Articulus primus

Ad quaestionem inconcusse tenendum est quod si vere poenitenti imponatur in foro poenitentiali pro satisfactione peccati sui quod studeat, et ille sibi impositum ex caritate, exequatur quod talis in ista executione meretur praemium vitae aeternae

Tum quia omnis actus bonus viatoris ex caritate procedens est sicut meritorius: sive ille actus sit amor dei super omnia propter se, vel sui aut proximi propter deum, vel actus exterior posterior exterior ex tali amore illatus. Igitur cum ex supposito talis ex caritate exequitur sibi iniunctum sua talis executio erit meritoria vitae aeternae. sua talis executio erit meritoria vitae aeternae etc. etc. igitur etc.

Tum quia implens illud ad quod tenetur sicut debet in hoc meretur praemium vitae aeternae. Sed studens sic studens sic ex caritate exequens quod sibi iniungi pro satisfactione in foro poenitentiae facit illud ad quod tenetur et sicut debet ergo etc.

Tum tertio, quia si non, hoc non esset nisi quia ipse sufficienter praemiaretur in relaxatione poenae quae tali restat hic per tales actus satisfactorios sati factorios satisfactorios redimenda vel in purgatorio solvenda. Sed hoc non est verum quia non esset expediens compensatio nec etiam conveniens summae dei misericordiae erga vere poenitentes quod pro redimenda poena intensive vel extensive finita amitteret praemium vitae aeternae quantumlibet parvum intensive; immo talem poenam plenarie persolvere esset incomparabiliter minus malum quam amittere tantum bonum ergo etc

Tum quarto quia vere poenitens poenitentes poenitens de peccatis suis et faciens bonum opus ex caritate ex capide suo proprio et sponte sine tali impositione meretur praemium. Sed obedientia poenitentialis et gratia sacramenti adveniens tali operi vel ipsum praeveniens ipsius bonitatem meritoriam si cetera sint paria non videtur minuere sed augere. Ergo vere poenitens et sibi impositum ex caritate exequens non solum merebitur sed etiam plus merebitur quam si alias ex proprio capite faceret opus tale.

Concedo ergo quod quod implens ex caritate opus satisfactorium sibi impositum positum in foro poenitentiae meretur praemium aeternum.

Sed contra hoc potest argui sic opus tale bonum sufficientissime compensatur in remissione poenae debitae pro mortali, igitur -- si per ipsum satisfaciat pro tali poena si per ipsum satisfaciat pro tali poena -- ulterius ei non debetur praemium. Consequentia patet quia iustitia non plus requirit ad proportionem nisi quod opus bonum sufficientissime praemietur. Antecedens probo sic: quia poena debita pro mortali habet ad gradum aliquem praemii vitae aeternae finitam proportionem, sic scilicet videlicet quod ipsa non est in infinitum minus mala quam illud sic bonum, sed finite solum. Dupletur igitur talis poena ploena poena vel vel vel quadrupletur et ita deinceps secundum intensionem secundum quod potuerint exigere mortalia graviora vel similia frequentata, et ex parte alia subdupletur praemium dandum et subquadrupletur, et sic deinceps donec sic sibi correspondeant poena ad quam deveneretur et gradus habitudinis ad quem stabitur quod ita mala vel peior sic poena ista et aeque odibilis vel odibilior sicut gradus illae beatitudinis est bonus et amabilis. Totum hoc possibile est ut videtur satis esse notum supposito primo assumpto de proportione finita inter primo sumpta quod suppositum satis videtur evidens hoc toto facto ita bonum erit illi illi vel melius qui peccando mortaliter meruit poenam ad quam perventum est quae vocetur a ab illa liberari sicut esset sibi bonum si nulla poena esset sibi debita in gradu illius beatitudinis qui vocetur b ad quem statur praemiari igitur illi operi bono satisfactorio cui alias praecise secundum divinam iustitiam deberetur gradus b beatitudinis sufficientissime compensatur et retribuitur si remissio poenae a debite pro mortali vel mortalibus sibi fiat quia sicut tactum est bene aeque bene aut melius secum agitur liberando eum a poena a si sibi deberetur sicut fieret dando sibi praemium b si sibi poena nulla huius deberetur

Praeterea faciant sortes et plato actiones meritorias similes es et sic ita quod sortes prius fecerit peccatum cui tanta poena et tum gravis debetur sicut praemium platoni pro suo actu vel sibi ipsi deberetur si non peccasset et sit poena debita sortes a tunc sic tam utile esset sorti non habere a sicut platoni habere b praemium sibi debitum igitur sicut plato sufficienter praemiatur si debetur sibi b ita sortes si absolvatur ab a assumptum probatur quasi ut prius quia tam malum est sorti habere a quam bonum est platoni habere b et tam bonum est sorti absolvi ab a quam bonum malum est sibi habere a sicud patet de se ergo tam bonum est sorti absolvi ab a quam bonum est platoni habere b igitur absolutio ab a est compensatio sufficiens pro suo merito cum suum meritum ex posito sit aequale merito platonis quo meretur b

Si concedatur conclusio quod bene potest esse quod aliquis existens in caritate habeat operationem meritoriam quae sit solum satisfaciens et ei non debetur propter hoc praemium aliquod in vita aeterna secundum intensionem Sed bene vivabit quod citius pertingat ad gradum beatitudinis alias sibi debitum quam sine illo merito pertingeret

