id est sortes posset salvari de communi lege etiam sed numquam habiturus esset gratiam

Iuxta hic dicta posset faciliter responderi ad multa dubia talia sophismata pro quaestionibus apta ubi non ponitur potest sed sunt de in esse et ideo faciliora verbi gratia nullus gradus communicationis[?] est neccessarius necessarius ad statum salutis post peccatum mortale igitur nullum gradum communicationis habendo quis post peccatum mortale non peccat

Item posito quod quis promiserit sliter denarium nullum denarium tenetur sibi solvere igitur nullum denarium sibi solvendo non significit promissum

Item sit quod aliquis indistincte voverit ieuniare in pane et aliqua et uno die veneris ille in nullo die veneris tenetur sic unquam ieuniare igitur nullo die veneris sic ieuviando non peccabit

In istis non omnibus et similibus quae sunt de in esse potest facilius responderi unde quo ad primum cum dicitur quod sortes qui peccat et tenetur conteri in alico aliquo gradu sed non neccessitatur necessitatur ad certum sed sit ista quod sufficiat sibi quiscumque cum dicitur inquam quod sortes nullum gradum contritionis habendo non peccat

dicendum quod exponendo gerundivum illud per si sit id est nullum si habet non peccat quod consequentia nulla est ideo falsa est expositio Similiter si exponatur per dum vel quia nullam communicationem vel quia aliquam habet peccat ideo aliqua singularis est falsa Et similiter dicendum ad alias exponendo eas per si vel dum quia et secundum hoc iudicandum est de eis

Et si dicas quod singularia antecedentis ut iam respondi infert singularia consequentis sequitur enim hunc gradum concretionis[?] non tenetur habere conclusionis demonstrato ergo habent non habendo non peccat et sit de aliis

dicendum quod contra non valet cum stent simul quod consequens sit falsum et antecedens verum nam vel aiquem gradum habet vel peccat ex quo tenetur am?e[?] habere et ideo si nullum gradum habet quod est satis possibile cum antecedente tunc conclusionis dato haec est falsa habent[?] non habendo non peccat quia contradictoria huius est tunc vera nam habet non habendo peccat et dum habet non habet non quia habent non habet sed quia nullum habet nota est igitur verum quod singularia antecedentis inferant singularia consequentis sicud sicut nec antecedens infert consequens

Ex istis sequuntur conclusiones vere quo ad virtute sermonis puta quod sine concretione[?] potest aliquis de communi lege salvari qui mortaliter peccavit et tamen non pecc[?] salvari sine concretione[?] virtuali vel formali Similiter quod sine gratia creata potest quis de communi lege salvari sed tamen non potest salvari de communi lege sine tali gratia et similes multae

Dubium 10

10m Decimum dubium est contra illud quod dictum est in positione de neccessitata necessitata conditionati quod si quis salvabitur de communi lege requiritur gratia

contra non ponitur quod requiratur talis gratia nisi per eam separentur filii regni a filiis 14 h?ene[?] sed de hoc ipsa non servit nam gratia stat cum opposito status salutis scilicet cum peccato mortali igitur non est neccessitata necessitata viatori con?mia[?] videtur bona antecedens patet quia ab habente gratiam gratia non tollitur nisi propter demeritum actuale habitum ille igitur prius demeretur qua gratia ab eo tollatur pro quo priori simul erunt gratia et peccatum ut videtur

ad istum dicendum quod si gratia staret vel stare posset cum culpa mortali ex hoc non sequitur quin sit neccessitari ad salutem sicud sicut patet de fide quae neccessitata necessitata es ad salutem sed stare posset cum peccato mortali et sic de multis aliis verum [?] tamen gratia informans non est de talibus quae de communi lege stare possit cum culpa mortali et cum probatur quia non perditur nisi semper demeritum concedo quod gratia non tollitur nisi propter demeritum actuale sed in demerendo licet non active tamen demeritorie prius nulla tollit gratiam quam ponat actum peccati licet simul ce[?] eodem modo proportionaliter quo ignis generans ignem ex aer prius nulla corrumpit formam aeris quam introducat formam ignis sequitur enim forma ignis producitur igitur forma aeris si immediate praeexistebat in illa materia corrumpitur et non econverso prius nulla haec corrumpatur quam illa producitur ex diffinitione prius nulla in 5to

Similiter haec sequitur de gratia et peccato ex quo opponitur quodammodo sic quod saltem de lege dei ordinata non compatiuntur se simul in eodem iste peccant hoc peccato mortali igitur 8 non habet gratiam et non econverso igitur prius natura cessat gratia quam existat actus culpae et cum arguitur gratia non tollitur nisi propter demeritum igitur prius ille demeretur quam gratai tollatur verum est prioritate causalitas demeritorie sed non absolute prius sed simul nam prius quando stat per se sicut et alia anologa stat quod significato famosiori scilicet pro priori secundum durationem et cum ultra arguitur igitur pro illo priori stabunt simul gratia et culpa mortalis neganda est consequentia quia illud prius non est prius in quo sicud sicut nec prius dignitate vel c??a[?] vel perfectione est prius in quo sed prius illud hoc est ipsummet demeritum

Si dicas quod per te prius natura tollitur gratia quam ponitur actus peccati igitur demierit positio non praecedit causalitate sublationem gratiae

si peccatum causalitate demeriti praecedit sublationem gratiae igitur prioritate naturae nam prioritas causalitas est prioritas quaedam naturae Ad primum istorum videtur mihi neganda esset consequentia exemplum inci?o?tus[?] a corporis in c locum est causa quod b corpus prae occupans locum illum recedit de loquo illo et tamen prius natura recedit de loco c corpus b quam intret in ipsum corpus a bene enim sequitur a intrat[?] igitur b exiit et non econverso igitur prius natura b exit quam a intret.

Similiter inpressio impressio ignis formae in hac materia est causa cessationis formae prioris et tamen cessatio formae prioris est prior natura introductione formae ignis

ad 2m secundum neganda est consequentia nisi ad aliam intellectum prius et ita aequivoce sumatur iste terminus prius natura nam filius in divinis non praeceditur prius natura a patre quia secundum philosophum[?] in correlativa sunt simul natura et tamen pater est principium prductum filii et propter hoc praecedit filium origine et productione vel causalitate large acceptatio vocabulo

Praeterea causalitate prius calor tale facit quam aliquid calefiat nam ideo ca?le[?] calefit quia aliquid calefacit non ideo aliquid calefacit quia aliquid calefit licet bene econverso et tamen calefacere et calefieri sunt simul natura quia si aliquid calefacit aliquid calefit igitur neutrorum est natura prius alio loquendo de priorite natura ut supra et ad probationem consequentiae negandum est quod assumitur[?] si intelligatur universaliter nisi aequivoce de priori secundum naturam

dicetur si prius natura tollitur gratia quam ponatur culpa et tamen prius natura ponitur culpa quam tollatur gratia igitur a principio ad ultimum prius tollitur culpa quam ipsa tollatur

dicendum quod non sequitur benen tamen sequitur quod unum istorum est uno modo sumendo prius alterio et alio modo econverso et hoc non est inconveniens sicud sicut nec quod totum sic prius perfectione parte et tamen econverso pars est prior natura suo toto

Similiter materia est prius natura forma quae in ipsa recipitur et tamen forma subiectalis est prior perfectione ipsa materia

Dubium 11

XIm undecimum dubium est quia probatur quod gratia non sit neccessaria necessaria tali neccessitate necessitate secundum quod ymmo immo quod de facto possint et sint salvati multi sine ea quia pono aliquem talem qualis fuit averoys habentem aestimationem invincibilem de inpossibilitate impossibilitate ponendi habitum informantem in anima rationali et baptizetur iste et fit mundetur ab originali et decedat talis decedit sine gratia et tamen salvatur quia per errorem invincibilem excusatur

aliud exemplum de alico aliquo habente errorem et praedicante eam subditis sicut alia vera

Ad illud dico quod licet illud sit error quid[?] opinari scilicet quod homines salventur sine gratia informante cum non apparet errore dampnatus quia ecclesia in 7o libro tantum praeelegit opinionem alia ponentem gratiam et virtues animam informantes tamquam probabiliorem ideo non apparet quod sic errans propter hoc sit in statu dampnationis nec quod propter istum errorem perdet gratiam nec talis si salvabitur salvatur sine gratia sed tamen ecclesiae simpliciter intendat opinionem talem dmpnare scienter in hoc scienter rebellans ecclesiae vel in obediens docendo contrarium peccat mortaliter

Contra ecclesia dampnatur sicut haeresim opinionem pelagii qui negativit caritatem inhaerentem igitur simpliciter ecclesiae damnabilis caritatem non inhaerere animae salvandae

Praeterea qui dices de vetula obediente doctrinae haeretici credens in sic sibi adhaerendo obedire ecclesiae

ad primum dicendum quod in multis erravit pelagius negavit enim parvulos indige gratia redemptoris vel habere peccatum et hominem posse mere naturaliter vitare omne peccatum sine gratia absolute et certe in hoc erravit haereticaliter quia absolute negavit dei gratiam requiri ad salutem et non quia non posuit gratiam inhaerentem solum ymmo immo raro vel numquam exprimitur in alico aliquo auctore de gratia informante usque ad 7i alias opinio magistri distinctione 17 primi fuit erronea quod non dicitur licet ipse ibi non teneatur

ad 2m secundum dico quod vetula talis in aliis pie operans excusabilis est apud deum per deductionem invincibilem donec aliter informetur Si dicis ponamus aliquem non baptizatum sequentem rectam rationem in omibus et unde operantem sicud sicut fecit cornelius habentem proprie defectum doctorum errorem invincibilem circa mults articulos fidei salvabitur ne talis Respondet scotus in prologo primi articuli et eo assentio quod talis salvetur quia deus tali infunderet fidem qualem saltem parvulis et etiam gratiam suam de lege tamen communi mictit mittit talibus instructiones sicud sicut ad cornelium misit petrum unde propter hic dubio verum generale quod virtutuem ponitur via ad salutem praeter communem modum ibi pono haberi gratiam et fidem infusam consilii modo licet de dei omnipotentia absoluta aliter fieri potuisset

Dices excusat ne a peccato quaelibet ignorantia invicibilis semper a nobis dico quod ignorantia invincibilis excusat non habentes usum liberi arbitrii et conantes quantum in nobis est bene facere et deum habere et separantes saluari et abstinere a peccato mortali actuali ignorantia autem vincibilis non excusat a toto sed ignorantia quae est tam peccata hoc eset cui opposita sci?a[?] si haberetur voluntas sic esset disposita quod non peccaret eo modo quo absentia causae[?] per accidens ponitur causa illius effectus qui evenit nec eveniret si tam opposita praesens esset ita si non sic affectata excusat a tanto et respectu illorum c?[?] homo sci?e[?] tenetur sed si fuerit affectata eo modo quo aliqui eligunt ignorare ut liberius libentius sine murmure conscientiae agant talis non excusat sed potius aggravat peccatum si vero[?] fuerit non sic per se et directe volita et affectata sed tamen indirecte volita ita quod voluntas libenter sciret sed non laborat circa hoc ut tenetur quia nimis permictit permittit se occupari circa impertinentia ad quae afficitur[?] vel eam alia simil talis tunc ignorantia peccatum est accepeat[?] tamen aliud peccatum quod ex ignorantia tali sic pro quanto facit illud peccatum non esse voluntarium simpliciter

Dubium 12

12m duodecim dubium iuxta hoc potest esse de homine non concepto per propagationem talis ut videtur salvaretur sine gratia pono enim hominem conceptum ex vento[?] eo modo quo inpartugalia[?] solent aeque concipere flante fanomio sine alia commixione et conformat se talibus legibus naturae si decedat ut videtur nec punietur pena poena sensus nec pena poena dampni quia caret originali et actuali igitur salvabitur

ad istud dato quod isto modo vel alio non permixtiones[?] sominum[?] fieret aliquis homo sicut refert unicum solnius[?] do mirabilibus mundi c 44 ubi habetur quod interiora in die essem tene rit n t nulla ibi fenia[?] nullius ibi nascitur etiam tamen est ibi una gens perpetua et sic per immensum spatium saeculorum incredibile deum ibi aeterna gens est cessantibus principiis perieperiis haec ibi hic innititur quod ibi alio modo qua communi propagatione communi fiunt homines

Respondeo tamen quod non credo gentem essenorum[?] perpetuari ex hominibus non propoagits nec eum credo velle dicere sed perpetuatur forte gens ita per receptionem aliarum gentium ad istos partes sint plane exprimit nam post quam dixerat ibi de fenia[?] nullus nascitur addit sed ad eam multarum gentium properat multitudo nullius tamen ibi admictitur admittitur nisi quem casticatis fides et innocentiae meritum prosequitur nam qui ri?us[?] est vel levis culpae quamvis ingredi velit demeritus submotor[?] hoc modo perpetuantur religiones et angelicae societates in universo

dato inquam quod miraculose praeter comixtionem seminum fieret unus homo et sine illo misero puritu[?] matris vel potius sine matre ut pote de digito hominis sint aeva fiebat de costa veri dico quod tale peccatum originale non contraheret nec indigeret gratia ad istud purgandum sed ad proficiendum et forte etiam ad cavendum peccata actu alia et de isto in homnibus dicendum sicut in 3o tertio in materia de fomice dicetur sicud sicut enim prius homo mereri non potuit ex puris naturalibus sine gratia sic nec iste posset de communi lege

Dubium 13

13m tres decimum dubium est contra illud quod dictum est non posse divina mandata servare sine gratia dei

Contra istud dices tu non curo quod non possint omnia praecepta divina sine caritate servare sufficit mihi quod impleat praeceptum de dilectione dei et proximi et in hoc faciendo moveri[?] aliter[?] talis ut videtur salvabitur a pe?a[?] sensus nec peccabit quia conformando se perfecte legibus naturae non peccat peccato actuali

ad illud dicendum est primo quod ad saltem non sufficit aliquod mandatum servare contra aliud delinquendo dicit[?] enim iacobum in capitulo 2 quicumque autem totam legem servavit offendat autem in uno factus est omnium rebus qui enim dixerit non mechaberis[?] dixit non occides aut factus est transgressor legis

2o secundo dico quod nec illud praeceptum potest ad mentem mandantis servari sine caritate nec mirorum cum apostolus dicat 13 plenitudo legis est dilectio Et 22 In hiis duobus mandatis universa lex pendet et prophetiae et augustinus ille tenet quidquid latet et quidquid patet in divino sermone qui caritatem tenet in opere breviter quicumque diligit deum et proximum sint tenetur virtualiter amonet omne impeditum salutis si potest utpote omnium ignorantiam et voluntatem male faciendi et similia et per consequens isto habito facit virtualiter libere quod in se est et ita habet gratiam ita enim cur [??] deus

Dubium 14

quartum decimum dubium est contra responsionem ad 4m quartum dubium et arguitur quod magnitudo malitiae peccati mortalis sic intensive infinita quia suppono quod actus sit temporalis et per consequens sequitur quod cum quaelibet instanti alio et alio et etiam qualibet parte temporis quibus iste continuat actum pro quaelibet aggravet intentisve peccatum sequitur quod iuxta multitudinem partium instantium temporis est intentio malitiae mortalis talis actus etc.

ad istum dicendum quod non pro quolibet instanti quo concipiatur actus peccati idem aggravatur peccatum intensive sed pro quolibet instanti pro quo posset et teneretur noviter decescari peccatum vel non facit et talia non sunt simul sumpta nisi pauca respective saltem non infinite in quocumque tempore fruitio propter c?a[?] minima a voluntate creata perceptibilia vel maxima ab ea non perceptibila vel propter hoc quod si modo deliberat et non vult ponitere[?] vel vult differre vel perinpendit[?] est secundum praesentes circumstantias dare tempus infra quod non noviter est iterato inpossibilitate impossibilitate voluntatis detestare peccatum huius ut supra habitum est distinctione prima

Articulus 1

Prima conclusio primi articuli est haec de dei potentia ordinat sola gratia vel gratia increata non potest viatoribus sufficere ad salutem haec patet praecedenti quaestione per argumentum ibi positum et hoc ad partem oppositam quaestionis