Istud non potest stare quia ex hoc sequeretur quod aliquis tot bona opera et meritoria existens in caritate operans posset facere sicut unquam fecit petrus vel paulus et tamen secundum legem ordinatam non plus habere de praemio quam infans noviter baptizatus et statim decedens quod non videtur dandum consequentia patet posito quod a principio quo cepit habere usum rationis et liberi arbitrii incepisset mortaliter peccare et continue in mortali permansisset et totiens et tam graviter talia recreasset quod omnia merita sua a tempore quo incepit poenitere quousque ad instans mortis suae vix aequarentur in bono quaritur malitiae peccatorum suorum et gravitati et poene sibi debite tunc enim omnia bona opera esse possent secundum istam responsionem praecise satisfactoria et nullius gradus beatitudinis lucrativa

Sed forte concedetur conclusio quia aliter vilissimus peccator et cadellissimus latro et hominum interemptor et breviter per totam vitam suam sceleratissimus peccator in primo poenitens in ultimo instanti quo in vita sua haberet usum liberi arbitrii ita remisse quo posset sufficere ad salutem foret in caelo gloriosior quam unus beatus innocens qui numquam deum in minimo offendisset quod quibusdam forte non videtur conveniens divinae iustitiae ordinatae consequentiam probo quia iste remississimus gradus poenitentiae sufficit ad salutem ex quo foret in habente caritatem quia aliter non esset sufficiens esset meritorius alicuius gradus beatitudinis nisi obstaret quod praecise esset satisfactorius et qua ratione unus bonus actus et alias meritorius praemii in patria posset secundum legem ordinatam esse praecise satisfactorius sicut minima ista contritio pari ratione et quilibet alius donec esset plenariae satisfactum

Sed nec hoc stare potest primo quia secundum legem dei ordinatam statim cum habetur minima contritio post peccata quantumcumque multa et gravia ex quo nullus actus est contritio et poenitentia etiam minima ad salutem sufficiens si esset dare minamam minimam nisi habeatur caritas et gratia iustificans non debetur sic contritio vel poenitenti poena nisi temporalis et finita in vita hac solvenda vel in purgatorio nulla autem poena finita finita intensive et extensive est ita mala est et ita secundum rectam rationem odibilis sicut gradus beatitudinis aeternae esset bonum commodi et in desiderabile igitur pro nullo actu meritorio proveniente ex gratia est sufficiens compensatio sue praemium absolvi a pena quantumcumque gravi absque collatione alicuius gradus beatitudinis pro eodem

praeterea omnis actus poenitendi qui est vera contritio est dignus aliquo gradu beatitudinis quia omnis sufficienter poenitens est dignus praemio aeterno et posset poni casus in quo vere poenitens nihil differret secundum statum meriti vel demeriti per aliquid quod in eius libera naturali potestate sic ab existente in culpa mortali nisi per talem actum verae contritionis poenitentiae ille qui fuisset sceleratissimus peccator secundum casum praecedentis argumenti in Responsione cum ponatur habere aliquem gradum vere contritionis iste esset meritorius beatitudinis sed in omni vere poenitente sicut patet ex 4o in materia de poenitentia et in per auctoritates sanctorum reminiscunt omnia merita quae unquam fuerunt viva igitur in tali reminiscit plenarie meritum gratiae baptismalis quale et quantum sibi debebatur quando erat parvulus noviter baptizatus et simul cum hoc ut est probatum habet nunc meritum proprium ex usu liberi arbitrii poenitendo igitur tali debetur maior gloria quam infanti noviter baptizato

Et si hoc sequitur quod non est inconveniens immo veritas firmiter tenenda quod unus talis moriens foret in caelo gloriosior quam si decessisset parvulus innocens noviter baptizatus quod concedo non nego enim tamen quin unus paganus posset sic conteri de peccatis sufficienter ad salutem et tamen ita remissae quod si moriatur habebit minus praemium quam debetur puero noviter baptizato

praeterea non minus iuste misericorditer agit deus cum electis qui peccaverunt mortaliter sed postea poenitentes in bono finaliter permanserunt quam cum reprobis et dampnatis qui aliquando meruerunt sed post peccantes mortaliter inl et in illis peccatis sine poenitentia finaliter decesserunt sed dampnatos pro peccatis suis de quibus numquam poenitent puniunt aeternaliter et pro meritis praecedentibus prius dignos vita aeterna vel non praemiat vel solum temporaliter igitur econtra electos pro meritis ali quibus post facto non cadunt peccando mortaliter praemiat aeternaliter et solum temporaliter punit pro peccatis praecedentibus ista merita igitur nulla actio meritoria a qua non cadit per culpam mortalem sufficienter recompensatur per absolutionem a poena restante et hoc est concedendum sicut prius

Sed hoc supposito est dubium ulterius utrum opus satisfactionum sic ita praemiandum in caelo sicut si simul cum hoc quod essent meritorium non essent satisfactio pro peccato aliquo et hoc ceteris omnibus paribus sicut tangunt argumenta dubii principalis

Et hic primo videtur mihi tenendum quod nulla actio meritoria est minus meritoria praemii aeterni ex hoc praecise quod est satisfactio vel redemptio poena peccato debite quod habeo pro eodem licet contrarium tenuerint aliquid valentes

pro hac conclusione et contra tenentes oppositum arguo primo quia sicut ultimo praeargutum est deus tunc plus puniret electos pro peccatis quam praemiaret apparet malos pro bonis actibus cum meritum in illis praecedens illa peccata pro quibus postea aeternaliter dampnabuntur non minuat eis aeternaliter poena aliquam sicut ista via contraria conclusioni positae ponit quod propter praehabita peccata moralia merita sequentia impediuntur aeternaliter ab aliquo gradu beatitudinis alias consequendo si crimina praecedentia pro alius restat satisfactio non obstarent