2o secundo teneo cum scoto et okam in prima distinctione pro conclusione 2a quod de potentia dei absoluta potest deus naturam utilem existentem in puris naturalibus sine omni forma supernaturali sibi inhaerente ad vitam aeternam acceptare et per consequens sibi caram et acceptam habere hoc probatur quia quemcumque potest deus praeparare ad vitam aeternam et postea vitam aeternam sibi conferre sine tali habitu praevio potest deus habere causarum et acceptum sine tali habitu haec patet quia quicumque est praeparatus ad vitam aeternam ita quod ipso perseverante in eadem dispositione dabitur sibi vita aeterna talis est deo acceptus et carus hoc enim supponitur quia iste est carus et acceptus deo qui in tali statu est in quo si perserverat et non delinquat postea peccando mortaliter deus disponit eum ad vitam aeternam sicut est de statu parvuli baptizati in quali statu non erat ante baptismum quia nisi baptizetur alico aliquo baptismo sive peccet sive non non habebit vitam aeternam patet igitur ista maior sed deus potest aliquem sic praeparare sine habitu quia de potentia sua absoluta potest conferre alicui vitam aeternam scilicet visionem et fruitionem beatificata quantumcumque non haberit talem habitu et per consequens erat in tali statu quod non habebat aliquid repugnans vitae aeternae et poterit ipsum praeparare animo[?] vitam aeternam posito quod non habeat nec unquam habiturus sit talem habitum igitur ipse sine tali habitu poterit esse carus et acceptus deo quod autem sine habitu possit conferre vitam aeternam probatur quia visio beatifica[?] a tali habitu non dpendet sed a deo sicud sicut ab activo et a potentia sicud sicut a receptivo

dicetur forte quod licet aliquis sine tali forma esset in tali statu quod deus poterit sibi dare vitam aeternam ipso semper ante beatitudinem remanente in tali statu quod tamen tunc ista forma caret non est carus de nec dignus vita aeterna

Contra inpossibile impossibile est quod deus aliquem secundum statum praesentem ordinet immediate ad vitam aeternam sive disponat alicui conferre vitam aeternam quin secundum statum praesentem acceptet eum et habeat eum pro caro sicud sicut ostensum est prius inprobatione improbatione maioris igitur si hoc sit possibile scilicet quod alicui disponat dare vitam aeternam ut dat haec responsio sine dono supernaturali viatori inpresso impresso sequitur quod sine tali dono poterit esse carus et acceptus deo

Item quaero quid requiritur ad hoc quod aliquis de potentia dei absoluta sic dignus vita aeterna aut requiritur et sufficit quod deus secundum statum praesentem disponat eum ad vitam aeternam et si hic talis esset dignus vita aeterna aut requiritur quod sine iniustitia non posset sibi non conferrir vita aeterna et isto modo nullus habens quamcumque forma vel habitum sibi inhaerentem est dignus vita aeterna sicut pe?bit[?] post praecise per hoc quod sicut potest deus ad tempus non conferre alicui vitam aeternam quantumcumque habeat talem formam ita de potentia dei absoluta posset semper per eam sibi non conferre alias tandem illam conferret vellet nollet

2o secundo arguitur ad eandem conclusionem sit deus potest velle alicui creaturae rationali conferre fina lem beatitudinem sine hoc quod velit illi prius conferre formam aliam supernaturalem igitur potest aliquem disponere et praeparare ad vitam aeternam et acceptare nullam sibi formam supernaturalem praeviam conferrendo et creatura quae sit acceptaretur sine dono supernaturali esset sine tali dono digna vita aeterna igitur primum assumptum patet quia pari ratione nec istam priorem sine priori illa et sic in infinitum cum enim deus de novo confert alicui donum caritatis aut vult sibi consclem[?] habitum conferre immediate seu primo absque alio dono sibi praevolito quia scilicet nunc acceptat eum vel pro nunc et non pro priori ad talem habitum seu talem donum et eadem ratione vel[?] aliam[?] de potentia sua absoluta acceptare ad vitam aeternam primo et immediate sicut ad illum primum donum sibi conferendum aut non vult sibi dare illud donum vie sine alio dono sibi praevolito et tunc procederetur in infinitum sicut fuit illatum

Et illud potest confirmari quia non apparet rationabile quin sicut pere se prius existenti sine gratia nec acceptatae aut care ad vitam aeternam performam aliquam inhaerentem potuit deus conferre habitum caritatis nullo dono alio praecollato sicud sicut fecit Ioannes baptista quin eodem modo de potentia absoluta posset tali personae primo conferre actus beatificos nullo praecollato habitu aut alio dono ipsis praevio ipsis tali personae praeexistenti non beatae sed inpossibile impossibile est quod personae non prius beatae conferat beatitudinem et hoc sine mutatione circa talem parvum praevia actibus beatificis post instans in quo illa caruit beatitudine quin talis parva prius quando nullum talem habitum habuit de quo hic sermo fuerit deo cara et accepta ad vitam aeternam quia sicut prius expositum est hic est esse deo carum et acceptum deo pri[?]o ordinari et acceptari sicut dignus ad vitam aeternam secundum statum et dispositionem praesentem

confirmatur idem 2o secundo quia scriptura clamat quod deus praeelegit nos ante mundi constitutionem ut essemus sancti et quod praedestinavit nos conformes fieri ymaginis imaginis filii sui et de iacob et esau quod cum nundum[?] essent nec aliquid boni egissent dicitur ex parva deum Iacob dilexi etc igitur non a casu sed praesciens et praevolens ac praeordinans gratiam confert et dona sua et gratiam puris gratis et non ex meritis

Alioquin non esset gratia sicud sicut probatur diffuse 2o secundo et modo eodem praesciendo et praeordinando producit omnia quae extra sicut causa co?a?lis[?] producit vel facit igitur prius vult producere quam producat et prius gratiam conferre quam conferat uniformaliter sicud sicut anna[?] de habenti sufficitpossible correction here saltem de sanctificatis in utero post consecratis peccatum originale Quaero igitur quare deus prae vult dare gratiam suam isti et non illi parva philosophi in utero vel fe?e[?] et nonpetro nec paulo omnibus tamen aliis praeexistentibus paribus ex parte uterusque et hoc ioahani vel je[?] praexistenti ibi non caro omnibus tamen aliis praeexistentibus paribus ex partibus utriusque si propter formam praecedentem quam praevult sibi dare et non alteri propter quam praehabitam placeret[?] sibi dare gratiam ei tunc sequitur processus in infinitum ut supra si ideo quia ante quam producat in eo gratiam vult primo et immediate producere gratiam prius non grato nec caro et pro tempore praesciendo hoc ex sequetur eo modo per omnia posset immediate velle conferre gloriam prius non beato nullo alio dono sibi praevolito et postea pro tempore praescito sit exequi igitur etc

Item non videtur quin sicud sicut Iohannem et Ieremiam prius existentes non caros potuit acceptare ad caritatem quia aliter casualiter contulisset eis eam et hoc nullo alio dono praevolito ita etiam immediate ad gloriam nam quare non

Item sicud sicut dicit doctor subtilis quod est ultimum in executione est primum in intentione et ideo secundum eum beatitudo est primum volitum illi cui confertur gratia igitur non per gratiam acceptatur ad gloriam secundum magistrum econverso quia deus praedestinavit eum ad gloriam ideo convert sibi gratiam et ideo cum gloria non dependeat a gratia informante in alico aliquo genere causae quia si in alico aliquo hoc esset in genere efficiente partialis et illam posset deus supplere non videtur quia ad hoc quod deus conferat non beato beatitudinem quod tunc comporteat praecise praecedere gratiam etc

Item videtur quod sicut simul contulit animae christi gratiam et gloriam ita potuisset animae Ioahnnes sed si praeacceptasset eum secundum statum praesentem ante sanctitatem quam habuit ad gloriam sicut fuit ad gratiam ipse fuisset sibi carus et acceptus ad beatitudinem et vitam aeternam quia semel fruenti deo beati?fice[?] non aufertur fruitio vel saltem non m[?] auferri consequentia in minori facta patet per descriptionem cari et accepti suppositam igitur sine omni dono praevio etc

contraria tamen conclusionem tenet petrus aureoli et eius argumentis respondit okam distinctione praesenti questione 1 unum tamen argumentum inter alia difficilius et melius est de transitu a contradictorio ad contradictorium quia actus visionis sicut arguit ipse non potest fieri de non transeunte super lignum transiens super lignum nisis aliqua mutatione facta in actu vel in ligno igitur eodem modo in proposito si deus acceptet istum et prius non acceptavit igitur est hic transitus de contradictorio in contradictorium et per consequens est hic mutatio alia et non in volitione dei igitur in isto et habetur intentum

ad quod respondet okam quod potest esse transitus de contradictorio in contradictorium aliquando propter mutationem in altero extremo sicut de facto aiquis primo non acceptus deo postea sit acceptus propter gratiam sibi inhaerentem aliquando propter mutationem in alio quod eset neutrorum extremum sicut deus offensus alicui ad praesentes alterius posset sibi remictere remittere offensam ipso non mutatio ymago imago ignorante[?] iuxta istum modum minimus p?t?us[?] quam non erat praetium fit praetium propter mutationem voluntatis institutium et paries de non viso fit visus pariete non mutatio sed visu et sic de multis aliis 3o modo

Ad s?am[?] transmutationem temporis de facto si sic vel ad transmutationem potentialem si non sic isto modo angelus de non conservato fit conservatus ad solam transmutationem accidentalem vel potentialem temporis

Aliud tamen exemplum ponit okam de statuto regio quod rex posset statuere quod quicumque inveniretur praeter camerarios incamera[?] sua in die lunae esset eo ipso decapi?dus[?] aliis diebus liceret ibi esse vel quod qui ibi non depraehenderetur die lunae liberatus esset isto casu satis possibili ordinato fieret in casu aliquis dignus morte de non digno ad solum transitum temporis sine mutatione istius qui praefuisset ibi die dm?to[?] et uniformiter ibi remaneret die lunae proportionaliter posset deus statuere in proposito igitur etc

haec omnia ad hoc bene dicta sunt ad propositum igitur dicit et ego similiter quod primo modo potest aliquis primo non acceptus esse acceptus per mutationem non solum ad formam supernaturalem sed etiam per mutationem ad formam ex puris naturalibus possibilem haberi posset enim deus de potentia absoluta statuere quod quicumque post peccatum mortale doleret pro peccato suo etiam sine omni forma supernaturali quod eo ipso remicteretur remitteretur sibi peccatum suum et recepturus esset post mortem vitam aeternam nisi prius consimiliter peccaret peccato de quo non doleret Et eo modo posset statuere quod si quis sine omni forma supernaturali cum perveniret ad annos discutionis et usum rationis diligeret deum super omnia dilectione naturali principali quod eo ipso non poneret obicem haberet vitam aeternam quod si faceret tali fieret de non accepto acceptus propter solam muttationem ad actum possibilem ex puris naturalibus et ita ad hoc non requiretur caritas supernaturalis

2o secundo etiam modo dicit et bene ad hoc quod posset aliquis fieri de non accept acceptus quia posset ordinare quod si communis vellet orare pro eo daretur sibi vita aeterna

3o tertio modo etiam secundum eum posset hoc fieri per solam transmutationem temporis et difficile esset hoc improbare manere in isto casu quando videlicet determinatum tempus vel instans caderet super sta?to[?] possibili a deo instituto posset enim ut videtur de potentia absoluta statuere quoddam tempus tantae gratiae quod quilibet ab a instanti et deinceps non ponens obiecem si nullum donum supernaturale haberet praemium beatificum reciperet et si morietur vitam aeternam et tunc ab a quilibet non ponens obicem esset acceptus et carus et prius non quia prius non erat unde prius si morietur per violentiam vel aliunde quantumcumque non poneret obicem non haberet gratiam sibi collatam privaretur beatitudine perpetua

2m secundum hoc patet ad argumentum quod in duobus primis causibus or[?] esse mutationem aliquam in 3o tertio nullam de facto aliam[?] cum de possibili vi illius statuti si moreietur in a vel post a mutaretur ad beatitudinem et reciperet aliquando beatitudinem non sit sed ante et ideo ad solam transsitionem transitionem a prius non carus est carus per istum modum et per nullum alium quam talem vel aequivalentem ad solam transmutationem temporis est possibile sine omni mutatione in quocumque quod sit transitus de contradictorio in contradictorium in casu ubi ipsa contradictoria non significant tempus nec prius et post ipsius temporis quod dico pro exemplo praedicto de conservatione et similibus tamen in casu ubi actus neccessario necessario transit sicut est de unione naturaliter respectu albedinis quam poni in visu apud me esset contradicto quin albedo videretur et sic de nostra delectione et acceptatione ubi si actus est neccessario necessario transit etc ibi argumentum esset simpliciter bonum in aliis autem sicut eset de solo deo ubi actus existens contingenter est hoc quo est et taliter talis obiecti iam responsum est

Item aliter leviter potest dici ad argumentum quod in nullo probat caritatem creatam oportere infundi animae ut ipsa sit cara quia dicetur quod sicut deus ab aeterno praeordinavit dare caritatem animae Ioannes praexistenti non care secundum statum praecedentem infusionem gratiae suae et quod non est ibi transitus de contradictorio in contradictorium nisi per hoc quod deus infundit sibi caritatem ita quod numqum deus incepti velle sibi dare caritatem ita dicetur de alio cui prius non beato daret beatitudinem nisi prius dando gratiam quod deus numqum inciperet velle sibi dare beatitudinem sed bene inciperet sibi dare beatitudinem ita quod misero casu numquam fieret de non caro carus ante beatitudinem per forma sibi inhaerentem sed de non beato beatus sicud sicut nec in primo casu de non praeordinato ad caritatem recipiendam praeordinatus ad caritatem recipiendam sed non de recipiente recipiens

3a tertia conclusio principalis est quod actum dilectionis dei et proximi certum stanti?tum mere naturalibus ex parte voluntatis libere eum causantis secundum dictamen rectum conscientiae naturalis posset deus de potentia absoluta acceptare tamquam meritorium vitae aeternae hoc probatur primo quia quand sunt plures actus in ponente alicuius quorum neuter est ex natura sua dignus vita aeterna sed utrique est bonus simpliciter qualiter potest esse bonus ex naturalibus et nullam habens circumstantiam malam qua ratione potest unus illorum esse meritorius vitae aeternae et reliquo de potentia absoluta sed actus cum tali forma supernaturali et actus diligendi deum super omnia sine tali forma sic se habent quod neuter illorum ex natura sua est meritorius vitae aeternae sed quia deus contingenter acceptat sicut patebit post igitur qua ratione potest unus illorum esse meritorius vitae aeternae et alter poterit de potentia dei absoluta

Item quando sunt aliqui actus eiusdem rationis quorum nullus habet aliam circumstantiam malam sicut potest deus acceptare unum illorum tamquam meritorium vitae aeternae et reliquum sed actus elicitus post caritatem et ante sunt eiusdem rationis et elicitum post caritatem infusam accepta dues tamquam meritorium vitae aeternae igitur de potentia absoluta poterit primum acceptare

Item actus diligendi dum super omnia li?e[?] causatus a voluntate magis habet rationem acceptibilis ex natura sua quam auicumque habitus viatoris cum igitur possit deus aliam acceptare ad vitam aeternam propter solum habitu ymo immo de facto sic accepit sicut patet de parvulo non habente usum rationis multo magis poterit vel aeque de potentia absoluta acceptare aliquem propter solum actum diligendi deum super omnia nullam habentem circumstantiam malam consequentia videtur plana probatio antecedentis cum quia ille actus est magis meritorius ut ita loquar nam habitus nullum meritum est cum omne meritum saltem particulariter procedat ex libro arbitrio sicud sicut docet magister libro 2 distinctione 27 capitulo 5 et expresse et post etiam cum quia est in potestate voluntatis et per consequens cum sic bonus est magis laudabilis quia laus et vituperium correspondent rationabiliter tamen hiis quae sunt in potestate nostra

Confirmatur haec ratio quia unusquisque magis meretur readamationem[?] gratuitam et etiam acceptationem apud quamcumque personam rationabilem per illo quod est in potestate sua qua per illud quod non est ita directe in potestate sua sed actus diligendi deum super omnia ex puris naturalibus elicitus est magis in potestate voluntatis quam quicumque habitus voluntatis igitur saltem de potentia dei absoluta et si placeret deo magis esset talis actus digno dei dilectione et renumeratione quam habitus quicumque etc