2o sequeretur quod non solum electos puniret plus pro peccatis quam reprobos praemiaret pro meritis aliquando habitis immo quod in infinitum plus puniret electos quia subtractio partis praemii aeterni extendit in infinitum quamcumque poena temporalem

praeterea si sic tunc indistincte et malefacient confessores in ponentes poenientibus in satisfactionem opera devotionis et meritoria vitae aeternae quia hoc tolleret partem praemii debiti illi merito immo potius esset talibus confessis consulendum quod talia opera facerent praecise ad placendum deo et ad merendum beatitudinem et quod pro peccatis praeteritis satisfacere usque ad purgatorium exspectarent et hoc s?per propter idem quia videlicet incomparabiliter peius est car?e aliquo gradu beatitudine aeternae quantumcumque parvo quam quantumcumque magnam poenam persolu?ere temporalem sed illud consequens est falsum et contra consuetudinem confessorum qui solent aliquam certam imponere poenam et cum hoc addere quod omnia bona quae facient sint eis in remissionem peccatorum et hoc est confessoribus consultum per hostiensem tractantem materiam de pena poenitentia

praeterea sicut supra supra contra aliam Responsionem deus semper misericordius agit nobiscum quam mereamur si vere poenitentes scimus immo ita benigne et misericorditer sicut communis iustitia permittit sed benignius et minus et cum iustissime ageret nobiscum si totam poenam temporalem nobis debitam in purgatorio solveremus ita quod nihil nobis decresceret de praemio vitae aeternae quam quod aliquid nobis ibi decresceret pro recompensatione poenae alicuius temporalis debite remittendae ergo sua misericordia non permittit diminui de praemio vitae aeternae pro relaxatione facienda talis poenae

Sed his omnibus forte Respondebitur quod nulla iustitia exigit pro actu minus laudabili debita praemium aequale sed dato quod cetera omnia sint paria reatus poenae et obligatio ad tantam poenam solvendam et ad tamdiu carendum beatitudine est circumstantia quae reddit actum alias aeque bonum minus meritorium simpliciter et simpliciter minus laudabilem unde non videntur eius facta ita acceptabilia regi qui adhuc dignus est excludi a palatio et detineri in duro carcere sicut eius qui actu est ius dignus regi assistere et ideo non mirum quod non solvetur pro tali actu meritorio cui adhuc debetur carcere purgatorii et exclusio a conspectu dei aequale praemium sicut illi qui esset dignus statim deo assistere et non taliter cruciari

Sed contra sicut supra acceptatum est et notum theologis in prima contritione et culpae mortalis remissione reducitur poenitens ad gradum perfectum gratiae ponatur igitur quod gradus nunc poenitentis et cui restat solvenda poena magna in purgatorio sic ita magnus sicut gradus caritatis illius qui nihil habet solvere de poena purgatorii nec redimere tunc probo quod opera bona et bona velle utriusque sint aeque bona et aeque laudabilia apud deum quia mercitum proportionatur gratiae merentis sic scilicet quod quanto quis habet maiorem gratiam tanto sunt opera eius si ex aequali conatu procedant et sic de aliis conditionibus magis meritoria apud dem sed per positum ille habens poenam solvere et redimere habet tantam gratiam sicut alius qui non indiget redimere poenam talem igitur bona opera eius aequalia per omnia sunt aeque meritoria maior patet quia quanto aliquis est alio melior tanto sunt eius opera aequalia gratiora et acceptabilia et per consequens magis meritoria et aeque bonorum opera aequalia aeque meritoria sed quanto quis habet maiorem gratiam tanto est melior et si aequalem aeque bonus unde augustinus in capitulo 83 et idem suis 96 caritas in quocumque maior est tanto melior est in quo est Similiter super illud 13 si tradidero corpus meum ita ut ardeam glossa bona inquit opera non ex quantitate sui sed ex caritate plus vel minus proficit

Ad hoc etiam est ratio quia gratia ideo dicitur gratia quia ex hoc quod quis habet eam est deo gratiosus nec est aliquis secundum legem communem magis alio vel minus gratiosus alio vel gratus nisi propter proportionaliter ad quantitatem gratiae sibi datae igitur quicumque aequales habent gratias gratuitas seu caritates quae non differunt apud me eo aeque sunt deo cari et gratiosi sed aeque gratiosus aequaliter operans aequaliter placet et meretur apud eum apud quem est aeque carus et gratiosus isti autem de quibus est sermo per positum habent aequales gratias igitur