Item quod deus posset de potentia absoluta habere aliquem actum causarum et dignum vita aeterna sine omni forma tam naturali quam super naturali accidentaliter inhaerente personae acceptae universaliter[?] quia probatum est quod sine habitu inhaerente posset et quod sine actu probatur sic et unde non tantum enim est aliquis acceptus alteri propter actum amicitiae formaliter actum inhaerente sed etiam propter actum transeuntem etiam si nichil nihil remaneret in tali voluntate post actum si placeret deo ita posset esse de parva[?] alia[?] quae dilexisset deum super omnia actum transeunte et nullo remanente ipsam sicut accidens informante

assumptum et etiam consequentia patet quia diligens aliquem et benefaciens ei non tantum meretur readamationem duratio actum 2o secundo sed etiam transeunte et nullo remanente dummodo nihil contrarium impediens superveniat nec tamen tenetur aliquis amicum suum diligere dum amicus diligit et bene facit actualiter quia sicut diligens amicum tamen foret sicut amicus m?se[?] igitur ita posset deus si sibi placeret de potentia sua absoluta ordinare de re adamatione caritativa quae est acceptio et dispositio alicuius ad vitam aeternam ergo etc

Articulus 2

Dubium 1

primum dubium est si peccatum mortale et gratia informans non habent ex naturis suis formalem respectu gratiam ut praedixisti igitur pari ratione posset de potentia absoluta sua acceptare aliquem actum bonum ex genere illius qui remaneret in culpa mortali ad vitam consequens falsum consequentia patet quia omnem habentem talem gratiam potest deus de potentia absoluta acceptare ad praemium aeternum pro actu bono ex genere a voluntate et caritate proveniente non obstante quocumque quod stare posset per eandem absoluta dei potentiam cum illa caritate maxime quia non plus repungnaret formaliter visio dei ac beatifica fruitio peccato ut videtur qua ipsa gratia non saltem tali peccato mortali quo quis est debitor penae poenae aeternae pro actu practico solum modo non dum remisso falsas probatur quia susce[?] est in peccato mortali propositio[?] et accidentali distincto contra originale ipse erit debitor penae poenae aeternae tam sensus quam dampni damni sed si aliquis bonus actus i?tius[?] intellectus est a deo secundum praesentem statum acceptatus ad praemium aeternum sibi debetur praemium aeternum igitur sibi debetur praemium aeternum et habiturus est aeternam beatitudinem si non recedat a praesenti iustitia etiam si est debitor penae poenae aeternae sensus et dampni damni secundum praesentem valorem seu iniustitiam suam igitur nisi peniteat poeniteat et recedat a praesenti statu carit?us[?] esset pena poena aeterna quia aliter non esset habiturus penam poenam dampni damni ita sunt repungnantia repugnantia igitur et culpa mortalis et gratia cuius oppositum cum scoto et okam dixisti

ad illud respondeo quod non praedixi quod aliquis habens gratiam increatam et quem deus secundum praesentem valorem acceptat ad beatitudinem aeternam posset simul cum hoc esse in culpa mortali de dei potentia absoluta sed est dictum quod gratia informans id est ista qualitas quae infunditur in baptismo non habet formalem contrarietatem ex natura sui ad culpam mortalem et ideo dicendum est consequenter quod si deus peccatori mortaliter etc per consequens nisi peniteat poeniteat vel donec peniteat poeniteat debetur pena poena aeterna tam sensus quam dampni damni non subtraheret istam gratiam quod ipsa remaneret sed desineret esse gratia manens tamen eadem qualitas quia ipsa non est gratia nisiex dei acceptatione in homine viatore et non ex naturali proprietate eiusdem qualitatis qualiter albedo et omnis bonus actus vel habitus naturaliter causabilis posset de dei omnipotentia esse gratia et ideo dicendum est etiam quod non stant simul haec duo ille habet gratiam creatam et ille peccat mortaliter nec hic repungnat huic quod praedixi quod scilicet gratia creata non repungnat repugnat ex natura sui culpae mortalis vel potest simul stare de potentia de absoluta cum culpa mortali quia per illud non plus significatur nisi quod ita qualitas quae de facto est gratia potest secum compati sine repungnantia repugnantia ex natura talis qualitas culpam mortalem sed si haberet secum culpam mortalem ipsa non esset gratia sed veni?te[?] tali culpa desineret esse gratia et ideo dubio hic has conclusiones primam superius probatam quod gratia creata de dei omnipotentia stare potest tamen culpa mortali 2a secunda quod non est possibile quod aliquis simul sic in gratia et in mortali culpa quia tunc esset possibile quod esset carus et acceptatus secundum praesentem iustitiam ad vitam aeternam semper tamen creaturus vita aeterna nisi em[?]det se

Iste conclusiones patent in extremis mani?tis[?] album potest naturaliter esse ingenium[?] quia ita res quae est alba potest desinere esse alba et fieri nigra et tamen non est possibile quod aliquis sit simul albus et ingi[?]

Aliud exemplum peccatum in spiritum sanctum quod est simul inp?n[?]a est remissibile quod potest remicti remitti sed si remictetur remittetur non erat finalis inp?a[?] et ideo non stant simul quod aliquis habeat finalem inpuniam[?] et quod penitebit poenitebit et quod remictetur remittetur ei et quia si est peccatum tale in spiritu sancto est peccatum quod non remictetur remittetur nec hic nec in futuro ex euvangelio evangelio et tam est quia finalis inpin[?]a potest non esse finalis inpni?a[?] ipsa manifest ita gratia poteat numquam fuisse ergo ut quaestione praecedenti probavi quod deus posset istam in aliquo causare non volens illum aeternaliter praemiare

Et tunc ulterius ad dubium iam praetactum ante actum bonum ex genere illius qui est in culpa mortali posset deus ad vitam aeternam acceptare illo remanente in culpa mortali ita quod simul sit inculpa mortali et in gratia id est g?rosus[?] deo

dicendum quod non volendo sicut omnis vocant culpam actualem mortalem pro qua dabitur isti mors aeterna sensus et dampni damni nisi se evi?det[?] et ideo si deus actum bonum ex genere illius qui immediate ante fuit in sic in culpa mortali acceptet ad vitam aeternam sicut et potest de sua potentia bsoulta et forte etiam de ordinata tunc remictit remittit sibi culpam mortalem pro qua nisi peniteat dabitur mors gehene[?] ignis id est pena poena sensus ab extra sine pluris tunc non video quin sicut anima christi pro hora passionis habuit de dei omnipotentia et visionem et fruitionem beatificam et tamen maximam penam poenam ita posset unus alius per totum tempus futurum simul habere beatitudinem et talem penam poenam et per consequens simul de dei omnipotentia esset dignus aeterno tali praemio beatifico et tamen habiturus sine termino pena poena sensus

Contra tamen ita potest obici probando quod simul stant quod aliquis permaneat carus dicendum et tamen quod pro culpa sua simul secundum praesentem iniustitiam naturale eui?det[?] sit puniendus aeternaliter tam pena poena sensus quam dampni damni quia damp[?] vocatur aeternaliter carentia fruitionis et visionis beatificae hanc enim carentiam voco et vocavi supra sicud sicut et omnes faciunt pena poena dampni damni debitam pro mortali

Istud arguo supposito illo casu possibili quod deus praecipiat alicui sub pena poena unius diei in igne purgatorio quod non permaneat in a culpa veniali per totam primam partem proportionalem crastine diei quae pars sit illius mediatas diei persona vel persona eius 3a tertia vel persona eius 4a quarta vel sicud sicut placebit capere et sub pena poena duorum ainerum[?] in purgatorio quod non permaneat in a per duas personas partes proportionales diei crastine et sub pena poena trium quod non per est et sit sine fine[?] consequenter et de aliis omnibus posterioribus infinitis et tamen in contrarium perserveret iste per totum die crastinam in culpa illa veniali tunc arguitur iste habebit tam penari poenari sensus quam dampni damni ponatur casus de utraque per infinitos dies et percabit[?] utrumque penam poenam et pro consequens sine fine et tamen ille non desiit habere gratiam culpa sua per casum erit solum venialis ergo exposito simul habet iste gratiam et tamen eset dignus pena poena aeterna tam sensus quam dampni damni est dicendum quod ille peccavit mortaliter icet solum venialiter peccavit usque ad finem diei illius vel usque ad instans praecedentis finem illius diei per minimum tempus ab eo perceptibile vel maximum ab eo non perceptibile secundum circumstantias tunc praesentes tamen ex tunc est culpabilis mortaliter quia non cessavit in falsa[?] tempus quod sibi praecipiatur sub incinatione[?] penae poenae aeternae quod cessaret et talem praeceptum de liberetate tale per trig?di[?] est mortaliter peccare ii[?] sic autem peccavit quam diu plene[?] potuit dui scienter et de liberate in partibus futuri temporis sibi praesciti actum illum dimictere dimittere venialem et consequenter dicendum est ulterius praeterea per omnia sicud sicut ad illud de peccato anna dictum est prius loco suo

Dubium 2

2m secundum dubium principale sic utrum in baptismo cum de peccatore sic iustus et de non caro et accepto ad vitam aeternam carus et acceptus de facto infundatur gratia creata quod sic videtur quia tam adulti quam parvulit recipiunt in baptismo informantem gratiam et virtutes sicud sicut dicit 7i praeallegata

praeterea ut supra nullus transit de privatione iustitiae ad iustitiam sine iustitia inhaerente quia spiritus sanctus non inhaeret animae formaliter igitur iustificatus recipit aliquem habitum iustitiae vel gratiae informantis

ad oppositum quod gratia informans poni debeat hoc praecise argueret 7i saepius allegata sed ita hic ponere non cogit quia ita non asserit gratiam in baptismo creari sed approbat opinionem quae ponit quod in baptismo virtutes et informans gratia infunduntur et quod non solum sed ibi remittitur peccatum sed haec possunt salvari sine gratia creata quia ipsemet spiritus sanctus ut videtur est gratia informans quaelibet fidelem deo causarum et spiritus sanctus est caritas sua et ipse est templum spiritus sancti et habitulum[?] eius ut docet scriptura

Et per hoc respondetur ad argumenta praetacta quae concludent verum requiri scilicet gratiam informantem et ipsa informans gratia est ipse spiritus sanctus et hoc tenet firanfi[s]

In contrarium tamen movet me quod omnes antiqui scribentes posuerunt deum nec compositum secundum se nec alteri compossibilem vel materiam vel formam informantem nec ab alico aliquo audivi contrarium praeter quam ab uno qui a suis compulsus est istam sententiam retractare cuius motum fuit quia dare perfectionem non arguit imperfectionem in dante sed formam informare materiam non est nisi sibi dare perfectionem igitur etc

??[?] potest dici quod esse partem essentialem arguit inperfectionem imperfectionem etc

Item tunc quia ex deo et homine per ipsum informali fieret per se unum sicut ex materia et sua forma et per consequens cum omne per se unum sic vera entitatis per se una vel per partes eius alica aliqua entitas per se una esset melior deo quia in bonis commune totum est melius sua parte

Item tunc cum operationem formae verae licet mediante et quasi per accidens communicant informato sicud sicut disgregari vel vi?ri[?] convenit subiecto albedinis sequitur quod quaelibet fidelis iustus licet non per se sed per spiritum sanctum formam suam creet mundum vel gubernet et conservet et faciet omnia quae et deus consequens non est dandum

Item si deus posset esse forma informans intellectum creatum igitur potest esse intellectio qua formaliter talis intellectus intelligat et dilectio qua diligat et delectatio qua formaliter delectentur nam ideo per creatam intellectionem creatura intelligit quia ipsa cum hoc est quod est intellectio est forma intellectus

Et si dicas quod conclusio huius rationis vera est secundum illum quia in quaestio qua quaerit an sic ponenda in anima alia creatura quam spiritus sanctus ubi respondens dicens in opere correctio argumento scoti de transitu a contradictorio ad contradictorium supra tracto dicit quod contradictorio possint successive esse vera sine nova igitur quod patet inquit in exemplo manifeste ponatur quod deus faciat aliequem cognoscere scilicet deum postquam non cognovit nihil in ipso causando sed solum sibi illabendo tunc enim inquit est haec vera iste cognoscit deum et tamen nichil nihil est de novo causatum haec illae

Si responsio haec quo ad exemplum quod foret haec ad propositum tamen non est vera sicud sicut ostendi distinctione prima et ostendam alias suo loco licet bene ista responsio evacuaret argumentum hic

Item etiam contra istum in materia de revelationibus futurorum intrando ad beatificam[?] et etiam magister lectura sententiarum tenet contrarium et bene ut alias recitabo

Item etiam in quaestione an accidentalis cogitatio distinguatur realiter a speciei in memoria tenet quod verbum divinum non est cogitatio angeli unde si non esset in angelo aliquid praeter verbum nichil nihil cogitaret neque intelligeret in actum 2o secundo sicut consequenter intendit ibi probare et alias saepe superius suis locis recitavi tenet idem haec omnia in opere correcto igitur haec est responsio et licet hic ponat et dicat hic esse manifeste verum cum tamen aliquali teneat contrarium quasi ubique nec sit verum quod hic dicit propter argumenta distinctione prima per me posita et alia multa per eum contra hic suis locis recitata et recitanda non inpeditur impeditur in aliquo ratio iam praefata quia si esset deus forma animae per ipsum formaliter posset anima intelligere quod verum non est

6o sexto sequitur quod anima tais vel angelis eset deus vel deitas omnis enim forma nata est dare denominationem secundum suam entitatem suo perfectionali sicut corpus ab anima animatur vel est animatum et superficies per albedinem alba etc

praeterea tunc anima talis non minus informaretur patre et filio quam spiritus sanctus et per consequens tum actio formae tribuatur mediante illi quod informat sequitur non solum quod anima talis operetur mediante ad extra quidquid ageret deus ymo immo et quod generet filium et spiraret spiritum sanctum nec plus scirem rationabiliter hoc vitare quam quod subiectum albedinis videatur Et si dicatur secundum eum quod aequivoce est forma talis cum aliis formis illud non valet quia non potest istam aequivocator[?] ponere nisi in hoc quod non dependet a sua forma materia sicud sicut multae aliae formae faciunt ita certe nec anima intuitiva dependet tamen per naturam possit manere sine subiecto ut patet in morte naturali et cum anima est sic forma quod est pars essentialis hominis componens cum corpore sicut forma inhaerens subiective et si ex hoc quod taliter informet deus animam sequuntur omnia inconvenientia praeillata igitur vel 2o secundo est falsa vel ista omnia essent vera

Contra tamen ista pro op[?] trina[?] sicud arguit doctor iste certum est enim inquit quod deus et nobis et angelis inhaeret formaliter licet aequivoce cum dependentia a subiecto hic enim ait manifestum est ex theologia et philosophia

Ex theologia patet hic dicit enim augustinus 2 libro capitulo 28 conferetur itaque ut et corpus et animus forma quadam incommunicabili et semper manente formentur cui formae dictum est mutabis ea et mutabuntur tu aut[?] idem ipse es etc Ecce quod deus non solum est forma ante sed corporis

Item linco[?] super 3 c parte 3 pulchre et ex intn?one[?] de cla?c[?] quod deitas est esset existentium et virtus vivifica viventium et sensitiva sensentium et sapientia sapientium

Item commentator est[?] commeto 5 versus finem dicit quod quemadmodum[?] esse sensibile dividitur in formam et materiam sic ens intelligibile oportet dividi in similia hiis duobus scilicet in aliquid similem materiae et in aliquid simile formae et alico 14 intelligentiae abstracte perficiuntur per se invicem et recipiunt se praeter[?] pm[?] quae linea est ab hac nulla et quia negant p?a?m[?] formam informare alias remicto remitto eos ad 12 ut addiscant in commento 45 quomodo unusquisque motorum orbium centium[?] perficiter per primum motiorem et ut addiscant in alico aliquo 52 quomodo ostensis praeter primam formam componitur[?] est potentia et actum nec est alia causa nisi quia superior informat inferiorem et praeterea a nulla informatur

ad ista omnia dico quod deus est forma abstracta quae formantur omnia active et qua sentimus et movemur et summus secundum apostolum ipso active nos formante et nobis cooperante et cum omnibus et quia formae solent dare esse specificum informando et operationem etiam ideo quia haec proprietas formae qua forma dicitur alicui pn?im[?] operandet active arguit[?] deo dicitur deus forma omnium aliorum agentium non autem ab informando ea