nec valet exemplum ductum in contrarium quia si rex non quia offensus ad hoc sed solum ut iustitiam expelleret pro offensa praeterita plenarie remissa quo ad offensam faceret sibi carissimum ad tempus in carcere detineri non sequitur nec oportet quin bona facta et laudabilia istius quem ad hoc vult in carcere detineri sicut si sic sibi aeque carus sicut unus sibi assistens vel carior aeque grata sicut qui astat ei Immo aliter sequeretur quod aliquod opus bonum et meritorium factum ab habente centuplam culpam gratiam respectu alterius omnibus aliis paribus praeter obligationem illam esset minus meritorium quam aequale opus bonum et meritorium factum ab habente gratiam praecise sub centuplam quod non videtur concedendum consequentia patet quia si obligari ad poenam temporalem praedictam ceteris omnibus paribus reddat actum bonum minus laudabilem obligatio ad poenam maiorem redderet eum ad hoc minus laudabilem alias obligatio ad partem excessus poenae non redderet actum minus laudabilem et pari ratione nec pars aequam poenae et tunc inevitabiliter ad poenam tantam finitam posset ligari quod sequeretur proposita conclusio vel quod aliquis obligatus ad maiorem poenam talem ceteris paribus habebit omnem actum aeque laudabilem sicut alius obligatus ad minorem vel sicut ipsemet habebit quando alia pars poenae suae in qua ipsa est maior persolvetur et hoc fuit iam proximo improbatum

Ex praecedenti negativa scilicet quod nulla actio meritoria est minus meritoria ex hoc quod simul est satisfactio et ex affirmativa data ad principale dubium quod actio satisfactoria ex caritate procedens est meritoria praemii aeterni sequitur haec affirmativa quod cuilibet actioni satisfactioriae meritoriae debetur tantum praemium vel maius quam simili actioni in ipsomet vel in alio ubi non esset simul satisfactio et poenae redemptio quae tamen sit aeque bona per omnia hoc ex praecepto quod ipsa non est satisfactio et satis iam est haec probata

Sed contra hoc argui potest sicut supra argutum est contra unam Responsionem improbatam quod si sortes et plato habentes aequalem gratiam faciant actiones similes in omnibus excepto haec quod actio sortis simul sit satisfactoria tunc si nihilominus aequale sibi debetur de praemio in caelo et simul remissio poenae debitae pro peccato sequitur quod deus pro merito aequali plus praemiat peccantes si poeniteant quam non peccantes ceteris paribus quod videtur inconveniens

praeterea sequitur ut videtur quod peccatum sortis remanet impunitum quia sortes non plus punitur quam plato plato autem non omnino punitur sicut non demeruit igitur nec sortes omnino non punitur pro peccato suo

Istis forte diceretur quod virtute sacramenti quod subiit poenitens et virtute obedientiae est quo ad redemptionem poenae actus bonus poenitentis melior est quam istius qui ex motu proprio faceret talem actum vel alio quovis modo

sed illud non videtur posse stare primo quia haec Responsio recedit a casu posito quod omnia alia sint paria nisi quod unus habeat satisfacere et aliter non hoc autem non potest contigere nisi sicut unus facit ex obedientia et alter et si uni apponitur gratia sacramentalis et alteri si unus credat se culpabilem et intendit satisfacere et poenam suam redimere et alter oportet igitur ad salvandum omnia paria quod omnia concurrentia in obiectis et circumstantiis essentialibus sint similia et aequalia praeter hoc solum quod uni est et in totum dimissum alteri non saepe enim confitentur homines et subiciunt se sacramentis poenitentiae postquam alias confessi sunt et postquam totum est dimissum tini?tes ne restet aliquid et ne alias ita rite confessi fuerint et ut deberent et ut maiorem recipiant gratiam in exercitio sacramenti circa se Obediat igitur et recipiat sacramentalem gratiam qui nihil debet de poena sicut alter qui debet et nihil tunc dicitur argumentis

prima virtute sacramenti non fit ille melior quam prius nisi quatenus virtute sacramenti infunditur sibi nova gratia vel augetur praecedens praecedens aigetur vel quatenus attritio sua fit contritio vel actus bonus meritorius et per consequens non virtute sacramenti tantum sicut etiam virtute meriti crescit sua gratia

Ex omnibus istis simul iunctis nihil est iste melior qua prius si prius erat in gratia nisi pro quanto et in tanto quanto habet maiorem gratiam sicut supra per augustinum probatur capiatur igitur alius qui numquam peccavit cuius gratia tanta sic per omnia sicut gratia alterius ex omnibus illis causis collecta ergo si ille secundum habeat obedientiam aut praeceptum dei vel praelati sui aequivalens ad meliorandum actum bonum et meritorium similem sicut est praecepit confessoris in foro poenitentiae non videtur rationabile quin plenissime sit suus actus aeque meritorius sicut actus similis vel aequalis huius poenitentis igitur non videtur quod iam dicta evasio satisfaciat quin deus et plus praemiet peccatorem ceteris ">paribus ubi simpliciter et minus praemiat innocentem si actioni suae meritoriae per omnia simili ad propositum et aequali tantum tribuat praemium in caelo et simul cum hoc poenam ultra illi qui peccaverat relaxabit

praeterea si actus sit poenitentis melioratur ex illis circumstantiis quas ponit Responsio ita quod nec ex aequali gratia aliquando nec ex aequali obedientia aliunde reddatur actus similis et aequalis in illo qui numquam peccat mortaliter ita meritorius sicut est ille tunc sequitur primo quod cum actui meliori debeatur plus de praemio si iste sic subdens se sacramento et obediens secundum veritatem non haberet satisfacere quia iam totum erat dimissum licet de hoc timeret et hoc non sciret sequitur quod plus sibi daretur de praemio alio quam prius quando habuit satisfacere et per consequens quam actui aequali innocentis quia prius dum ille habuit satisfacere ponebatur mereri praemium in caelo aequale et tunc sequitur conclusio quod cum omnia bona opera quae homo est futurus in vita sua possint sibi iniungi in satisfactionem ut praetactum est contra unam Responsionem improbatam sequitur quod per omnia bona opera sua ex illa hora qua secundum veritatem satisfecisset pro poena et crederet tamen quod non sunt omnia bona opera tali magis meritoria beatitudinis et alterius boni dandi sibi quam innocentis operantis aequaliter quod valde videtur absurdum quia tunc expediret fuisse peccatorem ex quo innocens non potest tali per actus bonos alias aequales aequi pari

praeterea ut sit communius poenitentes ex privata affectione commodi proprii seu potius vitandi incommodum proprium poenam scilicet sensus vel dampni quam meruerunt faciunt illa quae ipsis inponuntur et nollent ista facere si illam possent aliter evadere immo multum de involuntario ostendunt in admittendo talem vel talem actionem satisfactoriam igitur non videntur moti ad talia facienda tantum ex amore dei et zelo iustitiae exequendae sicut illi in quibus amore dei et desiderium patriae vel zelus iustitiae ut vitare valeant peccata et offensam divinam sponte faciunt talia vel gaudent talia inponi sibi ab illis quibus habent obedire ut et per hoc plus deo placeant ergo ut communiter non plus merentur ex sequentes opera satisfactoria ex iniuncto foro poenitententia quam alii similia sponte operantes

praeterea casus potest poni in quo stat tota difficultas et tamen in illo dicta evasio non habet locum utpote dato quod aliquis vere poeniteret de moralibus extra omnem habitationem fidelium ubi nulla esset oportunitas confessoris nec sacramenti poenitentiae et tamen ut deum placaret de offensa et ut redimeret poenam quam meruit voluntarie se affligeret per ieiuna et alia opera satisfactoria et alter innocens similiter se affligeret ad placendum deo et ut melius cavere possit deum offensam et peccata et sic habuit inde aequiparantur actus boni in istis et si primus non haberet satisfacere actus eorum essent totaliter aequalis beatitudinis meritorii modo aut est actus unius satisfactio et alterius non quaerendum in casu posito an actus satsifactoriae de poena sic simul cum hoc aequalis beatitudinis meritorius et tunc dupliciter praemiatur et plus quam innocens pro bono opere aequali vel minus et hoc contra conclusiones probatas

aliter forte Respondebitur ad rationem contra ultimam conclusionem iuxta illa quae dicta sunt in solutione 3ii principalis praecedentis quaestionis quod opera satisfactoria sit iniuncta cuiusmodi sunt ieiunare orare dare eleemosynam etc huius non sunt de satisfactoria vel meritoria sed per aliud tantum ex hoc scilicet quod procedunt ex voluntate informata caritate qua ipsa vult implere iniunctum vel non iniunctum sed assumptum voluntarie tale opus nec addit tale opus iniunctum aliquid meriti super volitiones sicut nec aliud factum extrinsecus addit aliquam malitiam vel bonitatem super volitiones interiores et earum bonitates Et secundum hoc ad primum argumentum diceretur quod deus non praemiat sortem et platonem inaequaliter pro meritis praecise aequalibus quia licet opera exteriora eorum sint aequalia tamen praemiat sortem de remissione poenae sibi debitae praecise pro opere exteriori iniuncto sicut pro actu obedientiae quo vult implere iniunctum ad redimendam poenam sua et non pro solo actu vera non ex culpa sua quae meruit maculantur turpitudinis meretur quod tacat dives non plus facit pro ipso quam pro facto modo suo sed ex bono facto suo quod aequaliter placuit deitati in eo sicut in quo meruit bonum sibi utilius quam alteri per hoc exemplum non usquequam simile sicut praecedens Aliud exemplum est de in dubg?entia 7e partis poenae debite concessa a propter ex thesauro ecclesiae vel sufficientia mortis christi propter bonum opus aliquod similem in duobus quorum uni plus in centupulo restat de poena quam altera solvenda Si iste faceat illud opus plus in centuplo valebit sibi quam alteri et tamen iste non hicertur istum valorem ex peccato suo sed potius ex bono opere suo et merito mortis christi Alio modo videtur in posse dici probabiliter quod sicut in priori Responsione praemium aeternum aequale per omnia debetur utrique qui habet vel non habet satis de poena si omnia alia paria sunt sed ultra hoc valet bonum opus huius habenti satisfactoriae de poena ad istius poenae mitigationem vel redemptionem sic valet alteri eorum qui non habet solvere poenam pro peccato suo ad aliquod aliud bonum temporale puta sanitatem multiplicationem temporalium vel preservationem specialiorem a malo vel aliquid huius sed prior Responsio est certior apud me de actibus ergo praecise gratuitis et caritativis patet quid dicendum sicut est omnis actus bonus ex affectione illius ti?e sola praeveniente sicut eest dilectio dei gratuita super omnia in cuiuscumque alterius praecise propter eum sed de actibus hic modi quos ille saepe habet quid habet satisfactoriam de poena centupli debita mortali ex sola affectione commodi qua ex amore naturali praevato respectu sui vult facere aliqua opera hic inflicta sibi iniuncta et alia ut evadat poenam sicud sibi debitam vel necareat com?o beatitudinis per idem non ex amore gratuito dei sicut quilibet naturaliter appetit scire et sicut omnes homines volunt esse beati illud quae virum ardentissimo amore appetunt dicunt augustinus 13 capitulo 9 Constat aut quod non omnes appetunt sicut beatitudinem ex amore gratuito dei propter se quia multi peru appetit sic volendi sic ferre et eius executione qualem habet alter et ex aequali caritate et dei amore sic ista talem enim actum interiorem volendi facere ex iniuncto pro satisfactione non habet innocens qui sit se vel firmiter credit se non incurrisse mortale aliquod vel qui novit omnem poenam sibi dimissam alias pro talibus dedentem sibi