Quia autem allegatur de arguere[?] quod omnes intelligentiae[?] informantur ab aliis praeter primam quae sola secundum eum libera est ab hac nulla acceptionis ulterioris verum est quod omnis sunt receptive cognitionum[?] et amororum ab aliis praeter primam vel ut ita loquar recipiunt ipsum suum esse si ipsum sic cognitio et amore prima non sic nec est verisimile licet commentor ponat intellectum materialem perfici in esse per agentem quod ille intellectus agens posset secundum eum perfici per aliam et sic usque ad primam alioquin ex omnibus intelligentiis posset componi ex se unum sicud sicut ex perfectionibus et perfectibilibus nec etiam illud quod perficiunt se invicem et recipiunt se circulatio enim huius est in hoc impossibilis haec igitur non possunt habere veritatem nisi de receptione mutua in ratione obiectorum et cognoscibilium et amabilium et haec videtur si se intelligit mutuo per accidentia superaddita vel receptione sola methaphysica si una per se ipsam intelligit aliam sibi praesentem sine verba receptione accidentis

Eodem modo intelligendum est illud dictum contraris[?] quod omnis perficiuntur per p?am[?] obiective scilicet et per illius activam etiam manu[?] tenentiam conservantur et active perficiuntur si quas secundum eum recipiunt inhaerentes actiones quorumcumque

Dubium 3

3m tertium dubium est quod si de peccato re et indigno vita aeterna secundum legem dei ordinatam non fiat dignus sine mutatione ad formam supernaturalem in eo positam contra quia si haec propositio fuisset ab aeterno si peccatus mortaliter peccaturus iustificabitur sibi infundetur in vita gratia informans tunc ipsa ab aeterno fuisset vera igitur per nullam dei potentiam poterit esse falsa igitur de nulla potentia poterit iustificari sine infusione gratiae si enim per aliquam potentiam poterit illa propositio esse falsa vel igitur ab aeterno et tunc simul vera et falsa quia ponatur in esse cum igitur per te ab aeterno fuerit vera ab aeterno fuisset simul vera et falsa et si ex tempore vel in alico aliquo instanti primo poterit incipere esset falsa igitur usque tunc semper fuisset vera nunc primo falsa sed non est transitus talis sine novitate et non est novitas aliqua vel mutatio ibi ex parte creaturae possibilitate igitur ex parte dei sed hoc falsum et impossibile quia secundum augustinum 12 deus non potest modo velle unum et modo velle aliud sicud sicut et creatura

ad illud dicendum quod ista propositio si ab aeterno fuisset ab aeterno fuisset vera contingenter tamen et non absolute neccessario necessario fuisset vera et ideo potuisset esset falsa et potest et ab aeterno et ex tempore primum tamen non infert quod simul fuerit vera et falsa sed quod simul fuerit nota[?] et potuerit esse falsa et si 2a secunda2a pars ponatur in esse ante peccatum respectu futurae de qua est sermo eo ipso numquam fuit ita propositio vera cum ista fortissime repungnent scilicet quod ab aeterno fuerit vera et ponatur in esse quod ab aeterno fuerit falsa et ideo positio huius in esse quod ab aeterno fuerit falsa est positio quod ipsa nunquam fuerit ante positionem sui in esse vera sed cum positione in esse quod ab aeterno fuerit falsa stat bene quod ab aeterno potuit esse vera et ex tempore etiam potest incipere esse falsa per potentiam rei significatae in esse sicut dato quod deus ab aeterno scivit me esse sessiorum[?] in a instanti tamen veniente a instanti[?] haec propositio incipit esse falsa deus scit me sessiorum[?] in a quae ante a ab aeterno semper fuisset vera si sed?o[?] in a si ab aeterno fuisset scripta vel formata

dices contra hoc est dictum augustinus quod deus non vult modo unum et modo aliud etc dicendum quod hoc est sic introducendum quod non vult modo per unam volitionem modo per aliam sicud sicut nos sed semper eadem quia non est in deo successio aliqua volu?num[?] sicut est in nobis in quibus volutiones sunt inhaerentes qualitates diversae numero

dicendum est etiam quod ante positionem rei novae vel destructionem praeexistentis vel transmutationem temporis ubi iste sufficit et requiritur non est possibile quod deus velit sic fore nec etiam econverso sed per potentiam rei bene potest esset talis transitus sicut patuit in exemplo

Dubium 4

4um quartum dubium quia si gratia requiritur ad iustificationem peccatoris de communi lege requiretur ad meriotire operandum antecedens falsum quia sine talis potest quis reddere deo omnem horem debitum et per consequens mereri probatur assumptum alioquin habens gratiam et carens gratia tenerentur ad omnia paria quod videtur absurdum patet contra quia capio duos pares innatrualiber[?] unum habentem gratiam alium carentem ea si ervus teneretur ad meritorie operandum et non ad plus tenetur prius nisi ad meritorie operandum igitur ad paria tenentur scilicet meritorie operari

alius autem potest ex puris naturalibus sicud sicut et primus igitur potest deo reddere omnem horem a se deo debitum sicut potest primus ex quo non tenetur meritorie operari igitur tenetur ad paria

ad illud negandum est assumptum scilicet sine gratia potest quis reddere etc Et ad probationem neganda est consequentia et ad probationem omnem dicendum quod licet utrique teneatur ad meritorie operandum tamen unus immediate ex hiis quae habet alii teneretur laborare ad apprehendendum gratiam quam non habet et in multis similibus posset excogitari differentia

Dubitari tamen posse hic ad quid tenetur ille quid numquam habuit caritatem et ad quid minus unum tamen certum est quod tenetur habere optare eam ea ad hoc inti[?] non tenetur autem regratiari deo de gratia praehabita sint alter non tenetur deo regratiari de hoc quod incepit eam desiderare et sit de similibus

Dubium 5

5m quintum dubium quia si nullus iustificatur nisi per gratiam habitam igitur pari ratione econtra de iusto non fit iniustus nisi perdendo gratiam et tunc tamen gratia non perdatur nisi propter peccatum mortale et ita non nisi propter demeritum personale istius cui tollitur tunc quaero aut deus aufert gratiam propter demeritum ab habente gratiam aut a non habente eam quia tunc simul in eodem essent mortale peccatum et gratia de lege communi dei praeconcessa nec tollit a non habente edam quia hoc est oppositum inaddito ut videtur

praeterea deus scit distincte in quo instanti est ultimo gratia in isto cui propter demeritum aufert gratiam aut igitur illud instantiis est primum instans demeriti et tunc simul gratia et mortale peccatum saltem per instans vel ultimum instans gratiae sicut primum instans culpae et ad huc sequitur idem vel praecedit et tunc est tempus medium inter ista duo instancia instantia nisi ita ponantur immediata in quo nec erit iste in peccato nec in gratia et tunc etiam ante demeritum per tempus per debet gratiam et ita non propter demeritum

ad primum illorum dicendum quod deus primo aufert gratiam praexuntem[?] quando ipsa potentia non est quia non est aliud deum eam auferre nisi praexistentem gratiam immediate tunc non conservare

ad 2m secundum dicendum quod non est aliquod ultimum instans esse gratiae quae propter culpam perditur sed primum non esse eius post eius esset et ideo ratio non procedit que oppositum supponebat nec hoc est hic speciale sed commune in omnibus ubi est primum esse formae sequentis cuius introductio est formae prioris concomitantis expulsio formae inquam repungnantis repugnantis formaliter priori sicud sicut ex statuto est repungnantia repugnantia mutua in proposito sed in contrarium quod possit de communi lege etiam poni ultimum instans gratiae praehabitae arguitur quia dato quod aliquis habeat gratiam in hoc instanti sicut possibile talis potest peccare immediate post hoc instans quia immediate post hoc instans potest aliquid velle et non plus potest immediate post velle bene quam velle male poterit potest igitur potest immediate poterit male velle et ita peccare et per cuius gratiam non habere et ita hoc instans potest de communi lege esse ultimum instans gratiae in isto

dicendum mihi videtur quod habens nunc gratiam non potest immediate post hoc peccare mortaliter nisi forsan venialiter nisi et modo sic peccet sed 2m secundum non es ad propositum discutire quia veniale non facti per dei gratiam praehabitam et tamen probas quod sic quia immediate post potest male velle nam voluntas potest immediate post hoc movere se localiter etiam dato quod nunc non moveat se localiter vel aliquid aliud igitur multo fortius velle licet non velit quia nihil tam inpossibilitate impossibilitate voluntatis etc

dicendum quod hoc est falsum scilicet quod voluntas potest immediate post hoc male velle si ly male notet malitiam criminalem rarus etiam esset carus ubi posset naturaliter contingere ubi voluntas nunc non volens possit in mediate velle intelligendo quod per aliquod totum tempus inchoandae ab hoc instanti velit et tamen quod modo non velit quia fere semper est primum instans quo vult voluntas postquam non voluit volitione deliberata maxime tamen bene concedo hoc esset possibile sicut declaratum est in prima distinctione

dico tamen quod in omni casu illo in quod voluntas in hoc instanti non volens est immediate post hoc instans volitum ra non est dare aliquod velle quo immediate post volet nam si aliqua volitio nunc non est et immediate post per aliquod tempus totum ipsa esset ipsa simul caperet esse seu instantiae producere iuxta alias declarata et ita foret instans instanti immediatum quod est impossibile sed in tali casu immediate post volet et tamen non erit alia volitio qua immediate volet sed fiet in ea aliquod velle crescendo et intendendo ita quod non erit aliquod velle remissimum quo volet post hoc instans et quia non volet male malicia malitia mortali donec huic actum alicuius determinate incen?ois[?] ita enim remissus esse poterit ut videtur actus quod non esset peccatum mortale ideo et concedendum videtur quod et si immediate post hoc volet nun non volens tamen non immediate post volet volitione quae fit peccatum mortale sed erit tempus antequam peccet mortaliter etiam dato quod aliquis actus talis secundum speciem sic peccatum mortale secus est quando vult in instanti primo quia tunc simul et subito produci poterit in ipso volitio in gradu in quo velle huius sic peccatum mortale

ad argumentum informa non est simile ibi per volitionem praetestatem potest incipere aliquid localiter movere nec iste modus est inpossibilitate impossibilitate voluntatis nisi quia et ipsa volitio immixit[?] illum sicud sicut alias est ostensum per augustinum praecipit voluntas in actu et exetur[?] etc praecipit sibi et non exetur[?] quia non efficaciter praecipit sibi nam si efficaciter modo pro futuro sed pro praesenti praeciperet a actualiter per consequens vellet quia potest simul velle non autem potest simul movere eam nam ad hoc nulla est potentia nec ad hic etiam ut individuali mus[?]ti[?]o sine tempore sine motu succedat ndivisibile non potest aut voluntas in hoc instanti facere aliquid moveri primo post commento sicut potest facere primo se nunc velle a postquam non voluit a et ita facit si cum effectum vult hoc velle et habeat nunc alia requisita quia velle prius positum est causa naturalis mere respectu motus causandi

Contra tamen istam responsionem potest obici quia cum actu volendi est possibile dare remissiorem qui sit vel esse possit culpa moralis igitur responsio nulla assumptum probatur quia detur praeceptum illi quod post hoc instans nec simul nec successive causet volitionem a et tamen scient contrarium solum causando in se volitionem sibi pro habita sicut concedit voluntatem posset immediate post hoc instans velle a licet non modo velit per successivam cau[?]com[?] talis volitionis non autem per subitam

Respondeo quod omnis deliberate vel per deliberationem causans volitionem causat simul et subito istam vel aliquam eius partem illa autem possibilis pro causari totaliter succesive est volitio consequens naturaliter cogitationem quae similiter successive causabitur in talibus quod prima distinctione probavi esse possibiles et certe nec talis congrtio nec talis amore est perceptibilis deo nec venerit ad gradum bene notabilem et per consequens enim inputabiles imputabiles ante eorum habitiones habitudines rationabiliter vel si sic hoc erit quia non cauentur per rem[?] entia quae sub sunt dmo[?] voluntatis et tunc peccatur primo pro omissione remedii in contrarium ad habendi semper quod reme?m[?] vel non[?] est vel nunc ponitur voluntas in culpa et ita instantia non procedit

Dubium 6

6m sextum dubium est quia si gratia sit neccessaria necessaria modo dicto iniustificato a peccato mortali videretur ad hoc esse neccessaria necessaria ut mediate ipsa meritorie resistatur temptationi accipiatur ergo gratia minima quam solet dos[?] creare et quaero utrum ista sufficiat cum naturalibus ut ista mediate resisti valeat maxime temptationi vel non si non igitur saltem in hoc casu aliquis esset in gratia et tamen non posset meritorie per eam vitare peccatum si sic igitur frustra auget deus in miribus[?] et aliis sacntis gratiam quia frustra sic per maius quod potest fieri per minus

dicendum etiam quod propter causam illam non est neccessaria necessaria gratia et concedo quod minima gratia quam deus solet dare baptismum[?] cuius est gratia parvulorum non utentium libro arbitrio licet maiore sic illorum gratia quam erat parvulorum circumscisorum solum sufficeret cum naturalibus ad resistendum fortissime temptationi utpote ubi mors imminet ne peccetur tamen nec sequitur quod mairo gratia superfluat cum quia facilius per eam resistitur tamen quia magis meritorie et fruentius per maiorem gratiam resisci potest si naturalia sint paria

Dubium 7

Item 7 dubium quod gratia non requiratur quia in potentia rationali ita sunt de lege communi post mortem imme?ta[?] habere gloriam vel habere penam sed vita viator potest ex solis naturalibus vitare omnem poenam[?] post mortem etiam sine gratia quia ex solis naturalibus potest homo vitare omem culpam per magistrum libro 2 distinctioni 24 c 1 sequitur enim iste vitat omne peccatum igitur omnem poenam[?] et ultra pertinget igitur ad gloriam quia lqiui sunt in poena qui non sunt in gloria et primum antecedens potest homo sine gratia tali informante igitur et ultimum consequens sine tali gratia informante

dicendum quod pro tempore nulla lapsae sunt ita immediata post mortem poena vel gloria et hoc sub poena concipiendo causa poena sensus quam poena dampni tamen pro statu innocentiae non erat sit quia homo pro statu pure creationis in solis naturalibus non erant dignus pena nec gloria ideo si mortuus tunc fuisset neutra fuisset sibi debita pro isto igitur statu primo et si non potuit meritorie proficere potuit tamen omne peccatum vitare et si intelligit magister pro illo autem statu nullae lapsae non est ita et ita sancti tenet anselmus etiam valde plane vult hoc libro et c 17 ubi dicit sic cum paulus inquit de illis qui cranem id est concupias sentiunt nolentes ait nihil dampnationis et hiis qui sunt in christo ihesu qui non secundum cranem ambulant hoc est non volente conservit sine dubio significat eos qui non sunt in christo sequi dampnationem quotiens sentiunt cranem etc si non secundum istam ambulant etc et certe istos motus cranis non est secundum apostolum in nobis id est nostra littera potestate non sentire igitur

Dubium 8

8m octavum dubium quod gratia non requiratur de lege communi ad iustitiam et rectitudinem voluntatis quia hanc non potest sibi auferre deus de lege ordinata ipsa etiam vita secundum anselmum ut supra habitum 9 id est huius distinctionem 17 Sed deus potest de potentia sua ordinata auferre voluntati gratiam et per consequens actualem rectitudinem si ista includit gratiam ipsa in vita igitur gratia ad rectitudinem de commune lege dei non requitur minor probatur quia pono quod deus praecipiat alicui pro alica aliqua mensura utpotest quod per unam horam[?] nullaum actum volendi vel nolendi causet non abstante isto praecept volo quod voluntas cui illud praecipitur habeat in hora illa volitionem servandi rectitudinem et non servat rectitudinem igitur ipsa in vita caret rectitudine vel aufertur sibi rectitudo seu caritas

dicendum quod non ipsa in vita simpliciter nego enim anselmum ut allegavi in vice vult quia libere et voluntarie demeretur demerito a quo aufertur gratia libere enim et scienter agit vel elicit actum sibi prohabitum pro hora pro qua sibi in[?] tridicitur[?] actus iste dices vult servare rectitudinem et tamen rectitudo sibi aufertur igitur ipsa in vita sibi aufertur Et est dicendum quod in hoc volendo libere male vult quia tunc velle non deberet ideo libere demerente et male voluntate perdit rectitudinem et ita antecedentis voluntarie licet formaliter et actu elicito et voluntarie hoc est contra inclinationem actus quam habet actualiter sed male quia tenetur istum non habere unde antecedentis vel virtualiter voluntarie formaliter et consequenter involuntarie

ad argumentum principalem minor neganda est si intelligatur de dono quod informet voluntatem ad probationem assumptum est negandum quamquam de facto secundum leges potentiae dei ordinate concomitentur se remissio culpae et infusio gratiae et cum probas quod sic quia si est alia mutatio aut deperditiva[?] aut acquisitiva

dicendum qudo licet de facto concomitetur remissionem culpae mutatio subiectiva quam iste de non habente caritatem seu gratiam qualificatur tamen de possibili nec remissio culpae esset mutatio acquisitiva nec concomitaretur eam mutatio subiectiva in peccatore posita sed ita remissio non esset isto casu posito nisi deum ab aeterno sic ordinasse quod si iste actingeret attingeret a instans iste deinceps non obligaretur ad potentiam perpetuam n ec on ad habendum caritatem quae est qualitas modo de facto requisita ad gratificationem peccatorum et simul cum hoc actingere attingere ipsum a unde novitas ipsius a vel quod a iam poneretur si tempus esset sufficit ad istam remissionem de potentia dei absoluta faciendam ab aeterna dei ordinatione praedicta cum si quis velit vocare illud ab solvi ab ita duplici obligatione mutari deperditive et ita uti extensive vocabuli signficato mutationis deperdite sicud sicut facit scotus non iusto cum voces sint signficative ad placitum