Et per idem ad 2m quod sortes plus punitur quam plato quia sortes quia propter culpam suam praecedentem iam obligatur ad actum obedientiae quo vult implere iniunctum non sic plato et est magna poena et punitio ex culpa sua necessitari ad aliquid ad quod alius vel non necessitatur vel non ex culpa sua sed praecise ad meritum suum

Sed haec responsio non evadit rationem primam contra priorem Responsionem quia in isto casu ita credit se unus ex culpa sua obligari ad talem volitionem implendum iniunctum sicut alter et per consequens ita aequaliter puniretur unus sicut alius

et si dicas quod immo vere obligari ex culpa sua ad tale velle respectu iniuncti est poenalius quam credere se sic obligari

contra constat quod poena sensus maior non est hic in vita ista si certa sint utrobique paria nec in futuro erit maior poena sensus ex quo ille qui vere obligatur satisfacit nec est maior poena dampni si utrique in caelo pro tali bono actu aequaliter praemiabitur igitur nullo modo plus saltem in isto casu punitur sortes qui mortaliter peccavit et non satisfacit quam ille qui non mortaliter peccavit et tamen credidit sic peccasse vel qui realiter reaniritur sic peccaverit et totum per bona opera alia vel aliquorum preces dimissum est sibi sed credit vel timet quod non

Et praeterea redit difficultas ubi actiones vere sunt satisfactoriae apud deum et ad hoc acceptantur et cum non fiunt sic ex iniuncto et tamen in illis est aeque dubium sicut primo an illis debeatur aequale praemium in caelo sicut si simul non essent satisfactiones

Ideo aliter videtur posse dici sicut nunc scribit unus doctor modernus corrigens responsionem suam aliam contra quam supra ponitur illa conclusio negativa dico inquit sine praeiudicio melioris sententiae quod actio meritoria satisfactoria semper est aequalis meriti respectu praemii in caelo sicut actio non satisfactoria cum eisdem circumstantiis praecise exceptis cum circumstantis quae sunt sibi necessaria ad hoc quod est satisfactoria magis tamen secundum eum est acceptando deo quantum ad remissionem poenae debitae propter circumstantiam unam quam habet et nulla non satisfactoria habet illam quia scilicet fit voluntarie pro recompensatione poenae pro peccato sibi debitae cui circumstantiae non debetur praemium aliquod aeternum sed sola remissio poenae

contra haec responsio non respondet de bonis operibus habentis satisfacere non ex intentione satisfaciendi de poena debita sed placendi deo vel alia bona et caritativa intentione factis et tamen pie credendum est quod talia bona opera poenam etiam dim?unt etiam quando non intenditur

Item arguo sic omnis circumstantia ex qua redditur actus caritativus redditur meritorius praemii aeterni Sed ex hac conditione vel circumstantia quo quis per bonum actum suum si cetera sicut paria vult redimere poenam suam redditur actus talis caritativum et magis caritativus quam praecise haec circumstantia tolleretur ergo haec circumstantia reddit actum in aliis aequae bonum cum uno alio actu 3o meliorem probatio minoris illa circumstantia ad quam caritas vel dilectio nobis praecepta specialiter inclinat vel obligat reddit si assit actui magis caritativum quam si ipsa deesset ceteris omnibus uniformiter se habentibus si esset possibile sed talis circumstantia actus boni est velle redimere poenam suam in purgatorio quia non minus in hoc tenetur vel ex caritate inclinatur ad hoc respectu proprie personae quam summe potus deum teneri me tenetur diligere quam respectu personae proximi sed valde caritativum est velle orando vel missas celebrando vel quovis alio modo licito redimere proximum a poena in purgatorio debita sancta enim et salubris est cogitatio pro definitis exorare etc 2 12 igitur meritorium est illud ferre pro seipso

praeterea omne illud cuius omissio libera esset demeritoria esset in habente caritatem libera positio meritoria sed scito ab habente caritatem et obligato ad poenam gravem solvendam sensus vel dampni quae forte gravior est pro tam diutina carentia dilecti sui et proprie beatificae delectionis et commodi quod sine omni diminutione praemii alias habendi per suum bonum ex hoc solo apposito quod vellet etiam eum esset satisfactorium ipse esset satisfactio omissio huius circumstantia esset demeritoria ad minus venialiter igitur voluntaria positio stante eadem scientia esset meritoria et minorem probo quod non minus in hoc tenetur sibi quam alteri sed si alium posset ita faciliter liberare et nollet peccare contra instinctum caritatis similiter respectu sui