Primus articulus

De primo articulo ponam duas conclusiones prima est quod sic de potentia dei etiam in gradibus intensis 2a secunda quod non de potentia agentium naturalium naturaliter

primam suadeo quia non est maior repugnatia repugnatia quod idem per deum simul sit album et nigrum quam quod per aliquid per naturam simul inco?at localiter et quiescat localiter sed secundum non includit repungnantiam quia naturaliter et sine miraculo potest anima intensiva ad motum manus dexcre moveri de situ ad situm et tamen simul adquietem leve quiescere ubi situaliter quiescit leva hic est secundum philosophiam et secundum theologiam patet hoc de corpore christi in caelo vel in una hostia quiescente et tamen simul ad infimos aliqui[?] per presbyteros departato igitur

praeterea si non hoc potissime vi deretur propter accidentem invicem corruptivam vel expulsivam unius ab alio sed illud movere non debet quia quaedam in contraria sunt quae non sunt nata mutuo se corrumpere sicud sicut patet de albedine et ingratione[?] quae in m?ldo?s[?] et in multis aliis in infinitum quaem possent iuxta se poni absque hoc quod destruerent se mutuo nisi aliud esset in tam et etiam quia activitatem istam ad mutuam corruptionem posset deus suspendere ipsis non coagendo etc ista causa non obstaret quin comparaterentur se in eodem

3o tertio probo quod nihil omnino obstet quin possint a deo subiective simul fieri in eodem quia deus secundum veritatem simul facere potest quod idem corpus sit in diversis locis simul et potest ferre[?] de sua potentia absoluta quod istud in uno illorum locorum haberet aliquam formam informantem et in alio istorum locorum careret illa forma et tunc non apparet quare non possit in loco ubi caret ista forma inprimere sibi contrariam immo et actum naturale sufficienter in loco isto et non in alio sibi approximatam hoc facere poterit etiam non corrumpendo formam contrariam sibi alibi inhaerentem quia iste alius locus poterit ab eo inproportionaliter distare ad corrumpendum ibi talem formam

Sed contra hoc tamen tunc restat dubium utrum repungnatia formalis inpediat impediat ita quod idem in eodem loco adaequeto esset simul album et nigrum quoniam[?] repungnantia repugnantia formalis non inpedit impedit ut dictum est in diversis locis videtur quod sic quia alioquin idem posset de facto simul esset album et nigrum idem in quam non existens simul in pluribus locis nec secundum se totum nec secundum aliquam partem sui contra quia nec albedo nata est corrumpere active nigredinem nec econverso ut visum est et dato quod sic adhuc posset suspendi eorum activitas ut videtur quia ut iam visum est idem potest esse simul in uno loco album et in alio loco per potentiam dei nigrum sed deus nulla destructa entitate absoluta potest facere quod cesset esse in alio loco de illis duobus igitur retinebit ambo contraria in uno loco

hic apparet mihi dicendum quod idemptitas identitas loci non impedit quia non est maior ratio quod deus posset haec duo corpora facere simul aliquibus demonstratis in eodem loco quam ista duo corpora et ita corpus album et corpus nigrum et per consequens albedinem et nigredinem poterit ad hoc activitas corruptiva posset a deo suspendi nec etiam ydemptitas identitas subiecti inpedit impedit ut patet prius igitur nulla videtur tam quin a deo possint simul fieri in eodem subiecto adaequato quod concedo et licet possit cavillari quod ambo simul repungnat repugnat et tamen neutrorum per se quia pro hanc cavillatione non est evidentia ideo apparet quod non deberet negari de potentia dei quin possunt esse de facto simul contraria in eodem subiecto et hoc in eodem loco vel parte omnino ipsius totius et secundum totum et secundum quamlibet partem

Dico tamen ultimo quod non est mihi evidens quod hoc possit fieri quia multae possent esset mihi occulte[?] tales repungnantiae sed probabilius est mihi quod sic quia aliquae probabiles coniecturae sunt ad hoc et nulla potens in contrarium et tamen probas quod sic et quod non

dico quod neutra ratio habet plenam evidentiam non enim convincti quod earum causae contrariantur active et virtualiter licet enim albedo non sit accidentia ad corruptionem nigredinis nec econverso eo quod neutra est quantitas activa nisi respectu specierum et cognitionum et huiusmodi immo forte pauce sunt qualitates corpore active generative similium et corruptive contrariarum nisi primae 4or quattuor qualitates et ideo forsan nulla est repugnantia ex earum propria[?] activitate quin species contrariorum possint simul esse in medio etiam dato quod essent eiusdem speciei cum illis a quibus causantur etiam in potentiis cognitiviis si ibi reciperentur species nisis quod contraria tunc essent simul naturaliter in eodem quod glossari posset per oppositum causae iam dandae licet inquam neutra sit corruptiva alterius procedunt tamen a causis virtualiter contrariis unde idem i?dium[?]sicut patet in agnis et in multis aliis animalibus est primo unius coloris et postea alterius propter variationem complexionis augmentum vel detrimentum humorum naturalium quibus appropriantur qualitates primae vel in quibus dominantur inter quas pars qualitates est vera activitas seu virtualis contrarietas et non formalis tamen et forsan secundum veritatem albedo et nigredo et sic de aliis multis qualitatibus non sunt qualitates natae primo causari in alico ab extrinseco quin scilicet simul tenetur in eo causa partialis et totalis et haec est causa quare album diu[?] poni potest iuxta nigrum absque hoc quod albedo vel nigredo corrumpatur quia isti colores fiunt a principiis subiecti vel qualitatis prioris in subiecto et non ab extra nis maneat ibi alia contrarietas prior virtute cuius album et nigrum iuxta se posita mutuo agant et patiantur ab invicem

Sed cum isto dicto non potest teneri primum dictum de ydemptitate identitate specifica coloris et speciei in medio sed alterum oporteret negare

Si dicas quod experientia est in contrariam quia multa alba videmus ab extra denigrari et nigra dealbari utpote nigredo per calorem et albedo per frigiditatem quare in primo folio ad signum tale [?] illud ad tale signum cum frigidum natum sit agere inca?dum[?] sequitur quod non diu possent iuxta se poni sine corruptione causarum albedinis et nigredinis vel alterius earum dicendum quod albedo et nigredo sunt formae permanere in absentia natae causae earum primo productive vel causarum suarum talius dummodo per causam contrariam non corrpantur ad productionem contrarii quia nulla raro corrumpit nisi producat et hic est quod si causae productive earum cessent esse et ille permaneant non oportet quod una earum corrumpat reliquam nec econtra

ad rationem pro parte composita huius dubii diceretur ab eo a quo contrarium teneretur quia ?? corpus[?] illud simul desineret esse vel transferturcat ad locum alium ubi est vel aliam ubi non erat et quod quolibet istorum modorum aliqua entitas destrueretur scilicet accidens vel compositum ex accidente et illo subiecto per istum modum quo transferetur ad situm alium in quo prius erat et in quo uniformiter informaretur ipsum sicud sicut in priori loco informabatur quod forsan sine miraculo speciali fieri non posset etiam si non informaretur ibi forma contraria et modo non propter repungnantiam repugnantiam ad simul essendum communia in eodem subiecto et in eodem situ secundum hanc pterva proterviam

2a secunda conclusio probatur quia qualitates contrariae non compatiuntur se naturaliter in gradibus intensis igitur nec in remissis antecedens datur ab omnibus contra probari potest quia gradus remissus ita est talis natura vel talis sicut gradus intensus et per consequens si albedo ex natura albedinis repungnaret repugnaret nigredini ita habebitur repungnantia repugnantia in remissa albedine respectu nigredinis sicut intenta si autem non repungnat repugnat nigredi quia albedo est sed quia albedo tanta hoc erit dictum voluntarium et sine ratione quia sumpto isto gradu nigredinis qui stat in socio eodem cum albedine tanta volo quod iste gradus perficiat subiectum illud sine omni gradu albedinis si igitur post ili subiecto approximatur dealbatum quod possit introducere gradi albedinis praehabitum illud non corrumperet aliquid nigredinis ad hoc quod introducat albedinem istam in isto gradu quia nulla est repungnantia repugnantia inter istos gradus albedinis et nigredinis hoc dato igitur pari ratione fortius dealbatum[?] posset permanente ista nigredine inducere albedine maiorem nam dicere oppositum est fictio sine rnatione

item repugnantia quae est inter gradus intensiois aut est formalis aut virtualis formalis in qua sicut sicud esse album et non est nigrum formaliter repungnat repugnat respectu albedinis et esse caecum et esse non videns virtualis est quandouna est forma corruptiva alterius si primo modo tunc sicut prius cum albedo in minori gradu non minus sit albedo quam albedo in maiori gradu ita repungnabit repugnabit parvus gradus gradui alterius sicut magnus si est repungnantia repugnantia virtualis solum hoc est irrationabile secundum hanc viam quia ista fictio ponit quod magnus gradus valde dummodo non intensissimus unius contrarii stabit bene cum parvo alterius et cum si esset virtualis repungnantia repugnantia in causa quare gradus intensi non compati?m[?] se multo fortius magnus gradus unius contrarii non compateretur secum parvum alterius et haec ratio potissime probat quod possunt se siul compati in esse permansive et quiete et hoc potest confirmari nam si in gradu remisso posit stare naturaliter cum albedine aut igitur eo quod nigredo est et tunc omnis nigredo et per consequens nigredo intensa quod est contra protervum vel quia haec nigredo praecise et tunc nulla alia nigredo stare posset cum albedine quod iterum est contra protervum

vel quia nigredo in tali graudu et hoc dari non potest quia tunc vel repungnaret repugnaret maiori nigredini stare cum albedine quod falsum est quia cum data nigredo non sit maxima intendi posset et tamen albedo secum stans non subito corrumperetur sed maneret minor cum maiori nigredine igitur et cum minori quia si cum maiori et cum minori et iterum albedo cum contra stat gradus datus posset intendi igitur secundum illam fictionem nigredo data posset remicti remitti usque quo minor haberetur nigredo et maior albedo et sit non videtur quod possit dari pro causa quare remissi stent simul quin intensiores stare possint

Dices forte quod tantus gradus unus contrarii potest stare cum tanto alterius contrarii gradu dato alico aliquo maximo cum quo stare possit naturaliter sed non cum maiori

Contra si talis et tantus gradus potest stare cum tanto et non cum maiore igitur oportet proportionaliter quod sicut una qualitas crescit ita illa contraria decrescit et per consequens in alico aliquo instanti essent aequales et si possent se compati in talibus gradibus aequalibus non apparet ratio quare non possint intendi et aequaliter compati se in gradibus maioribus aequalibus ad invicem et in manibus[?] et sic usque ad summum et ita in intensissimis gradibus compaterentur se vi aliquibus ponantur intensivum[?] contra patet si deus approximaret activa contraria vel unum causam[?] et ex alia parte conservaret formam et istam proportionaliter intenderet actum alterius acti[?] approximati[?] et tunc formas illas naturis suis relinqueret aut enim in simul permanent postea sibi relicte tunc naturaliter se compatiuntur ex parte sua et habetur intentum vel una aget in aliam cum tamen sint aequales et ita non obstante aequalitate semper ad invicem agunt et ita finaliter destrueret se et non compatiuntur se etiam in gradibus aequalibus remissis datis non plus quam in aliis gradibus aequalibus et ad hoc possent multa obiective semper argui quidquid daretur tale

Item argui okam in quaestione quadam de virtutibus com s[?] 7a 3ii ab omni forma inhaerente subiecto alicui demato[?] vere denominari potest tale subiectum tale quale potest esse aliquid per inhaerentiam talis formae licet hoc verum non sit de subiecto non adaequato nam ethiops non est albus licet sit albus secundum decens ita quod si forma sit perfecta perfecte denominare potest subiectum huiusmodi esse tale si inperfecta imperfecta imperfecte si igitur calor et figurus sint simul in gradibus remissis in eodem subiecto adaequato illud simul erit causandum et figi?dum[?] licet non in summo Item tunc odium dei in gradu remisso eadem ratione staret posset cum dei amore quod videtur in conveniens

praeterea si dati gradus naturaliter se compatiantur ad datur igitur alteri pars similis vel maior sicut probatur posse deum in priore conclusione et postea relinquat illas formas naturis suis aut igitur permanebit utraque in habito gradu vel non si sit igitur non erit naturalis repungnantia repugnantia inter tales formas ex natura formarum talium nec etiam causatarum si non oportet quod una istarum destruat vel diminuat aliam et si hoc multo fortius ageret ad corruptionem alterius postea minoris quod ex directissime contra protervitatem talem patet quia si forma maior illius speciei non potest resistere et defendere se contra formam causatam contrariae speciei multo minus forma minor poterit defendere et resisteret tantae formae contrarie vel igitur in nullo gradu compatiuntur se vel in quolibet

Sed contra ista potest argui materialiter primo sic quia secundum philosophum 6 omne quod movetur est partim in termino a quo et partim in termino ad quem igitur si aliquid moveatur ab albedine in nigredinem partim est sub albedine et partim sub nigredine

Praeterea aliter sequeretur quod tum primo in alico aliquo per motum conti?m[?] destrueretur unum contrariorum et postea induceretur reliquum ex quo non compatiuntur se in quibuscumque gradibus quod esset dare secundum formae succedentes priori introductae cum per motum contra philosophum 6 contra patet quia aliter esset dare mensuram in qua tale subiectum nec esset sub uno contrariorum nec sub altero et ita esset dare tunc colo?alem[?] superficiem nullo colore coloratam quia in instanti medio nisi hoc detur nullo colore colorabitur seu neutro contrariorum informabitur quod videtur inconveniens magnum

Item agens naturale non destruit ut videtur nec remictit remittit caliditatem calliditatem nisi causando in tali subiecto aliquod imcompossibile calori et tale non est possibile ibi assignare nisi frigus in gradu remisso igitur etc

Praeterea ad sensum patet quod a qua calefit quia ibi inducitur calore non dum ex pulsa tota frigiditate quia quando aliqua est tepida homo potest ibi simul et semel sentire[?] caliditatem calliditatem et frigiditatem igitur haec compatiuntur se

praeterea philosophus dicit 5o et multis aliis ocis album et nigrum dicuntur contraria et medium utrique est et hoc non per mediationem ab negativa utriusque extremi Item saepe innuit quod colores medii componatur ex extremis

Item per rationes c qui primo arguit sic quia quaero quando unde contrariorum est agens in reliquum seu in subiectum receptum utriusque quare forma producibilis a tali contrario in tali subiecto non introducitur subito in principio actionis aut enim hoc proventi ex incompossibilitate istarum formarum inter se per motum introducendarum et hoc non est verum etiam parte qui positionis quod omnes partes eiusdem formae totalis componunt unam perfectorem et bene comparantur se simul praecise tamen ut tenes sint eiusdem specie specialissime aut hic est peropter insufficientiam accidentis agentiset hoc non est verum quia ponamus agens sufficientissimum naturale et perfectissimum Et prima ita potest agens naturale imperfectum in susceptio disposito nisi aliquid obstet inducere effectum suae accidenti inproportionatum inperfectione nam quare non si nihil obstet nec 3o tertio propter hic quod subiectum non potest eas simul recipere quia simul sibi inhaerent infine motus illae partes successive individuales

aut[?] 4o quarto propter qualitates aliquas seu dispositiones contrarias in passo repungnantes repugnantes formae introducendae et hoc est propositum ideo oportet diceret quod ideo non inducitur tota forma simul in principio motus sed successive qui in passo est aliqua dispositio praecedentis formae et incompossibilis formae futurae et immediate post habendae quam dispositionem incompossibilem oportet remicti remitti continue igitur stant simul in gradibus remissis

Item agens naturale non remictit remittit frigidus in alico aliquo nisi per hoc quod introducit formam incompossibilem gradibus figoris prioribus et per consequens aliqua pars firgoris et alia caloris possunt se compati simul in eodem subiecto probatio assumpti quia calidum et frigidum non simul compatiuntur se in sitibus propinquis quin agant in se in remissionem qualitatum suarum tunc hinc inde et hoc non repungant eis scilicet diu compati se vel situari in sitibus propinquis ex hoc quod contraria sunt secundum naturas suas circumscribendo actionem quia contradictio non minus repugnant formaliter quam contraria et tamen contradictoria cum contraria satis bene simul diu communicant diversis tam in sitibus propinquis quam in eodem situ

Et praeterea posset dictum istius C[?] confirmari per hoc quod album et nigrum compatiuntur se diutissime in sitibus immediatis sine mutua[?] corruptione amborum aut alterius eorumdem sicud sicut et testantur libri nostri igitur quod calidum et frigidum in gradibus intensis non diu compatiuntur se hoc erit propter repungnantia repugnantia virtualem quia scilicet unum illorum introducit effectum in alterum qui non est naturaliter diu compossibilis in eodem cum forma praeco?te[?] igitur simul stabunt licet non diu quod est intentum

Item ut supra si non tunc prius totaliter terminaretur corruptio caloris quam inciperet introductio figoris et quaero de instanti copulanti ista duo tempora aut in isto in tali subiecto est calor vel frigus vel neutrum 3m tertium non quia tunc incorrumperetur motus per quietem medium quod non oportet et prater hoc accipio contrario immediate ubi illa eva?o[?] non valet

Si vero in instanti isto est subiectum sub calore corrumpendo et iste non est in divisibilis cum sit eiusdem rationis cum praetesti[?] et per consequens habeat latitudinem igitur ad hoc restat pars corrumpenda post illud instans et tamen immediate post illud instans est frigus per ta?m[?] igitur simul calor et frigus alioquin etiam potest cum isto argui quod esset dare ultimum rei permanentis in esse contra philosophus 8 et contra te qui credis contradictionem includere si vero in instanti illo est subiectum illud sub frigore idem argumentum est quia illud non est indivisibile nec simul introducuntur suae partes ex quo sunt introducibiles per motum igitur

Item si ex aere generetur ignis quaero in quo instanti corrumpatur aer non in principio corrup tionis qualitatum aeris certum est nec in fine quando sunt in maxima remissione quia tunc ad hoc nulla dispositio ad formam ignis est introducta ergo et materia remanebit sine utroque quod est impossibile vel dispositio ad formam ignis stabit simul cum forma praetestate[?] remissa

Item non est magis inconveniens apud n?am[?] vel agens naturale in motu ad formam quam apud violentum passum in motu locali sed motus violentus non erit nisi per inpressionem impressionem alicuius formae quae non diu potest naturaliter stare cum alia

Item materia quando disponitur ad formam mixti disponitur per multas qualitates diversorum elementorum alias tunc materia non aliter disponeretur ad formam mixti quam[?] ad formam elementi[?] igitur cum in tali casu qualitatis introducibilis a diversis elementis sint contrariae in gradibus remissis vel saltem aliquae earumdem sequitur quod in tali casu habetur intentum Item hic non negaretur nisi quia contrarietas est passio specifica sed hoc movere non debet quia eodem modo non diu compati se in sitibus propri communis est passio specifica si igitur contraria remissa dius compacerentur se in sitibus propinquis igitur et intensa si illud motivum sufficeret

dices forte quod contrarietas est in causa vel repungnantia repugnantia sicut dictum okam et ex hoc arguit compositionem immediate consequi entitatem rei sed hoc non obstat quia ex hoc non plus potest argui nisi quod secundum proportionem entitatis debet esse proportio contrarietatis sed ex hoc non habetur quin agens fortius possit ad ho?am[?] violentare passum ad formam suae disponi contrariam licet non diu simul naturaliter permaneant tales formae nam ultra deduci posset vel violentans dominabitur et tunc tico[?] corrumpetur dispositio prior passi vel aufertur aut superabitur violentans et tunc fiet econtra propter has rationes C tenet conclusionem illatam

Sed istis non obstantibus dico ut supra quod non et huic sme[?] iam non pauci contra morem solitum incipiunt concordare licet commentor 5 multis commentis dicat quod qualitas sic suscipit magis et minus per admixtionem contrarii et experientiai videtur ad hoc sensibilis de pictoribus qui de extremis coloribus per admixtionem ad invicem faciunt colores medios et hoc alios et alios secundum mixtionem aliam et aliam colorum quod miscent alioquin etiam nullus videretur esse color medius possibilis sed quilibet esset albedo intensa vel remissa cuius oppositum apparet ad sensum talibus inquam non obstantibus dicunt aliqui quod nulla contraria simul coextenduntur in eodem quod suadent philosophus p[?] 2 ubi declerat numerum elementorum per numerum combinatarum qualitatum primarum et dicit quod caliditas et frigiditas non sunt combinationes ad invicem praeterea 7 commento dicit quod contraria non congregantur in anima sicut nec in re extra Item tunc idem simul esse calidum et frigidum vel non secundum qualitatem quales diceremur contra philosophum in

Item albedo et nigredo non possunt per naturam simul coextendi quia tunc cum neutra sit productiva similis nec corruptiva contrarii simul manerent quiete et fixe duo et contrarie in eodem quod pro inconvienti habetur

Item in et 2o commento 67 vult commentator quod color non est aliud quam admixto lucidi tum opaco sed non in eodem secundum idem subiecto adaequato sunt duae tales ad mixtiones igitur etc

Item si calor et frigus simul coextenduntur igitur si quando unum istorum intenditur reliquum remictitur remittitur et econtra igitur esset dare instans medium in quo subiectum illud aequaliter informaretur formis contrariis et in quo per consequens secundum opinionem contrariam aliquid aequaliter componeretur ex contrariis puta coloribus contra 10 commento 23 et primo commento 7

Item si contraria coextendantur sit sequitur quod aliquis sit calor in centuplo maioris virtutis quam frigiditas data et tamen quod nec iste calor nec aliquid istum habens potest agere inhaerens frigiditatem datam nisi intendendo eam quod videtur inconveniens manifestum probo conclusionem sic calor iste a et frigiditas data in alico aliquo alio subiecto b volo quod habens calorem a sic unum calidum remissum in quo tu adversarie ponis calorem et frigus sic extendi tunc sic calor in hoc a gradu conpatitur secum in eodem subiecto frigus ex quo poneres quod compatiuntur se ponit enim opinionem[?] haec certum gradum frigoris et possibilem gradui a caloris in eodem subiecto adaequato

Et quod si iste deberet crescere oporteret calorem minui et si calor in isto subiecto deberet crescere oporteret frigus minui secundum ymaginationem imaginationem illius opinionis contrariae capiatur igitur aliquod frigus aliquid in centuplo remissius frigore quod per te stat cum calore a et illud frigus in alio subiecto per causam debet vocari b igitur secundum hanc possent b conclusio extenditur cum caliditatem intensione quam a et haec positio habet sustinere quod sicud sicut decrescit frigus proportionaliter crescat caliditas sic igitur c corpus habens frigus b et sit d primum calidum cuius calor est minor etiam frigiditas maior tunc arguo sic d est minus calidum quam c igitur calor in d non remictatur remittatur frigus in c quia tunc intenderet calorem suum et hoc non cum calor in c sit intensior igitur vel non aget in c vel in eo intedet frigus b et per consequens non poterit in c agere nisi on intendo frigus ipsius quod erat probandum

Ista ultima consequentia[?] patet quia si d sit minus calidum quam c et d in agendo per suum calorem in c nititur ipsum sibi assi milare b ipsis d et hoc non potest nisi vel remittendo calorem ipsius et tunc intenderet frigus ex positione tali et hoc esset intentum vel intendo frigus illius et hoc non potest nisi remictendo calorem ipsius et hoc est illud quod erat probandum

hic posset ut videtur dici secundum istam s?am[?] opinionem et leviter d minus calidum et magis frigidum quam c per frigus suum per se intendit frigus c et per accidens remictit remittit calorem vero suum per se remictit remittit frigus c et per accidens intendit calorem eius et leviter satis evaderetur prima facie argumentum suum et diceretur quod duraret talis actio forsan donec etiam omnibus illis qualitatibus d et c aequalerentur[?] et tunc cessarent ad aequalitatem iam reducat tota tamen responsio fictio est a praeme[?] ideo non oportet per plus eam prosequi nec contra eam aliter quam supra frustra conari

haec tamen evasio non sufficeret quia non videtur rationabilius quod calor qui ibi praevalebat remictatur remittatur isto modo ad aequalitatem qua quod ducatur isto modo ad summum alio proportionaliter defi?te[?] etc et praeter hoc haec responsio solum est voluntaria

Item arguitur sic licet non ab isto quia 4o quarto contra negantes primum principium deducit philosophus ad hoc inconveniens quod scientiae contrariae simul essent in eodem intellectu et hoc sequitur nisi detur incentum etc.

ad primum in contrarium respondet okam et b[?]n[?] quod philosophus loquitur de motu locali de quo verum est quod omne quod movetur naturaliter partum habet de spatio quod per modum debuit acquiri et partim caret id est alica parte caret spatii praehabiti sed dico etiam in motu naturali ad formam dictum illud veritatem habet si bene intelligatur

Et ad propositum intelligo sic subiectum quod per modum alterationis acquirit formam aliquando caruit totaliter ista forma et modo non caret tota sed caret parte acquirenda ita quod adhuc parte caret et partem habet

Ista autem carentia qua primo totaliter caruit huius forma vocatur terminus a quo et quieta processio vel habitio istius formae est terminus ad quem vel expressius potius loquendo forma iam habita in fine et possessa est trinus ad quem

ad 2m secundum respondet okam quod est dare primum formae posterioris non ultimum prioris secundum philosophus 8 dicentem quod est dare primum permanentis in esse sed non ultimum sine dubio hoc mihi non sufficienter apparet quia tamen non in infinitum minus formae alteratum seu productum huius formae sic ac vigorius in quolibet instanti posteriori motus quam in primo sequitur quod forma in fine introducta erit infinita quia instantia infinita fuerit in quorum quolibet aequale vel magis adquisitum est aliquid istius formae datae sive crescat intensio augmentionis[?] sive decrescat sicud sicut patet t? consequentia et patet etiam cuilibet voluntati actendere attendere quia si itur remictendo remittendo capietur productum in alico aliquo posteriori et tunc in quolibet priori produceretur gradus perfectior si itur intendo fiert econverso igitur Ideo pater[?] hic quod alias probabo instans non esse mensuram aliquam indivisibile distinctam contra omnem rem natam permanere in essendo dico quod unum contrariorum totaliter corrumpi ante introductionem alterius potest dicitur quis ymaginare imaginare vel secundum extensionem passi vel secundum remissionem et destructionem formae in eadem parte adaequata passi primo modo dico quod non oportet hic docet sensus in combustione ligni et breviter in omni actione naturali successiva nam pars passi propinquior activo prius et intesius alteratur quam remotior et prius per partem ante partem in infinitum disponitur ad corruptionem et corrumpitur in accione actione corruptiva ex illa parte quam ex parte opposita igitur non prius illo modo corrumpitur totum in quovis subiecto huius divisibili extensive quam aliquod contrarium inducatur ymmo immo procedunt alia ??a[?] simul corruptio unius et generatio contrarii secundum aliam et aliam partem passi[?]

2o secundo dico quod immo in nulla enim parte subiecti adaequate iam tali per sequens contrarium remanet aliquid de contrario priori quia ut probatum est non compatiuntur se in gradibus quibuscumque naturaliter nec tamen sequitur propter hoc quod sit dare primam partem formae succedentis licet in casu bene posset ita esse sed tunc illa pars per motum non introduceretur sed per subitam mutationem casus vero in quo hoc poset contingere esset ille in quo subiectum nullam haberet ibi[?] inclinationem naturalem contra receptionem formae inducendae in ea Et simul cum hoc agens successive ab in instanti primo quo introduxit partem primam talis formae subito successive solum vel successive intenderetur in ipso forma qua ageret vel per similem modum et si in hoc casu intellexit okam dictum suum de parte subiecto introducta concedatur sibi sed tunc demisit argumentum in multis casibus insolutum

Exempla huius possent poni in hiis quae in differentiam quandam naturalem hanc ad recipiendum scientiam et errorem et odium et amorem vel ubi non sunt plures partes subiecti de quibus processit prima pars solutionis Casus etiam ille esset in productione formarum quae non habent contrarium de productione luminis in medio a sole quia intensius illuminat eos in medie[?] existens quam in ortu et tamen in ortu subito sicud sicut probat philosophus 2

Casus etiam iste esset secundum opinionem quae ponit elementa suscipere magis et minus quando elementum generans esset remissum tunc utique generaret elementum in forma non intensiari[?] sua et si tunc postea agens fortius suae speciei approximaretur elemento genito intenderet ipsum et continue et successive si motus approximationis vel vigorationis suae esse continuatus et successivus etiam in tali casu intenderetur quantitas quaelibet consequens formam substantialem nisi aliud impediet[?] et hoc vel ab elemento intent?te[?] formam elementarem alterius vel a forma rei quae intenditur vel ab utraque

dices pro okam sicut ipse allegat pro se quia secundum philosophus 8 est dare primum rei permanentis in esse dubio[?] quod verum est in hiis quae producuntur subito sed in acquisitis tamen successive et per modum est hoc inpossibile impossibile nec hoc vult aristoteles quia tunc sibi ipsi contradiceret ibi et in 6 libro sicut in argumento isto principali allegatum est

Et tamen dicitur quod tunc in instanti medio non esset sub uno contrariorum nec sub alio dubio quod vix inveniret causam ubi hoc oporteret quia communiter simul concurrunt divisibilitas et latitudo extensiva passi et intensibilis latitudo ipsius formae producente et ideo verum est communiter in quolibet instanti quod una pars assignabilis passi est sub forma quae est inferi et totum residum sub forma corrumpenda quarum una nunc est et numquam ante fuit licet multae eius partes ante fuerint et altera nunc est et immediate post non erit quavis multae illius partes debeant postea remanere et eodem modo de partibus subiecti quarum una esset tali qualitate talis et non ante et alia pars contraria qualitate et non post immediate actum ne fugiatur argumentum dico quod saltem a deo esset casus possibilis qui successive posset et uniformaliter in uno t[?]e[?] remictere remittere formam in alico aliquo subiecto divisibili vel indivisibili sicut sibi placeret et immediate post formam contrariam successive introducere et in tali casu darem quod infertur quod scilicet in instanti copulante ad invicem illa duo tempora nec esset subiectum calidum nec frigidum et sit de aliis contrariis sive essent contraria mediata sive immediata Et tamen cathon inprobat improbat tunc hic ultra quia motus non esset continuus sed incorruptus per quietem mediam

dicendum primo quod non deberet sibi videri inconveniens quod inter modus contrarios possit vel debeat quies media cadere cum philosophia clamet et bene scit quod hoc oporteat Inproposito autem posset de potentia dei aeque poni casus ubi prius post crementum[?] continuum unius formae quae tamen sic a deo destrueretur quod non haberet ultimum sui esse successive produceretur in tali subiecto forma contraria priori sicud sicut potest hoc facere post remissionem alterius et ita argumentum non plus deberet hoc habere pro in convenienti in proposito quam in illo casu