Aliter igitur Respondeo licet sit multum difficile plene satisfacere et dico quod poenitens de mortali cui restat poena temporalis solum nam eo ipso quo poenitet vere commutata est poena aeterna prius ei debita in temporalem et per hoc solvuntur argumenta prima inquibus probabatur quod relaxatio poenae debite pro mortali esset compensatio sufficiens illa bene concluderent si poena ad hoc debita quando vere poenitens facit talia bona opera esset poena aeterna sicut imaginantur argumenta et alias carent colore ut patet cuilibet advertenti talis inquam vere poenitens potest ad propositum triplices actus bonos facere etiam intendendo redimere poenam sibi debitam quosdam scilicet pria pura et sola affectione iustitiae quosdam sola affectione commodi privati sui liciti et 3os mixtos qui simul sint affectiones commodi et iustitiae vel procedentes ex talibus et ita proportionaliter de procedentibus ex prioribus

loquendo de primis qui sunt purae affectiones iustitiae puta amores dei propter se vel aliorum pro amore dei et ad deo placendum et huius qui sunt actus purae caritativi et hoc sive habeant personam propriam sive deum pro obiecto sive proximi pro obiecto in deum pro amore tali relato de talibus actibus omnibus similibus et aequalibus in vere poenitente habente satisfacere et non habente satisfacere habentibus aequales gratias videtur mihi dicendum quod sunt aeque meritorii omnino respectu beatitudinis aeternae ut satis est superius argumentum Et tamen de talibus credo deo absque dubio quod redimunt partem poenae debitae vel aliquando totam Non est enim mihi dubium quin ille qui ieiunaret ea intentione ex amore dei principaliter motus vel potius totaliter ut expediatur a dilatione fruendi dilectio eo quod sit sibi poenale ex nimio amore dei propter se ipsum carere ipsius desiderato aspectu non est inquam in mihi dubium quin talis mereatur mitigationem poenae sibi debitae quam pro tali casu optat ab breviari nari principalius vel totaliter quia meliorem actum non videtur quis posse habere quo optet vel intendat poenam redimere quam talem igitur talis vel nullus videtur dignus poenae talis mitigatione

Sed tunc restat aliquid dicere quomodo non lucratur de peccato suo ex quo dabitur ei par gloria sicut innocenti habenti aeque bonos actus et simul cum hoc remittitur sibi poena

ubi primo dico quod innocens vel non habens poenam sibi debitam quam redimat et hoc sciens non potest rationaliter talem actum causare quo sic propter deum optet liberari a poena sibi debita et ideo recedere a casu quia tunc non sunt similes omnino immo nec eiusdem speciei actus in duobus de quibus est sermo quia ex hypothesi tunc ex quo habet obiectum alterius speciei actus illius poenitentis quam actus innocentis necessario sunt dissimiles et alterius speciei igitur vel non est hic locus illius difficultatis vel oportet quod ille de quo est sermo qui non habet satisfacere fuerit peccator vel credat se fuisset et quod satisfecerat vel alii pro eo et hoc non credat et ideo optet sibi sicut alteri remitti poenam ut citius pertingat ad dilectum motus amore dilecti propter se vel non amore sui nisi propter istum sicut alter movetur et tunc sunt in omnibus pares nisi quod uni non debetur poena sicut alteri sic enim oportet poni casum si stabit difficultas Et tunc videtur mihi dicendum vel quod talis actus valet ad multa quorum unum est praemium aeternum nisi perificantur nec valet prius uni quam alteri ad bonum aeternum aliquod in quod valet etiam ad mitigationem poenae et ad hoc valeret utrique si utrique indigeret sed si neuter indigeret neuter faceret istum effectum et si unus indiget et alter non indigenti valebit sic et alteri non sic exemplum est ad hoc in naturalibus Nam ignis vel sol rem frigidam et humidam non solum quandoque calefacit sed etiam desiccat et tamen aliam similem aeque frigidam non tamen humidam aeque calefacit sed non desiccat quia non est ibi humiditas quam corrumpat immo iam est antea optime desiccata a simili in proposito sicut patet applicare volunti

Et nota quod primus tantum quod est effectus ex his duobus ex naturae primaria institutione et statu merendi si homo non cecidisset sibi correspondisset et ita videtur gratiosum multum quod alter correspondet

Et tunc ad formam non sequitur quod poenitens talis reportet lucrum de hoc quod fuit peccator immo ex ipso patitur iacturam quod est dignus ad tempus privari dei beatifica fruitione et etiam affligi sensu nisi iuvetur specialiter sed de bono actu suo lucratur plus quam alter lucratur et illud bonum ad quod ambo sunt apti et dispositi et unum aliud ad quod lucrandum non disponitur ille qui ante satisfecit qui non habet malum a quo liberetur sicut ille habet

exemplum sint hic duo quorum unus ex culpa vel sine culpa habet turpitudinem in corpore suo vel corpus turpe alius pulchrum corpus et mereatur utrique nudus existens apud aliquem directe aequale indumentum contrario frigus instans Istud indumentum utrique valebit aequaliter contra frigus et illi qui est turpis valebit etiam ad absconsionem suae turpitudinis et tamen ille cui plus valet meritum suum apud directe dantem indumenta aequalia non ex culpa sua quae meruit maculam turpitudinis meretur quod dives nunc plus facit pro ipso quam pro sotio suo sed ex bono facto suo quod aequaliter placuit deitati in eo sicut in alio meruit bonum sibi utilius quam alteri sed hoc exemplum non est usque quamque est simile sicut praecedens

aliud exemplum est de indulgentia 7ae partis poenae debitae concessae a papa ex thesauro ecclesiae vel sufficientia mortis christi propter bonum opus aliquod simile in duobus quorum uni plus in centuplo restat de poena quam alteri solvenda su? faciat istud opus plus in centuplo valebit sibi quam alteri et tamen ille non lucratur istum valorem ex peccato suo sed potius ex bono opere suo et merito mortis christi et sicut hoc sustinetur de praedicto actu