2o secundo dico quod contra non valet quia nihil quiescit propter hoc praecise quod non movetur in instanti quia tunc caelum et omnia quiescerent quoniam constat quod in instanti non movetur id est[?] quia tunc simul et indivisibiliter haberent alia et non haberent ita deberet igitur ex philosophia sua recolere quia ita requirit moram et tempus quies sicut motus et tunc sibi pateret quod sua consequentia non valet

ad 3m tertium patet ex iam dictis qualiter et quare simul concurrunt saepe saltem ab instanti quo materia est disposita ad receptionem formae causandae remissio unius formae et introductio alterius successiva in alia tamen et alia parte subiecti ut visum est dico tamen quod remissio non est per hoc quod in eadem parte adaequata ante plenam expulsionem unius contrariorum materiae incipiat productio alterius contrarii et tamen dicis quod agens naturale non remittit calorem nisi introducendo aliquid incompossibile calori scilicet aliquam partem frigiditatis nego quia saepe bene diu remictitur remittitur caliditas ante quam in alia parte magna vel parva eiusdem subiecti totalis introducatur aliquis gradus frigiditas et saepe quando nullus unquam gradus frigiditatis inducitur permanente forma substantiali eiusdem passi sicut calor ignis remissibilis est et tamen numquam est ignis per nauram frigidus in quocumque dicere aliquid ibi contrarium calori introduci certe assignabile non est in a protervo

dico igitur quod sicut agens naturale potest aliquando intendere formam aliquam sine corruptione alicuius contrarii quia nullum tale invenitur in subiecto sicut patet de lumine in medio et similibus ita potest quandoque formam aliquam corrumpere sine introductione formae contrarie in subiecto saltem indivisibile secundum extensionem sicut est anima intellectiva vel angelus[?] indivisibili autem secus est aliquando quia nisi facta uniformi approximatione et ceteris paribus si subito non inducat formam ab eo causabile hoc est propter contrarietatem vel repungnantiam repugnantiam inventam formalem vel virtualem et licet ibi prius successive remicti remitti formam oporteat quam aliquid in se formae contrariae inducatur tamen postquam alia incipit introduci vel ita disponitur passum quod in alico aliquo instanti sit verum dicere[?] nunc non est aliquid huius formae et immediate post erit simul et tunc currunt intensio unius et remissio alterius modo iam dicto in solutione argumenti praete?tis[?]

dices secundum philosophum genero unius est corruptio alterius et econtra et saltem agens naturale non corrupit aliquid sine generatione alterius quod hoc esset agere ad malum universi

dico quod verum est hoc quod actum naturale principaliter intendit formam introducendam eo modo loquendo quo debet intelligi naturale agens aliquid intendere et contrario destructio intenditur alterius formae repungnantis repugnantis formae cuius intenditur productio sed quod est primum intentione est saepe posterius in exsecutione quod autem dicitur quod generatio unius est corruptio alterius ubi concurrunt intenditur per concomitantiam[?] ubi autem non concurrunt non est illud verum nec in tali casu intelligendum ad 4m quartum dicendum quod calor et frius non sunt ibi simul in eadem parte aquae sed in diversis partibus eiusdem

Ad 5 quintum dicendum quod philosophus in 5 quintum vocat medium inter albedinem intense et nigrum intense remisse album vel remisse nigrum aliquando vocat coloratum colore alico aliquo alterius speciei ab albedine et nigredine sicud sicut rubedine vel viride et sic de aliis et si fustum et pallidum de quibus quoque ex?ficatum[?] fuit sint de istis 2is secundis vel de illis primis ita quod pallidum sit idem quod tenuiter et remisse album et fustum[?] remisse et tenuiter nigrum nescio sed dicatur consequenter tunc de primis enim dico quod ideo remisse album dicitur medium inter album intense et nigrum intense et contrarium utrique quia respectu nigri eset vera et positiva contrarietas patet sed respectu intense albi aliter et hoc sufficit ad contrarietatem requisitam ad motum et ad repungnantiam ad hoc quod idem simul et semel non sit magis album et minus album vel quod non sic simul intense album et remisse album et de tali contrarietate requisita ad motum ibi loquitur philosophus et per consequens non est hic solum privativa opp?o[?] quia ita non requirit quod alterum extremorum supponat alia nulla positiva signata saltem abstracte

de sensis vero patet ad sensum in opere pictorum quod saepe generantur tales colores medii ex admixtione color extremorum vel mediorum quorumdam sed tunc sint ita corpora ad invicem admixta non subintrant se nec secundum totum nec secundum aliquam partem ut totum cum toto vel pars cum parte fiat in eodem situ adaequato sed dividunt se et subintrant se secundum iuxta positionem partium minutarum adinvicem alioquin duo corpora esset simul naturaliter in eodem loco adaequato sicud sicut inquam de partibus s?torum[?] est ita est de coloribus informantibus illas parvulas partes iuxta se positas et per istum modum et non per alium intelligi[?] habet[?] commentator quod diminutio et remissio est per admixtionem contrarii hoc est per iuxta positionem contrarii modo tali sed non per coextensionem formarum contrariarum in eadem parte adaequati subiecti et huius exemplum est immixtione frumenti cum siligie[?] et sic de similibus hoc etiam dat experientia istius quod apparet si appenderetur velum aliquod unius coloris alicubi et post inter visum et illud appenderetur aliud tenor tenue alterius coloris in tali situ posset visus alicuius poni ac situari quod indicaret[?] ibi esse tamen unum velum medio colore coloratum et si ita sic de coloribus omnibus mediis et tunc facile patet quid dicendum sic si autem aliqui colores medii sint sine tali pa[?]itione[?] iuxta partium aliter et aliter coloratarum ubi scilicet omnis particula magna et parva uniformis sit toti et cuilibet parti dico quod tales non habent in se admixtionem colorum extremorum sed aeque sunt simplices sint illi non solum secundum apparentiam sicud sicut etiam causandum[?] priori sed etiam secundum existentiam et tunc est ibi negatio[?] per abnegationem extremorum et non per participationem sicud sicut in priori casu et contrarietas est ibi per aliquid per positivum[?] inhaerens cum carentia et possibilitate habendi colorem extremum sicut praetactum est de minus albedo respectu intense alibi ad 6 per idem patet

ad 7m dico quod hoc est propter repungnantem repugnantem dispositio in passo et contrariam formaliter vel virtualiter virtualis enim repungnantia repugnantia sufficit sicut formalis ideo sola virtualis est in causa istius successionis in eadem parte subiecti adaequata ut patet in aqua calefactibili et haec est causa quare etiam si deus subito anichilaret annihilaret frigus aquae et approximaretur sibi ignis non subito calefieret aqua illa quia per propriam formam substantialem rei inclinatur contra calorem violenter inducibilem et per consequens argumentum procedit ab insufficienti quia nullum istorum 4or quattuor oportet esse in causa vel requiritur

ad 8m octavum dicendum sicut ad 2m secundum negandum enim est assumptum et ad probationem dico quod propter virtualem repungnantiam repugnantiam quae cum[?] est in isto casu repugnantia formalis non sic est in causa successive intentionis formae in eadem parte subiecti ut dictum est ideo enim est quod fortius incipit remictere remittere qualitatem suae qualitati contrariam in debiliori et cum dicis quod non est hic nisi quia introducit effectum incompossibilem priori rema?ti[?] in omnibus suis gradibus iam patet quod hoc verum non est semper licet quandoque concurrant in aliis et aliis partibus ut visis est intentio unius formae cum remissione contrariae

Ad 9m nonum dicendum sicut ad 2m secundum

ad 10m decimum dicendum quod de communi cursu quando ex aere generatur ignis in nullo instanti generatur ignis sed in tempore per partem ante partem in infinitum secundum partibilitatem materiae vel passi unde volo quod non in principio totalis actionis corrumpitur aliquid nec etiam in fine quando accidentia corrumpenda sunt remississima quia non convenit tale instans vel finem dare numquam enim accidentia subito corrumpenda sunt remissima quia post commune instans datum sunt remissiora bene tamen volo quod dispositio ad formam ignis et quod talia accidentia multa stant cum forma corrumpenda saepe sicut aliqua prius saepe calefit quam de ea generetur ignis sed ex hoc non sequitur quod simul cum illa frigiditate stat frigitas naturaliter in eadem parte omnino subiecti eodem modo de aliis et dato quod non posset recipere accidentia contraria sicut ignis non potest frigefieri nichilominus nihilominus per remissionem propriorum talium accidentium sufficienter disponeretur passum et fieret in via et tendentia ad corruptionem et tandem subito vel successive ab activo sufficiente corrumperetur et introduceretur forma similis tali activo vel forma illius activi[?]

ad 11 undecimum concedo quod potest fieri violentatio[?] in motu ad formam alioquin enim aliqua calefieri non posset sed violentatio non requirit sicud sicut supponit argumentum simultatem contrariorum in gradibus remissis in eadem parte subiecti coextensis ut prius visum est

ad 12 duodecimum dicendum quod duplex potest esse via ymaginandi imaginandi mixtum fieri ex elementis iuxta du?tor[?] viam salvandi colores medios componi vel non componi ab extremis unus modus est quod formae elementorum remicterentur remitterentur unde et postquam miscerentur per divisionem in minutissimas partes quasi et imperceptibiles a nobis ita quod salvarentur in entibus suis quamvis remissis et parvulinis partibus et tunc secundum proportionem aliam et aliam in appositione elementorum ad invicem ita quod plus apponatur de uno et minus de alio vel econtra potest mixtum aliud et aliud provenire sicud sicut potest materialiter talis proportio variari et iste modus mixtionis multum inhabitet ad litteram philosophus libro ubi vult quod mixto non est nisi miscibilium alteratorum vino vino inquam ctia[?] ?? talium parvarum partium eo modo quo conc?iri[?] potest in una massa quantitiva argentum et aurum vel aqua et oleum in eadem lampadae isto modo solum salvabitur vera mixto ita quod nuncupative et similtudinariae vel per aequiv?am[?] vocari debent modi alii nuncupative et non vere mixtionis isto etiam modo et nullo alio salvari potest elementa manere immixto et vere et realiter nullo etiam modo alio salvari potest quod per naturam maneant immixto nisi per iuxta possent partium alio quin subingrederentur se secundum totum vel secundum partes et pari ratione secundum totum et secundum partes et essent duo corpora naturaliter nata per se existere in eodem loco

Similiter tunc vel non facerent maius quam esset quantitas unius si alias subingrederentur cuius oppositum apparet ad sensum in mixtione quorumcumque talium vel proveniret in eis aliquod mixtum tantae extensionis quanta nata esset provenire ex contiguatione contingorum quorumcumque omnium simul et tunc per naturam ista remissa essent magis rarefactibilia quam intensa quia oportet quod terra coextenderetur magis immo quod magis esset naturaliter rarefactibilis et in tali rarefactione naturaliter permansibilis quam sic raritas et extensio naturaliter competens extra mixtum huius quia coextenderetur tunc et sic permaneret in extensione provenitate ex omnium simul appositione quae satis verum inconvenientia quia totaliter est opposito modo quod quanto aliquid plus habet de[?] natura talis speciei tanto potest amplius[?] rarefieri et dilatari

praeterea tunc vel oportebit materias elementorum subingredi se mutuo ex quo sequitur quod quantum manens[?] quantum naturaliter potest subingredi quantum quia secundum veritatem et secundum philosophiam maxime commentatorem quantitas intermminata inseparabilis est a materia prima et tunc etiam vel facerent unum et ita cum habet in eodem loco tunc adaequato materia prima posset intendi et remicti remitti nisi dicatur quod alia naturaliter ex natura in eodem loco adaequato eiusdem speciei faciant unum quod non ad audivi am?e[?] dicere de materia prima et partibus eius licet bene dicatur et verum sit et philosophus haec teneat et experientia doceat quod rarefieri potest et condensari vel non facerent unum et tunc non fieret unum ex elementis mixtis sit ad invicem sed solum agregatio aggregatio m?torum in eodem situ quia quorum materiae tamen agregantur aggregantur sine unitate vera provenitate et formae solum agregantur aggregantur sic vel oportebit 3o tertio concedere formas elementorum relinquere suas materias et inca?re[?] aliquam materiam permanente in istam alia materia sua priori forma in gradu saltem remisso et hoc non est minus inconveniens quam quod accidens migret de subiecto in subiectum quod tamen apud philosophiam et apud veritatem est inconveniens quod naturaliter fiat hoc

praeterea si subingrediamur se elementa in tali mixtione aut igitur materiae relinquantur a formis manibus sicut prius et hoc non est rationabile nec per consequens possibile per nullam aut causa materiae quam formae subingredentur se quomodo igitur ex tunc fiat illa mixtio vel per solam agregationem aggregationem situalem et hoc non verum ut supra vel per hoc quod forma cuius licet eorum praeter hoc quod perficit ma?am[?] propriam perficiet iterum materiam aliorum elementorum nunc in eodem situ adaequato existentium et nec hoc dari poterit quia si forma intensa aliquando non potuit simul per naturam perficere plures materias multo minus remissa poterit maxime tamen in centuplo intensiores ut prius argumentum est

prima vel omnis formae elementares in mixto quolibet essent aequales et tunc mixta non different specie vel una intensior et ista per consequens non posset diu stare quod non corrumperet sociam suam cuius oppositum videmus infilite[?] in multis aliis formis mixtis uniformibus quod numquam ab extrinseco corrumpuntur

praeterea tunc cum non solum sint partes quantitative sed qualitative et eessentiales mixti si sint sic in eodem loco primo coextensa elementa in mixto sequitur quod elementa per se ex natura non sunt supposita in genere substantiae quia natae sunt esse partes qualitative seu essentiales alterius rei secundum speciem per se unius et hoc sequitur sive detur quod forma ultimo mixti sic forma tamen resultans ex formis elementorum modo tali concurrentium ad compositum mixti sive detur quod praeter formas elementorum est ibi forma superveniens et priores con s c ilians haec et multa inconvenientia possent deduci nisi dicitur sola iuxta positio supra dicta dummodo tamen elementa vere remaneant immixto sive intensa sive remissa

Et si dicas quod tunc non esset mixto sed solum iuxta positio Similiter tunc non quaelibet pars mixti esset inpita[?] quia non pars talis parvulina[?] iuxta posita aliis

ad primum istorum dicendum quod per alium modum vera mixtio salvari non potest usquam ut argumentum est exemplum horum est de mixtione vini et aquae et oi?m[?] mixtorum quae sit miscentur quod non totaliter corrumpantur mixtio tamen vera non est iuxta positio sine fractione miscibilium et alteratione in partes tales parvulas unde quod mixtio esset solum iuxta positio integrorum bene esset inconveniens et ita intelligendae sunt auctoritates si quae hoc innuant

ad 2m secundum dicunt aliqui quod philosophus vocat quodlibet oleum remissum mixtum corpus et ad habuit intellectum conce?nt[?] quod quaelibet pars mixti est mixta vel scilicet per compositionem miscibilium alteratorum iuxta se positorum modo praecesso vel per remissionem aliorum si sic adinvicem miscentur

aliter potest dici rationabiliter et magis consone textui quod isto modo est quaelibet pars mixti mixta quomodo dicit philosophus quod quaelibet pars aucti est acta et dicit quod hoc est verum de qualibet parte secundum speciem non de qualibet secundum materiam id est de qualibet nata per se movere sensum vel nata conservare se in esse si per se esset bene diu absque hic quod tederet incontinens vel de qualibet parte mrata[?] notabili de partibus autem mi?bus[?] seu secundum partem non oportet quaerere scotus in 4 et quia bene dicit okam concordat