alio modo videtur mihi posse etiam mihi posse dici probabiliter quod sicut in priori Responsione praemium aeternum aequale per omnia debetur utrique qui habet vel non habet satisfacere de poena si omnia alia sint paria Sed ultra hoc sicut valet bonum opus huius habenti satisfacere de poena ad illius poenae mitigationem vel redemptionem sic valet alteri eorum qui non habet solvere poenam pro peccato suo ad aliquod ad bonum temporale puta sanitatem vel multiplicationem temporalium vel praeservationem specialem a malo vel aliquid huius sed prior Responsio est certior apud me de actibus igitur praecise gratuitis et caritativis patet quid dicendum sicud est omnis actus bonus ex affectione t?cie sola praeveniente sicut est dilectio dei gratuita super omnia et cuiuscumque alterius praecise propter deum enim

sed de actibus 2i modi quos ille saepe habet qui habet satisfacere de poena temporali debita mortali ex sola affectione commodi qua ex amore naturali privato respectu sui vult facere aliqua opera hic afflictam sibi iniuncta vel alias ut evadat poenam sensus sibi debitam vel ne careat commodo beatitudinis per tantum tempus non ex amore gratuito dei se ex amore naturali sui sicut quilibet naturaliter appetit scire vel sicut omnes homines volunt esse beati illudque unum ardentissimo amore appetunt et propter hoc cetera quaeque appetunt dicta augustini 13 capitulo 4 Constat autem quod non omnis appetunt sic beatitudinem ex amore gratuito dei propter se quia multi parum appetunt istam veram beatitudinem cum nihil de ea aestiment possibile nec plus deum diligant quam seipsos talis affectio mere naturalis et per consequens bonus ex genere et licitus sicut pietas m?ea naturalis etiam ad parentes talis est ex hoc quod talis est si sic cum caritate respectu sui ipsius vel etiam sine caritate respectu aliorum aestimo secundum intentionem scripturae et sanctorum mereri bona temporalia utpote redemptionem poenae temporalis debitae vel collationem aliorum donorum temporalium quia non procedunt ex caritate licet sint cum caritate ideo de se non sunt dignae praemio aeterno sed si pro eis dabitur tale praemium quando fiunt praecise ex motu naturali hoc est ex mera dei gratia non ex via iustitiae sed ex via solius divinae liberationis

Istud probo per beatum gregorium nam in homelia communi de apostolis cum descripsisset motum gratuitum caritatis dicit ille realiter caritatem habet qui et amicum diligit in deum et inimicum propter deum adducit nam sunt non nulli qui diligit proximos per affectum cogitationis et carnis quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt Sed ad est quod sponte impenditur negatur aliud quod praeceptis di?ntis ex caritate debetur obedientiae hii nimirum diligunt et cum ita sublima dilectionis praemia non assequuntur quia amorem suum non spiritualiter sed corporaliter impendunt haec illae Eodem modo est multo fortius est de affectione naturali commodi respectu sui de qua per exclusionem sui contrarii loquitur apostolus 5 dicens nemo enim carnem suam umquam odio habuit De talibus igitur actibus loquendo ex quo non sunt ex iustitia digni praemio aeterno licet forte ex mera gratia permittente et non contradicente iustitia

Similiter dicendum est ut prius quod velle redimere poenam debitam pro culpa mortali non congruit illi qui sit se non habere pro tali satisfacere et ideo talis actus similis utrobique de quali est difficultas sive competit duobus talibus hominibus de qualibus est hic sermo nisi in casu prius specificando utrique crederet aequaliter sibi talem poenam restare solvendam certe tunc talis persona non ieiunaret nec faceret iniunctum nisi timeret poenam sibi imminere vel aliquid commodum privatum reportare et actus vel valeret aequaliter uni sicut alteri et si non ad redemptionem poenae saltem in aliquo bono temporali aequivalenter compensaretur secundum ultimum modum satisfaciendi conclusionem prius datam ponit de actibus primi modi de quibus supra proximo vel iuxta illud scripturae ut scis longemus in terra vel secundum priorem modum valunt illi ad redemptionem poenae quam inveniunt dispositum ad illum effectum et alteri non quia non pro tunc

de actibus 3ii modi qui habent aliquid de affectione commodi et aliquid de affectione iustitiae dico quod si in talibus de qualibus prius locutus sum sint tales actus aeque gratuiti sive aequaliter affectiones iusti tunc aequalia praemia aeterna debentur pro utriusque si non non unde si habens satisfacere partim ex amore iustitiae moveatur et quantum alter et simul cum hoc affectione commodi naturali ac privata ad seipsum a poenis liberandum et alter solum ex affectione aequali iustitiae animae per se loquendo tunc iste qui utroque modo movetur ad bonum actum ieiunandi caeteris paribus meliorem habet actum quia dignum praemiari praemio aeterno aequali et probabiliter hoc in temporali et tantumdem valeret tanquam meritum quantum duo distincti actus quorum alter esset aequaliter affectio iusti sicut ille et aliter aeque affectio commodi sicut ille et per consequens dupliciter valeret ad relaxationem poenae Ex iam dictis satis apparet ad omnia argumenta tam in principali ad quaestionem quam lateraliter