2us secundus mixtionis non remanentium elementorum immixto qui etiam multum placet mihi et plus assentio quam praecedenti est iste quem ponit scotus in secundo libro in secundis additionibus secundi distinctione 15 et secum concordat okam quare ibi Si quis teneret primam viam quam aestimo esse viam maioris[?] nisi pei?us[?] dixerit quam suppositam quod fecerit patet leviter qualiter propter dispositionem ad formam mixti magis quam elementi non oportet quod in eadem parte adaequata inducantur qualitates contrarie in gradibus remissis sed in partibus dictis iam visis divisis vel tito dividendum mimicis et perfectius misceantur si quis teneat secundam quae magis mihi placet satis pulchre respondet scoto ubi supra cuius sententia[?] dicat consequenter

dicas autem ultra quod tunc si multa agerent per suas contrarias formas in eadem parte adaequata generarent in casu formam me?am[?] simplicem

ad 13 bene concedo quod ita causa de conincate[?] huius proprietatis quod est contrariari et naturaliter repungnare repugnare probabilis est modo isto quo superius usus sive ea inprobatione improbatione quaestionis intente et cum dicis quod eodem modo nec in sitibus propinquis compatientur se non plus in gradibus remissis quam intensis divisis immutatione invicem bene volo secundum proportionem accidentis suae quia utrobique statim agit[?] sed debiliora diutius poterunt se compati quam si unum et forte et aliud debile non plus inquam nisi per formam supervenientem consilientur ut immixto secundum primum modum praetactum vel per simile inmpeditum vel reductionem ad talem proportionem aequlitatis quod ista stante parum vel nihil invicem agere valeant et hoc ita esset verum de gradibus intensis contrariis sicut de remissis quia reducat ad aequalitatem virtutis dius se compaterentur

ad 14 sicud sicut ad 5 et sicut ad 12

Sed contra illud dictum est de virtuali repungnantia repugnantia quia tunc potest argui aqua violenter calefacta si amoveretur violentans principium subito saltem destrueret calorem violenter inductum quia principium passivum non resiscit ibi sed proni oportet potius et huius tamen oppositum docet experientia igitur etc

praeterea ad hoc non declarasti quin per violentiam compaterentur se formae contrariae in gradibus remissis licet non diu ammoto principio violento

ad primum istorum dicendum quod non est simile in destructione a productione formae accidentalis cui subiectum virtualiter contrariatur quia in eius productione forte per formam substantiale subiectum virtualiter sibi contrariatur et si per activitatem rei inclinativam subiecti non esset ibi successio est tamen ibi successio per hoc quod forma corrumpenda resistit suo corruptivo sed in subiecto ubi nulla est rebellio virtualis respectu productionis formae alicuius forma non resistit productioni proprie ideo etc cicius tamen multo ut docet experientia expeditur talis actio intensiva ubi est tamen unum rebellans quam ubi duo verbi gratia quando aliqua debet calefieri in principio resistit calefactivo tam frigus aquae quam forma aquae et ideo intensior est operatio remissionis frigo rei quam sublato frigore introductio caloris succedentis quia in introductione caloris ibi prae expulso frigore solum resistit substantia aquae

dices secundum hoc numquam forma substantialis esset subito corruptibilis quia ipsa nata est se defendere ad ho?m[?] sicut accidentalis

dicendum quod forsan conclusio est vera propter perceptibilitatem passi de eadem parte materiae adaequata et si forma substantialis reciperet magis et minus concederem consequentiam uniformiter in corruptione quia similis causa est sed non in generatione propter causam dissimilem si non est remissibilis tunc oportet quod simul cesset id est non per partem ante partem in eadem materia adaequata

ad 2m secundum dico quod nec ego sufficienter ostendi hoc nec ille oppositum quia non probat nisi violentia[?] et ista ut visum est aliter salvatur sicut aqua violentat ignem eius causalitatem remittendo tam per contrarietatem formalem ca?ris[?] remittendi quae est virtualis quam per virtualem quae non est formalis substantialis formae ignis intendentis secundum materiam suam ca?rem[?] suum conservare quia igitur oppositum iste non ostendit sicut nec ego sufficienter propositum nisi quod in esse quieto compatiuntur se non plus in gradibus remissis quam in intensis ideo quo ad hoc stetur in dubio

actum quid dict ille de mixtis quae permanent mille annis in qualitatibus mediis et de coloribus mediis quibuscumque in quibus auctoritates aeque sonant contrarias qualitates simul esse in gradibus remissis sicut alii ubi iste non sunt per mansive quia hoc non arguitur ex violentia

Item saepe sicut patuit arguendo voluit habere quod successiva remissio formae ab activo contrario non est nisi propter imcompossibilitatem formae introductae repungantis stare cum forma priori in priori gradu ideo oportuit eam remicti remitti sed ego hoc esse falsum ostendi in remissione caloris[?] ignei[?] pertrementum[?] frigiditatis quia in igne nullus frigiditatis gradus per naturam potest introduci

Praeterea in eodem exemplo patet manifeste quod violentia in motu formali non requirit formas contrarias simul fieri in eodem violenter sicud sicut nec in motu locali violento requiritur quod simul moveatur motibus contrariis

praeterea si velit inniti violente ut facit et hoc per locum a simili de violentia motus localis igitur sicud sicut ibi non tamen remisse grave potest violentari sed etiam intense grave ami?ius[?] forti motivo et ita in altum violenter periti ita habens in proposito dicere quod a forti altera tio[?] et multum intenso poterit violentari ad formam suae contrariam materiam intensam et ita per violentiam non solum compatientur se in gradibus remissis immo valde intense nam non assignabit aliquam rationem quare non si tali violentiae vult inniti et tunc totum erit falsum quod dicitur ex alia parte quod remissio fit per hoc quod introducitur gradus formae contrarie impossibilis priori continue inpellendo impellendo ymmo immo habet dicere quod non sunt incompossibiles per violentiam ut iam deduxi et talis successiva operatio productiva non est sine violentia nisi ubi actum non est aeque forte vel semper non aeque approximatum vel inpeditum impeditum non aequale sicut patet in causatione luminis intentioris ad rarefactionem nubium

praeterea si remictitur remittitur unum contrariorum nec sic propter incompossibilitatem alterius tandem stante violentia veniretur ad medium quod subiectum habebit aequaliter de utroque ammoveatur igitur principium violentum extrinsecum et relinquantur naturis suis illa contraria aequalia in eodem aut igitur expellet una aliam vel non si non diu immo semper naturaliter compatientur se in eodem cuius oppositum tenet et in hoc bene si sic vel aequaliter semper et tunc tandem subiectum nihil habebit nec unius nec alterius

ad quod tu cathon contra elr[?ockham] deduxisti sicut ad inconveniens vel una uniret aliam et hoc non poterit esse nisi alico aliquo iuvante unam et non aliam cum sint aequales et hoc et hoc assignari non poterit nisi subiectum quod agat ad corruptionem unius earum et ad salutem alterius quod est intentum meum scilicet quod subiectum ex natura subiecti in tali casu est violenter sub una earum et nititur eam destruere et eadem ratione intebatur ante ne ipsa in ipsum introduceretur ista igitur violentia salvatur optime sine simultate alico aliquo formarum contrariarum in eodem coextensarum

Sed hic est unum dubium quod si calor ignis posset remicti remitti absque frigoris introductione tunc ipse ignis remicti remitti posset et si hoc eadem ratione posset intendi maxime postquam esset remissus et tunc ad subiectam[?] posset esset motus contra philosophum 5 et ubique

prima consequentia patet per argumentum commentatoris 3 commento 67 contra avicenna qui posuit ut recitat commentator ibi et primo quod elementa manent immixto non remissa secundum subiectam sed remissa solum secundum qualitates

Sed commentator concordans cum eo quod manent sed non quin remissa arguit sit si qualitas potest remicti remitti secundum partem manente subiecta[?] elementi omnino non remissa eadem ratione potest elementum manere secundum subiectam[?] amissa tota qualitate et ita posset esse ignis et non esse calidus et multa quae essent contra se solvit sicut recitat scotus ubi supra

dicendum quod hoc verum est secundum omnem viam quod calor ignis remicti remitti potest et hoc sine introductione contrarii in idem subiectum utrum aut simul remictatur remittatur forma ignis sicut opinatur commentator dubium est et sine dubio non credo hic plus de formis elementaribus quam de formis mixtorum immo huius infert illud ut mihi apparet quia vel forma alicuius mixtorum non est nisi ipse formae remissae elementorum et patet tunc consquentiam de se vel est forma superveniens et ad hoc sequitur ide quia actus activorum sunt in patiente disposito materia autem sub forma elementi intensiori et remissiori aliter et aliter disponeretur igitur et tamen consequens non ponit commentator

praeterea aristoteles dicit hic indifferenter de omni substantia quod non suscipit magis et minus Et prima non plus apparet in igne vel in alio quovis elemento quod unum individuum sit intensius vel perfectius in aequali parte secundum extensionem quam immixtis immo ibi unum individuum melius alio ut patet in auro et frumento et in omnibus quasi igitur et hic utrobique dicetur vel nullibi sed tamen in qualitatibus Tamen pro co?re[?] argui potest efficienter satis quia forma quae est principium accidentium naturaliter commentium[?] si est melior et vigorosior consequenter ut videntur accidentia vigorosiora et intentiora sed non solum in elementis sed immixtis quasi omnibus sunt in individuis eiusdem specie accidentia et consequentia nullam talem differentia secundum intensius et remissius igitur et in subiecta

per hoc etiam arguunt aliqui quod si in naturalibus sit una anima intellectiva melior alia in vivacitate in gene[?] et huius igitur et melior etiam erit in substantia quod horum verius sic nescio sed magis ex partis naturis rerum sub dubio relinquo ex quo auctores et scioli contraria circa hoc sentiunt et tenendo viam communem quod non dubio ad argumentum commentoris cum scotus quod licet calor ignis remicti remitti valeat sine remissione subiectae eius non tamen potest naturaliter remanere sine gradu tamen caloris quia licet non sit dare minimum gradum sibi possibilem caloris in via remissionis quam tunc esset dare ultimum rei permanent in esse quantum staret ex parte ista licet per divisibilitatem[?] subiecti hoc forsan praeclueretur et ideo non esset assignare gradum aliquem ita remissum caloris quin sibi competere posset per se loquendo gradus minor tamen est bene assignare maximum ad quem non potest in via remissionis actingere attingere sed cessat esse et corrumpitur in instanti isto dato quod subito fieret eius corruptio post quod immediate[?] subintraret per remissionem latitudinem illam minoris caliditatis intra quam non potest naturaliter inveniri

Tenendo autem viam commentatoris quae bene probabilis est concederem consequenter quod ignis potest intendi et remicti quod in casu motus posset esse ad substantiam vel substantialis forma fieri successive non solum secundum partibilitatem extensivam m?e[?] praetato modo sed etiam in eadem parte adaequata subiecti et posset etiam tunc forte in alico aliquo casu possibili non solum successive augmentari sed a principio successive solum pro partem ante partem in infinitum generari et nulla pars tota simul produci nec secundum intensionem nec secundum remissionem utpote mihi casu quo ignis generativus esset extra distantiam proportionatam genm[?] ignis de tali materia et successive actingeret et ingrederetur distantiam optimam vel per successivam ammo?em[?] inpeditim[?impeditum?] principii et quando dicis quod secundum philosophus ad substantiam[?] non est motus dico quod numquam ad substantiam[?] est motus in illo casu vel simili ut ponit modum ad formam accidentale praestise[?] propter virtualem repungnantiam repugnantiam principii passim perfectibilis per formam accidentalem natam sibi acquiri solum per modum per naturam in tamen quod quantucumque approximaretur sibi alteratum contrarium ad hoc non obstante quod forma expellenda totaliter corrumperetur non inciperet formam introducendam subito sed successive sed sic non est in proposito sed subito ammoto prohabituo alio a receptivo quod non probet in tali casu nnec on resistit introducitur quidquid a tali activo in tali situ introduci potest sicut quo ad hoc per omnia simile est de productione luminis in medio ut exer?ficatum[?] est de quo ita dicit philosophus quia subito producitur sicud sicut de substantia quod subito et non per motum generatur Nota tamen quod successiva productio formae substantialis si sic indivisibilis secundum intensionem et non est motus quia nullus movetur ibi ex hoc eet si sic divisibilis gradualiter numquam tamen ad eam est motus extensive non plus quam etiam productione luminis

3o tertio principaliter est ex conclusionibus respondendum ad quaestionem et ex responsionibus argumentorum 2i articuli primo enim dicendum est quod loquendo de augmentatione formae extensiva saepe augmentatur naturaliter una forma ad diminutionem sui contrarii extensivam et ita per illam si ly per notat concomicantiam solum vel causam sine qua non cuius enim positio vel praesentia impediret causationem talis formae puta caloris eius amotio vel destructio est causa sine qua non causandi frigoris sed nisi prius destrueret vel amoveretur frigus in partibus ligni vel aquae in illis non introduceretur per naturam calor ex conclusione 2a secunda  primi articuli igitur etc et per 2[?] ab activo nato frigus corrumpere et calorem inducere ad extensivam destructionem frigoris poterit secundum extensionem crescere calor ubi prius erat frigus

Iuxta hanc consequentiam probatam pono aliam quod ad remissionem frigoris in una parte subiecti vel etiam ad frigoris successivam destructionem secundum extensionem poterit calor crescere intensive cuius praesentia in situ propinquo inpediret impediret productionem caloris intensivam cuius successiva remotio ipsam per accidens promoveret sicud sicut est hic ut patet per experientiam satis certam notum est enim quod unum contrariorum inpedit impedit actionem alterius sibi approximati in toto vel in parte igitur etc

3a tertia conclusio quod in eadem parte adaequata alicuius subiecti non crescit naturaliter nec crescere potest praecise per viam naturae unum contrariorum ad detrimentum alterius in eodem ita patet ex 2a primi articuli quod numquam sunt per naturam simul in eodem aliqua coextensa incompossibiliter contraria nec in simul naturaliter producibilia igitur etc

4a quarta conclusio quod positis simul contrariis formis in eodem subiecto extensis per divinam potentiam per solam diminuitionem unius illarum non cresceret alia secundum essentiam et est haec de se satis nota et iuxta hanc dico similem in omni casu ubi contraria miscerentur per iuxta positionem partium minutarum et suorum subiectorum modo superius explicato quod ibi ad solam diminutionem unius contrariorum reliquum non cresceret secundum nullam

verum?ptm simul cum hoc dico quod vix per naturam posset ibi remanente mixtione subiectorum remissio unius contrariorum ibi fieir sine intensione reliqui quod patet quia fere quodlibet activum quod natum esset diminuere unum contrariorum in sitibus sit propinquis natum esset intendere reliquum in s?tis[?] ita sibi praesentibus ut tunc essent

7a conclusio quod in hiis 4or quattuor casibus ad remissionem vel diminutionem unius formae contrariarum secundum existentiam cresceret contraria secundum apparentiam illud patet in experientis infinitis unde panno lineo madefacto et non tunc apparente ita albo sicud sicut prius si exponatur ad solem vel ad ignem desiccetur per extractionem humoris sibi incorporati per cuius incorporationem apparuit minus albus quam esset statim sic albior quam prius erat secundum aparentiam non secundum existentiam ita est in aliis infinitis quod ad consumptionem unius contrariorum solum si esse apparet magis reliquum quam prius idem tamen omnino existens de possibili saltem isto etiam modo secundum apparentiam et non secundum existentiam si album rarum densaretur ex sole foret albus unde si miscerentur unde ad invicem corpus album pedale 10 graduum albedinis secundum intentionem et corpus nigrum pedale super x graduum nigredinis subiectis et formis non corruptis secundum partem aliquam parvam in quales fit divino[?] appareret ibi unum corpus proveniens bipedale medio colore coloratum quantum omnis visus humanus daret iudicare et si per deum vel per nullam destruerentur continue partes nigredinis salvus semper omnibus partibus albedinis continue secundum apparentiam esset illud quod remaneret albus[?] dato quod nullum gradus albedinis reciperet noviter in essendo seu secundum esse

Iuxta hanc pono 8am quod non solum in tali casu ad diminutionem unius contrariorum cresceret reliquum secundum apparentiam sed secundum potentiam ut ita loquar sic scilicet intelligendo quod haberet efficiaret operationem quam prius qui contraria in suis operationibus nata sunt se mutuo inpedire impedire igitur quantum decresceret alterum tanto minus inpediretur impediretur reliquum agendo

ultimo videtur mihi dicendum quod in casu ubi contraria per dei potentiam essent in eodem subiecto coextensa et hoc in eodem situ adaequato quod per nullum agens creatum posset naturaliter ad diminutionem unius secundum existentiam crescere reliquum

hanc probo qui si aliquem gradum huius contrarii a posset perducere in subiecto in formato sibi b contrario mere naturaliter di?ssis[?] rebus agere secundum cursum naturae igitur pari ratione posset hoc alibi ubi essent per deum simul contraria in eodem quia qua ratione reliquum contrarium hoc non repungnaret repugnaret nec inpediret impediret dimissum suae naturali activitati nec alibi ut videtur

ad argumenta ad primam partem quaestionis concludunt verum secundum cursum negatur ad primum in partem contrariam dicendum quod habet intelligi vel per modum s tactum secundum apparentiam sicut de panno madefacto vel si secundum existentiam hoc est quia illud quod corrumpit nigredines iuxta positas simul cum hoc intendit albedines in partibus albedinis vel si non est sic de istis contrariis ita eset de aliis activis minuitem[?] et passis omnem passum

ad 2m satis patet et responsis est prius ad 3m magis patebit infra